mahkeme 2022/1384 E. 2024/354 K.

T.C. KONYA BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No:
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :
KARAR NO :

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN :
ÜYE :
ÜYE :
KATİP :

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KONYA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 01/06/2022
NUMARASI : Esas Karar

DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.

İSTİNAF EDEN DAVALI :

VEKİLİ : Av.
DAVA : Elatmanın Önlenmesi ve Teslimi

İSTİNAF KARARININ
KARAR TARİHİ : 09/02/2024
YAZIM TARİHİ : 12/02/2024
Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....Esas sayılı dosyası ile açılan elatmanın önlenmesi ve teslimi davasında 01/06/2022 tarihinde tesis edilen karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında, davalıya ait olan Konya, Selçuklu İlçesi, .... Mah, .... ada . parsel sayılı taşınmazın 06/01/2017 tarihli kira sözleşmesi ile davacıya 5 yıl süre ile kiralanmasına ilişkin kira sözleşmesi akdedildiğini, kira sözleşmesinin tapuya şerh edildiğini, kira sözleşmesi uyarınca bu taşınmazın her türlü kullanım hakkının 5 yıl süreyle davacıya bırakıldığını, davacı ve davalı şirket arasında ayrıca bayilik ve otogaz bayilik sözleşmelerinin de akdedildiğini, davalının bayilik sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmeyerek temerrüte düştüğünü, bunun üzerine davacı şirket tarafından Kadıköy ... Noterliği'nin 26/04/2019 gün ve.... yevmiye nolu ihtarnamesi ile bayilik sözleşmesinin feshedildiğini, bayilik sözleşmesinin 22. maddesine göre, sözleşmenin feshi veya davalının fesih sonucunu doğuracak şekilde hareket etmesi halinde akaryakıt istasyonunun hali hazır durumu ile hiç bir bedel talep edilmeden fesih tarihinden itibaren 7 gün içerisinde tahliye edilip davacıya teslim edilmesinin gerektiğini, bu davanın kiracılık hakkına dayandığını beyan ederek, dava konusu taşınmazın üzerindeki mevcut akaryakıt ve LPG istasyonu, diğer tesisler ve bu tesislerde yer alan malzeme ve ekipmanlardaki davalının haksız müdahalesine son verilmesine, dava konusu taşınmazın üzerindeki akaryakıt ve LPG servis ve satış istasyonunun, diğer tesislerin, tüm demirbaş, teçhizat, satış yerleri, tüm kapalı alanları ve mütemmim cüzleri ile birlikte davacı şirkete teslimine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle görev itirazında bulunmuş, bayilik sözleşmesinin davacı tarafından feshedilmesi nedeniyle kira sözleşmesinin de anlamsız hale geldiğini ve feshedilmiş sayılması gerektiğini, ayrıca kira sözleşmesinin davalı tarafından Konya .. Noterliği'nin 30/04/2019 gün ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile feshedildiğini, davacı tarafın iddialarının yersiz olduğunu beyan ederek davanın esastan da reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....Dava, "Elatmanın Önlenmesi ve Teslim" davasıdır.
Somut olayda ; taraflar arasındaki 05/01/2017 tarihli ... A.Ş. Bayilik Anlaşması'nın 13. maddesine göre, taraflar arasındaki bu anlaşma 06/01/2017 tarihinden itibaren başlamak üzere 5 yıl süreyle geçerli olmak üzere imzalanmıştır. Taraflar arasındaki 06/01/2017 tarihli... A.Ş. Otogaz Bayilik Anlaşması'nın 2. maddesine göre de, bu anlaşma 06/01/2017 tarihinden başlamak üzere 5 yıl süreyle geçerli olmak üzere imzalanmıştır. Yine taraflar arasındaki 06/01/2017 tarihli kira sözleşmesinin 2. maddesine göre de, kira sözleşmesinin 06/01/2017 tarihinden itibaren başlamak üzere 5 yıl süreyle geçerli olmak üzere imzalanmıştır.
Taraflar arasındaki 05/01/2017 tarihli bayilik anlaşmasının 22/b maddesi ile taraflar arasındaki 06/01/2017 tarihli kira sözleşmesinin 7. maddesine göre, taraflar arasındaki bayilik ve kira sözleşmelerinin davacı BP tarafından süresinden önce haklı bir nedenle fesih edilmesi halinde, Konya ili, Selçuklu İlçesi, .... Mahallesi, .... Ada, 1 parsel sayılı taşınmazı ve üzerinde kurulu bulunan istasyonu davalının tahliye ederek normal yıpranma hariç, teslim aldığı gibi mükemmel şekilde kullanıma uygun olarak BP'ye iade ve teslim edeceği, BP'nin de bu durumda iş bu sözleşmenin sonuna kadar geçerli olmak üzere işletmeci bizzat belirleme veya taşınmazda bizzat faaliyette bulunma konusunda serbest olduğu kararlaştırılmıştır.
Dava, haklı feshe dayalı ilgili taşınmazın üzerindeki akaryakıt ve LPG istasyonu ile diğer tesis malzeme ve ekipmanlarla birlikte davacıya teslimi ve davalının müdahalesine son verilmesi davasıdır.
Taraflar arasındaki her 3 sözleşmenin de 06/01/2017 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 5 yıl süreli olarak yapıldığı, her 3 sözleşme yönünden 5 yıllık sürenin 06/01/2022 tarihinde (yargılama sırasında) sona erdiği görülmüştür. Sözleşmelere göre haklı fesih halinde davacı ancak, kalan sözleşme süresi içerisinde ilgili taşınmaz ve müştemilatlarının kendisine teslimini isteyebileceği tespit edilmiş, bu 5 yıllık sözleşme sürelerinin yargılama devam ederken sona ermesi nedeniyle davacının bu taşınmaz ve müştemilatlarını sözleşmeler gereğince kullanma hakkının (süreden dolayı) sona erdiği ve davanın konusuz kaldığı anlaşılmış, davacının davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
Davanın konusuz kalması karşısında, yargılama giderlerinden hangi tarafın sorumlu olduğunun tespiti için, davacı BP'nin Kadıköy ..Noterliği'nin 26/04/2019 gün ve....yevmiye nolu ihtarnamesi ile taraflar arasındaki akaryakıt bayilik anlaşması ve otogaz LPG bayilik anlaşmalarını feshetmesinin, haklı bir fesih olup olmadığının incelenmesi gerekmiştir.
Davacı taraf, fesih ihtarnamesinde davalı şirketin borçlarını ödemediği, hali hazırda 2.168.825,63 TL. cari hesap borcunun bulunduğu, davacı şirketten akaryakıt ve otogaz LPG alımlarını durdurduğu gerekçesine dayanmıştır.
Her ne kadar davalı taraf davacı ile yeniden sözleşme yapılması konusundaki görüşmeler nedeniyle cari borcun ödenmediğini, 1.355.658 TL.'lik çekin cari borca teminat olarak verilip, bu çeke dayalı olarak davacının takip başlattığını beyan etmiş ise de; taraflar arasındaki yeni sözleşme yapılmasına ilişkin görüşme sürecinde davalının davacıya olan cari borcunu ödemesinin ertelenebileceğine dair, yazılı herhangi bir delil sunulmamıştır. Önceki fesih edilen akaryakıt bayilik sözleşmesinde alacak-borç belirlenirken davalının cari borçlarından mahsup yapılmasının, taraflar arasında bu uygulama yönünden teamül oluşturduğu anlamına gelmeyeceği, yeni sözleşme görüşmeleri sırasında davacının bu yöndeki iradesini gösterir herhangi bir beyanının da bulunmadığı tespit edilmiştir.
Yeni sözleşme yapılması konusundaki görüşmelerinin 2019 yılı Şubat ayında başladığı, davacının feshinin ise yaklaşık 2 ay sonra 26/04/2019 tarihli ihtarnameyle yapıldığı, fesih görüşmelerinin başladığı tarihten fesih tarihine kadar geçen yaklaşık 2 aylık sürenin yeni sözleşme yapılıp yapılmayacağının belirlenmesi açısından yeterli bir süre olduğu, fesih tarihi itibariyle davalının davacıya borcunun bulunduğunun ihtilafsız olduğu, bu süre içerisinde fesih tarihine kadar davalı tarafından cari borcun ödenmeyerek feshe sebebiyet verildiği, davalının cari borca karşılık teminat olarak verildiği belirtilen 1.355.658 TL.'lik çekin de, icra yoluyla 09/01/2020 tarihinde (ve fesihten yaklaşık 8 ay sonra) ödendiği belirlenmiş, davalının sırf yeni sözleşme görüşmeleri nedeniyle cari borcunu ödemeyi davacının rızası ile ertelediği yönündeki savunmaları inandırıcı bulunmamış, davacı tarafın feshinin haklı fesih olduğu sonucuna varılmıştır.
Davalının, davacının haklı fesih yapmasına ve dava açılmasına sebebiyet vermesi karşısında da yargılama giderlerinden sorumlu olduğu kabul edilmiş ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle davacının davasının konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme müvekkilinin cari hesabını ödememesinden kaynaklı olarak davacı tarafından yapılan feshin haklı olduğunu değerlendirmiş olsada bu değerlendirmenin hatalı olduğunu, davacının gerçek dışı beyanlara dayalı keşide ettiği fesih ihtarına cevaben düzenlenerek müvekkilince gönderilen Konya . Noterliği 12.04.2019 tarihli ... yevmiye numaralı cevabi ihtarnamede de belirtildiği üzere, davacı kötüniyetli ve istasyona çok düşük bir bedel ile kullanmayı amaçlamak gayesiyle bu durumu kendisi oluşturduğunu, müvekkilinin gerekçeli kararda belirtildiği miktarda bir cari borcu hiçbir zaman olmadığını, mahkemece 2.168.825,63 TL rakamının nasıl tespit edildiğinin de anlaşılamadığını, müvekkilin düşük miktarda cari hesabı mevcut iken, yeni sözleşme görüşmeleri aşamasında; davacı tarafından nasıl olsa yeni sözleşme ile müvekkiline para ödemesi yapacaklarını, cari hesabı arttırabileceklerini, yeni sözleşmede belirlenecek ödenecek bedeller üzerinden mahsuplaşma yapacakları teklifi gelmesi ve daha önceki yıllarda sözleşme yenileme işlemlerinde de benzer uygulamalar olduğundan müvekkilince olumlu karşılanarak, cari hesabın sözleşme görüşmeleri sürecinde ödenmemesi kararlaştırıldığını, bu süreçte oluşan istasyona aktif yakıt alımlarından cari hesap değişkenlik göstererek arttığını, hatta müvekkilinden zaten ayrıca cari hesap birikintisine yönelik 1 adet teminat olarak keşide tarihsiz Akbank 1.355,658 TL bedelli çekini de davacının cari hesaplarına istinaden teslim aldığını, yani müvekkilin carisini ödememek, geciktirmek gibi bir gayesi hiçbir zaman olmadığını, ancak sözleşmeye ağır şartlar koyulma çabası üzerine görüşmeler neticelenmediğini, istasyonu düşük bedellerle ele geçirmek amacıyla haksız ve kötüniyetli olarak bayilik sözleşmesini fesih çabasına girdiğini, davacı tarafından kendisinin bilgisi dahilinde ödenmemesi istenen ve yeni sözleşme bedelinden mahsubu yapılacak olan cari hesap ileri sürülerek bayilik sözleşmesi haksız ve kötüniyetli fesih edildiğini, mal verilmesinin durdurulduğunu, müvekkilinin maliki olduğu istasyondan tahliyesinin istendiğini, müvekkilinin görüşmeler esnasında oluşan cari hesaba istinaden iyiniyetle verdiği teminat çeki davacı tarafından bankaya keşide tarihi doldurularak ibraz edildiğini, müvekkilinin ticari anlamda zor duruma düşürüldüğünü, davacı şirket tarafından mail yoluyla gönderilen bu sözleşmenin 3. maddesinde; davacının cari hesabın yeni sözleşme ile belirlenecek bedel üzerinden mahsuplaşma yapılacağı hususunu bizzat kendisinin hazırladığı sözleşmede yer verdiğini, davacı tarafından bu hususun bilindiğinin açıkça sabit olduğunu, hazırladığı sözleşmede bu duruma yer verildiğini, bayilik sözleşmesini dolayısıyla kira sözleşmesini de fesih eden davacının, kira sözleşmesinden kaynaklı talepte bulunması da hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığını, tüm bu sebepler ile davacının haksız ve somut gerçeklikten uzak iddialara dayalı davası kapsamında, davacının bayilik sözleşmesini fesih etmesi, kira sözleşmesini de anlamsız bıraktığından ve kira sözleşmesininde fesih anlamına geldiğinden yerinde olmadığını, yine fesih gerekçesi olarak belirttiği hususlar kendisinden kaynaklı, kendisinin sebep olduğu hususlar olup, bundan kötü niyetli olarak yararlanma çabası da dürüstlük kurallarına aykırı olduğunu, yargılama giderlerinden müvekkilin sorumlu tutulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; el atmanın önlenmesi talebine ilişkindir.
İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya kapsamına göre taraflar arasında 05/01/2017 tarihli 5 yıl süreyle geçerli bayilik ve otogaz bayilik anlaşmaları bulunduğu, yine 05/01/2017 tarihli 5 yıl süreyle geçerli akaryakıt istasyonuna ilişkin kira sözleşmesi bulunduğu, kira sözleşmesinde kiraya verenin bayilik alan davalı , kiracının ise bayilik veren davacı olduğu, davacının Kadıköy .. Noterliği'nin 26/04/2019 gün ve... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davalı ile aralarında olan akaryakıt bayilik anlaşmasını ve otogaz LPG bayilik anlaşmasını feshettiği ve akaryakıt istasyonunun 7 gün içinde tahliye edilerek tarafına teslimini talep ettiği, tahliye gerçekleşmediği için kira sözleşmesi gereğince davalının akaryakıt istasyonuna el atmasının önlenmesi amacıyla eldeki davayı açtığı, yargılama devam ederken 5 yıllık kira sözleşme süresinin sona ermesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı gerekçesiyle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği ve davanın açıldığı tarihteki haklılık durumu değerlendirilerek davacının dava tarihi itibariyle dava açmakta haklı olduğu kabul edilerek davalının yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulduğu anlaşılmıştır.
Davalı her ne kadar bayilik anlaşmalarının davacı tarafından feshedilmiş olmasının, kira sözleşmesinin de feshi anlamına geleceğini savunmuş ise de bayilik anlaşmalarının ve kira sözleşmesinin ayrı ayrı sözleşmeler olduğu, bayilik anlaşmalarının feshedilmiş olmasının kira sözleşmesinin de feshi sonucunu doğurmayacağı, ancak yargılama devam ederken kira sözleşmesinin süresi olan 5 yıllık süre dolduğu için eldeki davanın konusunun kalmadığı bu sebeple konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı anlaşılmıştır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. Maddesinin ilk fıkrasında ; "Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder." düzenlemesi mevcut olduğundan davanın açıldığı tarih itibariyle tarafların haklılık durumlarının değerlendirilerek yargılama giderleri ve vekalet ücreti konusunda karar verilmesi gerekmektedir.

İlk derece mahkemesince yargılama giderleri ve vekalet ücreti konusunda davanın açıldığı tarih itibariyle tarafların haklılık durumları değerlendirilerek yargılama giderleri ve vekalet ücretinden davalının sorumlu tutulmasında da bir isabetsizlik olmadığı, çünkü yeni sözleşme yapılması görüşmelerinde anlaşmaya varılamadığı, feshe ilişkin ihtarname tarihi itibariyle davalının davacıya borçlu olduğunun sabit olduğu bu sebeple bayilik anlaşmalarının haklı nedenle feshedildiğini kabul etmek gerektiği, ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davalının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalının istinaf başvuru talebinin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından ücret-i vekalet ile ilgili hüküm kurulmasına yer olmadığına,
4-İstinafa başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 359/4. maddesi gereğince; kararın tebliği işlemlerinin dairemiz tarafından yapılmasına,
6-Kararın temyiz edilmeden kesinleşmesi halinde; dava dosyasının ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda verilen kararın HMK'nın 361/1 maddesi gereğince; taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde dairemize, temyiz edenin bulunduğu yer Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi'ne veya ilk derece mahkemesine verilecek dilekçe ile temyiz kanun yoluna başvurma talebinde bulunulabileceğine 09/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.

Başkan
e-imzalıdır

Üye
e-imzalıdır

Üye
e-imzalıdır

Katip
e-imzalıdır