mahkeme 2024/66 E. 2025/207 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/66 Esas - 2025/207
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/66 Esas
KARAR NO : 2025/207

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/02/2024
KARAR TARİHİ : 08/04/2025
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 09/05/2025

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kooperatif bünyesinde kullanılmak üzere ... markalı ... plakalı, ... Şase numaralı ticari aracı satın alındığı, kısa süre sonra yaklaşık 6000 kilometrede iken debriyaj arızasından dolayı yetkili servise götürülmüş olup debriyaj set değişimi vb. işlemler yapıldığı, ancak problemlerin devam ettiğ ve bunun üzerine araç, davalı şirketin yetkili servis sağlayıcısı "Çizgi ..." servisine götürüldüğü ve servis tarafından şanzıman değişikliği gerektiği söylenerek, değişim gerçekleştirildiği, garanti kapsamında olmasına rağmen onarım ve değişimler için 24/06/2023 tarihli ... numaralı fatura bedeli olarak 54.000,34 TL ödeme yapıldığı, garanti kapsamında bedelsiz onarımı gerçekleştirmeyen marka servis ve distribütör firmaya, 18/07/2023 tarihli ...Yevmiye numaralı ihtarnameyle söz konusu onarım ve değişim bedellerinin iade edilmesinin talep edildiği, aracın onarımı süresince yetkili serviste kalmış olup kullanılamadığı, bu nedenle elde edeceği kardan yoksun kaldığı, ... marka ... Şase numaralı ... plakalı araçta arızalara neden olan gizli ayıp olup olmadığının tespiti, gizli ayıplı olan aracın misli ile değişimi, bunun mümkün olmaması halinde araç sıfır rayiç bedelinin dava tarihinden itibaren ticari avans faizi ile davalıdan tahsili, servise ödenmek zorunda kalınan onarım-parça değişim bedeli için şimdilik 10.000-TL ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı yana yüklenmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.

