mahkeme 2022/1959 E. 2024/408 K.

T.C.
SAKARYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2022/1959
KARAR NO : 2024/408

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : GEBZE ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20.06.2022
NUMARASI : 2020/492 Esas - 2022/543 Karar

İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVACI : ... -...
VEKİLİ : Av. ... - ..
İSTİNAF YOLUNA
BAŞVURAN DAVALI : ÖZÜAYDIN VİNÇ İŞLETMECİLİĞİ, GEMİ ACENTACILIĞI, İNŞAAT, TEKSTİL, AMBALAJ, REKLAMCILIK VE LİMAN HİZMETLERİ SANAYİ VE TİCARET A.Ş
VEKİLİ : Av. ... - ...

DAVALI : ... - ... - ...

DAVALI : ... - ... ...

DAVANIN KONUSU : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
BAŞVURU TARİHİ : 26.09.2022-27.09.2022
İSTİNAFA GELİŞ TARİHİ : 16.11.2022
KARAR TARİHİ : 23.02.2024
YAZIM TARİHİ : 23.02.2024

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacı ...'in ... Plakalı Citroen Marka 2013 Model servis aracının maliki olduğunu, davacı üzerine kayıtlı olan araç ile Canik Turizm-... ile Çağdaş Kartal Tur.ve Servis Hizmetleri San.Tic.Ltd.Şti. arasında 01.01.2018 - 31.12.2018 tarihlerini kapsayan 01.01.2018 başlangıç tarihli "araç kiralama ve taşıma sözleşmesi" imzalandığını, 04.09.2018 tarihinde Dilovası Organize San. Bölgesi Göksu Caddesinde park halinde bulunan davacı müvekkiline ait servis aracı olarak kullanılan ... plakalı Citroen Marka 2013 Model servis aracına, davalıların kullanım ve sorumluluğunda olduğu öğrenilen ... plakalı aracın freninin boşalması sonucunda müvekkilin aracına çarpması ile müvekkile ait ... plakalı aracın pert olduğunu, 01.01.2018 tarihli "Araç kiralama ve taşıma sözleşmesi"nin 4. maddesine göre davacının servis aracının ... plakalı araçla çalışma sisteminin; Kaynarca - Çolakoğlu Metalürji Fabrikası Dilovası'na; Sabah-Akşam personel taşıması 26 Gün olarak günlük 66 KM yol 200 TL+KDV,(İstanbul) Maltepe - Çolakoğlu Metalürji Fabrikası Dilovası'na; Akşam mesai personel taşıması için 30 Gün 90 KM yol 200 TL+KDV, Çolakoğlu (Dilovası) Metalürji Çubuk (Tel Çubuk - Dilovası Fabrikası - Çolakoğlu Metalürji Fabrikası arasında 5 KM uzaklık günden gidiş-dönüş olacak şekilde, ring için (2 sefer ring yapacak şekilde) günlük 10 KM, 80 TL+KDV şeklinde olduğunu, toplamda müvekkilin bu servis sisteminden kazancının günlük 480 TL+KDV şeklinde çalışmakta olduğunu, müvekkilinin maddi hasarlı kaza sebebiyle 118 günlük gelir ve kazanç kaybı olduğunu, davalıların müştereken ve müteselsilen bu zarardan, tazminattan sorumlu olduğunu, müvekkiline ait aracın pert olduğundan o dönemde 70.000,00 TL değer biçildiğini, ancak gerçek değerinin 75.000,00.-TL olduğunu, davalı Özüaydın Vinç ....A.Ş.'den aradaki oluşan ekspertiz değer farkına istinaden 5.000,00.-TL ödeme alındığını, bu değer farkına binaen Gebze 14. Noterliğinin 13.11.2018 tarihli Feragatname ve İbranamenin müvekkilce -Diğer Dava Hakları Saklı Tutularak- imzalandığını, 01.01.2018-31.12.2018 tarihli sözleşme bulunduğunu, 04.09.2018 tarihinde vuku bulan kaza sebebiyle davacının aracı pert olduğundan, bu servis aracı yerine yeni bir servis aracı da tedarik edilemediğinden servis taşıma sözleşmesinin ilgili firma tarafından feshedildiğini, bu sebeplerle; Maddi Hasarlı Trafik Kazası sebebiyle 04.09.2018-31.12.2018 tarihleri arasındaki 118 günlük ticari kazanç kaybının tespiti ile fazlaya ilişkin talep hakları saklı kalmak üzere ( müvekkilinin maddi zararının tam ve kesin olarak belirlenebilmesinin mümkün olduğu anda artırılmak üzere) şimdilik 20.000,00 TL belirsiz alacak niteliğindeki davacının ticari gelir/ kazanç kaybının kaza tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faiziyle davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı Özüaydın Vinç....A.Ş. Vekili cevap dilekçesinde: maddi hasarlı trafik kazası sebebiyle ticari gelir (kazanç kaybının) tazmini istemi ile açılmış olan iş bu davada görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, bu nedenle esasa yönelik inceleme yapılmadan Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevsizliğine karar verilerek davanın görev yönünden reddini talep ettiklerini, maddi hasarlı trafik kazasının hukuki niteliğinin haksız fiil olduğunu, haksız fiil sonucunda açılan maddi tazminat davalarının aracın sürücüsü, aracın maliki (ruhsat sahibi), aracın işleteni ve sigorta şirketine karşı açılabileceğini, ... plakalı aracın sahibinin diğer davalı ..., kaza anındaki sürücüsünün ise davalı ... olduğunu, müvekkili şirketin araç sahibi ya da işleteni olmayıp kazaya ilişkin olarak herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, dolayısıyla müvekkili şirket hakkındaki davanın husumet yönünden reddi gerektiğini, dava dilekçesi ekinde sunulmuş olan Feragatname ve İbraname başlıklı Gebze 14.Noterliğinin 13.11.2018 tarihli Noter Onaylı Belgenin her ne kadar davacı tarafından müvekkil şirkete ibra edilmiş ise de söz konusu belgenin davacı tarafından tek taraflı olarak düzenlendiğini müvekkili şirketin yetkililerinin imzası ve onayının yer almadığını, müvekkili şirketin bu belgeden dava açıldıktan sonra haberdar olduğunu, davacının kendi lehine dava haklarının saklı kalmak kaydı ibaresi ile noterde onaylanmasını talep ettiğini, yalnızca kendi imzasının bulunduğu iş bu belgenin hukuki geçerliliği ve davalıyı bağlayıcılığının bulunmadığını, dava dilekçesinde, müvekkili şirket tarafından davacıya ekspertiz farkı olarak 5.000,00 TL ödeme yapıldığından bahsedilmiş ise de davalı şirket tarafından böyle bir ödeme yapılmadığını, servis taşımacılığında kullanılan aracın trafik kazası sebebiyle pert olması ve yerine yeni bir araç bulunamaması sebebiyle ilgili firma tarafından fesh edilmesi sonucu davacının mahrum kaldığı ticari kazanç kaybı talebinin davacı tarafça hesaplanabilecek bir alacak olduğunu, iş bu alacak bakımından belirsiz alacak davası açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, açılan davanın usulden reddini talep ettiklerini, davacı tarafından iddia edilen davaya konu kazanç kaybının sigorta poliçesi kapsamında yer almaması sebebiyle iş bu kazanç kaybının müvekkil şirketten talep edilmesinin hukuki bir dayanağının bulunmadığını, her ne kadar dava dilekçesinde maddi hasarlı trafik kazasının sebebi olarak ... plakalı aracın frenlerinin boşalması sonucunda davacıya ait park halinde araca çarpmış olması gösterilmiş ise de dava dilekçesi eklerinde trafik kazasının tarafların kusur oranlarının tespitine ilişkin bir belge sunulmadığını, bu nedenlerle; haksız ve mesnetsiz ikame edilmiş iş bu davanın görevsiz mahkemede açılmış olmasından kaynaklı olarak "Görevsizlikten Red" kararı verilmesini, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde davalı şirketle herhangi bir ilgili bulunmayan iş bu davanın "Husumet Yönünden Reddine" karar verilmesini, iş bu davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilmesi sebebiyle usulden reddini, davacı tarafından ikame edilen haksız ve dayanaktan yoksun davanın esas yönünden reddini talep etmişlerdir.
İlk derece mahkemesi tarafından, davanın kısmen kabulüne, 11.495,38 TL tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
Yerel mahkemenin bu kararına karşı davacı vekili ile davalı Özüaydın Vinç Ve Liman İşl. Nak. San. Tic. A.Ş vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davacının üzerine kayıtlı bulunan ... plakalı servis aracı ile ilgili olarak ... ile Çağdaş Kartal Tur. Ve Servis Hizmetleri San. Ve Tic. Ltd. Şirketi arasında 01.01.2018 - 31.12.2018 tarihlerini kapsar şekilde 01.01.2018 başlangıç tarihli "Araç Kiralama Ve Taşıma Sözleşmesi" imzalandığını, 04.09.2018 tarihinde park halindeki bu araca davalıların kullanım ve sorumluluğunda olduğu öğrenilen ... plakalı aracın freninin boşalması sonucunda çarptığını, davacıya ait aracın pert olduğunu, davacının bu kaza nedeniyle 118 günlük gelir/kazanç kaybı oluştuğunu, mahkeme tarafından mahallinde yapılan keşif sonucu alınan bilirkişi raporunda davacı araç sürücüsünün kusursuz, karşı taraf araç sürücüsünün ise %100 kusurlu olduğunun rapor edildiğini, tazminat tutarı yönünden odaların verdiği bilgilere göre, olmadığı takdirde davacının imzaladığı taşıma sözleşmesine göre yapılan hesaplamaya itibar edilmesi gerektiğini, bilirkişi raporunda düzenlenen 3.seçenekte yer alan odalar tarafından bildirilen bilgilere göre net kazanç kaybı 19.418,18 TL' nin kabulüne, olmadığı takdirde, 2. seçenekte yer alan davacının imzalı sunulu "taşıma sözleşmesine göre" yapılan net gelir / kazanç kaybının 16.559,20 TL'nin kabulüne karar verilmesi gerektiğini, faiz başlangıç tarihinin dava tarihi değil, kaza tarihi olması gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Davalı Özüaydın Vinç ve Liman İşl. Nak. San. Tic. A.Ş vekili istinaf başvuru dilekçesinde; ilk derece mahkemesi kararında davalı şirkete hangi sebeple kusur yükletildiği ve hangi sebepler ve delillerle müştereken ve müteselsil olarak sorumlu tutulduğunun açık bir şekilde gerekçelendirilmediğini, davalı şirketin aracın sürücüsü, işleteni ve maliki olmamasına rağmen neden tazminattan sorumlu tutulduğuna dair bir gerekçe belirtilmediğini, davacı tarafın 24.06.2021 tarihli talebi ile Çolakoğlu Metalurji A.Ş'ye müzekkere yazılmış ise de, davacı tarafından süresi içerisinde dava dilekçesi ve delil dilekçesinde belirtilmeyen bu delilin muvafakatleri olmadan toplanmasını ve hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, aracın değer kaybı adı altında davalı şirket tarafından davacıya 5.000,00 TL ödendiği yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, davalı şirket tarafından davacıya ödenen herhangi bir meblağ olmadığının kanıtlandığını, yapılan bilirkişi incelemesinde de davalı şirket hesaplarından davacıya gönderilen böyle bir tutar olmadığının kanıtlandığını, davaya konu kazanç kaybının sigorta poliçesi kapsamında yer almaması sebebi ile kazanç kaybının davalı şirketten talep edilmesinin hukuki bir dayanağının bulunmadığını, davacının basiretli bir tacir gibi hareket edip böyle bir durumda yaşayabileceği mağduriyeti önceden öngörerek bu zararı sigorta sözleşmesi kapsamına alması gerektiğini, mahrum kalınan kazancın talep edildiği davalarda mahrum kalınan kârın hesaplanabilmesi için kazaya konu aracın yerine ikame edilecek aynı özelliklere sahip bir aracın kaç gün içerisinde temin edilebileceğinin belirlenmesi ve o sayı baz alınarak mahrum kalınan kârın hesaplanması gerektiğini beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
Dava, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat(kâr kaybı) istemine ilişkindir.
Somut olayda, 04.09.2018 tarihinde, davacıya ait servis aracı olarak kullanılan ... plakalı Citroen Marka 2013 Model servis aracına, davalılardan ...'ına ait, diğer davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın freninin boşalması sonucunda çarpması ile davacıya ait ... plakalı aracın pert olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...'ın % 100 kusurlu olduğu anlaşılmış, davacı tarafça, davacı ... ile dava dışı Çağdaş Kartal Tur ve Servus Hizmetleri San. Ve Tic Ltd Şti'nin arasında 01/01/2018 başlangıç tarihli 01/01/2018-31/12/2018 tarihlerini kapsar araç kiralama ve taşıma sözleşmesi imzalandığı, dava dışı Çağdaş Kartal Tur ve Servus Hizmetleri San. Ve Tic Ltd Şti'nin bu kaza nedeniyle yerine araç tedariği sağlayamadığından sözleşmesi 04/09/2018 günü feshedildiği, servis işinde kullanılan servis aracının pert olması nedeniyle kaza tarihi olan 04/09/2018 tarihi ile servisle ilgili sözleşmenin bitiş tarihi olan 31/12/2018 tarihleri arasında geçen 118 günlük sürede kâr (gelir) kaybı oluştuğu ileri sürülmektedir. Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Kazanın olduğu tarih itibariyle davalı sürücü ...'ın davalı Özüaydın Vinç ve Liman İşletmeciliği Nakliyat San. Tic. A.Ş. Tarafından maaşının yatırıldığı, 02/01/2019 tarihinde bu şirketten ayrıldığının SGK kayıtları ile sabit olduğu gibi Çolakoğlu Metalurji AŞ'nin yazı cevabında ...'ın Özüaydın Vinç Liman İşletmeciliği San. Ve Tic A.Ş 'de 05/06/2015 ile 01/01/2019 tarihleri arasında 'iş makinesi operatörü' olarak çalıştığı belirtilmiş olduğundan, davalı Özüaydın Vinç ve Liman İşletmeciliği Nakliyat San. Tic. A.Ş.'i 'adam çalıştıranın sorumluluğu' sıfatıyla sorumlu olup davalı şirketin husumete ilişkin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.
Çolakoğlu Metalurji AŞ'i ne yazılan yazı ile davalı şirkete husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği tespit edileceğinden, husumet de dava şartı olup resen göz önüne alınması gerekli hususlardan olup Mahkemece delil listesinde yazmasa bile Çolakoğlu Metalurji AŞ'i ne müzekkere yazılmasında usul ve yasaya aykırılık bulunmayıp davalı şirketin bu hususa ilişkin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.
Davaya konu kazanç kaybının sigorta poliçesi kapsamında yer almaması kazanç kaybının sürücü, malik ya da işletenden istenilmesi engel olmadığından davalı şirketin bu hususa ilişkin istinaf istemi de yerinde görülmemiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 49. maddesi hükmünde açıklanan maddi zarar, fiilen gerçekleşen(eylemli) zarar ile kar kaybı zararını kapsar. Fiili zarar, malvarlığının aktifinde bir azalma veya pasifinde bir çoğalmayı ifade eder. Oysa ki geleceğe yönelik kar kaybı zararında malvarlığının fiilden önceki durumu ile sonraki durumu arasında bir fark yoktur. Zararı doğuran fiil meydana gelmemiş olsa idi gelecekte malvarlığı çoğalacak idiyse ancak bu halde kar kaybı zararından söz edilebilir. Kar kaybı zararı malvarlığının fiilden sonraki durumu ile, çoğalma ihtimali gerçekleşmiş olsa idi ulaşabileceği varsayılan (farazi) durumu arasındaki fark göz önünde bulundurularak hesaplanır.
Kural olarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 50. maddesi hükmüne göre zararın kanıtlanması davacı tarafa, tazminat miktarının belirlenmesi ise hakime aittir. Hakim kar kaybı zararının miktarını belirlerken halin icaplarını ve kusurun ağırlığını (TBK 51. md), zararın azaltılması için davacı tarafın aldığı veya alması gereken tedbirleri (TBK 52. md) gözönünde tutmalı, olayların olağan akışına ve davacının aldığı veya alması gereken tedbirlere göre elde edilmesi kuvvetle mümkün görülen kârı davacı tarafın zararı olarak kabul etmelidir.
Somut olaya gelince, yukarıda açıklanan hukuksal olgular ışığında kâr kaybı zararının sağlıklı bir biçimde hesaplanabilmesi için yeni servis aracı alınması için makul süredeki muhtemel kâra hükmedilmesi gerekmektedir. Ancak mahkemece, bu husus değerlendirilmeden sadece davacı tarafın belirttiği süreler için ticari defterleri dikkate alınarak kâr kaybı zararı hesaplanmıştır. Bu hesap şekli kâr kaybı hesabına ilişkin yönteme uygun olmadığından bilirkişi raporu da yetersizdir.
Bu durumda mahkemece, yukarıda açıklandığı şekilde kâr kaybı zararının hesaplanması için, davacının ticari defterlerinin, vergi kayıtlarının ve hasarlanan otobüsün çalıştığı firma kayıtlarının getirtilmesi; yeni servis aracı alınabilmesi için gerekli olan makul süre, servis aracının çalıştırılmasından kaynaklı amortisman, yakıt vb. giderler de düşüldükten sonra servis aracının ortalama günlük net gelirinin tespit edilmesi ve buna göre gelir kaybının belirlenmesi yönünde bilirkişi raporu alınması gerekirken yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması da doğru görülmemiş olup davalı şirket vekilinin istinaf istemi yerindedir.
Davacı tarafça kaza tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faizi talebinde bulunulmasına rağmen mahkemece dava tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizine hükmedildiği anlaşılmaktadır. Kaza 04.09.2018 tarihinde meydana gelmiş olup, haksız fiilin faili konumunda olan davalı sürücü ve onun kusurundan sorumlu olan işleten haksız fiil (kaza) tarihinde temerrrüde düştüklerinden, sürücü ve işleten yönünden kaza tarihinden itibaren ticari avans faizine hükmedilmesi gerekirken dava tarihinden itibaren hükmedilmesi hatalı olmuştur. Bu nedenle davacı vekilinin faizin başlangıç tarihine yönelik istinaf istemi yerinde görülmüştür.
İlk derece mahkemesinin yaptığı yargılama ve verdiği kararda tespit edilen ve yukarıda belirtilen eksiklik ve hatalar dairemizce H.M.K'nun 353/1-a-6 maddesi kapsamında "uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması" olarak nitelendirildiğinden taraf vekillerinin istinaf taleplerinin kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekili ile davalılar vekilinin istinaf başvurularının KABULÜ İLE, Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 20.06.2022 tarih ve 2020/492 Esas, 2022/543 Karar sayılı kararının HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın Gebze Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-Davacı vekili ile davalılar vekili tarafından yatırılan istinaf harçlarının istek halinde yatıranlara iadesine,
4-Davacı vekili ile davalılar vekilinin istinaf başvurusu için yaptıkları giderlerin esas hakkında verilecek kararda değerlendirilmesine,
5- Harcanmayan istinaf gider avanslarının yatırana iadesine,
6-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK.362/1-g maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 23.02.2024
Başkan ...
e imzalıdır
Üye ...
e imzalıdır
*Üye ...
e imzalıdır
Katip ...
e imzalıdır

İşbu evrak 5070 sayılı Kanunun 5. Maddesi gereğince Güvenli Elektronik İmza ile imzalanmıştır