Karar Detayı

T.C.

İSTANBUL

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2021/526

KARAR NO : 2024/699

DAVA : İtirazın İptali (Bakım-Onarım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 10/08/2021

KARAR TARİHİ : 11/10/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Bakım-Onarım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin davalı ile yaptığı sözleşme gereği davalının faaliyet alanında uçaklarına parça bakım onarım hizmeti verildiğini, davalının bu hizmetten kaynaklanan farklı dönemlere ait ödenmemiş borçlarının bulunduğunu, müvekkili şirket tarafından talep edilmesine rağmen davalı tarafından bu borçların ödenmediğini, davalı hakkında ... 12.İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyası ile 6.555.684,20USD ve 478.406,80 EURO ve 47.134,19TL alacağın karşılığı olmak üzere 59.592.689,53TL'nin tahsili için başlatılan takibe davalı tarafından itiraz edildiğini, arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığını, davalının takibe itirazının iptaline, aleyhine inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesi dava ve talep edilmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında akdedilen sözleşmede şarta bağlı yetki düzenlemesi bulunduğu, şartın gerçekleşmediği, yetki sözleşmesinin geçerli olmadığı, davalının müvekkiline takip konusu faturalar nedeniyle hizmet sunduğuna dair delil ibraz edemediği, müvekkilinin ticari defterlerinden bu durumun anlaşılacağı, ... 8.İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı kambiyo takibinde talep edilen tutarın alacaktan mahsup edilmediği, davanın reddine, kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama gider ve vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesi gerektiğini iddia ve talep edilmiştir.

... 12.İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasının tetkikinden davalı hakkında 59.592.689,53TL tutarlı fatura alacağına dayanılarak 06.01.2021 tarihinde takip başlatıldığı takip talebine ... 8.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı kambiyo takibiyle tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla şerhinin düşüldüğü, davalıya ödeme emrinin tebliğinden sonra davalının süresinde 11.01.2021 tarihinde borca ve yetkiye itiraz ettiği, itiraz dilekçesinde kambiyo senediyle tahsil için takibe geçilen miktarın dava konusu alacaktan düşülmediğinin davacıya borçlu olunmadığının bildirildiği ve yetkili İcra Müdürlüğünün ... İcra Müdürlüğü olduğundan bahisle yetki itirazında bulunulduğu görülmüştür.

... 8.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesi neticesinde davacı tarafından davalı aleyhine 24.07.2020 keşide tarihli 3.081.440TL tutarlı, 28.07.2020 keşide tarihli 2.311.080TL bedelli ve 07.08.2020 keşide tarihli 3.081.440 TL bedelli çek ve çek tazminatı, çek komisyonu ve işlemiş faiz tutarı 9.836.220,31TL'nin tahsili için 23.12.2020 tarihinde takip başlatıldığı anlaşılmıştır.

Taraflar arasında akdedilen ... tarihli ... referans numaralı Genel Şartlar sözleşmesinin 16.16.2. maddesinde tarafların uzlaşmaya varamamaları halinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunun kararlaştırıldığı, davacı tarafından arabuluculuk başvurusunun 03.03.2021 tarihinde yapıldığı ilk oturum tarihinin 21.04.2021 tarihi olduğu, ikinci oturum ve son tutanak tarihinin 27.04.2021 tarihli olduğu anlaşılmakla davalının İcra Dairesinin yetkisine ilişkin itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.

Dava ve takip konusu edilen her bir fatura konusu hizmetin davalıya sunulup sunulmadığı, dava ve takip konusu faturaların tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı, taraf defterlerinde varsa mutabakatsız sebepleriyle birlikte davacının takip tarihi itibariyle alacaklı olduğu miktar konusunda rapor düzenlenmesi için bir mali müşavir, bir uçak mühendisi bilirkişi ile bir sektör bilirkişiden oluşan heyete tevdii edilerek, bilirkişilere tarafların ticari defterlerinde şirket merkezlerinde inceleme yetkisi verilmiş, bilirkişiler tarafından düzenlenen 11.12.2022 tarihli raporda özetle; davacı ve davalının 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahipleri lehine delil niteliğine haiz oldukları, takip ve dava konusu ticari hesap özetindeki faturaların ve ödeme belgelerinin her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, 06.01.2021 takip tarihi itibariyle davacının kendi defterlerine göre davalıdan 499.760,54EURO, 5.924.405,71USD VE 48.161,67TL alacaklı olduğu, davalının ticari defterlerine göre ise davacıya 499.760,54EURO, 5.924.405,71USD VE 48.161,67TL borçlu olduğu yönünde tespitte bulunulduğu anlaşılmıştır.