Cevap dilekçesi sunmayan davalının münkir sayıldığı anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
Dava; satış sözleşmesinden kaynaklanan ayıp nedeniyle tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık: ... plakalı aracın ayıplı olup olmadığı, araçta meydana gelen arızlaarın garanti kapsamında kalıp kalmadığı, arızaların davacıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığı, araçta gizli ayıp olup olmadığı, bunlardan dolayı aracın misli ile değişiminin mümkün olup olmadığı, mümkün değil ise aracın sıfır rayiç bedelinin tahsilinin yerinde olup olmadığı ile onarım bedellerinin talep edilip edilemeyeceği hususlarında olduğu anlaşıldı.
Dava, aracın misli ile değişimi, aksi halde rayiç bedelin tahsili ve onarım bedelinin tahsili yönünde açılmıştır. Davacı vekili 17.09.2024 tarihli duruşmada misli ile değişim talebini atiye bıraktığını, güncel bedel iadesi ve onarım masraflarını talep ettiğini beyan etmiştir. Davacı taraf terditli olan taleplerden misli ile değişim talebini her ne kadar atiye bırakmış olsa da 6100 sayılı HMK'da böyle bir usulün olmaması, terditli taleplerden birinden vazgeçtiği ancak diğer talebinini devam ettiği anlaşılmakla dava konusu taleplerin rayiç bedelin ve onarım bedelinin davalıdan tahsili yönünde olduğu tespitine varılmıştır.
Mahkememizce ...'ye davalı şirketin yetkili bayisi olup olmadığı, ... plakalı araca yönelik tamir işlemi yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise buna yönelik işlemlerin ne olduğu, faturanın gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına celp edilmiştir.
Mahkememizce Türkiye Noterler Birliği'ne ... Plaka sayılı ... Şase numaralı aracın dava tarihinden geriye doğru tüm malik bilgileri ile sicil kayıtlarının gönderilmesi için müzekkere yazılmış ve müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
Ayrıca mahkememiz kalemince UYAP entegrasyon kayıtlarından çıktı alınmıştır.
Mahkememizce Kocaeli 6. Noterliği'nin 02/08/2023 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Kocaeli 6. Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı tebliğ şerhine havi örneklerinin davacı gider avansından karşılanmak üzere mahkememiz dosyasına celp edilmiştir.
Satım sözleşmesi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 207. maddesinde “satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir.” şeklinde tanımlanmıştır. Satım sözleşmesi synallagmatik, başka deyişle tam iki tarafa karşılıklı borçlar yükleyen bir sözleşmedir. Tam iki yanlı sözleşmelerde, her iki yan birbirine karşı birer asli edim ile çeşitli yan ve tali edimler yüklenirler. Eş deyişle bu sözleşmeler nitelikleri gereği yanlardan her birini zorunlu olarak alacaklı ve borçlu kılar. Yanlardan her biri karşı edimi elde etmek için borç altına girer. Satıcının malın teslimi ve mülkiyetinin alıcıya geçirilmesi yükümlülüğü yanında satılanın ayıplardan ari olmasını sağlama yükümlülüğü de bulunmaktadır.
Türk Ticaret Kanunu 23’üncü maddesinde; “Ticari satış ve mal değişimi” düzenlenmiş, tacirler arasında yapılan ticari satışlarda esas itibariyle Türk Borçlar Kanunun ilgili hükümlerinin uygulanacağı belirtildikten sonra bu tür satışlar hakkında özel bazı hükümlere yer verilmiştir. Bu hükümlerin uygulanabilmesi için somut olayda ticari satışın mevcut olması gerekir. Ticari satış, sözleşmenin her iki tarafının da tacir olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olan satıştır. Tacirler arası ticari satımlarda satıcının ayıplı ifadan sorumluluğu esas itibariyle Türk Borçlar Kanunu 219 ve devamı madde hükümlerine tâbidir ancak tacirler arasındaki ticari satımlardan kaynaklanan ayıplı ifa hallerinde alıcının muayene ve ihbar külfetlerinin süresi hakkında Türk Ticaret Kanunu 23/1-c madde hükmünde düzenlenmiş olan özel hüküm uygulanacaktır. Satıcının ayıplı ifasına ilişkin diğer konularda ise Türk Borçlar Kanunu 219 ve devamı hükümlerinde düzenlenen genel hükümler uygulama alanı bulacaktır. (Prof. Dr. Ömer Adil ATASOY, Av. Hanife ÖZDİL Hukuk Fakültesi Dergisi Yıl 3 Sayı 1 - Haziran 2017 (1-19) 3)
6098 sayılı TBK’nun ayıba karşı tekeffül hukuki kurumunu düzenleyen 219 ve devamı maddelerine bakmak gerekir. Buna göre “Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.” düzenlemesi mevcuttur.
6098 sayılı TBK 222. Maddesinde; Satıcının, satış sözleşmesinin kurulduğu sırada alıcı tarafından bilinen ayıplardan sorumlu olmayacağı, satıcının, alıcının satılanı yeterince gözden geçirmekle görebileceği ayıplardan da, ancak böyle bir ayıbın bulunmadığını ayrıca üstlenmişse sorumlu olacağı düzenlenmiştir.
Ticari satış ve mal değişimi başlıklı 6102 sayılı TTK 23/1 maddesinde; Maddedeki özel hükümler saklı kalmak şartıyla, tacirler arasındaki satış ve mal değişimlerinde de Türk Borçlar Kanununun satış sözleşmesi ile mal değişim sözleşmesine ilişkin hükümlerin uygulanacağı buna göre malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmesi gerektiği, Açıkça belli değilse alıcının malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde inceleyip veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlü olacağı, diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrasının uygulanacağı düzenlenmiştir.
6098 sayılı TBK 223/2 madde hükmü incelendiğinde; Alıcının gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal etmesi halinde, satılanı kabul etmiş sayılacağı. Ancak, satılanda olağan bir gözden geçirmeyle ortaya çıkarılamayacak bir ayıp bulunması hâlinde, bu hükmün uygulanmayacağı, bu tür bir ayıbın bulunduğu sonradan anlaşılırsa, hemen satıcıya bildirilmesi gerektiği; bildirilmezse satılan bu ayıpla birlikte kabul edilmiş sayılacağı düzenlenmiştir.
Ayıp durumunda alıcının seçimlik haklarını düzenleyen 227. Maddesi incelendiğinde;
Satıcının satılanın ayıplarından sorumlu olduğu hâllerde alıcı, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir.
1. Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme.
2. Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme.
4. İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme.
Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Satıcı, alıcıya aynı malın ayıpsız bir benzerini hemen vererek ve uğradığı zararın tamamını gidererek seçimlik haklarını kullanmasını önleyebilir.
Alıcının, sözleşmeden dönme hakkını kullanması hâlinde, durum bunu haklı göstermiyorsa hâkim, satılanın onarılmasına veya satış bedelinin indirilmesine karar verebilir.
Satılanın değerindeki eksiklik satış bedeline çok yakın ise alıcı, ancak sözleşmeden dönme veya satılanın ayıpsız bir benzeriyle değiştirilmesini isteme haklarından birini kullanabilir. "Düzenlemesi mevcuttur.
6098 Sayılı TBK'nun 231. maddesinde "satıcı daha uzun bir süre için üstlenmiş olmadıkça, satılanın ayıbından doğan sorumluluğa ilişkin her türlü dava, satılandaki ayıp daha sonra ortaya çıksa bile, satılanın alıcıya devrinden başlayarak iki yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Alıcının satılanın kendisine devrinden başlayarak iki yıl içinde bildirdiği ayıptan doğan def'i hakkı, bu sürenin geçmiş olmasıyla ortadan kalkmaz. Satıcı, satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz."
Satıcının alıcıya garanti vermiş olması hali hiçbir surette 6098 sayılı TBK 223. maddesinde yer alan ayıp ihbar sürelerini asla ortadan kaldırmaz. TBK.223. maddede belirtilen ihbar süreleri hak düşürücü süre niteliğindedir. İğfal (ağır kusur) halinde ise zamanaşımından söz edilemeyeceği 6098 sayılı TBK.231/son maddesinde hükme bağlanmıştır. TBK 231/son madde hükmüne dayanılabilmesi için alıcının, satıcının hilesi veya kandırması sebebiyle zamanında dava açmasının önlenmesi gerekir. Başka bir anlatımla malın sonradan ayıplı olduğunun saptanması ve bunun gizli ayıp niteliğinde olduğunun belirlenmesi tek başına iğfal olarak değerlendirilemez.
Öncelikle ayıp ihbarı bakımından Yargıtay yerleşik içtihatlarından da anlaşılacağı üzere aracın ayıp niteliğinde olduğu iddia edilen arızaya ilişkin olarak yetkili servise götürülmesi, hukuki olarak ayıp ihbarı olarak değerlendirilmektedir (Yargıtay 19 Hukuk Dairesi, 11.05.2015 tarih, 2015/5501 Esas, 2015/6929 Karar).
Mahkememizin 14/05/2025 Celse Tarihli duruşma zaptı (7) Nolu ara kararı uyarınca; "Dava konusu aracın adliye otoparkında hazır edilerek refakate alınacak makine alanında uzman bilirkişi ile keşfin 04/06/2024 günü saat 15:30'den itibaren icrasına" karar verilmiştir.
Davaya konu aracın keşif öncesi satıldığı bildirilmekle, keşfin yapılamadığı ve bu hususta mahkememizce keşif erteleme tutanağının düzenlendiği anlaşılmıştır.
Mahkememizin 10/12/2024 Celse Tarihli duruşma zaptı (3) Nolu ara kararı uyarınca; "Dosyanın makineci bilirkişiye tevdine, bilirkişinin talepler ile tarafların sunduğu delillere göre rapor sunmasının istenmesine, Raporda ayrıca; a- davaya konu ... plakalı aracın ayıplı olup olmadığı, b- ayıplı ise ayıbın açık mı yoksa gizli ayıp mı olduğu, c- ayıbın ortaya çıktığı tarihin ne olduğu, ayıp ihbarının yapılıp yapılmadığı, ç-ayıbın ortaya çıktığı tarih itibariyle aracın garanti kapsamında olup olmadığı, d- araçtaki arızanın üretimden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, e- araçtaki arızaların nelerden ibaret olduğu arızanın aracın kullanımını engelleyip engellemediği, f- araçtaki arızaların onarımının ekonomik olup olmadığı, aracın dava tarihi itibariyle değerinin belirlenmesi, dava konusu taleplerin satış bedeli içerisinde yer alıp almadığının belirlenmesi, onarımların araçtaki arızalarla uyumlu olup olmadığı ile onarım bedelinin belirlenmesi hususlarında değerlendirme yapılmasının istenmesine," şeklinde karar verilmiş olup, istenin hususlarda rapor tanzim edilmek üzere dosya aslı Makine Mühendisi Bilirkişisi Ünal Uysal'a tevdi edilmiştir.
Makine Mühendisi Bilirkişisi ... 15/12/2024 Tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Yapılan tespitler doğrultusunda; ... plakalı aracın 29/12/2022 tarihli fatura ve garanti belgesine göre tamir/onarım işlemlerinin kısmen garanti kapsamında olduğu, ... plakalı aracın aracın bütün olarak ayıplı ürün niteliğinde olmadığı,
... plakalı araçta meydana gelen şanzıman arızasının üretici veya montaj hatası olduğu, bu nedenle aracın şanzımanının ayıplı olduğu ve değişimin yapılması ile ayıbın giderildiği, Ayıbın gizli ayıp niteliğinde olduğu, Ayıbın ortaya çıktığı tarihin 24.06.2023 şanzıman değişimi için yapılan başvuru tarihi olduğu, Ayıbın ortaya çıktığı tarih itibariyle aracın garanti kapsamında olduğu, Araçtaki şanzıman arızasının üretim kaynaklı imalat veya montaj hatası olduğu, Araçtaki şanzıman arızası olduğu, arızanın aracın kullanımını engellediği, Araçtaki şanzıman arızsının onarımının ekonomik olduğu, Aracın dava tarihi itibariyle takdir edilen piyasa rayiç değerinin 650.000,00 TL (Altı yüz Elli Bin Lira) olduğu, Araçtaki arızaların onarım ve işçilik bedelinin 54.000,34 TL (Elli Dört Bin Otuz Dört kuruş) olduğu, Aracın şanzıman ile birlikte çalışan debriyaj setinin ve balatasının ayıplı olmadığı," şeklinde rapor düzenlenmiştir.
Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçeleri sundukları anlaşılmıştır.

Eldeki davada, davaya konu ... plakalı aracın 30.12.2022 tescil tarihi, faturalı satış ile davacıya satıldığı ve araç satımına ilişkin faturanın dosyada mevcut olduğu tespit edilmiştir. Davacı taraf, ... plakalı aracını dava dışı ancak davalının yetkili sercisi ...'de tamir/onarım yaptırmış, buna yönelik 24.06.2023 tarihli 54.000,34 TL'lik faturayı dosyaya ibraz etmiştir. Davacı, faturada yazılı ve ödediği bedeli davalılardan talep etmektedir. Ayrıca ayıp nedeniyle rayiç bedel talebinde bulunmaktadır.
Davacının aracı onarım yaptırdığı ... ile davalı arasında bayilik ilişkisinin olması nedeniyle davalının davaya konu talepler yönünden müteselsil ilişki içerisinde oldukları, dava konusu taleplerden sorumlu oldukları sonucuna varılarak davaya devam olunmuştur.
Davaya konu ... plakalı aracın arızası için davacının 3 yıllık garanti süresi içerisinde, 24.06.2023 tarihinde arıza nedeniyle yetkili servise giderek davalılara başvurmuştur. Aracın şanzıman arızası nedeniyle araçta hasar oluştuğu, meydana gelen hasarın kullanıcı hatasından kaynaklanmadığı, üretimden veya montajdan kaynaklandığı, yapılan onarım işleminin arıza ile uyumlu olduğu, yapılan onarım işleminin garanti kapsamında kalması gerektiği, 54.000,34 TL'lik fatura bedelinin arıza ve işçilik bedeli olarak hasar ile uyumlu olduğu, hasarın onarımının ekonomik olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, davacının ... plakalı aracın şanzıman arızası onarımı ve işçilik bedeli için garanti süresi içerisinde davalıya başvurduğu, arızanın üretimden ve montajdan kaynaklanmadığı, davalının 54.000,34 TL'den sorumlu olduğu, onarım işleminin ekonomik olması nedeniyle rayiç bedelin tahsili talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla dava konusu talebin onarım ve işçilik bedeli yönünden kabulü, rayiç bedelin tahsili talebi yönünden reddine karar verilmiştir.
Alınan bilirkişi raporundaki değerlendirmelere itibar edilmiş ve hükme elverişli görülmüştür.
Mahkememizce verilen hükümde rayiç bedelin tahsiline yönelik talebin reddine karar verilmişse de mahkemece bu yönde kendiliğinden hüküm yazılması gerekirken sehven yazılmadığı anlaşılmakla HMK'nın 305/A gereği "Davacının rayiç bedelin iadesi talebinin reddine," şeklinde hükmün tamamlanmasına karar verilmiştir.
Dava konusu talepler dikkate alınarak davacının seçimlik haklarından sadece onarım bedeli talebi kabul edildiğinden reddedilen kısım itibariyle davalı yararına vekalet ücretine hükmedilmemiştir.
Yukarıda açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir..
Hüküm: Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Açılan davanın onarım ve işçilik bedeli talebi bakımından KABULÜ ile; 54.000,34-TL'nin ödeme tarihi olan 24/06/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Yürürlükte Bulunan Yargı Harçları Tarifesi gereğince alınması gereken 683,10-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 7.172,55-TL'nin yatıran tarafa iadesine,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T.'e göre hesaplanan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan (yatırılan harçtan iadesine karar verilen harç düşüldükten sonra kalan); 683,10 TL Harc ile 427,60-TL Başvuru Harcı, 4.000,00-TL Bilirkişi ücreti, 2.586,90-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 7.697,60 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Artan geder avansın kararın kesinleşmesi halinde yatıran tarafa iadesine,
6-Arabuluculuk nedeniyle hazine tarafından karşılanan 3.600,00 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde, verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 08/04/2025

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı

HÜKMÜN TAMAMLANMASI
Mahkememizce verilen hükümde rayiç bedelin tahsiline yönelik talebin reddine karar verilmişse de mahkemece bu yönde kendiliğinden hüküm yazılması gerekirken sehven yazılmadığı anlaşılmakla HMK'nın 305/A gereği "Davacının rayiç bedelin iadesi talebinin reddine," şeklinde hükmün tamamlanmasına karar verilmiştir.

Katip ...
e-imzalı

Hakim ...
e-imzalı