mahkeme 2025/628 E. 2025/716 K.

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : Esas
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLİ : Av.
DAVALI :
VEKİLİ : Av.
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/07/2025
KARAR TARİHİ : 04/09/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 10/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; dava konusu keşidecisi ... Yedek Parça Sanayi ve Ticaret A.Ş. olan 07/11/2025 ödeme tarihli, düzenlenme yeri İstanbul olan, 1.512.000,00 TL Meblağlı Halkbank Bankasına ait ... Seri no'lu bir adet çekin, müvekkili firmanın rızası hilafında elinden çıkması sebebi ile Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı dosyası ile çek zayiine ilişkin dava ikame edilmiş olup çekin davalı banka nezdinde olduğunu, Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından çek istirdatı davası açılması için taraflarına süre verildiği, dava konusu çekte bulunan ciro zinciri kopuk olduğunu, müvekkili firmanın çekin yasal hamili olduğunu, çekte bulunan kaşe ve imza müvekkil firmaya ait olmadığı gibi, cirodaki kaşede bulunan firma ismi ve vergi numarasının dahi farklı olduğunu, müvekkili firmaya ait olduğu iddia edilen kaşe ve imzadan sonraki ciroda belirtilen İlkbey firması ile müvekkili firmanın hiç bir ticari ilişkisi bulunmadığını, müvekkili firmanın adının dahi doğru olarak yazılmadığı sahte kaşenin sadece okuma ile dahi ortaya çıkabileceği kaşe ve imza ile tedavüle konulmuş olan dava konusu çekin tahsil edilmesi halinde müvekkili firmanın telafisi mümkün olmayan şekilde zarara uğrayacağını, yaklaşık ispat iklesi açıkça gerçekleştiğini, çek bedelinin davalıya ödenmemesine ilişkin tedbir taleplerinin kabulüne, teminatsız aksi halde teminatlı olarak tedbiren ödeme yasağı konulmasına, dava konusu çekin müvekkilene iadesine, çekin tahsil edilmesi halinde çek bedelinin istirdatı ile ticari işlere uygulanacak en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesine talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle; davacının delilleri tedbir kararı verilmesi için yeterli bulunmadığından tedbir taleplerinin reddi gerektiğini, öncelikle tedbir kararının kaldırılmasını aksi halde davacının takip çıkışından az olmamak üzere teminat yatırmasına karar verilmesi gerektiğini, davacı borçlu taraf, çekte ciranta konumunda olduğunu, takip konusu çekin, davacı borçluya iadesine ilişkin olduğunu, davacı taraf dava dilekçesinde bir çok usul hatası yapıldığını, dava şartları HMK 114. maddesinde ayrıntılı biçimde düzenlendiğini, huzurdaki davanın hukuki nevinin açıkça belirlenmesi gerektiğini, huzurda açılan dava her ne kadar istirdat davası olarak ikame edilmiş olsa da, davacı tarafın dava dilekçesinden, huzurdaki davanın, İİK. 72. maddesine göre istirdat davası mı, yoksa TTK. 792. maddesine göre çekin iadesi davası mı olduğu hususunda belirsizlik olduğunu,
davanın hukuki menfaat dava şartı yokluğundan reddedilmesi gerektiğini, dava TTK.5/A maddesinde yer alan arabuluculuk dava şartına uyulmaksızın açıldığını, davanın yetkili mahkemede açılmamış olup yetkisizlik kararı verilmesi gerektiğini, dava konusu çek nedeniyle davacının haksız itirazları ile müvekkilin alacağına kavuşamamış olması ve davacı taraf haksız olarak dava konusu çeke ilişkin müvekkiline ödeme yapmamış olması gibi nedenler ile davacı aleyhine tazminata hükmedilmesini, haksız, kötüniyetli ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, haksız ve usul ve yasaya aykırı tedbir kararının kaldırılmasına, aksi taktirde %100 teminat yatırılmasına, davacı aleyhine takip miktarının %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava şartı medeni usul hukukuna ait bir kurumdur. Bunun amacı bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek; böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır. Dava şartları dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi (davanın esasına girebilmesi) için gerekli olan şartlardır. Buna davanın dinlenebilmesi şartları da denir. Mahkeme dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit ederse davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı davada hâkim tarafından re'sen gözetilir.
6100 sayılı HMK’nun 114/1. maddesinde, dava şartları açıkça sayılmış ve yine HMK'nın 114/2. maddesi gereğince diğer kanunlarda sayılan dava şartlarına da atıfta bulunmuştur.
6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesinde (Ek:6/12/2018-7155/20 maddesi):"(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır..." şeklinde getirilen düzenleme ile arabuluculuk müessesesine başvurunun bir dava şartı olduğunu benimsenmiştir.
Öte yandan 05/04/2023 tarihli ve 32154 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 7445 sayılı "İcra İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun" 31. Maddesi ile 6102 sayılı TTK’nın 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan “paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında” ibaresi “para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında,” şeklinde değiştirilmiştir. Ancak, yapılan değişiklik, 7445 sayılı Kanun’un 43/1-a maddesi uyarınca 1 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe girecektir. Bu nedenle, 01.09.2023 tarihine kadar ticaret mahkemeleri nezdinde açılacak itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında zorunlu arabuluculuğa başvurulmasına gerek bulunmayacaktır.
Tüm bu açıklamalardan sonra somut olayda; davanın çek istirdadı istemine ilişkin olduğu, davanın 16/07/2025 tarihinde açıldığı, bu tarih itibariyle davanın zorunlu arabuluculuk dava şartına tabi davalardan olduğu, mahkememizin 18/07/2025 tarihli ara kararıyla davacı tarafa arabuluculuk tutanağını sunmak üzere 1 haftalık kesin süre verildiği ve arabuluculuk son tutanağının sunulmadığı ve bu hususta davacı vekili tarafından beyan dilekçesi sunulduğu anlaşılmakla açılan işbu davanın 6102 sayılı TTK'nun 5/A. maddesi ile 6325 sayılı kanunun 18/A. maddesi uyarınca dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.(Bkz. Çek istirdadı davasının arabuluculuğa tabi olduğuna ilişkin emsal nitelikteki ¸ Yargıtay 11 Hukuk Dairesinin 2024/1595 esas 2024/9423 karar sayılı ilamı bu yöndedir.)
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Arabuluculuğa başvurulmadan açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden REDDİNE,
2-Mahkememizden verilen 18/07/2025 tarihli tedbir kararının işbu kararın kesinleşmesine müteakip KALDIRILMASINA,
3-Alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcı davacıdan peşin olarak alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama harç ve giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda bir karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davalı taraf kendisini bir vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 5/2 ve 7/2 maddesi uyarınca taktir olunan 30.000-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ işlemlerinden geriye kalan avansın kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda karar verildi.10/09/2025

Katip
¸E-imzalıdır

Hakim
¸E-imzalıdır