mahkeme 2023/6 E. 2024/10 K.

T.C. KONYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ
T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO :
KARAR NO :

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KONYA .. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/10/2020
NUMARASI : Esas - Karar

DAVACI : ... - ...
...
VEKİLİ : Av. ... -
DAVALI : 1- ... - ...

VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : 2 -... - -...

DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ : 18/01/2024
G. KARAR YAZIM TARİHİ : 26/01/2024
İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili ile davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının hissedar olduğu Antalya ili Kepez ilçesi .... ada 2 parsel sayılı taşınmaza bina inşaatı için davalı ... ile arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi yaptığını ve sözleşme kapsamında davacının ödemesi kararlaştırılan 35.000,00 TL için davalıya bono senedi verdiğini ve senede karşılıkta 23.000,00 TL ödeme yaptığını ancak davalının edimini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmenin noterden ihtarname gönderilmek suretiyle feshedildiğini ve senedin bedelsiz kaldığını, davalı yüklenicinin bedelsiz kalan bu senedi diğer davalı ...'e ciro etmesi nedeniyle davalı ...'in davacı ve diğer davalı aleyhine Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi yaptığını, davalı ...'ın 20.02.2018 tarihinde imzaladığı belgeyle icra dosyası borcunun kendisine ait olduğunu, davacının bono senedi dolayısıyla borçlu olmadığını ve borcu 30 gün içinde ödeyeceğini taahhüt ettiğini, yapılan takip dolayısıyla mal varlığı haczedilen davacının mağdur olduğunu ileri sürerek, davacının Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı takip dosyasına dayanak 25.06.2016 düzenleme, 30.11.2017 ödeme tarihli 35.000,00 TL tutarlı senede ilişkin borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin kambiyo senedini ciro yoluyla devralan üçüncü kişi olduğunu, 6102 sayılı TTK'nın 778/1-a yollamasıyla TTK'nın 687. maddesindeki "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmü uyarınca davacının borcu ödediği ve senedin bedelsiz kaldığı iddia ve def'ileri iyiniyetli üçüncü kişi olan müvekkiline karşı ileri süremeyeceğini, davacının yaptığını bildirdiği ödemelerin ve diğer davalı ile yaptıkları ve müvekkilinin yer almadığı 20/02/2018 tarihli Protokol ve Taahhüt başlıklı belgenin müvekkili açısından bağlayıcı olmadığını, davacının TTK'nın 710/2 maddesi uyarınca senet borcunu vadesi gelmeden önce ödemekle bütün sorumluluğu üstlenmiş olduğunu savunarak davanın reddini ve alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatının davacıdan tahsilini istemiştir.
Davalı ... davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "....Dava, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasıdır.
TTK'nun Madde 687- (1) "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." (2) "Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır."
TTK'nun Madde 778- (1) Bononun niteliğine aykırı düşmedikçe; a) Poliçelerin cirosuna ilişkin 681 ilâ 690 maddeler hükümleri bonolar hakkında da geçerlidir."
Davacı ile davalı ...'ın Antalya ili Kepez ilçesi .... ada 2 parsel taşınmaza kat karşılığı inşaat yapımına ilişkin Antalya.. Noterliğinin 15/06/2015 tarihli, ... yevmiye numaralı kat karşılığı inşaat sözleşmesini imzaladıkları, ancak davalı ...'ın söz konusu inşaatın %44,83' ünün tamamlandığının Antalya.. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... değişik iş sayılı dosyasıyla tespit edildiği, arazi sahiplerinin noter aracılığıyla kat karşılığı inşaat sözleşmesini feshetmek suretiyle zararlarını tazminini istedikleri, davaya konu ödemeleri yapılmış olan senedin cirolanmak suretiyle diğer davalı ...' e verilmesi nedeniyle davacının mağduriyet yaşadığının belirtilmesi suretiyle işbu davanın ikame edildiği, davalı ... ise TTK 778/1-a, TTK 687 maddeleri uyarınca kendisinin iyi niyetli üçüncü kişi olduğunu, bonon nedeniyle kendisine herhangi bir ödemenin yapılmadığını, davacı tarafın icra takibini durdurmak için kötüniyetli olarak işbu davayı açtığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davaya konu bononun incelenmesinde, davacı ... tarafından keşide edilen lehdarı ...., lehdar cirantası ... olan, 25.06.2016 tanzim, 30/11/2017 vade tarihli 35.000 TL tutarındaki bono olduğu, söz konusu bononun bono lehdarı davalı .... tarafından diğer davalı ...'e ciro edilmek suretiyle geçtiği, bu bakımdan davalı ...'in son ciranta olduğu, davacının bedelsizlik iddiasında bulunduğu, ancak imza itirazının bulunmadığı, davacı tarafın söz konusu bononun meşru haklı ve iyiniyetli hamili olduğu, keşideci borçlunun, lehtara ve cirantalara karşı ileri sürebileceği şahsi def'ilerini, iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceği gibi, keşidecinin, lehtar ciranta ile hamil arasındaki ilişkilere dayanarak def'ide bulunamayacağından; davacının davasının reddine, şartlar oluşmadığından tarafların tazminat istemlerinin reddine dair karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki hususlar tekrar edilerek istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı tarafından Konya.. Asliye Hukuk Mahkemesine hitaben ikame edilen menfi tespit davasında mahkemece görevsizlik kararı verilmeden 10.09.2018 tarihli tensip tutanağının 10. maddesinde asıl alacağın %20'si oranında teminat yatırıldığında icra veznesindeki paranın dava sonuçlanıncaya tedbiren alacaklıya ödenmemesine karar verildiğini, davacının teminatı yatırmaması üzerine tedbirin yerine getirildiğini, eldeki dava ile davalı alacaklı alacağını geç almış olduğundan 2004 sayılı İİK'nın 72/4 maddesi uyarınca davacıdan alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatının tahsil edilmesi gerektiğini belirterek istinaf talebinin kabulü ile kararın kötüniyet tazminatı yönünden düzeltilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE:
Dairemizce HMK'nın 355.maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Dava; keşidecisi olduğu bono senedinin bedelsiz kalması nedeniyle icra takibi yapan ciranta ile bono lehtarına karşı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Davacının davalı ... yönünden yapmış olduğu istinaf itirazının incelenmesinde;
Davacının dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli değildir. Bundan başka, davacının dava açmakta hukuki bir yararının bulunması gerekir; yani, dava hakkı, hukuki yarar ile sınırlıdır. Yani, davacının mahkemeden hukuki korunma istemesinde, korumaya değer bir yararı olmalıdır.
Hukuki yarar dava şartıdır. Dava şartlarından biri olmadan açılan dava da açılmış (var) sayılır, yani derdesttir. Ancak mahkeme, dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit edince, davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı, hâkim tarafından kendiliğinden (re’sen) gözetilir; taraflar bir dava şartının noksan olduğu davanın görülmesine (esastan karara bağlanmasına) muvafakat etseler bile, hâkim davayı usulden reddetmekle yükümlüdür. Bu husus kamu düzenine ilişkindir.
Davacı taraf davalı ile yapmış olduğu arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi kapsamında davalıya olan borcu için icra takibine konu bono senedini düzenleyerek davalıya vermiş olup, davalı bu bono senedinin lehtarıdır. Davacı arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin feshedildiğini ve bononun bedelsiz kaldığını ileri sürerek, icra takibinde borçlu olarak yer alan senedin lehtarı bu davalı aleyhine de bono senedinden dolayı borçlu olmadığı yönünde dava açmış ise de, davalının senedi ciro ederek diğer davalıya verdiği ve artık yetkili hamili olmadığı ancak dava tarihinden önce lehtar olan bu davalı tarafından icra dosyasına ödemiş yapılmış ve senet artık bu davalıya geçmiş ise davacının senede karşı borçlu olmadığının tespitini istemekte hukuki yararının olacağı, dava tarihi itibarıyla lehtar olan bu davalı tarafından icra dosyasına yapılmış bir ödeme olmadığı, lehtarın senedin yetkili hamili olmadığı, bu aşamada davacıdan bonoya dayalı talepte bulunma imkanı olmayan davalıya karşı bono senedinden dolayı borçlu olunmadığının tespitini istenmesinde hukuki yararın olmadığı anlaşılmakla bu davalı yönünden davanın 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h ve 115/2. Maddeleri uyarınca hukuki yarar dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerekirken esasta reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.
Davacının davalı ... .. yönünden yapmış olduğu istinaf itirazının incelenmesinde;

TTK'nun Madde 687- (1) "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." (2) "Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır."
TTK'nun Madde 778- (1) Bononun niteliğine aykırı düşmedikçe; a) Poliçelerin cirosuna ilişkin 681 ilâ 690 maddeler hükümleri bonolar hakkında da geçerlidir."

Davalı ... davaya konu bono senedin lehtarı olan diğer davalıdan ciro yoluyla devralmış olup, davacı ile aralarından her hangi bir hukuki ilişkisi mevcut değildir. Yukarıda açıklanan kanun maddeleri uyarınca davacının bedelsiz iddiasını ciranta olan davalıya karşı ileri sürebilmesi için davalının bu senedi diğer davalıyla birlikte hareket ederek davacının alacağının bertaraf etmek amacıyla kötüniyetle iktisap etmesi gerekir. İyiniyet asıl olup, davacıda davalının kötüniyetli olduğuna dair bir iddiada bulunmadığın göre bedelsizlik iddiası cirantaya karşı ileri sürelemez. İlk derece mahkemesinin bu yöndeki kabulü doğrudur.
Ancak; 2004 sayılı İİK'nın 72. Maddesinin 3 fıkrası uyarınca davacının talebi üzerine mahkemece Konya .. İcra Müdürlüğü'nün .... Esas sayılı icra veznesindeki paranın takip alacaklısına ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilerek icra takibi durdurulmuştur. Aynı maddenin 4. Fıkrası uyarınca, dava lehine sonuçlanan davalı ... lehine asıl alacağın %20'si oranında kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğinin düşünülmemesi doğru olmamıştır.
Açıklanan sebeplerle; davacı vekili ile davalı ... vekilinin istinaf başvurularının kabulüne, yapılan hatanın düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığında İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davalı ... yönünden davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan davanın reddine, davalı ... yönünden davanın esastan reddine ve davalı ... lehine asıl alacağın %20'si oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf başvurularının KABULÜNE;
6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2.maddesi gereğince yeniden esas hakkında karar verilmek üzere Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin 20/10/2020 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
Davalı ... yönünden davanın HUKUKİ YARAR DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN REDDİNE,
Davalı ... yönünden davanın REDDİNE,
Asıl alacağın %20'si olan 7.000,00 TL kötü niyet tazminatının davacıdan alınarak davalı ...'e verilmesine,
Peşin alınan 597,72 TL harçtan alınması gereken 427,60 TL karar ilam harcının mahsubu ile bakiye 170,12 TL fazla harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,
Davacı tarafından yapılan harç ve yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
Davalı ... vekili için AAÜT'ne göre tayin ve taktir olunan 5.250,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak işbu davalıya verilmesine, (kazanılmış hak ilkesi uyarınca)
Davacı tarafından yatırılan 54,40 TL istinaf karar harcının talep halinde İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,
Davalı ... tarafından yatırılan 54,40 TL istinaf karar harcın talep halinde İlk Derece Mahkemesince davalı ...'e iadesine,
Davalı ... tarafından yapılan 148,60 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ...'e verilmesine,
Gider avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde re'sen davacıya iadesine,
Karar tebliğ, avans iadesi ve harç işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı HMK'nun 362/1-a maddesi uyarınca, kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi.18/01/2024

...
Başkan
...
¸e-imzalıdır.

...
Üye
...
¸e-imzalıdır.

...
Üye
...
¸e-imzalıdır.

...
Katip
...
¸e-imzalıdır.

¸Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.¸