İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/977 E. 2024/225 K.

T.C.

İSTANBUL

1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/977 Esas

KARAR NO : 2024/225

DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ : 21/01/2022

KARAR TARİHİ : 03/04/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA/

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket, ... no'lu FFL Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı ... Ltd. Şti'nin dava konusu olaya ilişkin nakliye rizikolarına karşı sigortalandığını, Türkiye’de yerleşik ... Şti. tarafından Kazakistan’da yerleşik ... isimli firmaya 27.08.2020 tarih ve ... numaralı fatura kapsamında 4 KAP (153 Adet Brüt; 5.280,00 Kg.) muhtelif / ambulans dolap seti+sol yan trim montajı+tavan trimi emtiası sattığını, Türkiye’den Kazakistan’a kadar olan karayolu nakliyesinin, müvekkil şirketin sigortalısı ... Ltd. Şti. sorumluluğunda alt taşıyıcı... Şirketi tarafından organize edilen ... - ...çekici+dorse) plakalı araç ile gerçekleştirildiğini, söz konusu aracın alıcı firmaya varışı sonrasında yapılan kontrollerde emtianın dorse içerisinde ambalajının dağılmış ve kırık hasarlı olduğunun görülmesi üzerine CMR belgesine şerh düşüldüğünü, araç sürücüsü tarafından iletilen ekli sürücü beyanına istinaden boşaltma adresine geldiğinde aracın açıldığı ve yapılan kontrollerde yükte kırıklar ve hasar olduğunun görüldüğü anlaşıldığını, CMR belgesi üzerinde; “5 adet plastik malzeme kırık” şeklinde şerh düşüldüğü görüldüğünü, gönderici firma yetkilileri ile yapılan görüşmelerde emtianın tamamının ambalajlarının açılarak kontrol edilmesi akabinde 22 adet ... ürün kodlu ambulans sol yan trim montajlı emtiasının kırık, ezik ve hasarlı olduğu öğrenildiğini, dava konusu hasar sonrası 9.400,00 EURO hasar tespit edildiğini ve müvekkili şirketin sigortalısından talep edildiğini, yükleme ve istif gönderici tarafından yapıldığını, Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında yükleme istif gönderici tarafından yapılsa bile yükün yola elverişli şekilde yüklenmesi ve taşınması için nezaret yükümlülüğünden müterafik kusur verilmektedir. Bu nedenle, müvekkil şirket sigortalısı adına 9.400,00 EURO hasar bedelinin müterafik kusur oranına (%25) göre 2.350,00-EURO ödeme yapıldığını, yapılan iş bu ödeme ise, alt nakliyeci Davalı ...Limited Şirketi, sigortacısı Davalı ... Sigorta A.Ş.'den (Dosya numarası: ... / ...) ve taşımayı yapan araçların sahipleri / fiili taşıyıcı Davalı ... Ltd. Şti.'den talep edildiğini, davalıların alt (Kayabey) ve fiili taşıyıcı (...) ve alt taşıyıcının sorumluluk sigortacısı (Neova) olarak sorumlulukları söz konusu olduğunu, dava konusu hasar sonrası yapılan ekspertiz çalışmalarına göre hasar miktarı; 9.400,00-Euro olarak tespit edildiğini, ancak ödeme müterafik kusur oranına (%25) göre 2.350,00-EURO olarak yapıldığını, söz konusu hasarı sebebi ile; müvekkili şirket sigortalısına, 2.350,00-EURO tazminat ödemesi yapıldığını, davalılar ile dava öncesi yapılan taleplerine olumlu cevap verilmemesinin akabinde; ... 18. İcra Müdürlüğü ... Esas numaralı dosyasına yansıyan takibe, borçlular tarafından herhangi bir borcunun bulunmadığı belirtilerek, elle tutulur bir sebep gösterilmeksizin, borca, faizine ve tüm fer’ilerine itiraz edildiğini, icra takibatına devam ederek haklı alacağına kavuşabilmek adına müvekkili şirket tarafından arabuluculuğa başvurulduğunu, davalılar ile anlaşma sağlanamadığından arabuluculuk sürecinin son bulduğuna ilişkin tutanak tutulduğunu beyan etmiş, borçluların ... 18. İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyasından gönderilen ödeme emrine karşı yaptığı haksız itirazların iptaline, asıl alacağa faiz işletilmesine ve takibin devamına, haksız itiraz eden borçlular aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, tüm yargılama giderleri ile avukatlık ücretlerinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA/

Davalı ... Şti. vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava uluslararası bir taşımayı ihtiva ettiğinden iş bu ihtilafın çözümünde Türkiye’nin 07.12.1993 tarihli ve 3939 sayılı Kanunla katılmayı uygun bulduğu ve 31.10.1995 tarihinden itibaren de protokole taraf olduğu Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR) hükümlerinin uygulanması gerektiğini, davacı sigorta şirketi, üst taşıyıcının halefi olarak işbu davayı açtığını, dolayısıyla ihtilafta CMR’de düzenlenen taşıyıcılar arasındaki rücu ilişkisine yönelik maddelere bakarak bir çözüm bulunması gerektiğini, öncelikle zamanaşımı itirazın da bulunduğunu; davacının sigortalısı ile müvekkili şirket arasında yapılan taşıma anlaşmasında ihtilaf halinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğu yazılı olduğunu, davacı halefiyet gereğince işbu davayı açtığını iddia ettiğinden işbu poliçedeki yetki klozu ile bağlı olduğunu beyan ettiği davacının aktif dava ehliyetini ispatlayamadığı, davacı tarafından yapılan ödemenin lütuf ödemesi olduğu bu nedenle poliçe kapsamı dışında kaldığı, meydana gelen zararda taşıyıcılara kusur atfedilmesinin mümkün olmayacağı; CMR hükümlerine göre davalı şirketin sorumluluğuna gidilemeyeceği, hasar ihbarının tam olarak yapılmadığı, talep edilen tazminat miktarının CMR hükümlerine göre hesaplanmadığı neticeten yetki itirazının kabulüne, bu talebinin kabul edilmediği takdirde davanın usulden ve esastan reddine karar verilmesine ve yargılama giderleri ile karşı vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE/

Dava, İİK m.67 kapsamında itirazın iptali davasıdır.

Dava dosyasına celbedilen ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; Alacaklı (davacı) ... A.Ş., Borçlular ... A.Ş., ....şti. ... LTD.ŞTİ. olup alacaklı şirket, 2.350,00 Euro asıl alacağını alacağın tahsili tarihine kadar 3095 sayılı Kanun 4/a maddesi uyarınca Euro alacaklar için uygulanacak faiz oranında işletilecek faizi ile takip giderleri ve vekalet ücretiyle birlikte tahsilini talep ettiği, ödeme emrinin davalı borçlulara tebliği üzerine davalı borçluların süresinde olarak borca, faize ve tüm ferilerine itiraz etmesi neticesinde icra müdürlüğünce takibin durdurulmasına karar verildiği ve süresinde olarak işbu itirazın iptali davasının açılmış olduğu görülmüştür.

İhtilaf, davacı tarafından davalılar aleyhine ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas Esas sayılı takip dosyasında başlatmış olduğu icra takibine karşı davalının yapmış olduğu itirazın haklı olup olmadığı, dosya kapsamı ile davacının davalılardan alacaklı olup olmadığı, varsa miktarı ve hasarın CMR m.32.kapsamında meydana gelen olağan bir zarar mı yoksa taşıyıcının bilerek kötü hareket gerçekleştirilmesi neticesinde meydana gelen bir zarar olup olmadığı hususlarından kaynaklanmakta olup, ispat yükü davacıda bulunmaktadır. Ancak alacak miktarının tespiti hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren hal olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi mümkündür.

