mahkeme 2025/997 E. 2025/863 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 202.... Esas - 202....
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 202
KARAR NO : 202

HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLİ :

DAVA : Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 11/04/2022
KARAR TARİHİ : 31/12/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 31/12/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılardan birinin borçlu abisi olduğunu, hesabımdan çektiği paraları borçlu abisine verdiğini, bunun karşılığında takip konusu bonoyu aldığını, bonoyu ....İcra Müdürlüğü'nün 202....Esas sayılı dosyasında icraya koydurduğunu, borçlunun yetkiye itiraz ettiğini ve kendisinin ... Hukuk Mahkemesi'nin 20... Esas sayılı dosyası ile yetki itirazını kabul ettiğini, ....Mahkemesi'nin kararının kesinleşmesi üzerine dosyanın yetkili ....lcra Müdürlüğü'ne gönderildiğini, ...İcra Müdürlüğü'nün 20... Esas sayılı dosyası ile yürütülen takibin kesinleştiğini 02.11.2020 tarihinde yapılan haciz neticesinden anlaşıldığı üzere borçlunun alacağı karşılamaya yeterli malvarlığı bulunmadığını, iş bu durumun haciz tutanağı ile de kayıt altına alındığını, bu kapsamda 02.11.2020 tarihinde .... İcra Müdürlüğü tarafından davalı borçlu ....'in kayıtlı ev adresine gidildiğini ve Hacze Kabil Menkul Bulunamadığının tespit edilerek tutanak tutulduğunu, borçlu ...., icraya koyduğu bonoya yetki itirazında bulunduktan sonra, ...Mahkemesi'ndeki dosyanın kesinleşerek bononun ve icra takibinin yetkili ....Müdürlüğü'ne gönderilmesi beklenirken, alacaklısı kayınbiraderi ...'nun borçlusu kendisi olan 250.000 TL lik bir bono düzenleyerek alacağını almasını engellemek adına 07.02.2020 tarihinde ...lcra Müdürlüğü'nün 20....Esasında göstermelik bir takibe giriştiğini, söz konusu göstermelik takiple alakalı, davalılar hakkında 09.11.2020 tarihinde “Alacaklısını Zarara Sokmak Kastıyla Mevcudunu Eksiltme (Senet Düzenlemek Suretiyle)” ceza davası açtığını, ....İcra Ceza Mahkemesi'nde 20...Esas No. ile görülen davanın 25.02.2022 tarihinde sonuçlandığını ve sanıkların hapis ve adli para cezası ile ayrı ayrı cezalandırılmalarına karar verildiğini, davalıların bu muvazaalı işlemleri yapmasındaki yegâne maksadının alacağını almasını engellemek olduğunu ve İcra İflas Kanunun ilgili maddesinde belirtilen iptalın maddi ve manevi unsurlarının oluştuğunun sabit olduğunu, davalıların arasındaki muvazaalı olarak düzenlenen bononun, ....'in kendisine karşı yürüttüğü takipleri semeresiz bırakma ve mal kaçırma maksadıyla kötü niyetli bir şekilde mal varlıklarını elinden çıkarmak ve alacağını engellemek maksadıyla, davalılarca birlikte planlanarak yapıldığının mahkeme kararıyla da kesinleştiğini, alacağını almasını engellemek maksadıyla yapılan işlemler hakkında gerekli araştırmaların yapılarak, yargılama neticesinde ilgili kanun gereğince muvazaalı olarak düzenlenen bononun iptalini (tasarrufun iptali) ve yargılama masrafları ile avukatlık ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan ettiği görülmüştür.
Davalı ........vekilinin sunduğu cevap dilekçesinin süresinde olmadığı anlaşılmıştır.
Tüm dosya ve kapsamına göre;
Dava; tasarrufun iptali istemine ilişkindir.
... İcra Müdürlüğü 202...esaslı icra takibine konu edilen, davalı ...'nin davalı ....emrine düzenlediği, 01.12.2018 tanzim 15.12.2019 vade tarihli 250.000,00 TL bedelli bononun gerçek bir alacağa dayanmadığı, davacıyı zarara uğratma amacıyla düzenlendiği belirtilerek İİK 277 ve devamı maddeleri gereği tasarrufun iptaline karar verilmesi talep edilmiştir.
Tasarrufun iptali davaları, tasarruf konusunun aynı ile ilgili olmayıp, alacaklıya alacağının temini imkanı sağlayan nispi nitelikteki bir dava türüdür.
Muvazaaya dayanan tasarrufun iptali davaları için gerek HMK, gerek TBK, gerekse İİK'da görevli mahkemeye ilişkin özel bir düzenlemeye yer verilmediğinden genel hükümlere göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekecektir.
Yargıtay HGK'nun 10.02.2016 gün, 2014/17-2389 Esas ve 2016/129 Karar sayılı kararında "... tasarrufun iptali davasında ya da somut olayda olduğu gibi TBK’nın 19. maddesi gereğince ve İİK’nın kıyasen uygulanması istemli olarak açılan davalarda alacaklı ile borçlu taraflar arasındaki ticari nitelikteki alım satım ya da banka alacağını oluşturan ticari ya da genel kredi sözleşmeleri görevin belirlenmesinde dikkate alınamayacaktır. Ne tasarrufun iptali davası, ne de TBK m. 19 gereğince İİK’nin 283. Maddesinin kıyasen uygulanması istemli muvazaa davası TTK’nın 4. maddesinde belirtilen mutlak ya da nispi ticari dava niteliğine haiz olduğundan 6100 sayılı HMK’nin 2. maddesi gereğince genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesi’nin görev alanında kalmaktadır." şeklinde karar verilerek görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu belirlenmiştir.
Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2016/20437 Esas, 2019/8861 Karar sayılı ilamı ile;
"... Davanın TTK.na göre düzenlenen kambiyo senedinin iptaline ilişkin ve ticari dava olduğu, görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olduğu yönündeki hatalı hukuki nitelendirme ve gerekçe ile görevsizlik kararı verilmesi doğru olmayıp..."
Yargıtay (Kapatılan) 17. Hukuk Dairesinin 2016/8983 E. ve 2018/3951 K. sayılı kararında da " ... Dava, İİK'nın 277 ve devamı maddelerine dayalı tasarrufun iptali istemine ilişkindir. Tasarrufun iptali, davaları mutlak ticari dava niteliğinde olmayıp şahsi nitelikte ve borçlunun tasarruflarına yönelik bulunduğundan Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevine girmektedir." şeklinde karar verilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta,
....Asliye Hukuk Mahkemesi 202...Esas ve 202...Karar numaralı ilamında davaya konu talebin dayanağının kıymetli evraka dayandığı ve bu nedenle davanın Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına girdiği tespitiyle görevsizlik kararı verdiği tespit edilmiştir.
Dava dilekçesinde İİK'nın 277 ve devamı maddeleri hükümlerine göre tasarrufun iptali talep edildiğine göre, açılan dava TTK'nın 4/1. maddesi kapsamında mutlak ticari dava değildir. Davacının alacağının kambiyo senedine dayanması da davayı mutlak ticari dava haline getirmeyecektir. Yukarıya aktarılan emsal Yargıtay içtihatlarında da açıklandığı üzere uyuşmazlığın görülmesinde asliye hukuk mahkemeleri görevlidir.
Görev kamu düzenine ilişkin olup dava şartlarındandır. HMK nun 138/1 maddesindeki " Mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir." hükmü ile aynı yasanın 320/1 maddesindeki "Mahkeme, mümkün olan hâllerde tarafları duruşmaya davet etmeden dosya üzerinden karar verir." düzenlemesi ve "Mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır" şeklindeki HMK nun 115/1 maddesi ile usul ekonomisi nazara alınarak dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde tensiple mahkememizin görevsizliğine Sakarya 8. Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Verilen kararın mahiyeti itibariyle taraflar açısından hukuki dinlenilme hakkının ihlali sonucu da doğmamaktadır.

Mahkememiz ile .... Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış olduğundan kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde HMK'nın 21. maddesi gereği görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine resen gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine,
2-Karar kesinleştiğinde ve yasal süresi içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli Sakarya ... Asliye Hukuk Mahkemesi gönderilmesine,
3-Mahkememiz ile Sakarya 8. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmış olduğundan kararın istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde HMK'nın 21. maddesi gereği görevli mahkemenin belirlenmesi amacıyla dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesine resen gönderilmesine,
4-Yargılama giderleri ve harçların görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere tensiben karar verildi. 31/12/2025

Katip
e-imzalıdır

Hakim
e-imzalıdır