Bilirkişi raporunda davacı tarafından düzenlenip davalı defterlerinde de kayıtlı olan faturaların dökümü gösterilmediğinden bu konuda rapor düzenlenmesi için dosya yeniden önceki heyete tevdii edilmiş, fatura bilgileri ve kur bilgileri eklenen 23.11.2023 tarihli raporda özetle; takip konusu faturaların davalı şirket defterlerinde kayıtlı olduğu, 23 adet fatura toplama 486.600,44EURO, 409 adet fatura toplamı 6.661.721,56 USD ve 20 adet fatura toplamı 47.734,19 TL'nin davalı defterlerinde kayıtlı olduğu, davacı şirketin defterlerinde kayıtlı Aralık 2020 ve Haziran 2021 dönemine kadar olan faturaların takip konusu yapılmadığı, davalı tarafından teslim edilen 1.100.000USD tutarlı 3 adet çekin karşılıksız çıkmış olması sebebiyle alacak miktarına bu çek bedellerinin dahil edildiği bu durumda davacının takip tarihi itibariyle 06.01.2021 tarihinde kur bilgileri dikkate alındığında 44.831.206,69TL alacaklı olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.

Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde

Dava,davacı tarafından davalı uçaklarına parça,bakım-onarım hizmeti sunulması sebebi ile düzenlenen fatura bedellerinin tahsili için başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilşkindir.

6100 sayılı HMK’nın “Tarafın belgeyi ibraz etmemesi” başlıklı 220. Maddesi; (1) İbrazı istenen belgenin, ileri sürülen hususun ispatı için zorunlu ve bu isteğin kanuna uygun olduğuna mahkemece kanaat getirildiği ve karşı taraf da bu belgenin elinde olduğunu ikrar ettiği veya ileri sürülen talep üzerine sükut ettiği yahut belgenin var olduğu resmî bir kayıtla anlaşıldığı veya başka bir belgede ikrar olunduğu takdirde, mahkeme bu belgenin ibrazı için kesin bir süre verir. (2) Mahkemece, ibrazı istenen belgenin elinde bulunduğunu inkâr eden tarafa, böyle bir belgenin elinde bulunmadığına, özenle aradığı hâlde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine ilişkin yemin teklif edilir. (3) Belgeyi ibraz etmesine karar verilen taraf, kendisine verilen sürede belgeyi ibraz etmez ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz etmemesi hakkında kabul edilebilir bir mazeret göstermez ya da belgenin elinde bulunduğunu inkâr eder ve teklif edilen yemini kabul veya icra etmezse, mahkeme, duruma göre belgenin içeriği konusunda diğer tarafın beyanını kabul edebilir.” hükmünü içermektedir.

“Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması” başlıklı 222. maddesi ise; “ (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. (4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur. (5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır”. şeklinde düzenlenmiştir. 7251 sayılı Kanun’un 23. maddesi ile yapılan değişiklik ile HMK’nın 222. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi” ibaresi “diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi” şeklinde değiştirilmiş ve fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere aşağıdaki cümle eklenmiştir: “Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz”.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64/1. maddesinde, her tacirin, ticari defterleri tutmak ve defterlerinde, ticari işlemleriyle ticari işletmesinin iktisadi ve mali durumunu, borç ve alacak ilişkilerini ve her hesap dönemi içinde elde edilen neticeleri, bu Kanun’a göre açıkça görülebilir bir şekilde ortaya koymak zorunda olduğu düzenlenmiş, aynı Kanun’un 64/3. maddesinde de, tacirlerin tuttuğu yevmiye defteri, defteri kebir ve envanter defterinin açılış onaylarının, kuruluş sırasında ve kullanılmaya başlanmadan önce yapılacağı, yevmiye defterinin kapanış onayının ise, izleyen faaliyet döneminin altıncı ayının sonuna kadar yaptırılması gerektiği belirtilmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut olaya gelince; her iki tarafın kendi ellerindeki vesikaları Mahkemeye ibraz etmek zorunda olduğu, bir davada ispat yükü kendisine ait olan tarafın başka delillerle birlikte karşı tarafın ticari defterlerine de dayandığı durumlarda karşı tarafın kendi defterlerini mahkemeye ibraz etmesi gerektiği , bundan kaçınması hâlinde bağlanması gereken hukuksal sonuçların 6100 sayılı Kanun'un 220 ve devamı maddelerindeki konuya ilişkin düzenlemelere tabi olduğu, aynı Kanun'un 220 nci maddesinin üçüncü fıkrasının bir tarafın Mahkemece kendisine verilen süre içerisinde ilgili belgeyi ibraz etmemesi hâlinde, Mahkemenin o tarafın maksadını gözeterek diğer tarafın o belgeye ilişkin açıklamasını kabul edebileceğini öngördüğü, bu hükmün taraflardan birinin delillerini salt karşı tarafın ticari defterlerine hasretmediği hâllerde ticari defterlerin mahkemeye sunulmaması bakımından da uygulandığı, taraflar arasındaki hukukî uyuşmazlığın doğduğu tarih itibariyle yürürlükte bulunan ve ticari defterlerin ispat kuvvetini düzenleyen Türk Ticaret Kanunu’nun 64. maddesindeki hüküm birlikte değerlendirildiğinde, her iki tarafın ticari işletmesininden dolayı tacirler arasında çıkan uyuşmazlıklarda ticari defterlerin maddede gösterilen koşulların mevcut olması kaydı ile kesin delil niteliğinde bulunduğu, davacı ticari defterlerinde takip tarihi itibari ile davalıdan 499.760,54 Euro ve 5.924.405,10-USD ile 48.161,67 TL alacaklı olduğunun kaydedildiği, davalının ticari defterlerinde ise davacıya takip tarihi itibari ile 478.406,82 Euro 5.455.683,61 USD ve 47.734,19 TL borçlu göründüğü ve bu miktarın takip tarihi itibari ile TL karşılığının 44.831.206,69TL olduğu , davalı defterlerine kaydedilen faturalar yönünden davacının bakım-onarım hizmeti sunduğunun kabulü gerektiği, davacı tarafından düzenlenip davalı defterlerine kaydedilen fatura tutarları itibari ile davacının 44.831.206,69 TL alacak yöününden ispat külfetini yerine getirdiği ve davalıdan bu miktar alacaklı olduğu anlaşılmakla davalının ... 12.İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyasına vaki itirazlarının 44.831.206,69 TL alacak yönünden iptaline, takibin 44.831.206,69 TL alacak yönünden takip talebindeki koşullarda devamına karar vermek gerekmiş, davacı fazla talep yönünden alacaklı olduğunu ispat edemediğinden fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davanın KISMEN KABULÜNE,

Davalının ... 12.İcra Müdürlüğünün...Esas sayılı dosyasına vaki itirazlarının 44.831.206,69 TL alacak yönünden iptaline, takibin 44.831.206,69 TL alacak yönünden takip talebindeki koşullarda devamına,

Fazlaya ilişkin talebin reddine,

2. Alacak likit ve itiraz haksız olduğundan alacağın %20'si oranında 8.966.241,32 TL inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,

3. Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesine göre tahsil edilmesi gereken harç 3.062.419,72 TL olduğundan peşin yatırılan 719.730,71 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.342.689,01 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,

4. Davacı tarafından yatırılıp mahsup edilen harç miktarı 719.730,71 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5. Davacı tarafından yapılan 15.000,00 TL bilirkişi ücreti ile 572,50 TL posta ve tebligat gideri olmak üzere toplam 15.572,50 TL yargılama giderinin kabul ve ret oranına göre 11.715,09 TL'sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

6. Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00 TL arabulucu ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,

7. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 1.056.312,07 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

8. Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir edilen 755.614,83 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

9. Gider avansının kalan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 10/10/2024

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP