Karar Detayı

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

1. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2024/697

KARAR NO : 2024/1339

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI : 2018/553 Esas - 2022/173 Karar

TARİHİ : 09/03/2022

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... ve ... plaka sayılı kamyonlarının maliki olduğunu, ... ve ... plaka sayılı kamyonlar dava dışı ... İnş. Hafr. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Tarafından 29/05/2015 tarihinde davalı ... ... A.Ş. Bayiinden Beton Mikseri Kamyonu olarak satın alındığını, sonrasında da dava dışı ... ... ... Pet. Sey. Tur. Ltd. Şti'ye satıldığını, iş bu kamyonlar Beton Mikseri olarak kullanıldığını, ... Bayisi tarafından düzenlenen 29/05/2015 tarihli faturalarda ... plakalı aracın şasi numarasının ..., markasının ... ... ... 2014 olduğu, ... plakalı aracın şasi numarasının ...markasının ... .../ ... 2014 olduğu, Beton Mikseri olarak satılan kamyonlar... olarak, Damperli Kamyon olarak satılan kamyonlar ise ... olarak faturalandığını, ... Beton Mikseri Kamyonunun, ... Damperli Kamyonunun kodu olduğunu, 2018 yılı Ocak ayına geldiğinde davaya konu kamyonlarda motor arızaları meydana geldiği ve kamyonlar davalı ... ... A.Ş.'nin yetkili bayisi davalı ...Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin Erzurum ilindeki servisine nakledildiğini, serviste yapılan kontrollerde kamyonlarda ki arızanın motor arızası olduğu ve motorların değişmesi gerektiğinin belirtildiği, davalı ...Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından dava konusu kamyonların motorları değiştirildiğini ... ... Limited Şirketi tarafından 109.666,84-TL ödendiğini, müvekkil şirket ... ve ... plakalı kamyonları motor değişimlerinden hemen sonra ... ... Limited Şirketinden satın alarak kullanmaya başlandığını ve henüz 1,5 ay - 5000 km dahi kullanılmadığını, kamyonlarda tekrardan motor arızası meydana geldiğini, müvekkili şirketin bunun üzerine kamyonları ...Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine nakledildiğini ve serviste yapılan kontrollerde motor arızası bulunmadığı, direksiyon kutusunda arıza olduğu belirtildiğini ancak yapılan kontrolde direksiyon kutusunda arızanın olmadığının tespit edildiğini, müvekkili şirketin yetkilileri ... ... Anonim Şirketi ile irtibata geçtiğini ve kamyonlar çekicilerle Trabzon ...servisine nakledildiğini, ...Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin servisinde yapılan kontrollerde kamyonlarda motor arızası bulunduğu ve motorların tamir edilmeyecek düzeyde arızalandığı ve motorların değiştirilmesi gerektiği belirtildiğini, müvekkili şirket yetkililerinin kamyonların her ikisinin de motorlarının 1,5 ay önce değiştirildiğini ve henüz 5000 km dahi kullanılmamışken motor değişimini gerektirecek nitelikte ki arızanın neden meydana geldiğini, Trabzon servis yetkilileri arızanın üst yapıdan yani mikserden kaynaklandığını belirttiklerini, müvekkili şirket davaya konu kamyonlarda meydana gelen motor arızalarının tespiti için Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/...Değişik İş sayılı dosyası ile tespit yaptırdığını ve ...Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği Fakültesinde görevli bilirkişi heyetinden rapor aldırıldığını, bilirkişi raporunda ... plaka sayılı kamyon yönünden; arızasının onarılıp, arızasız hale getirilebilmesi için onarım bedelinin dava tarihinden itibaren KDV dahil 89.216,59 TL olacağı, ... plaka sayılı aracın motorunun satılırken ve ...Otomotivde motor değişimi sonrasında da üst yapı olarak Transmiksere uygun olmadığı aracın üst yapısından bakılmadan ruhsat bilgilerine göre hareket edilerek yine transmikser uyumsuz eksantrik mili takıldığı her ne kadar dava konusu araç arızalanmamış olsa da dava konusu araç transmikser olarak kullanılmaya devam ederse kısa süre içerisinde yine arızalanma olasılığının olduğu hususunun rapor edildiğini, bu sebeplerle edimini kötü ifa eden gereği gibi ifa etmeyen davalı tarafın müvekkili şirketin uğradığı zararları tazmin etme sorumluluğu bulunduğunu beyanla haklı davalarının kabulü ile fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydıyla 80.000,00-TL'nin zararın meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile müvekkile ödenmesine, yargılama giderleri ile tespit giderlerinin ve ücreti vekaletin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... ... Anonim Şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu aracın satış ve trafiğe çıkış tarihinin 2015 olduğunu, dava tarihinde zamanaşımının dolduğunu, bu nedenle öncelikle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davada ileri sürülen iddia ve talepleri, ayıplı mal ve ayıplı hizmete ilişkin olarak ikiye ayrılarak değerlendirilmesi gerektiğini, aracın hatalı şekilde üretildiği iddialarının ayıplı mal, motor değişiminin hatalı şekilde yapıldığı iddialarının ise ayıplı hizmete ilişkin olduğunu, ayıplı hizmete ilişkin ileri sürülen iddiaların doğrudan muhatabının diğer davalı yetkili servis olduğunu, arıza nedeniyle yapılan işlemler garanti kapsamında gerçekleştirilmediğinden müvekkil ithalatçı şirketin garanti belgesi verilmiş olması nedeniyle ve onarımın yetkili müvekkil yetkili servislerinde yapılmış olması nedeniyle de sorumluluğu olmadığını, araçlarda motor arızası şikayetinin doğmasının tek nedeni araçların ilk sahibinden el değiştirdikten sonra standart donanımına aykırı şekilde beton mikseri olarak kullanılmak istenmesi sebebiyle oluşan kullanıcı hatası olduğunu, davadaki şikayet iddiaları, aracın imalatından ya da ithalatından kaynaklanan bir garanti yükümlülüğü sonucu değil, diğer davalı servisin kusurundan kaynaklı olduğu ileri sürüldüğünden müvekkil şirketin sorumluluğunun doğmayacağından davanın usulden ve esastan reddini, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Otomotiv Sanayi ve Ticaret Anonim Şirket vekilinin 20/12/2018 havale tarihli cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf ile aralarında hukuki ilişki bulunmadığını, davacıya ait araç davadışı ... ... ... Petrol Seyahat Turizm Ltd. Şti. tarafından davacıya devredildiğini, dolayısı ile davacı şirket ile aralarında bir husumet bulunmadığını, davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu ayıplı olduğu iddia edilen servis hizmeti davacı şirkete verilmediğini, servis hizmeti müvekkili şirket tarafından, davadışı ... ... Ltd. Şti.'ye verildiğini, bu nedenle davacı şirkete araç satmamış yahut davacıya ait bir aracın onarımını üstlenmemiş olan müvekkili şirketin işbu yargılama nezdinde taraf olmasını gerektirecek bir sıfatı bulunmadığını, husumet nedeniyle davanın; öninceleme aşamasında reddini talep etiklerini, müvekkili şirketlerinin dava nezdinde ayıplı olduğu iddia edilen araçları 29.05.2015 tarihinde davadışı ... İnş. Hafr. Nakl. San. ve Tic. Ltd. şirketine satıldığını, satım ilişkisinin tarafı olmayan ve halihazırda zamanaşımına uğramış bulunan iddia nezdinde davacı tarafın iddialarının dikkate alınabilir bir yanı bulunmadığını, satım ilişkisine bağlanan iddialar ve ayıp iddiasının zamanaşımına uğradığını, bu nedenle davanın reddini talep ettiğini, davacı tarafından süresinde ve usulüne uygun ayıp ihbarı yapılmadığını, hak düşürücü süre nedeniyle davanın reddi gerektiğini, maddi tazminat talebinin unsurlarının somut olayda bulunmadığını, ayıplı servis hizmeti ve ayıplı mal iddiası maddi gerçekliğe aykırı olduğunu tüm bu nedenlerden dolayı davanın reddi ile yargılama giderlerinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

YEREL MAHKEME KARARI; Mahkeme tarafından yapılan yargılama neticesinde; "...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; dava ayıplı araç satışından kaynaklanan zararın tazmini istemine ilişkindir. Davacı vekili, dava dışı bir şirketin davalılardan beton mikseri oalrak kullanmak için kamyon satın aldıklarını, bu kamyonların motorlarında arıza meydana geldiğini, arızanın giderilmesi için davalıların yetkili servisinde bir takım tamiratlar yapıldığını, daha sonra müvekkillerinin bu kamyonları satın aldığını ancak kamyonların yeniden arızalandığını, araçların motorunda meydana gelen zararın motorun transmikser kullanmaya uyumlu olmaması nedeniyle meydana geldiğini, bu durumun Trabzon Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yaptırılan bilirkişi incelemesi ile tespit ettirildiğini, bu nedenle ayıbın giderilmesi için ortaya çıkan zarar ile dava konusu kamyonların kullanılamamasından doğan zararların tazminini talep etmiştir. Davalılar ise söz konusu arızanın kullanıcı hatasından kaynaklandığını, davacının araçları ilk olarak satın alan şirket olmaması nedeniyle husumet yokluğunu ileri sürmüşlerdir.

Mahkememiz'ce yapılan değerlendirmede, öncelikle dava konusu kamyonların ayıbına ilişkin davalılara süresinde ihbar yapılıp yapılmadığı hususunda değerlendirme yapmak gerekir. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2015/5501 Esas 2015/6929 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, aracın yetkili servise gitmesi durumunda (Daire'nin 30.09.2013 tarih 2013/10125 - 2014/15016 ve 28.04.2014 tarih 2013/... – 2014/... kararlarından da anlaşılacağı üzere yerleşmiş uygulama bu yöndedir) ayıp ihbarının yapıldığının kabulü gerekir. Söz konusu araçların motor arızaları nedeniyle yetkili servise gittiği hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Dava konusu araçların motor arızalarının kullanıcı hatasından mı, yoksa üst yapısına (beton mikseri) uygun motor kullanılmamasında mı kaynaklandığı hususunda ise bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar verilmiştir. Mahkememiz'ce alanında uzman makine mühendisi ve elektrik mühendisi bilirkişilerden oluşan üç kişilik bilirkişi heyetinden alınan 15.05.2020 havale tarihli raporda, dava konusu kamyonların motor arızalarının kullanıcı hatasından kaynaklanmadığı, arızaların motor ile üst yapının (beton mikseri) uyumsuzluğundan kaynaklandığı, davalıların araçların bu durumunu bildiği halde motor değişim kampanyası ile aracın üst yapısına uygun olmayacak şekilde motorlarını yenilediği bu nedenle meydana gelen arızalardan sorumlu oldukları kanaati bildirilmiştir. Arızanın motor ile üst yapının uyumsuzluğundan kaynaklandığı hususu tespit edildikten sonra davacının zararının tespiti için makine mühendisi, elektrik mühendisi ve mali müşavir bilirkişiden alınan ve yukarıda ayrıntısı belirtilen raporda da, davalıların özellikle "sıfır gibi motor" kampanyası kapsamında dava konusu kamyonların beton mikseri olarak kullanıldığını bilmelerine rağmen üst yapılarına uyumlu motor kullanmamaları nedeniyle davacının zararına sebep oldukları ve bu zararın 153.785,71 TL olduğu kanaati bildirilmiştir. Mahkememizce hüküm kurmaya elverişli, denetime açık ve olay ile uyumlu olarak düzenlenen bilirkişi raporları hükme esas alınarak, davacının araçların kullanılamamasından kaynaklanan zararı ile araçların tamiri için gereken zararların toplamı üzerinden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1. Davanın kabulü ile,

153.785,71 TL'nin (28.084,00 TL'lik kısmına 31/07/2018 tarihinde, 22.460,12 TL'lik kısmına 31/08/2018 tarihinde, 103.241,59 TL'lik kısmına ise 20/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:

Davalı ...Otomotiv vekili, husumet itirazlarının mahkemece değerlendirmeye alınmadığını, davacı firma ... Yapı ve müvekkili ...Otomotiv arasında hukuki ilişki bulunmaması sebebiyle dosyanın husumet nedeni ile reddi gerektiğini, ayıp ihbarının usulüne uygun olarak yapılmadığını, araç kiralama bedeli talebinin kabulünün hukuka aykırı olduğunu, dosyanın eksik inceleme ile karara çıkarıldığını, araçların servise girişlerinin ardından müvekkil şirket tarafından yapılan tüm işlemler usulüne uygun olduğunu, bu nedenle araçlarda oluştuğu iddia edilen hasarlardan müvekkili şirketin sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı ... ... A.Ş vekili, davanın pasif husumet yokluğu dolayısıyla reddi gerektiğini, bilirkişi raporunun kabul edilemeyeceğini, raporun hükme esas alınması mümkün olmadığı gibi bu rapora dayanan kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, hatalı araç tamiri nedeniyle uğranılan zararın tazmini talebine ilişkindir.

Mahkemece davanın kabulü yönünde verilen kararın kaldırılması istemiyle davalılar vekilleri istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak yapılan inceleme sonucunda;

Davacı dava dışı ... ... firmasından aldığı ... ve ... plakalı iki adet kamyonun davalı yetkili servis konumundaki ...Otomotiv firması tarafından ayıplı olarak tamir edildiği, motor değişiminin aracın üst yapısına uygunluk arzetmediği iddiasında olup davalı ... firmasının satışını yapmış olduğu kamyonların eksantrik mili / PTO özelliği ihtiva ederek satışa sunması ya da kamyonun kullanım sahasıyla ilgili alıcıyı yeterli şekilde bilgilendirme ve yönlendirmesi gerektiği gerekçeleri dahilinde aksi yöndeki davranışın tazminat sorumluluğunu gerektirdiğini ileri sürerek maddi tazminat talebinde bulunmaktadır.

Eser sözleşmelerini, diğer iş görme sözleşmelerinden ayıran önemli hususlardan birisi de sonuç sorumluluğu, yani tarafların iradeleri doğrultusunda yüklenici tarafından bir sonucun meydana getirilmesi taahhüdüdür. Burada, vekâlet akdindeki gibi sonuç taahhüt edilmeksizin sadece bir işin görülmesi taahhüdü bulunmamakta, bir eserin-sonucun yaratılıp teslim edilmesi borcu altına girilmektedir. Bu borcun altına giren taraf, yani yüklenici, TBK'nun 471/1 maddesi ve işin mahiyeti gereği, işi sadakat ve özenle yerine getirmek zorundadır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapma ve ona zarar verecek her türlü eylemden kaçınması anlamını taşır.

Eser, yüklenicinin sanat ve beceriyi gerektiren, bir emek sarfı ile gerçekleştirilen sonuçtur. Yüklenicinin eseri iş sahibinin yararına olacak şekilde ve ona hiçbir zarar vermeden meydana getirmesi, davalı yüklenicinin hem sadakat hem de özen borcunu kapsar. Burada belli bir sonucun ortaya çıkması amaçlanır. Meydana getirilen eserin iş sahibinin beklentisini karşılamaması halinde ise, sözleşmedeki yarar dengesi iş sahibi aleyhine bozulmuş olur. Bu bakımdan eserin fen ve sanat kurallarına uygun, iş sahibinin beklentilerini karşılar özellikleri taşıması aranır. Aksi halde eserin ayıplı olduğu kabul edilir. Ayıplı eseri meydana getiren yüklenici ise, ortaya çıkan ayıp ve eksiklerden sadakat ve özen borcu nedeniyle sorumludur. Yüklenici, hangi yöntemi kullanırsa kullansın eserin ayıpsız olarak ortaya çıkması gerekmekte olup, diğer bir deyişle eser sözleşmesinin niteliği gereği yüklenici sonucu garanti etmektedir.

Somut olayda davacı, ... ve ... plakalı araçların önceki maliki dava dışı maliki ... ... firması uhdesindeyken kampanya kapsamında motor değişiminin yapıldığını, bu işlemin hemen sonrasında araçların davacı tarafça satın alındığını beyan etmektedir. Gelinen aşamada, sözleşmenin sadece tarafları arasında hüküm doğurabileceği ilkesinden yola çıkılarak her iki aracın hasarlanması neticesinde davalı yetkili servis konumundaki ...Otomotiv firması ile arızanın giderimi yönünde bir işlem tesis edilip edilmediği dosya içeriğinden anlaşılmamaktadır.

Ayrıca her iki aracın motor değişimi için parça satın alınıp dava dışı firmalara bir kısım ödemeler yapıldığı iddiası yönünde, aracın hali hazırdaki mevcut durumu, hangi amaçla kullanıldığı, motor parçalarının ne surette değiştirildiği, transmiksere uygun hale getirilmesi için işlem yapılıp yapılmadığı hususları da dosya içeriğinden anlaşılamamaktadır.

Davacı aracın transmiksere dönüşümünün davalı ... firmasının yetkili servisi konumundaki ... Otomotiv firması tarafından gerçekleştirildiğini beyan etmekteyken davalı aksi iddiadadır. İş bu hususun mahkemece tam olarak açıklığa kavuşturulması gereklidir.

Davalı ... firmasına yöneltilen tazminat isteminin hukuksal dayanakları kamyonların belli bir özellik ihtiva ederek satışa sunulması ya da aracın beton mikser olarak kullanımı halinde eksantrik miline PTO özelliğine sahip motor seçeneği ile satın alınması yönünde bilgilendirme yükümlülüğüne uygun davranması gerektiği olarak açıklanmaktadır. Ancak alınan bilirkişi raporlarında otomotiv sektörü yönünden davalı ... firmasının üretim kapsamında anıldığı şekilde bir sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, araçta olması gerektiği ifade edilen özelliğin gerçekte opsiyonel olarak araçta olması gerekip gerekmediği hususları tam olarak aydınlığa kavuşturulmamış, ... firmasına yöneltilen tazminat talebinin hukuksal dayanağının bulunup bulunmadığının tespiti yönünde konuya teknik açıdan açıklama getirilmemiştir.

O halde mahkemece yukarıda bentler halinde değinilen eksikliklerin giderilmesi yönünde gerekli araştırmanın yapılması, davalılar açısından ayrı ayrı tazminat talebinin hukuksal dayanağının tespiti noktasında davacı vekilinden HMK 31. Maddesi uyarınca talebini açıklamasının istenmesi, davacıya ait araçların satışa sunumuna yönelik teknik özelliklerinin araştırılması, her bir alacak kalemi yönünden davalıların hukuki yönde sorumluluklarının incelenmesi, dava dilekçesinde zikredilen araç kiralama bedelinin tahsili istemine yönelik olarak kiralama döneminin araçların makul onarım süresi dahilinde kalıp kalmadığının yahut bu süreyi aşıp aşmadığının belirlenmesi, içerisinde otomotiv sektöründe uzman bir bilirkişinin de bulunduğu bilirkişi heyetinden yukarıda bentler halinde sıralanan eksiklikleri ve varsa taraf itirazlarını da giderir nitelikte rapor alınarak neticeden hasıl olacak sonuca göre hüküm tesis edilmesi gereklidir.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde davalılar vekillerinin istinaf başvuralarının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, kaldırma neden ve şekline göre sair istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1. Davalılar vekillerinin istinaf başvurularının KABULÜ ile HMK’nın 353. (1)/a. 6 maddesi uyarınca, Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/553 Esas . 2022/173 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

2. Davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

3. Davalılar tarafından ayrı ayrı yatırılan 2.626.17. TL istinaf karar harcının talep halinde ilgili davalılara ayrı ayrı iadesine,

4. İstinaf incelemesi esnasında yapılan yargılama giderlerinin yeniden yapılacak yargılamada ele alınmasına,

5. Kararın tebliğ işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda 6100 sayılı HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.