Karar Detayı

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 20...Esas - 20...
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 20....
KARAR NO : 20...

HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI : (-HASIMSIZ)

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 29/01/2026
KARAR TARİHİ : 03/02/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 09/02/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili tarafından UYAP üzerinden mahkememize ibraz edilen 29/01/2026 tarihli dava dilekçesi ile özetle; Davacının ....Şirketi Yetkilisi ....' a 29.01.2026 tarihinde ...Bankası ...Şubesi' nden tahsil edilmek üzere çeklerinin takasa konduğu bilgisinin iletildiğini, yapmış olduğu araştırma neticesinde; ....Bankası ....Şubesi 3046593 Çek Nolu, 29.01.2026 tarihli 2.343.000,00-TL bedelli ve 3046594 Çek Nolu, bilmediği Tarihli, 348.000,00-TL bedelli iki adet çek için işlem yapıldığını öğrendiğini, davacı şirket adına Yetkilisi ...tarafından keşide edilmiş böyle çeklerin bulunmadığını, davacı şirket yetkilisinin ....yaşamış olduğu bu hadise üzerine çek defterini kontrol ettiğinde defterinin ve Şirket kaşelerinden birinin kayıp olduğunu anladığını, bu sebeple defterden başka bir çek kullanılıp kullanılmadığına yahut, çekin kime keşide edildiğine yönelik bilgisinin de bulunmadığını, haksız tahsilatla veya haciz işlemleriyle yahut karşılıksız çek keşide etmek isnadı ile karşı karşıya kalmamak adına ivedilikle çeklerin ödenmesinin durdurulmasını ve nihayetinde iptallerini temin maksadıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818. maddesi yollamasıyla uygulanacak 757. maddesi hükmü doğrultusunda söz konusu çekin iptalini sağlamak için işbu davayı açmak zorunluluğunun doğduğunu, Tüm bu nedenlerle; davacının hamili olduğu çekin dava sonuna kadar ödenmemesi için ....Bankası ....Şubesi’ne müzekkere yazılmasını, delillerin toplanmasını, ....Bankası...Şubesi’ne ait olan 3046593 nolu 29.01.2026 tarihli 2.343.000,00-TL bedelli ve 046594 Çek Nolu, bilmediği Tarihli, 348.000,00-TL bedelli çeklerin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava, TTK'nun 818/s maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken TTK 757 ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Dava dilekçesi ve ekleri incelendi.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 818/1-s. maddesi gereğince; iptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrasının poliçeye ait hükümler çek hakkında da uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesine göre; iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.
Çekin zayi olması nedeniyle iptal davasını, çekin zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan meşru hamil açabilir (Cebeci, Emine; Çekin Zıyaı ve İptali, Erzurum - 2014, s. 85).
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 11/05/2016 T. 2015/10788 E. 2016/5360 K. Sayılı ilamında "...davacılardan Dursun Ali Akdoğan'ın çeklerin keşidecisi veya hamili olmadığı, çeklerin keşide edilmediği, dolayısıyla kıymetli evrak niteliğini kazanmadığı, davacılardan Aslan Akdoğan'ın davaya konu çeklerin keşidecisi olduğu, keşidecinin çek iptal davası açma hakkının bulunmadığı...." denilmiştir.
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 05/12/2024 T. 2024/1912 E. 2024/1788 K. Sayılı ilamında "...zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca çek hamiline ait olduğu, yine TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde davacının çek iptali davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı dolayısıyla keşidecinin bu davayı açma hakkının bulunmadığı anlaşılmıştır. ( benzer nitelikte Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 19/04/2018 tarihli 2016/10022 - 2018/2952 sayılı ilamı ). Açıklanan bu nedenlerle davacının istinaf isteminin esastan reddine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Ancak davanın aktif husumet yokluğu nedeni ile reddi gerekirken hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi doğru olmadığından kararın kaldırılarak düzeltilmiş gerekçe ile reddine karar verilmesi gerekmiştir...." denilmiştir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
Davamıza gelince; davacı taraf, davayı hasımsız olarak ikame ettiği, dava konusu çekin kaybolduğunu belirterek çek iptali istemi ile dava açmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davanın hasımsız açılması sebebi ile menfi tespit davası olarak değerlendirilemeyeceği ve çekin iptalini ancak hamilin talep edebilecek olması ve davacının çeklerin keşidecisi olduğu ve eldeki davayı açmak yetkisi olmadığından davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinden yatırana iadesine,
5-Gerekçeli kararın HMK 321/2 maddesi gereğince davacı vekiline tebliğine,
Dair, davacı vekilinin yokluğunda verilen kararın, davacı vekiline tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 03/02/2026

Katip
e-imza

Hakim
e-imza