Karar Detayı

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 20....Esas - 20...
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 20....
KARAR NO : 20....

HAKİM :
KATİP :
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
VEKİLLERİ :
DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/07/2025
KARAR TARİHİ : 12/02/2026
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 13/02/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat Davasının yapılan açık yargılamasının sonunda, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu md. 297/1(c)'ye uygun şekilde, tarafların iddia ve savunmalarının özetini, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları, çekişmeli vakıalar hakkında toplanan delilleri, konuyla ilgili mevzuat hükümleri ve yargısal içtihatlar, sabit görülen vakıalarla bunlardan çıkarılan sonuç ve hukuki sebepleri içerir şekilde hüküm verilerek,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I-) Tarafların İddia ve Savunmalarının Özeti
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Taraflar arasındaki ticari iş ilişkisi çerçevesinde düzenlenen faturalara konu borcunu 03.09.2024 tarihinde davacıya ödenmesi gerekirken ödenmediği, bunun üzerine davalı hakkında takibe başlandığını ancak davalı borçlunun takibe ve yetkiye itirazıyla takibin durduğunu, davalının itirazları haksız ve hukuki temelden yoksun olduğunu belirterek yapılan itirazın iptalini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; Takip dayanağı faturaya ilişkin irsaliye tarihi olarak 03.09.2024 tarihi işlendiğini, davalı ....'ya ait ...firması ise 30.06.2024 tarihinde kapatıldığını, ...., aynı adresteki ... ŞTİ. firmasının temsilcisi olduğunu, yapılan mal sevkiyatına dair o dönem ne kendisine ne de eleman aracılığıyla herhangi bir bilgi ulaşmadığını, davacı tarafın, işbu davayı açmakta haksız ve kötüniyetli olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
II-) Dava Türü ve Tarafların Anlaştıkları - Anlaşamadıkları Hususlar
Dava; fatura alacağına ilişkin başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali davasıdır.
Uyuşmazlık; taraflar arasında akdi ilişki olup olmadığı, takip tarihi itibariyle davacının davalıdan alacağı olup olmadığı, mahkememizin görevli olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

III-) Çekişmeli Vakıalar Hakkında Toplanan Deliller
Dosya kapsamında davalının gerçek kişi olduğu görülmüştür.
Ali Fuat Cebesoy Vergi Dairesi'nden, Sakarya Ticaret ve Sanayi Odası'ndan, Sakarya Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliği'nden istenilen bilgi ve belgeler celp edilerek incelenmiştir
IV-) Konuyla İlgili Mevzuat Hükümleri Ve Yargısal İçtihatlar
HMK'nun 2. maddesinde "(1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." şeklinde düzenlenmiştir.
TTK'nun 5/3. maddesi "Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır." düzenlemesine yer verilmiştir.
6102 sayılı TTK hükümlerine göre; ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir (TTK 11/1). Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir (TTK 11/2). Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten gerçek kişiye tacir denir (TTK 12/1).
İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır (TTK 15/1). Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir (TTK 14/1). İktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir (TTK 17/1).
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 10/04/2025 tarih 2024/2045 esas 2025/726 karar sayılı ilamı ile, "....haksız fiil teşkil eden trafik kazasından kaynaklı kazanç kaybının tazmini talebine ilişkin davalı aracın işletenine ve sürücüsüne karşı açılan dava TTK'nın 4/1-(a) ve 5. maddeleri gereğince her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bir dava olmadığı gibi, tarafların her ikisi de tacir sıfatını taşımadığından görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesi olup, mahkemece, davacının şehir içi personel ve okul servisi taşımacılığı yapmakta olan kayıtlı esnaf olduğu ve dolayısıyla 6102 sayılı TTK 4.maddesi gereğince tacir sıfatının bulunmadığı düşünülmeksizin görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı bulunduğundan davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü gerekmiştir...." belirtilmiştir.
Adana Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 31/10/2025 tarih 2025/2190 esas 2025/1340 karar sayılı ilamı ile, ".... davalının basit usulde ticari kazanç elde ettiği, kazançlarının gelir vergisinden istisna kabul edilerek beyana tabi olmadığı, buna göre esnaf olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla davalının tacir sıfatının olmadığı, ihtilafın ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği anlaşılmakla,...." belirtilmiştir.
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 26/09/2025 tarih 2025/3016 esas 2025/2319 karar sayılı ilamı ile, ".... Dosya içinde bulunan TC Gelir İdaresi Başkanlığı İzmir Vergi Dairesi Başkanlığı Ege Vergi Dairesi Müdürlüğü'nün 24.4.2024 tarihli yazısında davalı ...'in , VUK'un 177.maddesinde belirtilen bilanço esasına göre defter tutma hadlerini aşmadığı bu nedenle 2.sınıf tüccar olduğu , işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu belirtilmiştir. Davalı ...l'in bilanço esasına göre defter tutmadığı, yıllık gelir vergisi beyannamelerine göre , TTK'daki tacir kavramına girmediği anlaşılmıştır. Davacı tacir olmadığından uyuşmazlığın , HMK 2/1. mddesine göre asliye hukuk mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir. ,...." belirtilmiştir.

V-) Sabit Görülen Vakıalar, Bunlardan Çıkarılan Sonuç ve Hukuki Sebepler
6102 sayılı TTK'nda değişiklik yapan ve 01/07/2012 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 6335 sayılı kanunun 2.maddesi ile 6102 sayılı kanunun 5.maddesinin 3.fıkrası değiştirilmiş ve asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olarak düzenlenmiştir.
Bir davanın ticari dava olarak nitelendirilebilmesi için; her iki tarafın tacir olması, uyuşmazlığın tarafların ticari işletmesi ile ilgili bulunması ya da uyuşmazlığın TTK'nda düzenlenen hususlardan kaynaklanması veya davanın ticari dava sayılacağına ilişkin özel bir düzenleme bulunması gerekir.
Somut olayda, yanlar arasındaki uyuşmazlık 6098 Sayılı TBK'nun 207. ve devamı maddesinde düzenlenmiş bulunan satış sözleşmesi hükümlerinden kaynaklanmaktadır.
Eldeki uyuşmazlık, TBK'nun 207 Maddesi ve devamı maddeleri uygulanacağından, mutlak ticari dava olarak nitelendirilemeyeceği açıktır.
Eldeki davanın nisbi ticari dava olarak nitelendirilip nitelendirilmeyeceğine gelince;
Mahkememizin görevli olup olmadığını belirlerken uyuşmazlığın taraflarından davalının tacir olup olmadığının tespiti önem arz ettiğinden, davalının tacir olup olmadığı yönünde araştırma yapılmış, yapılan tacir araştırması sunucunda, davacının 2. sınıf tüccar olduğu bildirilmiştir. Dava tarihinin 29/07/2025 tarihi olduğu görülmekle, dava tarihi itibariyle davalının 2. Sınıf tüccar olduğu, işletme hesabına göre defter tuttuğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla davalının tacir olmadığından, ortada her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili nispi ticari dava da yoktur. İş bu nedenle de açılan davanın 6102 sayılı TTK'da sayılan ticari davalardan olmadığı da göz önüne alındığında mahkememizin davaya bakmakla görevli olmayıp, görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu değerlendirilmiştir.
Açıklanan nedenlerle; davaya bakma görevinin, 2004 Sayılı İİK 261/1 ve Hakimler ve Savcılar Genel Kurulunun 07/07/2021 gün ve 608 Sayılı kararı gereği ve davalının adresinin Adapazarı ilçesi olması hususu da gözetildiğinde, Sakarya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu ve dava şartlarından olan görev hususunun yargılamanın her aşamasında resen gözetilmesi gerektiği, düşünce ve yargısına varılmış ve dava dilekçesinin görev yönünden reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM (Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere):
1-Davanın göreve ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri uyarınca USULDEN REDDİNE,
2-Davaya bakmaya Sakarya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğuna,
3-Kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içinde taraflardan birinin talep etmesi halinde dosyanın davaya bakmakla görevli Sakarya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Taraflarca bu süre içinde istemde bulunulmaması halinde HMK 20/1-son ve 331/2 maddesi gereğince yapılacak işlemin mahkememizce DEĞERLENDİRİLMESİNE,
5-Dosyanın süresinde görevli mahkemeye aktarılması durumunda harç ve yargılama giderinin HMK'nun 331/2 maddesi uyarınca görevli mahkemece nazara alınmasına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 12/02/2026

Katip
e-imza

Hakim
e-imza