Erzurum BAM 1. HD 2022/1739 E. 2024/1176 K.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

1. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/1739

KARAR NO : 2024/1176

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

NUMARASI : 2019/291 Esas - 2022/384 Karar

TARİHİ : 15/06/2022

DAVA TÜRÜ : Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; iş sahibi ... Dairesi Başkanlığı Diğer Özel Bütçeli Kuruluşlar ... Genel Müdürlüğünün yüklenicisi konumundaki davalı... İnşaat Taah. Isı Mad. Hayvancılık Nak. Gıda Pazarlama San. ve Tic Ltd. Şti. ile ... İnşaat Taah. ... Gıda Hayvancılık Taşımacılık Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti. iş ortaklığının uhdesinde bulunan ... Çok Amaçlı ... Salonu Yapım İşi nedeniyle, taraflar arasında 07.03.2018 tarihinde kapaklı sistem alüminyum giydirme cephe, alüminyum kompozit kaplama, spider sistem giydirme cephe, projede bulunan bütün ısı yalıtımlı ve ısı yalıtımsız alüminyum doğramalar ve fotoselli kapıların ana sözleşme ve eklerine uygun şekilde yapılması işi için sözleşme imzaladığını, sözleşmeye istinaden müvekkiline 30.06.2018, 31.07.2018, 31.08.2018, 30.09.2018, 31.10.2018, 30.11.2018, 31.12.2018 vadeli, her biri 100.000,00.-TL'lik olan ve işin başlamasından sonra verilen her biri 100.000,00.-TL'lik 2 adet çekle birlikte toplam 900.000,00.-TL'lik çek ve 17.05.2018 tarihinde 25.000,00.-TL nakit avans verildiğini, taraflar arasındaki sözleşme tahmini metrajlara göre hazırlanan , m2 birim fiyat belirlemelerinin de yer aldığı, toplamda 1.088.054,40.-TL'lik bir sözleşme olduğunu, sözleşmenin 11.maddesinde, iş tesliminden sonra yapılacak olan ölçümlerde çıkacak bakiye için ise ayrıca ödeme yapılacağı hususunun kararlaştırıldığını, ekipmanlarla alakalı masrafları davalının sorumluluğunda olduğunu, sözleşmenin 8 c maddesinde sözleşme bedelinden kalan bakiye ödemelerinin aylık hak edişlerle yapılacağının, %70'ine çek kesilip kalan %30' un nakit olarak ödeneceği belirtilmesine rağmen hiçbir zaman aylık düzenli bir hak ediş yapılmadığını, davalı ödeme yükümlülüğünü sözleşmeye uygun şekilde yerine getirmiş olsaydı kalan işlerin de sözleşmeye uygun şekilde yapılıp davalıya teslim edileceğini beyanla davanın kabulü ile birlikte; müvekkilinin fazlaya dair talep ve dava hakları ile ıslah hakkının saklı kalması kaydı ile; bakiye hak ediş alacağı yönünden şimdilik 500,00-TL'nin, taraflarca mutabık kalınan ve sözleşmede her iş kalemi için kararlaştırılan metrajlara ilave olarak müvekkilince yapılan sözleşme ekindeki fiyat listesine göre belirlenecek olan ilave metraj bedellerine yönelik şimdilik 500,00-TL'nin temerrüt tarihi olan 13.12.2018 tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek ticari avans faizi üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... İnşaat Ltd. Şti. İle davalı... İnşaat Ltd. Şti.'nin müşterek cevap dilekçesinde; sözleşmede taahhüt ettikleri tüm ödemeleri zamanında yerine getirmiş olduklarını, şu ana kadar hiçbir ödemenin geciktirilmediğini, ancak sözleşmeden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini yerine getirilmesine rağmen taşeron şirketin sözleşmede belirtilen süre içerisinde taahhütte bulunduğu edimlerini sözleşme süresi içerisinde sözleşmeye uygun şekilde yerine getirmediğini, davacı taşeron firmanın edim yükümlülüğünü süresi içerisinde yerine getirmeyerek sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını, davacı şirketin dava dilekçesinde “ edimler sözleşmeye uygun şekilde ifa edilmiş olup, davalı ödeme yükümlülüğünü yerine getirmiş olsaydı kalan işler de sözleşmeye uygun şekilde yapılıp davalıya teslim edilecek idi.” dediğini, ancak önemle belirtmek gerekir ki; davacının taşeron firma tarafından, tarafına keşide edilen 13.12.2018 tarihli noter ihtarı ile de taşeron firmanın yükümlülüklerini bugüne kadar yerine getirdiğini ancak müvekkili şirketin ödeme yükümlülüğünü yerine getirmesi halinde kalan işlerin gereği gibi yapılacağının ihtar edildiğini, dilekçe ekinde sunulan sözleşmenin 11. maddesinde de görüleceği üzere; ödeme yükümlülüğü kapsamında belirtilen ödemelerin taşeron firmanın yerine getirdiği edimleri kapsamında kendisine yapıldığını, taşeron firmanın sözleşme hükümlerine göre yerine getirmediği işleri ise taraflarınca yerine getirilerek söz konusu işin tamamladığını, ihtar tarihinden önce taşeron firmanın sorumluluğunu yerine getirmemesi nedeni ile işlerin taraflarınca tamamlandığını, taşeron firmanın yükümlülüğü olan işi talep tarihinde bir bütün halinde anahtar teslim olacak şekilde bitirmediğini, davacı taşeron firmaya herhangi bir ödeme yükümlülüklerinin bulunmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ:

Mahkemece yapılan yargılama neticesinde "...Davacı vekilinin 16/03/2022 havale tarihli ıslah dilekçesi ile; dava dilekçesinde talep edilen, 500,00-TL tutarındaki bakiye hakediş alacağı talebini 38.654,40-TL daha arttırarak 39.154,40-TL'ye, 500,00-TL tutarındaki ilave metraj (ek imalat) bedeli alacağı talebini 137.130,60-TL daha arttırarak 137.630,60 TL'ye ıslah ettiğini, bu nedenlerle müvekkilinin üstlenmiş olduğu işle ilgili toplam 39.154,40 TL bakiye hak ediş alacağının ve taraflarca mutabık kalınan ve sözleşmede her iş kalemi için kararlaştırılan metrajlara ilave olarak müvekkilice yapılan sözleşme ekindeki fiyat listesine göre belirlenecek olan toplam 137.630,60 -TL ilave metraj (ek imalat) bedeli alacağının temerrüt tarihi olan 13.12.2018 tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalı tarafına yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görüldü.

Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında "... Çok Amaçlı ... Salonu'nun" alüminyum işlerine ilişkin Kdv dahil 1.088.054,40 TL tutarında sözleşme bulunduğu hususunda uyuşmazlık bulunmamaktadır. Bu sözleşmenin ödeme ve fiyat farkı başlıklı 11.maddesinde 700.000 TL tutarında teminat olarak çek verileceği, işin tesliminden sonra çıkabilecek bakiye için ise ayrıca ödeme yapılacağı kararlaştırılmıştır.

Dava eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası olduğundan, Mahkememiz'ce dava konusu eserin meydana geldiği yerde keşif yapılmasına karar verilmiştir. Talimat mahkemesi tarafından yapılan keşif neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunda taşaron firmanın sözleşme rakamlarına göre fazladan yaptıklarını iddia ettikleri imalat farkı tutarının 137.630,60 TL olduğu tespit edilmiştir. Ardından yapılan iş ile birlikte tarafların ticari defterlerinin HMK'nin 222.maddesi kapsamında incelenmesi için inşaat mühendisleri ve mali müşavir bilirkişilerden oluşan bilirkişi heyetinden alınan raporda ise "taraflar arasındaki sözleşme bedelinin 1.088.054,40 TL olduğu, ek imalat bedelinin ise, yerinde inceleme yapan bilirkişilerin raporunda belirttiği üzere 137.630,60 TL olduğu, tarafların ticari defterlerinin incelenmesinde, davalıların davacıya 925.000,00 TL tutarında ödeme yaptığı belirlenmiştir.

Davacı vekili dava ve ıslah dilekçesi ile bakiye hakediş ve ek imalat bedeli talebinde bulunmuştur. Mahkememiz'ce, eserin meydana geldiği yerde inceleme yaparak rapor düzenleyen bilirkişilerin raporunda da belirtildiği üzere, davacının, 137.630,60 TL tutarında ek imalat yaptığı kanaatine varılmıştır. Sözleşme bedeli ise 1.088.054,40 TL olduğundan ek imalat bedelinin eklenmesi ile taraflar arasındaki sözleşmenin 11.maddesi gereği davacının hak ettiği bedelin 1.255.685,00 TL olduğu anlaşılmaktadır. Davalılar tarafından 925.000,00 TL ödeme yapıldığı anlaşıldığından, davacının sözleşmede belirlenen tutar nedeniyle 163.054,00 TL bakiye alacağı ve 137.630,60 TL ise yaptığı ek imalatın bedeli olmak üzere 300.685,00 TL alacağı olduğu kanaatine varılmıştır. Taleple bağlılık ilkesi gereği 39.154,40 TL bakiye hak ediş ve 137.630,60 TL ek imalat bedeli olmak üzere toplam 176.785,00 TL üzerinden davanın kabulü ile; 176.785,00 TL'nin 13/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARAR : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1. Davanın kabulü ile

176.785,00 TL'nin 13/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine... " şeklinde karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF NEDENLERİ:

Davalı her iki şirket vekili istinaf dilekçesinde; sözleşmenin 3. maddesine göre davacı şirketin yüklendiği işi anahtar teslim olarak yapmayı peşinen kabul ettiğini, sözleşmenin 11 maddesinde belirtilen şekli ile belirtilen tüm ödemelerin zamanında yapıldığını, iş tesliminde yapılacak olan ölçümlerden sonra çıkabilecek bakiye için ise ayrıca ödeme yapmayı taahhüt etmiş bulunduğunu, davacı şirketin sözleşmede belirtilen süre içerisinde taahhütte bulunduğu edimlerini sözleşme süresi içinde sözleşmeye uygun bir şekilde yerine getirmediğini, sözleşmenin 7. Maddesinde görüleceği üzere sözleşme süresi 150 gün olarak kararlaştırıldığını, davacının işi süresinde teslim etmeyip sözleşmesel yükümlülüğe uymadığını, bu nedenlerle davacının işin tamamını bitirmeden sözleşme kapsamında yaptığı tüm işlerin bedelini ödenmesini talep edemeyeceğini, davacı şirketin sözleşme konusu işe süresi içerisinde bitirmeyişi sebebiyle kamu kurumuna karşı müvekkili şirketin sorumluluğu olduğunu ileri sürerek istinaf başvurusunun kabulü ile mahkemece verilen kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedeli ve fazla işe yönelik imalat bedelinin tahsili istemiyle açılmıştır.

Mahkemece davanın kabulüne hükmedilmiş, davalılar vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

Dosya kapsamı ve toplanan delillerden uyuşmazlığa konu sözleşmenin anahtar teslim birim fiyat esasıyla yapılmış eser sözleşmesi mahiyetinde olduğu, yaklaşık metrajın belirlendiği, sözleşmenin sekizinci maddesi kapsamında kesin metrajın iş tesliminde hesaplanacağı kararlaştırılmıştır.

Davacı tarafça dosyaya sunulan 09.12.2020 tarihli dilekçe kapsamında davacı tarafça yapımı fiilen gerçekleştirilen iş kalemleri yönünden sunulan dilekçedeki miktarlara davalıların açık bir itirazı bulunmadığı görülmektedir.

Gelinen aşamada alt yüklenici konumundaki davacının hakettiği iş/imalat bedellerini istemesine engel bir durum yoktur.

Bu aşamada dava dilekçesinde öne sürülen alacak kalemleri yönünden ödenmeyen hakediş ve fazla imalata yönelik taleplerin değerlendirilmesinde;

Talimat mahkemesi aracılığıyla aldırılan 06.07.2021 tarihli idareden temin edilen projelerin de incelendiği heyet raporuna göre yapılan hesaplamada, alt yüklenici konumundaki davacı şirketin anahtar teslim usulü ile aldığı işin toplamda 1.088.054,40 TL olduğu, uyuşmazlık konusu olan iki adet iş kalemi için sözleşmede bulunan tahmini metraj ve birim fiyatlandırmaya göre toplam tutarının 898.546,40 TL olduğu, davacı yüklenicinin bu iki iş kalemine yönelik olarak hakettiği imalat bedeli toplamının 1.036,177 TL olduğu, eş söyleyişle 1.036,177 TL'lik bedelin içinde fazla imalat bedeli olarak hesaplanan 137.630,60 TL'nin de yer aldığı, hal böyleyken davacıya yapılan toplam ödemenin 925.000,00 TL olduğu noktasında bir uyuşmazlık bulunmadığından 1.036,177 TL'lik (fazla iş bedelini de içinde barıındıran) toplam imalat bedelinden ödemesi yapılan 925.000,00 TL'nin düşümüyle ödenmeyen bakiye iş bedelinin 111.177 TL olarak belirlenmesi gerektiğinden iş bu bedel üzerinden davanın kısmen kabulüne hükmedilmesi gerektiği, mahkemece yapılan değerlendirmenin bu yönüyle hatalı olduğu görüldüğünden istinaf itirazının değinilen husus itibariyle yerinde olduğu anlaşılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, HMK'nun 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde, davalı vekilinin istinaf itirazının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nun 353-(1)/b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına ancak bu durum yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

A-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/291 Esas - 2022/384 Karar sayılı kararının HMK’nın 353-(1)/b-2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA;

1. Davanın kısmen kabul kısmen reddiyle,

111.177 TL'nin 13/12/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

2. Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 7.594,50 TL karar ve ilam harcının peşin ve ıslahla alınan 3.046,37 TL harçtan mahsubu ile bakiye 4.548,13 TL harcın davalılardan alınarak hazineye gelir kaydına,

3. Davacı tarafından yatırılan 44,40 TL peşin harç, 3.001,97 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 3.046,37 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

4. Davacı tarafından yapılan 419,90 TL keşif harcı, 120,00 TL keşif araç ücreti, 3.600,00 TL bilirkişi ücreti, 693,20 TL tebligat . posta gideri olmak üzere toplam 4.877,50 TL'nin kısmen kabul kısmen red oranına göre 3.067,37 TL'sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

5. Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,

6. Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap ve takdir olunan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,

7. Dava şartı olan arabuluculuk son tutanağı gereğince arabulucuya ödenen 1.320,00 TL'nin, davalılardan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,

8. İlgili tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştikten sonra kendisine iadesine, " ŞEKLİNDE YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,

Ç-İstinaf başvurusu sırasında davalı tarafça yatırılan 3.019,05-TL istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,

D-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

E-İstinaf aşamasında davalı tarafça yapılan 155,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

F-Karar tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362-(1)/a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.