Karar Detayı

T.C. KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.
KAYSERİ
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :
KARAR NO :

HAKİM : ... ...
KATİP : ... ...

DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ : Av. ... - ...
DAVALI : 1- ... - ... ...
VEKİLLERİ : Av. ... İ
DAVALI : (İFLAS NEDENİYLE)
DAVA : Tapu İptali Ve Tescil (Kooperatif Hukukundan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 01/11/2016
KARAR TARİHİ : 07/01/2025
KARAR YAZIM TARİHi : 08/01/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tapu İptali Ve Tescil ((Kooperatif Hukukun Kaynaklanan ) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA: Davacı vekili dava dilekçesinden özetle; Davacı vekili 11.09.2014 havale tarihli dilekçesinde özetle, müvekkilinin davalılardan ... Yapı Kooperatifinin üyesi olduğunu, davalılardan ...'ın davalı kooperatifin yüklenicisi bulunduğunu, davacının davalı kooperatifteki üyeliğini dava dışı ... Kayseri 4. Noterliğinin 01.10.2010 tarih ve ... yevmiye numaralı hisse devir sözleşmesi ile devraldığını, çekilen, kura sonucunda davacıya Talas İlçesi, Yenidoğan Mahallesi, 385 ada, 1 Parsel ve ... numaralı bağımsız bölümün isabet ettiğini, bahse konu bağımsız bölümtün davacıya teslim edildiğini, ancak ana sözleşmeye uygun bir şekilde maliyet hesabı yapılarak kesinleştirilmediğini, davalı kooperatif yönetimi ve yüklenicinin civardaki rayiç fiyatların yaklaşık iki katı tutarındaki bir rakamı üyelere kabul ettirmeye çalıştıklarını, davacıya isabet eden ve teslim edilen dava konusu taşınmazın ana sözleşme, genel kurul kararları ve tüm mevzuata aykırı olarak yükleniciye devredildiğini, bahse konu taşınmazın davacıya ait olduğunun kura zaptı ve üyelik kayıtlarından belli olduğunu, davacının davalı kooperatife aidatlarını ödediğini, bakiye maliyet borcunun ise usulüne uygun şekilde tespit edilmesi halinde ödeyip tapusunu alacağını, tapunun yüklenici adına tescilinin tamamen hukuksuz ve dayanaksız olduğunu, bahse konu gayrimenkulün davalı kooperatifin üyeleri için yapıldığını, dava dışı arsa 'sahibi ... tarafından satış işlemi ile davalı ...'a devredilmiş olsa da bu bağımsız bölümün her iki davalı arasında yapılan sözleşmeye göre kooperatife ait olduğunu, kooperatifin ana sözleşmedeki taahhüdü kapsamında davacı adına tescil ettirmesi gerektiğini, davacıdan kesim maliyet hesabı adı altında çok fahiş bir rakam dep edildiğini ve davacının tapusunun verilmesi için zorluklar çıkarıldığını, kesin maliyet hesabının Mahkemece belirlenerek Mahkeme veznesine depo ettirilmesi amacı ile kooperatifin davalı otarak gösterildiğini, bugüne kadar üyelerin kesin maliyet hesabına yaptığı itirazların usulünce giderilmediğini, yeni bir heyet oluşturulmadığını ve maliyet tespiti yapılmadığını, mahkeme kanalı ile ana sözleşmeye uygun bir şekilde tespit ettirildikten sonra ortaya çıkacak bakiye borcu Mahkeme veznesine depo etmek sureti ile Talas İlçesi, Yenidoğan Mahallesi, 385 ada, 1 Parsel ve ... numaralı bağımsız bölümün tapu kaydı üzerine cebri icra yolu ile dahil üçüncü kişilere devri ve temlikinin önlenmesi için ihtiyati tedbir konulmasını, 2 nolu davalı adına kayıtlı tapunun iptaline ve müvekkili adına tesciline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dav etmiştir.
