İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/521 E. 2024/599 K.

T.C.

İSTANBUL

10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO:2024/521 Esas

KARAR NO :2024/599

DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ:10/09/2024

KARAR TARİHİ:12/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; Davacı ... LTD.ŞTİ.ne ait sekiz adet boş çekin bulunduğu çek defterinin kaybolduğunu, zayi olan boş çeklerin üçüncü şahısların ellerine geçmesi ve doldurulması halinde davacının mağdur olacağını, bu nedenle kötü niyetli üçüncü kişilerin haksız şekilde yararlanarak davacının mağdur olmaması için öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çeklerin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesi, davanın kabulü ile müvekkilin iradesi dışında zayi olan ve aşağıda Bankası ve numarası belirtilen, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, ... Bankası A.Ş, ... Şubesi, ... Seri No’lu, boş çek yaprağı, toplam 8 adet çek yaprağının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLER VE GEREKÇE :

Dava, ziyaa uğradığı beyan edilen toplam 8 adet çek yapraklarını içeren boş çekler ve çek defteri hakkında 6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK'nın 82/1-a maddesinde "Her tacir ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini saklamakla yükümlüdür" hükmü düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK 82/7. maddesinde "tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.

6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği vurgulanmıştır.

Somut uyuşmazlıkta, davacı vekili 8 adet çek yapraklarını içeren boş çeklerin ve çek defterinin kaybolduğunu bildirerek, 6102 sayılı TTK nun 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesini istemiştir. Talep konusu çek yapraklarının zayi olduğu gerekçesiyle zayi belgesi verilmesi talep edilmişse de, 6102 Sayılı TTK'nun 82/7.madde hükmünde öngörülen zayi belgesi verilmesi talebinin, ticari defter ve belgelere ilişkin olduğu, boş çek yapraklarının bu anlamda "belge" sayılamayacağı, dolayısıyla eldeki talebe 82/7.madde hükmünün uygulanamayacağı anlaşılmıştır. Boş çekin (yaprağın) kıymetli evrak niteliğinde olmaması nedeni ile iptal davası açılamayacağı da sabittir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2014/6238 Esas, 2014/12383 Karar sayılı ilamı aynı doğrultudadır.)

Kaybolan boş çek yaprağının üçüncü kişilerce doldurularak kullanılması halinde bu durumun onlara karşı genel hükümlere göre açılacak bir menfi tespit davasında ileri sürülmesi gerekmektedir. Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamında davacının talebi yönünden gerek TTK'nın 82., gerekse de TTK'nın 759. maddesi talep koşullarının oluşmadığı, davacı çek sahibinin dava açma hakkı bulunmadığı gibi hukuki yararının da bulunmadığı, ayrıca duruşma açılıp toplanması gereken delil de bulunmadığından dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere:

1. ) Davanın REDDİNE,

2. ) Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3. ) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasına,

4. ) Yargılama gideri için tahsil edilen gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının HMK’nın 333. maddesi uyarınca hükmün kesinleşmesinden itibaren mahkeme yazı işleri müdürü tarafından ilgilisine iadesine,

Dair; davacı vekilinin yokluğunda 6100 sayılı HMK'nın 341. ve 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize başvurmak suretiyle veya başka bir yer asliye ticaret mahkemesi aracılığıyla gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/09/2024

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır