mahkeme 2025/555 E. 2025/551 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/555 Esas - 2025/551
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2025/555 Esas
KARAR NO : 2025/551

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/08/2025
KARAR TARİHİ : 05/09/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 08/09/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan menfi tespit davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... ile davacı ... ile aralarında ticari faaliyetlerin gerçekleştiğini, davalı tarafın muavin defter kayıtlarına dayanarak davacı firmaya karşı 03.06.2024 tarihinde Sakarya 1. İcra Dairesi Müdürlüğünde 2024/6675 takip numarasıyla 493.627,00 TL'si asıl alacak 148.754,16 TL'si temmerrüt faizi olmak üzere toplamda 642.381,16 TL alacak talebiyle ilamsız icra takibi başlattığını; davalı takip alacaklısı firma davacı firmaya karşı muavin defterine dayanarak karşılıklı borç ve alacaklar kayıtlarını tutarken , davacı firmaya kestiği kendi faturalarını ticari defterine işlerken davacı firmanın davalı takip alacaklısı firmaya muavin defterdeki cari dönem içerisinde kesilmiş olan 09.05.2022 tarihli ve ... fatura numaralı 249.286,80 TL bedelli davacı firmaya borçlu olduğu faturayı muavin defterine kayıt etmeyerek usulsüz ticari defter tuttuğunu; davalı ... Makine firması, davacı firmaya yukarıda açıkladıkları ticari faaliyet neticesinde 249.286,80 TL borçlu olmasına rağmen ve kendilerine tebliğ edilen faturaya herhangi bir itirazda bulunmamalarına rağmen ticari defterlerine ve bu defterlere göre tutulan muavin defterine söz konusu borçlu olduğu faturayı işlemediğini, böylece davalı takip alacaklısı firma , davacı takip borçlusu firmaya karşı icra takibi başlattığı 03.06.2024 tarihinde gerçekte 244.340,20 TL (493.627,00 TL - 249.286,80 TL) alacaklıyken , muavin defterine borçlu olduğu ve itiraz etmediği faturayı işlememesi nedeniyle ve davacı müvekkil firmayı temerrüde düşürmedikleri halde 148.754,16 TL ticari temerrüt faizi talep ederek toplamda 642.381,16 TL alacak talep ettiklerini, icra takibine yapılan itiraz neticesinde, davalı alacaklı firma tarafından Sakarya Asliye Ticaret Mahkeme'sinde 2024/692 E. Numarasıyla itirazın iptali davası açıldığını, davanın yapılan yargılaması sonucunda alacağın temmerüt faizi olan kısmına dair ret kararı verilirken asıl alacak yönünden takibin devamına karar verildiğini, söz konusu yargılamada davacı firmanın da karşı taraftan olan fatura alacağını ispatlayabilme ve davalı takip alacaklısı firmanın takip talebindeki asıl alacağından düşülmesini talep edebilmesi için Mahkemeden tarafların ticari defterlerinin incelenmesi talep edilmişse de Ticaret Mahkemesi ticari defterleri incelemeyi ihmal edip eksik yargılama ile takibin asıl alacak üzerinden devamına karar verdiğini, takibin devamı kararı sonrası davalı takip alacaklısı firma tarafından icra işlemlerine devam edilmiş olup, davacı firmanın menkul mallarında muhafaza ve haciz işlemleri yapıldığını; davalı ... Makine firması tarafından başlatılan icra takibinin devamına karar verildikten sonra takibin devamı kararında davalı tarafın temerrüt faizi talebi reddedildiği için lehlerine 30.000 TL maktu vekalet ücretine hükmedildiğini, söz konusu vekalet ücretine ilişkin taraflarınca davalı firma aleyhine Sakarya 3. İcra Dairesinde 2025/5556 takip numarasıyla ilamlı icra takibi başlatıldığını , işbu takip alacaklarına binaen davalı firma vekiline alacaklı oldukları icra takibindeki alacaklarından düşmek üzere 36.725,71 TL'lik takip alacaklarına dair takas mahsup beyanında bulunulduğunu, bu açıklarının takas mahsup işlemi uyarınca takas talep tarihlerindeki alacakları olan 36.725,71 TL'nin davalı takip alacaklısı firmanın alacağı bilirkişi marifetiyle hesaplanırken düşülmesi gerektiğini; İcra takibine yaptıkları itirazın reddine karar verilmesine müteakip icra takibindeki bu hatalar düzeltilmediği için ve icra takibinden sonra ödemeler yapıldığı için işbu menfi tespit davasını açma zorunluluğumuz hasıl olduğunu belirterek takip alacağına dair menfi tespit kararı verilmesini ve ihtiyati tedbir verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı aleyhinde başlattıkları sakarya 1.icra müdürlüğü'nün 2024/6675 esas sayılı dosyasına davacı tarafından aşağıdaki salt itirazı sunduğunu ve takibi durdurduğunu; sakarya atm'nin 2024/692 esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucu davalarının kabul edildiğini, davacı ... verilen kabul kararını istinafta etmediğini ve itirazın iptali kararı kesinleştiğini; takip artık kesinleşmiş bir ilama dayanmakta olduğunu; davacının kesinleşmiş ilama karşı iş bu davayı açmasında hukuki yararı bulunmadığını belirterek davanın dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddini, icra dosyasına giren bedelin alacaklıya ödenmemesi yönündeki ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava; icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; takibe dayanak faturadan dolayı davacının borçlu olup olmadığı ve ayrıca davacının eldeki menfi tespit davasını açmasında hukuki yararının bulunup bulunmadığı hususlarındadır.