Bu kapsamda lojistik taşıma uzmanı bilirkişi ... ve mali müşavir ...'dan alınan 03/04/2023 tarihli bilirkişi raporu ile; taraflar arasındaki uyuşmazlığın temeli davacı Sigorta şirketinin FFL (Taşıma İşleri organizatörü sorumluluk) sigorta poliçesi gereği sigortalısı ... şirketine ödediği hasar tazminatını rücuen davalılardan tazmin etmesinin mümkün olup olmadığı ve mümkün ise miktarının ne olması gerektiği hususlarında toplandığı anlaşıldığı; Davacı ... Sigortanın sigortalısı İrem Uluslararası Nakliyat şirketine ... poliçesi kapsamında rizikonun gerçekleşmesinden dolayı yapmış olduğu hasar ödeme miktarı olan 2.350,00 Euro ile sınırlı olmak üzere TTK m.1481 gereği sigortalısına halef olarak işbu davayı açmaya hak kazandığının değerlendirildiği; Üç nolu taşıyıcı ... Şirketinin alt/ara taşıyıcı olarak, bir nolu davalı ... Sigortanın da onun sigortacısı olarak ve iki nolu davalı ... şirketinin fiili taşıyıcı olarak işbu davanın kendilerine yöneltilebileceği (TTK m.888; CMR m.37 vd); CMR taşıma belgesine şerh düşülmekle hasar ihbarını yapışmış olduğu; CMR m.29 hükmüne göre ağır kusurla yol açılmış bir ihmal veya fiilin sonucu olan hasardan söz edilemeyeceği, bu nedenle CMR m.32 hükmünde belirlenmiş üç (3) yıllık zamanaşımı uygulamasının da söz konusu olamayacağı, dava dosyasındaki eksper raporlarının yukarıda incelenen tespitlerine ve fotoğraflara göre eşyanın araç üzerinde sabitlenmesine yönelik hiçbir tedbir alınmadığının ve hasarın bundan doğduğunun anlaşılmasına göre bu hususun yükün görüşüne göre çıplak gözle kontrolünde bile anlaşılabileceği kanaati hasıl olduğundan dolayı davacının %25 kusur oranı üzerinden yaptığı ödemenin davalıların lehine olduğu değerlendirmemiz bakımından nihai takdirin yüce mahkemeye ait olduğu; dava dosyasındaki iki eksper raporu, CMR belgesi ve şoför beyanının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, davacının yapmış olduğu ödeme miktarı olan 2.350,00 Euro için davalılara rücu edebileceği; bir nolu davalının kendi poliçesi hükümlerine göre (eksper raporunda hasar başı 1000,00 Euro muafiyet olduğu ifade edilmektedir), iki ve üç nolu davalıların ise taşıyıcı olarak davacı sigorta şirketine karşı müşterek ve müteselsil olarak sorumlu oldukları; ancak davalılar arasındaki iç ilişkide zarar iki nolu davalı ... şirketinin yüklenmesi gerektiği (CMR m.37) değerlendirildiği; davacının 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesine göre belirlenecek faiz oranı üzerinden faiz istemesine rağmen CMR m.27'de yıllık %5 oranının düzenlendiği; yargıtayın yabancı para üzerinden talepler hususunda bu oranı doğrudan uyguladığı, ancak talep ve CMR m.27 arasındaki tercih bakımından takdir ve değerlendirmenin Sayın Mahkemede olduğu tespit edilmiştir.

13/09/2023 tarihli verilen ara karar ile ''Bilirkişi raporunda CMR m.23/1 uyarınca emtianın borsa fiyatının tespit edilerek CMR m.23/3 uyarınca emtianın bu yönde hesaplamasının yapılması konusunda bilirkişilerden ek rapor aldırılmasına” şeklinde karar verilmiştir.

Bilirkişi heyetinden alınan 26/12/2023 tarihli ek rapor ile taşıma sürecinde hasarlanan 22 adet emtianın birim fiyatları ile borsa veya sair şekilde serbest piyasa fiyatı olmadığı, dava dışı tedarikçiden ... teslim şekli şartlarında birim fiyatı 450 EURO bedelle ticarete konu edildiği, sigorta eksper raporunda da dikkate alınan bu kıymetin somut olaya uygun kadri marufunda olduğunun değerlendirildiği, CMR m.23/3 gereği sınırlı sorumluluk tavanının 13.495,51 EURO hesaplandığı, %25 kusur oranı varsayımı ile 2.350 EURO tazminat ödemesi, 9.900 EUR gerçekleşen zarar tespiti ve 500 EUR muafiyetle davacının sorumlu tutulabileceği azami 9.400 EURO tazminat şeklinde yapılan hesaplamaların dosya kapsamında uygun görüldüğü, nihai takdir ve değerlendirmenin yüce mahkemeye ait olacağı tespit edilmiştir.

Tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmede davaya konu takip talebi ve ödeme emri incelendiğinde alacak tutarının yabancı para cinsinden olduğu ancak TL karşılığının gösterilmediği anlaşılmıştır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 4949 sayılı Kanunun 12. maddesi ile değiştirilen m. 58/3 alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Aynı durum, İİK m. 60/1 gereğince ödeme emri için de söz konusudur.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin 2021/2153 Esas ve 2021/1638 Karar sayılı emsal ilamında da belirtildiği üzere anılan değişikliğin gerekçesinde, yapılan yeni düzenlemede alacaklının yabancı para alacağının Türk Parası karşılığını takip talebinde göstermesi yanında bu alacağının hangi tarihteki kur üzerinden tahsilini istiyorsa bunu da açıkça göstermesi ve yine yabancı para alacağına ilişkin faiz alacağına dair talebini belirtmesi esası getirildiği ifade edilmiştir.

Somut olayda ise takip talebinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmemiştir. Ancak, yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası’nın gerek takip talepnamesinde gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasanın emredici hükmüdür. Kamu düzeni ile ilgili bulunan bu hususun mahkemece re’sen gözönüne alınması gerekir (HGK’nun 12.05.1999 tarih ve 1999/12-271 E, 1999/301 K. sayılı kararı).

İtirazın iptali talepli bu davada usulüne uygun bir icra takibinin bulunması özel dava şartıdır. Somut olayda, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmemiştir. Bu sebeple, davalılar hakkında açılan iş bu dava yönünden "usulüne uygun bir icra takibinin bulunması" şeklindeki dava şartı gerçekleşmemiştir.

6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu(HMK)'nun 114/2. maddesinde diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklı olduğu ve HMK'nın 115/2. Maddesinde de, mahkemece giderilmesi mümkün olmayan bir dava şartı noksanlığı tespit edilirse davanın usulden reddine karar verileceği düzenlenmiştir. Usulüne uygun bir icra takibinin bulunması kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olup, HMK'nın 115/1. Maddesine göre ise, mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın kendiliğinden araştırır. Takip talebi ve ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunmaması nedeniyle ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına konu 2.350,00 EURO alacağa yönelik itirazın iptali yönündeki davanın ise usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. ... 18. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına konu 2.350,00 EURO alacağa yönelik itirazın iptali yönündeki davanın ise USULDEN REDDİNE,

2. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 427,60 TL karar harcının peşin yatırılan 491,30 TL harcın mahsubu ile kalan 63,70 TL harcın davacıya iadesine,

3. Davalılar lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi madde 7 gereğince hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5. Taraflarca yatırılan bakiye gider avansının kararın kesinleşmesi halinde yatırana iadesine,

Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı HMK'nun 341/1 vd. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak ve istinaf başvurma ve karar harcı ile istinaf gider avansı yatırılmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi İlgili Hukuk Dairesince incelenmesi için tarafların istinaf kanun yoluna başvuru hakkı açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 03/04/2024

KATİP

¸e-imzalıdır

HAKİM

¸e-imzalıdır

Harç / Masraf Dökümü

Peşin Harç : 491,30 TL

Karar Harcı : 427,60 TL

Noksan Harç : 63,70 TL

Davacı Gider Avansı

Yatırılan Avans : 6.245,90 TL

Davalı ... Şirketi Gider Avansı

Yatırılan Avans : 100,00 TL

Yargılama Gideri Detayları

Bilirkişi Ücreti : 5.000,00 TL

Posta Gideri : 1.119,25 TL