İstanbul 11. Asliye Ticaret Mahkemesi 2016/1293 E. 2024/239 K.

T.C.

İSTANBUL

11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2016/1293 Esas

KARAR NO : 2024/239

DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 28/12/2016

KARAR TARİHİ : 02/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA DİLEKÇESİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı 28.02.2012 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) dağıtım şirketi olan müvekkil ... A.Ş.'nin bayiliğini yaptığını, buna göre sözleşmenin sona erme tarihi 28.02.2017 olduğunu, ancak davalı taraf sözleşmeye aykırı olarak LPG alımını azaltmasının üzerine... tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnameyle, sözleşmeye uygun davranması konusunda uyarılmış, sonraki dönemde davalının LPG alımı azalmaya devam etmiş ve Mayıs 2015 tarihi itibariyle çok az LPG alımı yapmış ve sonrasında LPG alımı tamamen kesilmiş olduğunu, davalı ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnameyle uyarılmış ancak sonucun değişmemesi üzerine, müvekkil tarafından gönderilen ... tarih, ... no'lu ihtarnameyle uyarılan davalı Bayilik Sözleşmesi feshedilmiş ve müvekkile ait tüplerin tesliminin istendiğini, davacının zilyetliğinde mülkiyeti müvekkile ait 4.450 adet 2 kg'lık, 5.252 adet 12 kg'lık, 15 adet 24 kg'lık, 21 adet 45 kg'lık olmak üzere toplam 9.738 adet LPG tüpü mevcut olduğunu, bu tüplerin bayilik sözleşmesinin 17. maddesine göre sözleşme sona erdiğinde 15 gün içinde müvekkile teslim edilmesi gerekmesine rağmen halen müvekkile teslim edilmediğini, bayilik sözleşmesinin 25. maddesine göre bayilik ilişkisinin bitmesi halinde bayi elindeki tüpleri teslim etmesinin gerektiğini, teslim etmediği takdirde ... A.Ş'nin beher tüp başına imalat bedeli kadar cezai şart talep etme hakkı doğmakta olduğunu, davalı sözleşmeyi haksız olarak feshetmekte ve/veya feshine sebebiyet vermekle, müvekkilin zarara uğramasına neden olduğunu, bu nedenle davalı bayilik sözleşmesi ilgili maddesine göre müvekkilin uğradığı müspet zararı tazmin etmek durumunda olduğunu, ayrıca davalı taraf, sözleşmenin ilgili maddesine göre sözleşmeye aykırı davranışlarından dolayı sözleşmenin feshine neden olduğu için cezai şart ödemekle yükümlü olduğunu, cezai şart hesabı bayinin son bir yıl içinde en yüksek LPG alımını yaptığı aya ait ton miktarının kaç adet 12 kg'lık tüpe tekabül ettiği bulunarak, bu sayının sözleşmenin feshi tarihindeki 12 kg.lık tüplü LPG perakende satış fiyatının çarpımıyla hesap edileceğini, açıklanan tüm bu nedenlerle ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla tüplerin iade edilmemesi sebebiyle tazminat talepleri bilirkişi tarafından davalının takas ettikleri depozito alacağı da mahsup edilmek suretiyle hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik 10.000-TL, kar mahrumiyeti olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik 10.000-TL, cezai şart olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik 15.000-TL, cari hesap alacağı olarak 2.196,12 TL olmak üzere şimdilik toplam 37.196,12-TL'nin fesih ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, masraf ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP DİLEKÇESİ:

Davalı asil cevap dilekçesinde; davacının taleplerinin kabulünün mümkün olmadığını, davacı taraf fesih ile ilgili tarafının kusurlu olduğunu iddia etmiş ise de ortada ne davacı şirketin haklı nedenle sözleşmeyi feshetmesine ilişkin bir durum vardır ne de tarafıma atfedilecek bir kusurun mevcut olduğunu, bununla ilgili davacı tarafından gönderilen ihtarnameler ve kendisi tarafından gönderilen ihtarnamelerin mevcut olduğunu, bulunduğu bölgede rekabet fazla olduğu için davacı şirketten ne kadar yardım istediyse de davacı şirketin tarafına yardım etmediğini, bu anlamda ... ile ...e gidip ..., ... Müdür(Soyadını hatırlamadığı) ve ... ile görüştüğünü, durumu anlattığında kendilerinin bu iş hukuki, sana yapacak herhangi bir şeyimiz yoktur dediklerini, rekabet ortamında ayakta kalamadığı için hem LPG satamadığını hem de tüm alacaklılarına borcunu ödeyemediğini, şahsının davacı şirkete herhangi bir borcunun bulunmadığını, teminat mektubunun tarafınca ödendiğini, davacı tarafın iade edilmeyen tüplerden tazminat talebinin olduğunu dava dilekçesinde beyan ettiğini, zilyetliğinde 9.738 adet LPG tüpü olduğunu iddia ettiğini, bu iddianın mantık sınırlarını zorlayan bir iddia olduğunu, eski kayıtlar incelendiğinde görüleceği üzere bayiliği süresince aldığı tüm tüplerin tamamının bile 1500 ü bulmadığını, deposunun hepsi dolu olmuş olsaydı bile iade etmesi gereken tüp sayısının 500 ü geçmeyeceğini, yeni ev abonelerine ve tali bayilere şirketten parayla almış olduğu tüpleri aynı parayla sattığını, dolayısıyla uhdesinde iade edilecek tüp bulunmadığını, bu durumla ilgili şirket çek kayıtlarının incelenmesini talep ettiklerini, zira vermiş olduğu çekler ile almış olduğu depozito tüplerin kayıtlı olduğunu, kendi muhasebe kayıtlarında da mevcut olduğunu, davacının dava dilekçesinin 5. maddesinde belirtmiş olduğu 63.142,91 TL'nin takasıyla ilgili duruma muvafakatinin bulunmadığını, davacı şirkete borcu bulunmadığını, aksine, depozito alacağının davacı şirketin uhdesinde yer aldığını, sözleşmenin sonlanmasında herhangi bir kusuru olmadığı için davacının kar mahrumiyeti talebine de katılmadığını, müspet zararın tarafından istenemeyeceğini, cezai şartın da istenemeyeceğini, bu anlamda şahsının zararının söz konusu olduğunu, cari hesap alacağının da söz konusu olmadığını, davacı şirketin cari hesap sözleşmesiyle değil kredi kartı veya çek ile çalışmakta olduğunu, önden tüplerin bedelini kredi kartından veya çek karşılığında alıp tüp teslimatını ondan sonra gerçekleştirdiğini, kayıtlar incelendiğinde bu durumun da ortaya çıkacağını ileri sürerek davanın reddine, yargılama giderleri ve ileride avukat tutması halinde avukatlık ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava; bayilik sözleşmesi nedeni ile tazminat ve cari hesap alacağı istemine ilişkindir.

Taraflar arasında 28/02/2012 tarihli 5 yıl süreli "Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Tüplü Bayiliği Anlaşması ve Genel Şartnamesi" imzalandığı, bu sözleşmenin davacı tarafından ... 17. Noterliğinden gönderilen... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalının LPG alımını azaltması gerekçe gösterilerek feshedildiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin olaya uygulanması gereken maddelerinde aşağıda yazılı düzenlemeler yer almaktadır.

Madde 2-...Başka bayi ve bayiliklerin açılması, ...'ın yetkisinde olup, Bayi buna muhalefette bulunamaz ve bu nedenle bir hak talep edemez...

Madde 3/f- Bayi'nin 30 gün süre ile ...'dan LPG almaması, fiilen işyerini kapatması, ...'a yazılı bilgi vermeden işyeri adresini terk etmesi veya işyerini başka yere nakletmesi veya tüketici tarafından bilinen telefon veya telefonlarını ...'ın onayını almadan üçüncü şahıslara devretmesi “bayiliğin fiilen bırakıldığı” olarak kabul edilecek ve Bayi hakkında haksız fesih hükümleri uygulanacaktır.

Madde 17/a- Bayi, anlaşmanın her ne sebeple olursa olsun feshi üzerine 15 gün içinde elinde mevcut veya tali bayilerinde bulunan dolu ve boş depozitolu tüpleri ...'a iade ve teslim etmekle yükümlüdür.

Madde 23- ...'ın akdin ihlali sebebiyle anlaşmayı feshetmesi halinde Bayi'den, maruz kalacağı zarar, ziyan ve anlaşma süresinin sonuna kadar hesap edilmek üzere, mahrum kalacağı kar karşılığı tazminatı talep edebileceğini Bayi peşinen kabul ve taahhüt eder...

Madde 24- Yine, Bayi'nin akde muhalefeti dolayısıyla akdin feshine sebebiyet vermesi halinde, 23. maddeden ayrı olarak, Bayinin son bir yıl içinde ...'dan aldığı LPG'nin en yüksek aya ait ton miktarının, sözleşmenin feshi tarihindeki 12 kg.'lık tüplü LPG'nin perakende satış fiyatı baz alınarak bulunacak LPG perakende satış fiyatı ile çarpımı sonucu bulunacak bedeli, Bayi ...'a cezai şart olarak ödemeyi kabul ve taahhüt eder.

Madde 25-... Bayi, anlaşmanın feshi halinde, teminatının iadesinin gecikmesi sebebiyle veya herhangi başka bir sebeple işin devrinden ve tüplerin iade edilmesinden kaçınamaz. Aksi takdirde, Bayi, ...'ın ve abonelerin bu yüzden maruz kalacağı maddi ve manevi zarar ile iadesini geciktirdiği beher tüp başına anlaşmanın feshi tarihindeki tüp imalat bedeli kadar cezai şart ödemeyi taahhüt eder.

Eldeki davada, davacı dava konusu sözleşmenin, davalının sözleşmenin 3/f maddesine aykırı hareket ederek LPG alımı yapmaması nedeni ile feshedildiğini iddia etmiş, davalı ise feshe davacının o bölgede yeni bir bayilik oluşturmasının, o bölgedeki bayilere verilen fiyat desteğinin kendisine verilmemesinin , davacının bayileri arasında haksız rekabete neden olan eylemlerinin neden olduğunu savunmuştur.

Davacı, davalının sözleşmeye aykırı hareketi nedeni ile sözleşmeyi haklı olarak feshettiğini ispat yükü altındadır.

Uyuşmazlığın çözümünün teknik bilgi gerektirmesi nedeni ile mahkememizce bilirkişi incelemesi yaptırılmış;

Mahkememizce yaptırılan bilirkişi incelemeleri neticesinde düzenlenen 19/01/2022 tarihli bilirkişi heyet raporunda, davacı tarafından davalı adına düzenlenen son LPG satış faturasının 08/06/2015 tarihli olduğu, davacının davalıdan sözleşme fesih tarihi itibariyle 2.196,12 TL cari hesapta alacaklı olduğu ancak teminat mektubunun paraya çevrilmesi sonucunda davacının davalı yana 904,91 TL borçlu hale geldiği, bu miktarın da vade farkına mahsup edildiği, davacının sözleşmenin 24. maddesi gereği davalının sözleşmenin feshine neden olmasın nedeni ile talep edebileceği cezai şart miktarının 133.178,25 TL olduğu, sözleşmenin 23. maddesi gereği davacının sözleşme süresinin sonuna kadar talep edebileceği kar mahrumiyetinin 39.421,76 TL, aynı nitelikte yeni bir sözleşme yapılması için gereken 1 aylık makul süre için net kar mahrumiyetinin 2.413,58 TL olduğu, sözleşmenin 25. maddesi uyarınca tüplerin iade edilmemesi nedeni ile istenebilecek tazminatın 62.819,25 TL olduğu, sözleşme öncesi ve sonrası tüm tüplerin dahil edilerek hesaplanması halinde davacının 331.496,83 TL tazminat talep edebileceği, davalının iddia ettiği farklı fiyat uygulamasına ilişkin olarak değerlendirme yapılması gerektiği belirtilmiş, aynı bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 31/07/2023 tarihli ek raporla davalı yanın 31.12.2015 tarihi itibariyle borca batık olduğu, davalı iddiasına dayanak olarak davacı tarafından sunulan 25 adet faturada, fatura tarihlerinin farklı olması, ...LPG fiyatlarının hangi tarihte değiştiğinin belli olmaması nedeni ile faturalar üzerinde karşılaştırma yapma imkanının olmadığı, faturalarda 12 kg tüpün 60 TL'ye satıldığı dönemin bulunmadığı tespit edilmiştir. Anılı bilirkişi raporları dosya kapsamına uygun hüküm kurmaya elverişli olmakla mahkememizce hükme esas alınmıştır.

Yukarıda yapılan açıklamalar tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; dava konusu sözleşmenin davacı tarafından, davalının 3/f maddesine aykırı olarak davacıdan LPG alımı 30 günden fazla bir süre ile kesmiş olması nedeni ile 27/10/2015 tarihinde feshedildiği, bu durumun davacı tarafından davalı adına düzenlenen son LPG satış faturasının 08/06/2015 tarihli olmasından anlaşıldığı, davalının aksini ispat eder başkaca bir savunma yahut delil sunmadığı, davalı tarafından davacının bayiler arasında haksız rekabete neden olacak şekilde fiyat politikası yürüttüğü savunulmuş ise de, bu durumun yapılan bilirkişi incelemesi ile tespit edilemediği, davalının da iddiasını ispata yarar delil ibraz etmediği, davalı tarafından haksız rekabet iddiasının ispat edilemediği, davacı tarafından yapılan feshin haklı fesih niteliğinde olduğu; taraf defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi gereği davacının dava tarihi itibariyle davalıdan cari hesap alacağı bulunmadığı, her ne kadar bilirkişiler tarafından davalıya sözleşme öncesi teslim edilen tüplerde dahil edilerek davacının sözleşmenin 25. maddesi uyarınca 331.842,00 TL tazminat talep edebileceğini belirlemiş ise de; sözleşme öncesinde teslim edilmiş olan tüplerin bu sözleşme kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, davacının iade etmesi gereken tüpler nedeni ile ödemesi gereken tazminatın 19/01/2022 tarihli bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere 62.819,25 TL olduğu ve davalının alacağı olan 63.142,91 TL tüp depozito bedeli mahsup edildiğinde davacının davalıdan tüplerden kaynaklanan bir alacağının bulunmadığı bu sebeplerle davacı yanın cari hesap alacağı ile iade edilmeyen tüplen nedeni ile tazminat isteminin reddine; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 23. maddesi ile açıkça davacının sözleşme süresi sonuna kadar hesaplanacak kar mahrumiyetini talep edebileceği kararlaştırıldığından davacının davalıdan benimsenen bilirkişi raporu ile belirlendiği üzere 39.421,76 TL kar mahrumiyeti talep edebileceği anlaşılmış ancak taleple bağlı kalınarak davacı yararına 10.000,00 TL kar mahrumiyetine hükmedilmiş ve davacının sözleşmenin 24. maddesi uyarınca davalıdan sözleşmenin süresinden önce feshine neden olması nedeni ile cezai şart talep edebileceği, bu miktarın benimsenen bilirkişi kurulu raporu ile hesaplandığı üzere 133.178,25 TL olduğu ancak bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere davalının sözleşme fesih tarihi itibariyle borca batık olması nedeni ile bu miktarın davalının ekonomik yönden mahvına neden olacağı, yerleşmiş Yargıtay uygulaması gereği cezai şarttan makul oranda indirim yapılması gerektiği, dosya kapsamı itibariyle hakkaniyet gözetilerek her iki tarafın yararına olacak şekilde mahkememizce cezai şarttan %50 oranında tenkis yapıldığında davacının talep edebileceği cezai şart miktarının 66.589,12 TL olduğu anlaşılmış ve bu alacak kalemi yönünden de davacı talebi ile bağlı kalınarak davacı yararına 15.000,00 TL cezai şarta hükmedilerek uyuşmazlığın bütünü hakkında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR : Gerekçesi yukarıda yazılı kararda açıklandığı üzere;

1. Davanın KISMEN KABULÜ ile,

a-10.000,00 TL kar kaybı ve 15.000,00 TL cezai şart olmak üzere toplam 25.000,00 TL ' nin 28/12/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

b-Davacının cari hesap alacağı ve iade edilmeyen tüpler nedeniyle tazminat isteminin REDDİNE,

2. Alınması gereken 1.707,75 TL karar ve ilam harcının peşin olarak ödenen 635,22 TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.072,53 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından ödenen 635,22 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

4. Davacı tarafından bu yargılama nedeni ile ödenen 29,20 TL başvuru harcı ile 6.201,30 TL posta, tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.230,50 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre hesaplanan 4.187,60 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine , bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına

5. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereği hesap olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

6. Gider avansının harcanmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, davacının vekilinin yüzüne davalı yanın yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/04/2024

Katip ...

¸e-imzalıdır

Hakim ...

¸e-imzalıdır