SAVUNMA: Davalı Kooperatif vekili cevap dilekçesinden özetle; Davacının kooperatife olan borçlarını ödememesi nedeniyle 08/09/2014 tarihli yönetim kurulu kararıyla üyelikten çıkarıldığını, ihraç kararının 12/09/2014 tarihli ihtarname ile davacıya bildirildiğini, kooperatif ortaklığının gerektirdiği temel şartlardan biri olan ödemelerin zamanında yapılması yükümlülüğü davacı tarafından ihlal edildiğini, kooperatif yönetim kurulunun 64 sayılı ve 11/11/20122 tarihli kararı ile kooperatif ana sözleşmesinin değişen 14,61,62,63 maddelerine ve diğer maddeleri ile genel kurul kararları doğrultusunda kooperatifçe yapılıp üyelere teslim edilmiş ve yapımı devam eden bloklar il yapımı planlanan inşaatlara göre konutların ortalama ve kesin maliyet bedellerinin kooperatif genel durumu, yüklenici ile yapılan sulh sözleşmesi ve diğer ilgili hususlar dikkate alınarak hesaplanması için komisyon kurulmasına karar verildiğini ve buna bağlı olarak konut maliyet hesap komisyonu raporu doğrultusunda konut kesin maliyet borçları hesaplanmış buna ilişkin borç tutarı da davacı üyeye ihtarname ile bildirildiğini, 22/06/2013 tarihli olağan genel kurul toplantısında, konut kesin maliyet komisyonu raporuna göre bakiye konut maliyet borcunu ödeyen üyelerin ve ödeyecek olanların yine yönetim kurulunun faaliyet raporu ekinde yer alan ibraya hak kazanan üye listesindeki üyelerin ibra edilmesine, dairesi teslim edilen ve tapusu da verilen üyelerin dosyalarının kapatılmasına, konutunu teslim almış ve alacak olan ancak bakiye maliyet borcunu ödemeyen üyelere ihtar gönderilmesine ve buna rağmen ödemeyen üyelere yapılmış daire tahsislerinin iptaline ya da bakiye kooperatif alacağının tahsili için yasal işlem yapılmasına, bu hususlarda yapılmış işlemlerin onaylanmasına, yapılması gereken işleri takip ve uyg2ulamalar için yönetim kuruluna yetki verilmesine oy birliği ile karar verildiğini, alınan genel kurul kararı doğrultusunda üyelere ihtarname gönderildiğini, alınan genel kurul kararların üyeleri bağlayıcı nitelikte olduğunu, bu nedenle de genel kurul kararlarına göre borcunu ödemeyen üyelere ihtarname gönderilmiş ve borcunu ödemleri, aksi halde kooperatifler kanunun 27. Maddesi ve kooperatif ana sözleşmesinin 14 vd maddeleri hükümleri gereği daire tahsisinin iptal edileceği ve ortaklıktan çıkartılacağının davacıya ihtarname gönderilmek suretiyle bildirildiğini ve ödemeler yapılmadığını belirterek Kayseri İli Talas İlçesi, Yenidoğan Mah. 385 ada, 1 parsel, ... nolu bağımsız bölüm üzerine konulan ihtiyati tedbirin kaldırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili Cevap dilekçesinden özetle; Davalı vekili 31.10.2014 havale tarihli dilekçesinde özetle, müvekkilinin inşaat mürcahhidi olarak faaliyette bulunduğunu, davacının ileri sürdüğü iddinların soyut ve asılsız olduğunu, açılan davanın haksız olduğumu, reddi gerektiğini, davalının kooperatife sadece yüklenici firma olarak bulunduğunu ve işi gereği kendisine verilen sorumluluğu yerine getirdiğini, davalının arsa sahibi ...'dan bu daireyi satın aldığını, iddia edildiği gibi davalının kötü niyetli otmadığını, usulsüz işlem yapmadığını, davalının bu daireyi kooperatiften kalan alacağına karşılık aldığını, davalı lehine tapuya yapılan tescilin tamamen hukuka uygün olduğumu, davalının tapuyu alırken önceki tapu takyidatını bitmesinin mümkün olmadığını, davalının bahse konu davada davalı gösterilmesinin hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, kooperatiften alacaklı olarak daireyi alacağına karşılık aldığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Talas Tapu Müdürlüğü'ne, davalı kooperatife, Kayseri 7.Noterliği'ne yazılan müzekkerelere cevap olduğu, ilgili kayıt ve belgelerin dosyamız arasına celp edildiği görüldü. Mahkememizce davacının, davalı kooperatife karşı olan üyelik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, davalı kooperatifin hak ve vecibelerde eşitlik ilkesine uyun olarak davacı ile aynı durumda olan üyelere karşı aynı şekilde hareket edip etmediği, davalı kooperatifin davacıdan fazla ve fahiş miktarda üyelik ödentisi talep edip etmediği, davacının TİT talebinde bulunması şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarının tespiti amacıyla dosya kooperatif konusunda uzman ve mali konularda uzman bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir.
Mahkememizce alınan 13/10/2015 tarihli Prof Dr. ... Yrd. Doç. Dr....'in raporundan özetle; Davacının kendisine gönderilen ihraç karan tebliğ edilmediği, ihtarda yapılan hesaplamadaki faiz oranın TBK m.120 aykın olması dolayısıyla ihracın geçersiz olduğu, davacının kooperatife üyeliğinin devam ettiği, davacının, davalı kooperatife dava tarihi itibariyle 95.574,64 TL kesin maliyet borcu, ayrıca 5.600-TL kira bedeli ve aidatlardan kaynaklanan (aylık 800 TL) 11.200 TL kesin maliyet sonrası aidat borcu ile Yargıtay 23. H.D.'nin içtihatlarına göre (aylık %1,5 üzerinden) toplam 1.890 TL işlemiş faiz borcu bulunduğu, davacının da üyesi bulunduğu A Blok'tan daire alan üyelerin yaptığı Ödemeler incelendiğinde davacı gibi 56.200 TL ödeme yaparak daire alan bir üye olmadığı, daire alan üyelerin yapmış olduğu ödemelerin en az 94.800 TL, en çok 148,253 TL olduğu, daire alan üyelerin yapmış olduğu ortalama üye ödemesi 120,000 TL olduğu, bu nedenle davacı ile daire alan üyeler arasında borcun istenilmesi bakımından eşitlik ilkesine aykırı davranılmadığı, dolayısıyla borcu olan davacının tapu iptali ve tescili isteyemeyeceği yönünde rapor edilmiştir.
Taraf vekillerinin bilirkişi raporuna karşı yaptıkları ayrıntılı itirazlarının tek tek değerlendirilmesi amacıyla ek rapor tanzimi hususunda dosya bilirkişi heyetine tevdi hususunda ara karar oluşturulduğu, ancak bilirkişilerce 21/12/2015 tarihli talep dilekçesi üzerine bilirkişi heyetinin değiştirilmesine karar verildiği görülmüştür.
Mahkememizce alınan Hukukçu bilirkişi ... ile Muhasebeci bilirkişi ... 09/09/2016 tarihli bilirkişi raporundan özetle; Davalı kooperatifin ihracının geçersiz olduğu, kooperatif uygulamalarında davacı lehine yorumlanabilecek bir uygulama bulunmadığı bu nedenle davacının tapu iptali ve tescil talebinin yerinde olmadığı, davacı ile kooperatifin, kooperatif ana sözleşmesi gereğince hesaplaşması gerekeceğinden davacının bu durumda da tapu iptali ve tescil talep edemeyeceği yönünde rapor edilmiştir.
Mahkememizin 28/11/2017 tarihli celsesinin 5 nolu ara kararı gereği; Davalı kooperafin Kayseri 1. Asliye Ticaret mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile iflasına karar verilmiş olması nedeni ile İİK'nun mad.194 gereğince işbu dosyanın yargılamasının alacaklıların 2. Toplanmasından 10 gün sonrasına kadar durdurulması ile dosyanın mahkememizin yazı işleri müdürlüğüne tevdiine ve takibin yazı işleri müdürlüğü tarafından yapılmasına, 2. Alacaklılar toplanmasından 10 gün geçtikten sonra dosyanın yargılamasına devam edilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.
Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 21/11/2023 tarih ve ... İflas sayılı yazı cevabında, iflas idare memurlarının istifa etmesi nedeniyle yeniden toplantı yapıldığı, ancak aday çıkmaması nedeniyle iflas idare masasının oluşturulamadığının bildirildiği görüldü.
Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 27/02/2024 tarih ve ... İflas sayılı yazısı ile tasfiye türünün adi tasfiye olarak belirlendiği, iflasın tatiline ilişkin bir karar alınmadığı, iflas idare masasının bozulması nedeniyle tasfiye işlemlerinin müdürlük tarafından yapıldığının bildirildiği görülmüştür.
Mahkememizin 05/11/2024 tarihli celsesinin 3 nolu ara kararı gereği İİK 223/3 maddesi gereğince iflas masası işlemlerinin iflas müdürlüğünce yürütülmesi gerektiğinden İflas Dairesi'ne duruşma gününün HMK'nın 150. Maddesindeki ihtar eklenerek tebliğine karar verilerek tebliğ işlemlerinin İflas Dairesi Müdürüne tebliğ edildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, kooperatif üyeliğine dayalı tapu iptal ve tescil istemine ilişkindir.
Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı dosyası ile davacı Sınırlı Sorumlu ... Konut Yapı Kooperatifi'nin 30/01/2017 günü saat 13:31 itibarı ile iflasına karar verildiği, verilen karar neticesinde Kayseri Genel İcra Müdürlüğü'nün ... iflas sayılı dosyası üzerinden iflas işlemlerinin gerçekleştirildiği görülmüştür.
Yargılama sırasında davacı kooperatifin iflasına karar verildiğinden 28/11/2017 tarihli duruşma (4) nolu ara kararı ile İİK 194 maddesi uyarınca davanın ikinci alacaklılar toplantısının yapılmasından 10 gün sonrasına kadar durdurulmasına karar verilmiş, bu tarihten itibaren dosya duruşmalardan çekilmiş, Kayseri Genel İcra Dairesi'nin ... İflas sayılı dosyasından gönderilen 08/06/2022 tarihli cevabı yazıda iflas idare memurlarının bilgileri gönderildikten sonra yeniden duruşma günü verilerek davaya devam edilmiştir.
Somut uyuşmazlıkta davacı, davalılardan ... Yapı Koop. Başkanlığının üyesi olduğunu, diğer davalının ise kooperatifin yüklenicisi olduğunu, davacının kooperatif üyeliğini dava dışı ... devraldığı, davacıya kura sonucu isabet eden dairenin mevzuata aykırı olarak davalı yükleniciye devredildiğini, kooperatifin ana sözleşmeye uygun olarak kesin maliyet hesabı yapıp bunu kesinleştirmediğini, üyelerden fazla ve fahiş miktarda para tahsil etmeye çalıştığını, Talas İlçesi, Yenidoğan Mah. 385 Ada, 1 Parsel, ... Bağımsız Bölüm no.lu taşınmazın tapu kaydının iptali ile adına tapuya kayıt ve tescilini talep etmektedir. Davalı Kooperatif davacının, davalı kooperatife olan borçlarını ödememesi sebebiyle 08/09/2014 tarihli yönetim kurulu kararıyla kooperatif üyeliğinden ihraç edildiğini, ihraç kararının tebliği üzerine bu davanın açıldığını, davacının kooperatife olan üyelik yükümlülüklerini yerine getirmediğini, davalı kooperatifin Kooperatifler Kanunu, ana sözleşme, genel kurul ve yönetim kurulu kararlarına uygun hareket ettiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... ise kooperatifte kalan alacağına karşılık davaya konu taşınmazı aldığını, eldeki davada davalı olarak taraf ehliyetinin bulunmadığından davanın reddini istemiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının, davalı kooperatife karşı olan üyelik yükümlülüklerini yerine getirip getirmediği, kooperatif hak ve vecibelerde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket edip etmediği, davalı kooperatifin davacıdan fazla ve fahiş miktarda para talep edip etmediği, kura sonucu davacıya isabet eden dairenin davacı adına tescili şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.
Kayseri Genel İcra Dairesi'nin 22/11/2023 tarih ve ... İflas sayılı dosyasında iflas idare memurlarının istifa etmesi nedeniyle yeniden toplantı yapıldığı, ancak aday çıkmaması nedeniyle iflas idare masasının oluşturulamadığının bildirildiği, bu kapsamında İİK 223/3 maddesi gereğince iflas masası işlemlerinin iflas müdürünce yapılması gerektiğinden( İflas Dairesinin 07/02/2024 tarihli cevabi yazısında da tasfiye işlemlerinin müdürlük tarafından yürütüldüğü belirtilmiş olup) İflas Dairesini temsilen iflas müdürüne duruşma gününün HMK'nın 150. Maddesi ihtarı ile tebliğ edildiği görüldü.
Yapı Kooperatifinin ana amacı ortakların akçeli yükümlülüklerini yerine getirmeleri karşılığında anasözleşmeye uygun, konut ya da işyeri teslim etmektir. Konut karşılığı tazminat isteyebilmesi için, kooperatifin inşaatlarının bitirilip konut tahsisi aşamasına gelindiği ve diğer üyelere tahsis ve teslim yapıldığı halde davacıya konut tahsis ve tesliminin yapılmaması gerekir. Bu husus, bu tazminatın istenebilmesinin ön koşuludur. Bu önkoşulun gerçekleşmesinden sonra, davacı için çeşitli nedenlerle konut ya da işyeri tahsisi imkânsızlığı ortaya çıktığında ortağın uygun bir tazminat isteme hakkı bulunmaktadır. Normal ödemesini yapıp konut sahibi olan üyelerle eşit miktarda ödemesi bulunduğu tespit edilen, diğer anlatımla eksik ödemesi bulunmadığı belirlenen, ancak kendisine konut tahsis ve teslimi yapılamayan ortağın, ödemesi eksik olmayan diğer üyelere verilen emsal bir konutun dava tarihi itibariyle rayiç değerini talep edebileceğinin, hiç ödemesi yok ise konut karşılığı tazminat talep hakkı olup, bu isteminin reddi gerektiğinin kabulü gerekir.
Öncelikle davacının, davalı kooperatif üyesi olup olmadığı hususunun değerlendirilmesi gerekmektedir, nitekim davalı kooperatif cevap dilekçesinde davacının kesin maliyet bedelini ödememesi nedeniyle ihracına karar verildiğini ve üyeliğinin sona erdiğini ileri sürmektedir. Buna göre davacının davalı kooperatifteki üyeliğini 1.10.2010 tarihinde Kayseri 4. Noterliğinin ... yevmiye numaralı kooperatif hisse devir sözleşmesi ile dava dışı Volkan Nalci'den devir aldığı, davacının hisseyi devir aldığı Volkan Nalci'nin ise bu hisseyi Bektaş İncirli'den devraldığı, Bektaş İncirli'ye 23.3.2008 tarihli 6. Noterliğinin ... yevmiye numaralı Düzenleme Şeklinde Kur'a adan 70 pafta, 385 ada, 1 parsel A Blok 12. Kat, ... numaralı dairenin isabet ettiği görülmektedir.
Dosyada mevcut konut kesin maliyeti hesap komisyonu raporunun 15.12.2012 tarihli olduğu, davacıya 28.01.2013 tarihinde ihtarname gönderildiği şerefiyeli daire maliyetinin 149.865.14 TI olduğu, teslim edilen konut için 3.910 TL kira bedeli tahakkuk ettirildiği, bununla birlikte toplam tutarın 153.775,14 TL olduğu, davacının yapmış olduğu ödeme tutarının ise 56.200 TL olduğu ve 97.574,64 TL borcu kaldığı bildirilmiştir.
Davalı kooperatif davacıya 12.09.2014 tarih 031460 yevmiye sayılı ihtarıyla, parasal yükümlülükleri yerine getirmediği için ihraç ettiğini bildirmiştir. İhtarnamede 29.01.2013 tarihinde borcun tebliğ edildiği, bu ihtarda 20 gün içinde yükümlülüklerin yerine getirilmesinin istendiği, getirilmemesi üzerine 28.10.2013 tarihinde parasal yükümlülüklerin 30 gün içinde ödenmesi istendiği, bunun yerine getirilmediği için kooperatiften ihraç, daire tahsisinin iptalinin söz konusu olduğu belirtilmiştir. Bu ihtarda borç 42.099,50 TL anapara, 37.023,50 TL %5 gecikme bedeli, 185,20TL ihtamame masrafı olarak toplam 79.307,85 TL olarak gösterilmiştir. Bu ihraca ilişkin olarak davalı kooperatifin 08.09.2014 tarih 47 sayılı bir kararı bulunmaktadır. Ancak Bunun dışında davalı kooperatif tarafından” davacıya gönderilen ihtarnamede Yargıtay 23.HD.'nin TBK'nın 120. maddesi uyarınca öngörülen temerrüt faizinin yıllık olarak yasal faizin %100'ün aşamayacağı kuralının uygulanması esas alan içtihatlarına aykırı olarak aylık %5 gecikme faizi uygulandığı, ayrıca ihraç kararının davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği görülmekle bu nedenle de söz konusu ihtarın hukuka aykırı olduğu gözetilerek davacının halen kooperatifin üyesi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Tapu kayıtları incelendiğinde kura zaptında davacıya isabet eden 70.pafta 385 ada 1 parsel A Blok 12. Kat ... numaralı dairenin ... adına kayıtlı iken 05.05.2011 tarihinde ...'a 600,00 TL bedelle satışının yapıldığı tespit edilmiştir.
Dosya içersinde Kayseri 1.Noterliği ... yevmiye numarası ile ....12.2012 tarihinde onaylanmış bir konut maliyeti hesap komisyonu raporu bulunmakta olup davalı kooperatifin davacıya Kooperatif esas sözleşmesinin 61. maddesine göre çıkarılması gereken bir kesin maliyetin çıkarıldığı, çıkarıları bu kesin maliyetin davacıya tebliğ edildiği ve itiraz edilmeksizin bu maliyetin kesinleştiği anlaşılmaktadır. Dosyada mevcut 20.12.2012 tarihli 2012/230 numaralı davacıya gönderilen borç bildirim yazısında davacıya teslim edilen konutun toplam maliyetinin kesin hesap komisyonu tarafından 153.775,14 TL olarak belirlendiği, bu tutardan davacının ödediği 56.200 TL'nin düşülmesi halinde kalan borcun 97.574,64 TL olduğu belirtilmektedir. Bu tutarın içinde davacı borcuna 3.910 TL kira bedeli yansıtıldığı görülmektedir. Kooperatifin 22.06.2013 tarihli genel kurulunun 12. Gündem maddesinde konutlarına erken oturan ve oturacak üyelerden bakiye borcunu kapatmamış ortaklardan alınması gereken aylık kira bedelinin konutun bulunduğu blokun teslim edildiği aydan sonraki ilk aydan itibaren başlamak üzere aylık 400 TL kira alınması kararlaştırılmıştır. Bahse konu genel kurulun 13. Gündem maddesinde de ortaklık aidatının Temmuz 2013 (dâhil) tarihinden başlamak üzere aylık 800TL olarak kararlaştırılmıştır. 13. Gündem maddesinin devamında 1. Etaptan üye olanların ödemelerine normal olarak aylık %5 gecikme cezası uygulanmasına, 2. Etaptan halen borcu olan üyelerin bu borçlarının işlemiş olan gecikme faizlerinin bir defaya mahsus olmak üzere affedilmesine ve sıfırlanmasına, borçlarını kapatmaları için 31.12.2013 tarihine kadar süre verilmesine karar verilmiştir.
09.09.2016 havale tarihli bilirkişi raporu kapsamında hesaplamaya esas alınan ....12.2012 tarihli kesin hesap maliyet raporunun kooperatif ana sözleşmesine aykırı bir şekilde düzenlendiği sonucuna ulaşılmış olup, kooperatif gelir giderlerinin endekslenmediği, Bayındırlık birim fiyatlarındaki artışın dikkate alınması gerekirken TEFE-TÜFE oranlarının dikkate alındığı, Genel kurulca alınan bir kira bedeli olmasına rağmen teknik heyetin bunun hakkaniyete aykırı olacağını beyan ederek rayiç kira bedelleri üzerinden hesaplama yaptığı, Kooperatifler Kanunu'nun 23. maddesine aykırı olarak Genel Kurul kararı olmaksızın erken fazla ödeme yapan üyeleri hakkaniyet indirimi yapıldığı, ayrıca gecikme cezasının %5 belirlenmesi suretiyle TBK m. 120 amir hükmüne aykırı davranıldığı belirlenmiştir.
Davacı kooperatif ortağının, üyesi olduğu kooperatiften dairesini talep etmesi için ya kooperatife hiçbir borcu olmaması gerekecek ya da Kooperatifler Kanunu 23. Maddesi doğrultusunda üye lehine yorumlanabilecek bir kooperatif uygulamasının olması gerekecektir. Bilirkişiler tarafından yapılan incelemede davacının da üyesi bulunduğu A Blok'tan daire alan üyelerin yaptığı ödemeler incelendiğinde davacı gibi 56.200 TL ödeme yaparak daire alan bir üye bulunmadığı, aynı zamanda aidat öderken hiçbir üyenin daire tapusu almadığı kesin, maliyet borçlarını ödeyen üyelere dairelerinin tapusu verildiği belirlenmiştir.
Yapılan tespitler sonucunda her ne kadar kesin maliyet hesabında birkısım hatalar bulunmakta ise de davacının davalı kooperatife borcunun bulunduğu sabittir. Nitekim davacı da eldeki davada bakiye borcunun tespiti ile depo emek suretiyle taşınmazın adına tescilini talep etmektedir. Yargıtay 23. Hukuk dairesinin 2014/1429 esas ve 2014/4685 karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere üyeye mevcut borcu ödeme olanağı sağlamak amacı ile borcun depo edilmesi sureti ile depo ettirilmesinin doğru olmadığı bu şekilde tescilin mümkün olmadığı yargıtayın yerleşik uygulamasıdır. Ancak, 15.12.2012 tarihli kesin maliyetin davacıya tebliğ edildiği ve itiraz edilmeksizin bu maliyetin kesinleştiği açıktır.
Öte yandan İİK'nun 198. maddesi, "Mevzuu para olmayan alacak ona muadil bir kıymette para alacağına çevrilir. Şu kadar ki iflas idaresi taahhüdün aynen ifasına deruhte edebilir. Bu takdirde alacaklı talep ederse iflas idaresi teminat gösterir...Borçlar Kanunu'nun 290 ncı maddesi hükümleri mahfuzdur." hükmünü içermektedir. Yukarıda açıklanan ilkeler doğrultusunda davacı kooperatif üyesinin kooperatife karşı parasal yükümlüğü bulunması halinde tapu iptali ve tescil isteyemeyeceği, gibi değerini de isteyemeyeceğinin; parasal yükümlülüğü bulunmadığının anlaşılması halinde ise dava konusu bağımsız bölümün davacı ortağa tahsisinin davalı kooperatiften tapu iptali ve tescil istemi yönünden davacı ortağa şahsi hak bahşettiği, ancak davalı kooperatifin iflasıyla artık tapu iptali ve tescil isteminin İİK'nun 198. maddesi uyarınca para alacağına dönüştüğü, terditli tazminat/kayıt kabul isteminde bulunabileceğinin gözetilmesi gerekir. Yeri gelmişken Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 03/11/2011 tarihli ve 2011/2573 Esas ve 2011/1519 Karar sayılı kararındaki, "1163 sayılı Kanun’un 98. maddesi uyarınca bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde Türk Ticaret Kanunundaki anonim şirketlere ait hükümler uygulanır. Anonim şirket ortağı ödediği sermaye miktarı için şirketten alacaklı olmaz. Zira, ortakların payları için ödediği paylar ortaklığın sermayesini oluşturur. Sermaye payı ise ortaklığa verilmiş bir borç olmadığından ortaklığın iflası halinde ortaklar kural olarak iflas alacaklısı olamazlar. Diğer bir anlatımla, ortaklar ödedikleri sermaye borcunu iflas masasına alacak olarak kaydettiremezler. Ancak, pay cetveline göre paylaşım yapıldıktan sonra ve İİK'nun 196. maddesi uyarınca faiz ödemelerinden sonra masada para kalması halinde pay sahiplerine ödeme yapılması mümkündür." gerekçesine de değinmek gerekmiştir. Yargıtay 23. Hukuk Dairesince bu karar dışında aynı yönde 29/03/2012 tarihli ve 2011/4362 Esas, 2012/2455 Karar sayılı karar dışında verilmiş karar bulunmamaktadır. Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 12/02/2013 tarih ve 2012/6955 E, 2013/752 K; 17/06/2013 tarih ve 3502 E, 4141 K; 21/06/2013 tarih ve 4136 E, 4294 K; kuk Dairesi Başkanlığı'nın Esas-karar zere; 6102 sayılı TTK'nun 480/3. maddesinde, "Pay sahipleri sermaye olarak şirkete verdiklerini geri isteyemezler; tasfiye payına müteallik hakları mahfuzdur." hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle, anonim şirket ortağı ödediği sermaye miktarı için şirketten alacaklı olmaz. Zira, ortakların payları için yapılan ödemeler ortaklığın sermayesini oluşturur. Sermaye payı ise ortaklığa verilmiş bir borç olmadığından ortaklığın iflası halinde ortaklar kural olarak iflas alacaklısı olamazlar. Diğer bir anlatımla, ortaklar ödedikleri sermaye borcunu iflas masasına alacak