III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Dava dilekçesi ve ekleri ile Sakarya 1. İcra Müdürlüğünün 2024/6675 Esas sayılı dosyası incelenmiştir.
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (2004 sayılı Kanun) "Menfi tesbit ve istirdat davaları" kenar başlıklı 72. maddesinin 7. fıkrasında "Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir." hükmü düzenlenmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 114. maddesinde; “(1) Dava şartları şunlardır:
a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.
b) Yargı yolunun caiz olması.
c) Mahkemenin görevli olması.
ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.
d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.
e) Dava takip yetkisine sahip olunması.
f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.
g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.
ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.
h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.
ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.
i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.
(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.” şeklinde 6100 sayılı HMK'nın 115. maddesi “Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.
(2) Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder.
(3) Dava şartı noksanlığı, Mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.” şeklinde düzenlenmiştir.
Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 13/07/2023 T. 2022/2430 E. 2023/4489 K. Sayılı ilamında: "...menfi tespit davasının açılış tarihi 17.02.2015 tarihi olup henüz itirazın iptali davası açılmadan bu dava açılmış ise de icra dosyası incelendiğinde icra takibine yapılan itirazın tarihinin ise bu tarihlerden önce 31.03.2014 tarihinde yapıldığı ve icra müdürlüğünün takibi durdurma kararı verdiği bu aşamada artık davacısı Mustafa Aslan yönünden icra takibi durduğundan ayrıca menfi tespit davası açmasında hukuki yararı bulunmadığı,.." denilmektedir.
Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 08/10/2024 T. 2023/5241 E. 2024/7187
K. Sayılı ilamında: "... menfi tespit davasının itirazın iptali davasından sonra açılmış olması nedeniyle davalının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı, zira menfi tespit davasında ileri sürülebilecek hususların itirazın iptali davasında da ileri sürülebileceği, hukuki yararın varlığının dava şartlarından olduğu, mahkemece bu hususun resen dikkate alınması gerektiği, bu nedenle mahkemece davanın hukuki yarar yokluğundan reddedilmesinin usul ve yasaya uygun görüldüğü; ,.." denilmektedir.
V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
Menfi Tespit Davasının açılış tarihi 01/08/2025 tarihi olup, menfi tespit davasına konu icra dosyası incelendiğinde icra takibine yapılan itiraz tarihinin bu tarihten önce 11/06/2024 tarihinde yapıldığı ve icra müdürlüğünün takipleri durdurma kararı verdiği; durdurma kararından sonra 24/10/2024 tarihinde eldeki dosyanın davalısı alacaklı tarafından Mahkememizin 2024/692 E. Sayılı dosyası ile itirazın iptali davasının açıldığı, bu aşamada artık davacı icra takiplerini durdurduğundan ve ayrıca menfi tespit davasında ileri sürülebilecek hususların itirazın iptali davasında da ileri sürülebileceğinden, menfi tespit davasının açılmasında hukuki yararının bulunmadığından ve ayrıca HMK’nın 115. maddesine göre ise dava şartlarının mevcut olup olmadığı, taraflarca ileri sürülüp sürülmediğine bakılmaksızın yargılamanın her aşamasında mahkemece kendiliğinden gözetileceği hususu da nazara alınarak davanın dava şartı yokluğundan reddine, şartları oluşmadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):
1-Davanın 6100 sayılı HMK.nın 114/1-h ve 115/2 maddesi gereğince hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harç peşin olarak alındığından başkaca harç alınmasına YER OLMADIĞINA,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Taraflar arasında görülen ve anlaşamama ile sonuçlanan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde, ...TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA
6-Artan gider avansının 6100 Sayılı HMK'nın 333.Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde talep edene İADESİNE,
7- Mahkememizin 04/08/2025 tarihli ara kararı ile verilmiş olan "İİK 72/3 maddesi gereğince, takibe konu alacak miktarının %15 oranında hesaplanan 96.357,18-TL teminat (nakit yada kesin ve süresiz banka teminat mektubu) karşılığında; Sakarya 1. İcra Müdürlüğünün 2024/6675 Esas sayılı dosyasında icra veznesine giren paranın alacaklıya tedbiren ödenmemesine," şeklindeki İHTİYATİ TEDBİRİN KALDIRILMASINA,
Dair, Davalı vekilinin yüzüne karşı, davacılar vekilinin yokluğunda gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 05/09/2025

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı