mahkeme 2024/281 E. 2024/291 K.

T.C. SAKARYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/281 Esas - 2024/291
T.C.
SAKARYA
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/281 Esas
KARAR NO : 2024/291

HAKİM : ...
KATİP : ...

DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...

BİRLEŞEN DAVA TARAFLARI
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...
VEKİLİ : Av. ...

DAVA : Tazminat
DAVA TARİHİ : 12/11/2021
KARAR TARİHİ : 20/05/2024
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 20/05/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacının ... plakalı çekici ve ... plakalı süt taşıma tankları bulunan dorsenin maliki olduğunu, hem dorse hem de çekici için 26/12/2020 tarihinde davalı sigorta şirketi ile sözleşme imzalandığını, 13/08/2021 günü çekici ve dorse ile davalı sürücü ...'in direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu aracın devrildiğini ve tek taraflı trafik kazası meydana geldiğini, davalı şoförün kazadan doğan zararların karşılanmasında sorumlu olduğunu, aracın ve dorsenin zarar görmesi neticesinde davacının işlerinin de aksadığını ve maddi zarara uğradığını, kaza sonrası oluşan zararın karşılanması için sigorta şirketine başvurulduğunu ancak sigorta şirketinin sürücünün aracı kullanmaya gerekli sürücü belgesine sahip olmadığı gerekçesiyle talebi reddettiğini, şoför ...'in 25/10/2005 tarihinde ehliyetini aldığını, ehliyetsiz sürücü sayılamayacağını ancak ticari araçlarda 5 yılda bir ehliyetin yenilenesi gerekirken yenilenmemiş olması dolayısı ile sigorta şirketinin hasarı ödemekten kaçınamayacağını, ehliyet yenilemenin yeni bir ehliyet alma ile aynı şartları taşımadığını, davalı sigorta şirketinin ve davalı sürücünün doğan zarardan sorumlu olduğunu, arabuluculuktan da netice alınamadığını, oluşan hasara ilişkin ise Sakarya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2021/32 D. İş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını belirterek, çekici ve dorsenin uğradığı hasarın tespit edilmesini ve yasal faizi ile davalılardan tahsil edilerek davacıya ödenmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Yetkili mahkemenin İstanbul Anadolu Mahkemeleri olduğunu, iş bu sebeple yetkisizlik kararı verilerek davanın usulden reddini talep ettiklerini, davacı tarafından HMK hükümlerine aykırı olarak sunulan dava dilekçesindeki açıklamaları kabul etmediklerini, davacı tarafından sunulacak olan yeni delil listesine ilişkin beyan ve itirazda bulunma hakkını saklı tutarak delil olarak sunulan belgeleri kabul etmediklerini, davacı tarafça dava dilekçesi ekinde gösterilen delillerin taraflarına tebliğ edilmemiş olmakla anılan delillerin taraflarına tebliğini talep ettiklerini, ... Plaka sayılı aracın, müvekkil şirket nezdinde 0001-0210-35149180 numaralı ... Poliçesi ile kaskolu olduğunu, hasar ihbarının müvekkil şirkete ihbarı üzerine 2021 K 66877 nolu hasar dosyasının açılmış akabinde dosya inceleme için ...'ne sevk edilmiş olduğunu, meydana gelen hasarın teminat dışı olduğunu, kazaya ilişkin hazırlanan kesin ekspertiz raporu ve kara araçları sigortası genel Şartları'ndan da anlaşılacağı üzere, sürücünün kaza tarihinde yeterli ehliyete sahip olmaması halinin teminat dışı hallerden olduğunu, davacı sigortalının poliçe tanzim edildiği süreçte ilgili hükme karşı hiçbir itirazının olmadığını, tüm bu nedenlerle; davacı tarafından ikame olunan haksız ve mesnetsiz davanın reddini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacı taraf tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dava dava dilekçesinde özetle; Davacının mahkememizin 2021/1235 esas sayılı dosyasında 13/08/2021 tarihinde meydana gelen kaza sonucu ... plakalı çekici ve ... plakalı dorsenin uğramış olduğu zararları ve araçta oluşan değer kaybını talep ve dava ettiği, gerek hasar ve gerekse değer kaybının tazmini açısından açılan kısmi davanın Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/1235 Esas sayılı dosyası ile sonuçlandığından ek dava olarak işbu davayı açmak zarureti doğduğunu belirterek, her iki davalıdan ... plakalı çekicide meydana gelen hasarın tazmini için ek dava olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere ilk davada alınan bilirkişi raporundaki belirlemeye göre 150.022,00 TL hasar bedelini, ... plakalı dorsedeki meydana gelen hasarın tazmini için ek dava olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere ilk davada alınan bilirkişi raporundaki belirlemeye göre 23.550,00 TL hasar bedelini, ... plakalı çekiçide meydana gelen değer kaybı sebebi ile yalnızca davalı ...'ten 32.950,00 TL değer kaybı tazminatının tahsilini talep ve dava etmiştir.
Birleşen dava davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1235 Esas sayılı dosyasında 10.11.2022 tarihinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildiğini, işbu dosyanın bekletici mesele yapılmasının gerektiğini, davacı tarafından ikame olunan usule, yasaya aykırı, haksız ve mesnetsiz davanın usulden reddine karar verilmesini, mahkememiz aksi kanaatte ise mahkememizce müvekkilin dava konusu kazaya ait kusurunun bulunup bulunmadığının, kusuru var ise kusur oranının tespit edilmesini, tazminat konusunu oluşturan çekici ve dorseye ilişkin hasar ve değer kayıplarının belirlenmesi amacıyla dosyanın bilirkişiye tevdiini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dava davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; yetki itirazlarının olduğunu, dosyada İstanbul Anadolu mahkemelerinin yetkili olduğunu, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/1235 Esas sayılı dosyasında 10.11.2022 tarihinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildiğini, işbu dosyanın bekletici mesele yapılmasının gerektiğini, zamanaşımı itirazlarının olduğunu, sigortalının doğru beyan yükümlülüğüne aykırı davrandığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilerek yargılama gideri ve ücreti vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin 2021/1235 esas ve 2022/1481 karar sayılı kararı Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 29/03/2024 tarih, 2023/126 esas 2024/605 karar sayılı ilamı ile bozularak yukarıda yer alan 2024/281 esas sayılı sırasına kaydı yapılmıştır.
Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin 29/03/2024 tarih, 2023/126 esas 2024/605 karar sayılı ilamında; "...Eldeki davada, yerel mahkemece; davalı ...'in 13.08.2021 tarihinde meydana gelen kazada %100 oranında kusurlu olduğu, kasko sigortacısı olan davalı ... ile davacı arasında imzalanan 26.12.2020 tarihli ...Oto Sigorta Poliçesi kapsamında davacının aracında ortaya çıkacak zararlardan davalı sigorta şirketinin sorumlu olduğu, davacının aracında oluşacak değer kaybının Sigorta Poliçesi teminat kapsamında bulunmadığı, bu nedenle davalı sigorta şirketinin davacıya ait çekici ve dorsede oluşan hasar bedeli ile sorumlu olduğu, davacıya ait ... plakalı çekicide ... TL hasarın, ... plakalı dorsede ... TL hasarın oluştuğu, çekici ve dorsede oluşan hasardan davalı ... ve sigorta şirketinin müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları kannatiyle, davacının talebiyle bağlı kalınarak davanın kısmen kabulüne şeklinde karar verilmişse de verilen kararın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı yanılgılı kanaatle verildiği anlaşılmıştır.
Öncelikle belirtmek gerekirse, görevle ilgili düzenlemeler; kamu düzenine ilişkin olup, taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında resen gözetilir. Taraflar da, yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. Görev itirazı yapılmamış olsa bile resen mahkeme, ilk önce görevli olup olmadığını inceleyip karara bağlamalıdır.
Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4. maddesinde, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı açıkça düzenlenmiştir. TTK'nın 5. maddesinde; “aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmü yer almaktadır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5-(3) maddesine göre de; Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır.
Eldeki davanın davacının çalışanı tarafından kullanılan ve davacının mülkiyetinde bulunan aracın kaza yapması neticesinde meydana gelen zararın tazminine yönelik açılan tazminat davası olduğu, dolayısıyla davacı ile çalışanı davalı arasında iş sözleşmesi hükümlerinin geçerli olabileceği böylelikle taraflar arasındaki uyuşmazlığın iş mahkemelerinin görevine dahil olabileceği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesince bu davalı yönünden gerekli araştırmaların yapılarak değinilen bu hususlar gereğince davacı ve çalışanı davalı arasındaki uyuşmazlıkta iş mahkemesinin görevli olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Öte yandan; Dosya arasına alınan Adapazarı Kaymakamlığı İlçe Nüfus Müdürlüğü tarafından gönderilen sürücü belgesi kayıt ve belgeleri ile davalı ...'in sürücü belgesi fotokopisinin incelenmesinde; davalının ... ve ... sınıfına ait ehliyetinin olduğu, ehliyetin veriliş tarihinin 17.07.2009 yılı olduğu, 20.08.2021 tarihinde belgenin yenilenerek 20.08.2026 tarihine kadar geçerli olduğunun belirtildiği görülmüş, davaya konu edilen tek taraflı trafik kazasının ise 12.08.2021 tarihinde meydana geldiği anlaşıldığından bu durumda kaza tarihinde davalıya ait ehliyetin geçerli olup olmadığının mahkemece tam olarak araştırılmadığı, böylelikle de eksik inceleme ile sonuca varıldığı anlaşılmıştır.
Mahkemece bu aşamada yapılması gereken iş; kazanın 12.08.2021 tarihinde meydana geldiği gözetildiğinde, davalı ehliyetinin 20.08.2021 tarihinde yenilendiği, yani, kaza sonrası ehliyetin davalı tarafından yenilendiği anlaşıldığından, kaza tarihinde geçerli bir ehliyetin olup olmadığının, ehliyet yenileme yükümünün davalı da bulunup bulunmadığının net bir şekilde araştırmasının yapılması, sonrasında, oluşacak kanaate göre davalı sigortacı hakkında açılan dava hakkında olumlu veya olumsuz bir karar vermekten ibaret olmalıdır..." şeklinde gerekçe yazıldığı görülmüştür.
Mahkememizin 2022/949 esas sayılı dosyası ile yine mahkememizin 2024/281 esas sayılı dosyamız birleştirilmiş ve yargılamaya işbu dosya üzerinden devam edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Görev konusu kamu düzeni ile ilgili olup taraflarca ileri sürülmese bile mahkeme tarafından yargılamanın her aşamasında re'sen ele alınması gereken bir husustur.İş Mahkemeleri, 5521 Sayılı Kanun'la kurulmuş olan istisnai nitelikli özel mahkemelerdir. 5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesinde iş mahkemelerinin, İş Kanunu' na göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İş Kanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli olduğu belirtilmiştir.
Görev kuralları, kamu düzeninden olup, Hukuk muhakemeleri Kanununun 114/1-c maddesi uyarınca mahkemenin görevli olması dava şartlarındadır. Yine HMK'nın 115/1 hükmüne göre taraflar, yargılamanın her aşamasında mahkemenin görevsiz olduğunu ileri sürebileceği gibi mahkeme de görevli olup olmadığını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetilmelidir.
İş kazasına dayalı maddi ve manevi tazminat davalarında uzman olan özel yetkili mahkeme niteliğindeki iş mahkemesinde sigorta şirketi dahil olmak üzere işverenlerin de bulunduğu bir kısım gerçek veya tüzel kişiye davanın yöneltilmesi halinde iş mahkemesi davayı görecek ancak tek başına sigorta şirketine dava açılması halinde bu davanın mutlak ticari dava olması hasebiyle yargılamayı asliye ticaret mahkemesi yürütecektir. (Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2021/847 esas-2021/753 karar sayılı ilamı) (Benzer Yönde Yargıtay 17 Hukuk Dairesinin 2011/1885 esas, 2011/9469 karar sayılı ilamı)
Aynı davada, bir kısım davalılar hakkında genel mahkemenin, diğer davalılar hakkında ise uzman olan özel mahkemenin görevli bulunması halinde, uyuşmazlık aynı olaydan kaynaklanıyor ve zarar tek ise ya da, taleplerden birisi yönünden verilecek karar diğerini doğrudan ilgilendirecek nitelikte bulunuyorsa; sözkonusu özel mahkeme ile genel mahkeme arasında "Yargılama usulüne" ilişkin esaslı farklılıklar bulunmaması kaydıyla, bütün taraflar ve talepler yönünden uzman olan özel yetkili mahkemece yargılama yaparak uyuşmazlığın çözülmesi gerekir. Bu husus, hukukun öngörülebilir olmasının, usûl ekonomisinin ve davaların makul süre içinde bitirilmesi yükümlülüğünün de gereğidir.(Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 13.02.2017 Tarih 2017/243 Esas, 2017/1114 Karar sayılı ilamı)
Somut olayda; 13.08.2021 tarihinde davacının maliki olduğu ... plakalı çekici ve ... plakalı süt taşıma tankerinin davalı sürücü ...'in direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu devrildiği ve tek taraflı trafik kazasının meydana geldiği, kaza sonrası meydana gelen zararın tazmini için davacı tarafından eldeki davanın ve birleşen ek davanın açıldığı, UYAP entegrasyon ekranından yapılan sorgulamada davalı ...'in 02/08/2021-31/08/2021 tarihleri arasında davacının sigortalı çalışanı olduğu, davalı ...'in kaza tarihi itibariyle davacının sigortalısı olarak çalıştığı, kazanın ise iş akdinin devam ettiği tarihte yani 13.08.2021 tarihinde davacıya ait aracın davacının sigortalı çalışanı tarafından kullanıldığı esnada meydana geldiği, davacının davalı ...'in işvereni olduğu, davacı ile davalı ... arasında iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiği, bu durumda az yukarıda detaylandırılan Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi 2021/847 Esas-2021/753 karar sayılı ilamı, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 29.03.2024 Tarih, 2023/126 Esas, 2024/605 Karar karar sayılı ilamı ve Yargıtay 20. Hukuk Dairesinin 13.02.2017 Tarih 2017/243 Esas, 2017/1114 Karar sayılı ilamı nazara alındığında, davaya bakma görevinin iş mahkemelerine ait olduğu anlaşılarak, mahkememizin iş bu dosyası ve birleşen 2022/949 esas sayılı dosyasında görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM. Gerekçesi Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Mahkememizin 2024/281 esas sayılı dosyası ve birleşen 2022/949 esas sayılı dosyasında mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, davanın HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği görev dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Bu karara karşı süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak görevsizlik kararının kesinleşmesi halinde kararın kesinleştiği tarihten itibaren, karara karşı kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde, taraflardan birinin mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde, dosyanın görevli Sakarya Nöbetçi İş Mahkemesine gönderilmesine,
3-Yukarıda belirtilen yasal süre içinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesinin talep edilmemesi halinde dosyanın resen ele alınarak verilecek ek kararla davanın açılmamış sayılacağı ve davacının yargılama giderlerini ödemeye mahkûm edileceği hususunun İHTARINA,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın, taraflara tebliğinden itibaren 2(iki) hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer mahkemesine verilecek dilekçe ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere, 6100 sayılı yasanın 321/2. Maddesi uyarınca gerekçeli kararın en geç bir ay içinde re'sen tebliğe çıkarılacağı hususu da bildirilerek karar verildi. 20/05/2024

Katip ...
E-imzalıdır

Hakim ...
E-imzalıdır