olarak kaydettiremezler. Ancak, pay cetveline göre paylaşım yapıldıktan sonra ve İİK'nun 196. maddesi uyarınca faiz ödemelerinden sonra masada para kalması halinde pay sahiplerine ödeme yapılması mümkündür. Ancak davacı kooperatif ortağının terditli taşınmazın bedelinin tahsili istemi, 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 98. maddesi yollamasıyla, dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nun 379. ve 480/3. maddeleri kapsamında bir alacak olmayıp, iflas masasına kaydı mümkün alacaklardandır. Anonim şirketlerde sermayenin korunmasını amaçlayan ve ancak hisse senetlerinin bazı istisnalar dışında şirketçe satın alınmasını yasaklayan, hisse senetlerinin başkasına devri suretiyle el değişikliğine imkan veren yapısı ve özelliği ile kooperatiflerin yapısı ve amacı aynı değildir. Anonim şirketlerde, hisse senetlerin, maliki olan ortakların kendi arasında veya dışarıdan birine devri mümkün ise de, çıkma mümkün olmayıp, sermaye payının ödenmemesi nedeniyle TTK'nun 482. maddesi uyarınca çıkarılma imkân dahilindedir. TTK'nun 379, 383, 384, 39 ve 389. maddelerinde şirketin, kendi hisse senetlerinin maliki olmasının mümkün olmadığı ve bunun istisnaları açıklanmıştır. Diğer anlatımla, ortakların hisse bedelini geri istemeleri mümkün olmadığı gibi, anonim şirketlerin de kendi hisse senetlerini geri alabilmeleri de mümkün değildir. Kooperatiflerden açık kapı ilkesi uyarınca istifa ve ihraç mümkün olup, çıkma payından kooperatif sorumlu olduğu gibi, üyenin konut karşılığı tazminat isteminden ve fazla ödemelerin istirdatı isteminden de sorumludur. Bu konuda yasa ve anasözleşmede bir boşluk bulunmamaktadır. Boşluk bulunmadığına göre, TTK'nun anonim şirketler ile ilgili düzenlemelerinin kıyasen uygulanmasına ihtiyaç da bulunmamaktadır. İflas halinde kooperatifin bu borca ilişkin sorumluluğu kaldıran bir hukuki düzenlemeye Kooperatifler Kanunu'nda ve anasözleşmede yer verilmiş değildir. Yargılama sonunda dosya kapsamına göre davacının müflis kooperatifin ortağı olduğu, alınan bilirkişi raporuna göre dava tarihi itibariyle davacının müflis kooperatife borçlu olduğu, İİK'nun 198. maddesi uyarınca tapu iptali ve tescil isteyemeyeceği gibi dava tarihi itibariyle davacının müflis kooperatife borçlu olduğundan taşınmazın bedelini de isteyemeyeceği görüş ve kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiştir. (Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 2023/1166 E. 2024/1927 K. Sayılı ilamı aynı yöndedir.)
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-DAVANIN REDDİNE,
2-Alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcının dava açılırken davacıdan alınan 853,90-TL peşin harcından mahsubu ile bakiye 238,50-TL karar ve ilam harcının davacıdan alınarak Hazineye Gelir Kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama harç ve giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kooperatif tarafından yapılan 50,00-TL yargılama giderinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
5-Davalı ... kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden bu davalı lehine A.A.Ü.T. 13/1. Maddesi uyarınca 30.000,00-TL maktu vekalet ücreti takdirine, takdir edilen vekalet ücretinin davacıdan alınarak bu davalıya verilmesine,
6-HMK'nun 333/1. maddesi gereğince varsa artan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştikten sonra yatıran ilgili tarafa iadesine,
Dair davacı vekili ve davalı vekilinin ve İflas İdaresi Müdürü yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 07/01/2025

Katip ...
¸E-imzalıdır

Hakim ...
¸E-imzalıdır