Karar Detayı

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No:
T.C.
KAYSERİ TÜRK MİLLETİ ADINA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO : Esas
KARAR NO :
HAKİM :
KATİP :

DAVACI :
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALILAR : 1-
2-
VEKİLİ : Av.
DAVA : Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/04/2022
KARAR TARİHİ : 20/12/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 24/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkili şirketin güneş enerjisi projelerinin yapımında kullanılan kazık çakma makinelerini üretmekte olduğunu, kazık çakma makinesi, güneş enerjisi panellerinin üzerine montaj edildiği kazıklan toprak zemine sabitleyen bir makine olduğunu, tüm dünya çapında kazık çakma makinesi üreten şirket sayısı oldukça az olmasına rağmen Davacı Şirket 2016 yılından itibaren çeşitli türlerde ve ölçülerde kazık çakma makinesi, güneş enerjisi panellerini temizleyen fırça makinesi vb. makineleri üretmek için faaliyeti göstermekte olduğunu, müvekkili şirketin söz konusu makineleri üreten Türkiye'deki tek firma, tüm dünya çapında ise 3-4 firmadan biri konumunda olduğunu, müvekkilinin 04.01.2017 tarihinde Davalı ... Makine Mühendisi koduyla Ar-Ge ve üretim mühendisi şefi olarak istihdam etmiş olduğunu, davalı anılan görevi neticesinde makinelerin tüm teknik çizimlerine, müşterine çevresine ve Davacının tüm ticari sırlarında etki ve dolayısıyla vakıf olduğunu, ardından davalının iş ilişkisi sona erdikten sonra diğer davalı şirket nezdinde kazık çakma makinesi üretmeye başlamış olduğunu, davalının şirketinin tespitinin ardından müvekkilinin tarafından internet sitesine bakılmış olup www.innosis.com.tr web sayfasında son derece üzüntü verici bir görüntüyle karşılaşmış olduğunu, davalı ... ve davalı şirket, müvekkili şirket ile birebir aynı makineyi üreterek müvekkilinin müşterilerine satış yapmakta olduğunu, davalı ..., dünyada dahi çok sınırlı olarak üretimi yapılan özgün makinelerinin tüm üretim sırları ve pazarlama stratejilerini alarak kendi ve şirketi adına kullanmaya başladığını, müvekkili tarafından 2022 ocak ayında davalı şirketin dava konusu makineleri ürettiği tespit edilmiş olduğunu, ticaret sicil gazetesinden yapılan araştırmada 23 Eylül 2021'de ... münferiden yetkili hissedar olarak şirkete dahil olduğunu, haricen edinilen bilgiye göre bu tarihten sonra da davalı ... kayıt dışı olarak davalı şirkete dava konusu makinelerle ilgili bilgileri vererek üretime başlanmış olduğunu, böylesine özgün ve ar-ge çalışması gerektiren makinelerin bir anda üretilmesi mümkün olmadığını, müvekkilinin müşteri çevresinin kullanıldığı görüleceğini, ayrıca söz konusu makinenin dünyadaki alıcıları da işbu davada yapacakları tanıklıkla davalı şirketin yaptığı haksız rekabetin delillerini ortaya koyabilecek olduğunu, sonuç olarak dava dilekçesinde ayrıntılı bir şekilde açıklanan nedenlerle davalıların faaliyetlerinin müvekkilinin ticari faaliyetlerine zarar verecek niteliğe sahip olduğundan haksız rekabetin tespitine, haksız rekabetin men'ine ve haksız rekabet nedeniyle müvekkilinin uğradığı zararın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalılar vekilinin cevap dilekçesinden özetle; davacının davasının zamanaşımına uğradığını, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, davacının korunmaya değer hiçbir fikri ve sınai hakkının olmadığını, davacının herhangi bir sınai mülkiyet hakkının bulunup bulunmadığının, makineler üzerinde üstün bir hakkı olup olmadığının araştırılması gerektiğini, dava konusu makinelerin üretiminin gerekli tezgah ve donanıma sahip her firma tarafından kolayca yapılabildiğini, bunlar göz önüne alındığında ticari sır veya korunmaya değer bir hak oluşturmayacağını, dava konusu ürünün piyasada olduğunu, uzun yıllardır Türkiye' de kullanıldığını, makinenin tüm teknik detaylarının internet ortamında bulunduğunu, bu konuda emsal Yargıtay kararları olduğunu, davacı tarafın haksız rekabet hükümlerince talepte bulunduğu tazminatın gerçekleşmemesi nedeniyle reddi gerektiğini talep etmiştir.
DELİLLER: ticaret sicil kayıtları, SGK hizmet dökümleri, BA-BS formları, iş yeri özlük dosyası, bilirkişi raporları.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce, dosyanın İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi' ne talimat yazılarak haksız rekabet alanında uzman bilirkişi, makine mühendisi bilirkişi ile Uzman Tasarımcı/Sektör bilirkişisinden oluşacak heyetten rapor alınmasına karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Talimat sayılı dosyası ile Mahkememize sunmuş olduğu 18/04/2023 tarihli raporda özetle; Davacıya ait olduğu belirtilen bahsi geçen www.mazakaheavyindustry.com” internet web sitesinin güncel olarak kullanımda ve aktif olduğu, alan adının whois (sahip) bilgileri kontrol edildiğinde bu alan adının 15.09.2020 tarihinin kayıt olunduğu ve internet sitesinin içerikleri detaylıca incelendiğinde davaya konu “Kazık Çakma Makine" tanıtımların yapıldığı tespit edildiği, davalıya ait olduğu belirtilen bahsi geçen “www.innosis.com.tr” internet web sitesinin güncel olarak kullanımda ve aktif olduğu, alan adının whois (sahip) bilgileri kontrol edildiğinde bu alan adının 14.05.2020 tarihinin kayıt olunduğu ve internet sitesinin içerikleri detaylıca incelendiğinde davaya konu “Kazık Çakma Makine" tanıtımların yapıldığı tespit edildiği, davacı ve davalı tarafından dosyada sunulan linkler incelenmiş olup bahsi geçen linklerin genel olarak davaya konu “Kazık Çakma Makine” ile ilgili linklerden oluştuğu ve detayları bilişim değerlendirme kısmında detaylıca sunulduğu, dünyada ve Türkiye'de bulunan üreticiler tarafından üretilmekte olan, Dava konusu kazık çakma makinasına yönelik sektörel inceleme ve değerlendirmelerde benzerleriyle; Genel yapıları, Dış görünüşleri, Tahrik sistemleri, Çalışma prensipleri, Kullanım alanlarına ve üreticinin tercihlerine göre ihtiyaç duyulan güç ve özelliklerinin bezer oldukları görüldüğü, dava konusu kazık çakma makinasının, sektörde ki benzerleri ile büyük oranda benzerlik gösterdiği, davacı tarafa ait Kazık Çakma Makinesi ile davalı tarafa ait Kazık Çakma Makinesi arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davacı tarafa ait Kazık Çakma Makinesi ile 16 Aralık 2009 ve 04 Kasım 2010 tarihli Dava dışı Firmaya sahip ürün görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, davalı şirket ile ilgili Haksız Rekabet iddiaları açısından; davacı tarafa ait, dava konusu tescilsiz “kazık çakma makinası” tasarımının davacı tarafından kamuya ilk sunumuna dair bilgiye dosya kapsamında teyit edilebilir şekilde ulaşılamamakla birlikte, davacının dava dilekçesinde belirttiği 2016 yılı dikkate alınacak olursa, SMK m.69/2 uyarınca aranan 3 yıllık sürenin geçmiş olduğu, ayrıca Davalı savunmaları doğrultusunda, görevlendirme kapsamında yapılan bilişim incelemesi ile “kazık çakma makinası” tasarımlarının davacıdan daha önce kamuya arz edildiği ve tespit edilen bu tasarımlar ile davaya dayanak davacı tasarımının, tasarımsal açıdan benzer oldukları hususunun tespit edildiği, işbu tespitler uyarınca “SMK m.81/1 a kapsamında tescilsiz tasarıma tecavüze ait şartların mevcudiyeti ve bağlantılı olarak TTK m.55/1-a-4 kapsamında haksız rekabete ilişkin şartların mevcudiyetine dair nihai hukuki değerlendirme ve takdirin Mahkememize ait olduğunun tespit edildiği bildirilmiştir.
Mahkememizce, dosyanın bir mali müşavir ile bir haksız rekabet konusunda uzman bilirkişiye tevdi ile davacı ile davalı şirket defterlerinin incelenerek rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup bilirkişi heyeti tarafından Mahkememize sunulan 02/01/2024 tarihli raporda özetle; davacı taleplerinin somutlaştırılması neticesinde mali müşavirce hesaplama ve değerlendirmeler yapılacak olup haksız rekabet konusu da bu doğrultuda ek rapor aşamasında her bir davalı bakımından ayrı ayrı değerlendirileceği, davacı talebi incelendiğinde bunun somutlaştırılmadığının görüldüğü, davacı taraf öncelikle talebini somutlaştırması gerekeceği, bu talebin aşağıdakilerden biri olması gerektiği, davacı, davalının haksız rekabet fili ile elde ettiği kazancın ödenmesini (devrini) mi talep etmektedir? (davalının kazık çakma makinesi satışından elde ettiği kar) Soru-2: Davacı, davalının haksız rekabet fili ile yaptığı satışı (kazık çakma makinesi satışı) kendisi yapmış olsaydı elde edeceği kazancı mı talep etmektedir? şeklinde raporunu sunmuşlardır.
Dosyanın bilirkişi heyetine yeniden tevdi ile davacı vekilinin rapora itirazındaki talebi doğrultusunda ek rapor düzenlenmesine karar verilmiş olup bilirkişi heyeti tarafından Mahkememize sunulan 01/07/2024 tarihli raporda özetle; rapor ekinde yer alan davalı şirketin kurumlar vergisi beyannamesi incelendiğinde 2020 yılından önce faaliyeti olmadığı 2020 yılı faaliyetinin zararla sonuçlandığı, davalının 2021 yılı faaliyet karı ise 1.051.564,17 TL, davalının 2021 yılı net satışları ise 13.488.702.26 TL olarak kurumlar vergisi beyannamesinde gözüktüğü, buna göre davalının faaliyet karlılık oranı 1.051.564,17 TL / 13.488.702,26 — 0,077958883 olarak hesaplandığı, davalının dava dışı... firmasına 2021 yılında yaptığı satışlar toplamı 8.591.978,50 TL olarak hesaplandığı, buna göre davalının bahse konu firmaya yapmış olduğu satışlardan elde etmiş olduğu faaliyet karı 8.591.978,50 TL x 0,077958883 — 669.821,05 TL olarak hesaplandığı, mahkemece — davalının sadece - İNOGO0-İNO800-İNO1000-İNO1200 — kodlu ürün satışlarından elde edilen kazancın hesaplanması kanaatine varılması durumunda tabloda yer alan 9.159,00 TL yedek parçadan elde edilen kazanç (9.159,00 TL x 0,777958883 —) olan 714 TL düşüldüğü, bu durumda hesaplanacak tutarın 669.821,05 TL — 714 'TL — 669.107,05 TL olarak tespit edildiği bildirilmiştir.
Dava, haksız rekabetin tespiti, meni, manevi tazminat ile rekabet yasağına aykırılık nedeniyle maddi tazminat istemine ilişkindir.
6098 sayılı TBK madde 444'de;'' Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir. Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.''
6098 sayılı TBK madde 446'da;'' Rekabet yasağına aykırı davranan işçi, bunun sonucu olarak işverenin uğradığı bütün zararları gidermekle yükümlüdür. Yasağa aykırı davranış bir ceza koşuluna bağlanmışsa ve sözleşmede aksine bir hüküm de yoksa, işçi öngörülen miktarı ödeyerek rekabet yasağına ilişkin borcundan kurtulabilir; ancak, işçi bu miktarı aşan zararı gidermek zorundadır. İşveren, ceza koşulu ve doğabilecek ek zararlarının ödenmesi dışında, sözleşmede yazılı olarak açıkça saklı tutması koşuluyla, kendisinin ihlal veya tehdit edilen menfaatlerinin önemi ile işçinin davranışı haklı gösteriyorsa, yasağa aykırı davranışa son verilmesini de isteyebilir.''
Yine 6102 sayılı TTK'nın 56.maddesinde; haksız rekabet halinde hukuki sorumluluk halleri düzenlenmiş olup, kusur varsa zarar ve ziyanın tazmininin istenebileceği ancak hakimin haksız rekabet sonucunda davacının elde etmesi mümkün görünen menfaatin karşılığına da karar verebileceği hüküm altına alınmıştır.
Somut olayda: davacının müşteri çevresinin davalı tarafça kullanılmış olması nedeniyle haksız rekabetin men'i talebi yönünden yapılan değerlendirmede, davalı ...'in davacı şirkette makine mühendisi olarak Ar-Ge Mühendisi konumunda çalıştığı, davacı şirketteki işinden 16/12/2019 tarihinde ayrıldığı,davalı şirkette ise 07/02/2020 tarihinde işe başladığı,21/09/2021 tarihinde işten ayrılarak aynı şirketin 22/09/2021 tarihinde ortağı haline geldiği anlaşılmıştır. Davalının konumu itibariyle davacı şirketteki üretim sırlarına ve müşteri bilgilerine vakıf olabilecek pozisyonda çalıştığı, davacı şirketteki görevinden ayrılmasından itibaren iki yıl dolmadan, davacı ile aynı alanda faaliyet gösteren ve Kayseri'de bulunan davalı şirkette çalışmaya başladığı,daha sonraları ise şirket ortağı haline geldiği,davacı şirketten ayrıldıktan sonra davacının iddia ettiği gibi davacının müşterisi olan... LLC şirketine satış yaptıkları, bu kapsamda davalıların rekabet yasağı sözleşmesine aykırı davrandıkları, davacının müşterisinin davalı şirketle iş yapması sonucunda davacının zarara uğrayabileceği, TTK'nın 56.maddesine göre hakimin haksız rekabet sonucunda davacının elde etmesi mümkün görünen menfaatin karşılığına da karar verebileceği hüküm altına alınmış olup bu doğrultuda alınan 01/07/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda davalının... LLC şirketine yapmış olduğu satışlardan elde etmiş olduğu karın 669.821,05 TL olarak hesaplandığı, davacının talebinin 669.107,05 TL olduğu görüldüğünden taleple bağlı kalınarak 669.107,05-TL tazminatın işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiliyle davacıya verilmesine, davalı şirketin, ... LLC şirketine yapmış olduğu satışların haksız rekabet oluşturduğunun Tespiti ile Men' ine karar verilmiştir.
Her ne kadar davacı şirketin üretmiş olduğu kazık çakma makinalarının birebir aynısının davalı şirket tarafından üretilerek satış yapılması hususunun da haksız rekabet oluşturduğu iddia olunmuş ise de alınan bilirkişi heyet raporunda,dünyada ve Türkiye'de bulunan üreticiler tarafından üretilmekte olan, dava konusu kazık çakma makinasına yönelik sektörel inceleme ve değerlendirmelerde benzerleriyle genel yapıları, dış görünüşleri, tahrik sistemleri, çalışma prensipleri, kullanım alanlarına ve üreticinin tercihlerine göre ihtiyaç duyulan güç ve özelliklerinin bezer oldukları,dava konusu kazık çakma makinasının, sektörde ki benzerleri ile büyük oranda benzerlik gösterdiği,ancak davalı makinalarında “İNNOSİS MAKİNE İNO1200” vb ibarelerin kullanılmak suretiyle her iki tarafa ait ürünler arasında işletmesel köken itibariyle karıştırılma ihtimalini önleyecek tedbirleri almış olduğu ve ayrıca davalının, dava konusu ettiği kazık çakma makinalarının, davacıdan daha önce Türkiye'de kamuya arz etmiş olduğu tespit edildiğinden, kazık çakma makinaları yönünden haksız rekabet teşkil edecek şekilde davalının üretiminin bulunmadığı kanaatine varıldığından davacının fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiştir.
Davacının manevi tazminat isteminin değerlendirilmesine, 6102 sayılı TTK'nın 56. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin gönderme yaptığı 6098 sayılı TBK'nın 58. maddesine göre, kişilik hakkının zedelenmesinden zarar görene uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat olarak bir miktar para ödenmesine karar verilebileceği, somut olay bakımından,davacının müşterisine davalının satış yapmış olması şeklinde gerçekleşen haksız rekabet eylemi sonucu davacının kişilik hakkının zedelenmesinden söz edilemeyeceğinden davacının manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davacının manevi tazminat isteminin REDDİNE,
2-Davacının, davalılara yönelik maddi tazminat isteminin KABULÜ ile, 669.107,05-TL tazminatın; 10.000-TL' sinin dava tarihi olan 01/04/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle, 659.107,05-TL' sine ıslah tarihi olan 05/11/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan tahsiliyle davacıya verilmesine,
3-Davalı şirketin, ... LLC şirketine yapmış olduğu satışların haksız rekabet oluşturduğunun Tespiti ile Men' ine,
4-Fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,
5-Hükmün kesinleşmesinden sonra masrafı davalıdan alınmak suretiyle kararın 5 büyük gazeteden birinde ilanına,
6-Manevi tazminat davası yönünden alınması gereken 427,60-TL maktu karar ve ilam harcının, davacıdan alınan 350,68‬-TL peşin harç ile 11.255,92-TL ıslah harcından mahsubuna,
7- Maddi tazminat davası yönünden alınması gereken 45.706,71-TL nispi karar ve ilam harcından, davacıdan alınan ve yukarıda mahsup edilenden geriye kalan 11.179‬,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 34.527,71‬‬-TL karar ve ilam harcının davalılardan alınarak Hazine' ye gelir kaydına,
8-Davacı tarafından yatırılan 350,68-TL peşin harç, 80,70-TL başvurma harcı ile 11.255,92-TL ıslah harcının davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davacı tarafça maddi tazminat talebi yönünden yargılama boyunca yapılan; 171,50-TL tebligat masrafı, 131,25-TL posta ve müzekkere masrafı, 6.500,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 6.802,75-TL yargılama giderinden, davanın kabul oranına göre belirlenen 3.401,375-TL' sinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davalı İnonis... Ltd. Şti tarafından maddi tazminat talebi yönünden yargılama boyunca yapılan 120,00-TL posta masrafı ve 5.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5,120,00-TL yargılama giderinden, davanın red oranına göre belirlenen 2.560,00-TL' nin davacıdan alınarak işbu davalıya verilmesine,bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,
11-Davacı taraf kendisini bir vekille ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 13/1. maddesi uyarınca taktir olunan 104.366,06-TL nispi vekâlet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
12-Reddedilen talep yönünden davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 13/2. maddesi uyarınca taktir olunan 30.000-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
13-Reddedilen manevi tazminat istemi yönünden davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T. 10/3. maddesi uyarınca taktir olunan 10.000-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
14-Taraflarca tarafından yatırılan gider avansından yargılama sırasında yapılan masraflar ile karar tebliğ giderlerinden geriye kalan avansın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekili ile davalılar vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.20/12/2024

Katip
¸E-imzalıdır

Hakim
¸E-imzalıdır