mahkeme 2025/916 E. 2025/948 K.

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ...Esas - ...
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO :...
KARAR NO : ...

HAKİM : ...
KATİP :...

DAVACI :...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ...

DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı))
DAVA TARİHİ : ...
KARAR TARİHİ : ...
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ...

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; " Müvekkili... San. Tic. A.ş. ... seri numaralı çekin hamili olduğunu, işbu çek ve Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ... E. Numaralı dava kapsamında iptali istenen diğer çekler müvekkili şirkete müşteri çeki (ödemesi) olarak ticaret yapmış olduğu firmalardan verildiğini, müvekkilinin de bu çekleri ... San. Ve Tic. A.ş. ile olan ticaretine yönelik ödeme aracı olarak teslimini sağlamak adına ... Kargo Yurt İçi Ve Yurt Dışı Taşımacılık A.ş. aracılığıyla kargoya verdiğini, ancak çekler ilgili kargo şirketince taşımacılık esnasında kaybedildiğini, ... Kargo Yurt İçi Ve Yurt Dışı tarafından 08.07.2025 tarihinde müvekkiline tebliğ edilen yazıya istinaden 17.06.2025 tarihinde ... takip numarası ve EA ... irsaliye numarası ile Anbar şubesinden Bahar şubesine sevki gerçekleşen Alufem San. Tic. A.ş. göndericili, ... San. Ve Tic. A.ş. alıcılı, gönderi ... Kargo Yurt İçi Ve Yurt Dışı Taşımacılık A.ş. tarafından kargonun akıbeti ile ilgili olumlu bir netice elde edilemediği yönünde bildirim yapıldığını, çekin kaybedilmesinden sonra müvekkili; keşideci ile iletişime geçmiş ve durumdan keşideciyi haberdar ettiğini, muhatap kargo şirketine keşideci tarafından talimat verilip verilmediğini müvekkili bilmemekte ise de keşideci çekle ilgili bir ödeme yapmayacağını iptaline karar verilmesini istediğini müvekkili şirkete beyan ettiğini, bu kapsamda müvekkili tarafından kaybolan çeklerin iptal ve zayiine karar verilmek üzere Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ... E. Sayılı iptal davası ikame edildiğini, mahkemece yapılan yargılamaya istinaden ödeme yasağı koyulmasına karar verildiğini, ve 22.07.2025 tarihinde çeklerin teslimi hususunda ilan verildiğini, buna ilişkin mahkeme kararını ekte sunduklarını, çeklerin iptaline ilişkin dava ikame edilmiş ise de çek kötü niyetli bir şekilde davalı tarafından ele geçirildiğini ve İstanbul 19. İcra Dairesi nezdinde ... E. Sayılı takibe konu edildiğini, işbu takip üzerine müvekkili tarafından İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde ... E. Sayılı takibin iptali davası ikame edildiğini, aynı şekilde çekte ciranta olarak kayıtlı bulunan ve borçlu olarak icra dosyasına eklenen diğer cirantalar da iptal istemli dava ikame etmiş ve yine mahkemece yapılan tensip incelemesi neticesinde her bir borçlu yönünden takibin tedbiren durdurulmasına karar verildiğini, davacı müvekkiline kendisine ciro edilerek teslim edilen ve hamili konumuna geldiği 31/07/2025 tarihli, ... Seri Numaralı çeki ticari faaliyetleri kapsamında ödeme aracı olarak ... San. Ve Tic. A.ş.'ye gönderilmek üzere ... Kargo'ya kargolanmak üzere verildiğini ne var ki kargo sürecinde çekin kaybedildiğini ve ticari faaliyetleri sekteye uğramasını istemeyen müvekkilinin derhal ödeme yasağı koyulması ve çekin iptaline karar verilmesi için Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ... E. Sayılı dosya kapsamında dava ikame ettiğini, süreçte çek müvekkilinin tespit edemediği bir şekilde davalının eline geçmiş ve haksız işbu takip dosyası başlatıldığını, müvekkili ile ciro silsilesinde adı geçen şirketler arasında hiç bir ticari ilişki söz konusu olmadığını, takip dayanağı çekte lehtar müvekkili olup müvekkili tarafından ciro edilerek ... San. Ve Tic. A.ş.'ye teslim edilmek üzere ... kargo'ya verildiğini bu süreçte çek bir şekilde ciranta ... Tekstil şirketinin eline geçmiş ve ciro silsilesi neticesinde davalının eline geçerek takibe konu edildiğini, takip konusu edilen çek emre yazılı olarak düzenlendiğini, çekin tedavülü ancak ve ancak ciro ve çekin teslimi ile sağlanmış olacağını, emre yazılı olarak düzenlenen çekin devri ve bu devrin sonuçları ciroya ilişkin hükümler çerçevesinde olacağını, geçerli bir devirden söz etmek için cironun yanı sıra çekin teslimi zorunludur. Her ne kadar TTK m. 788/I’de teslimden söz edilmekte ise de maddede geçen teslim ibaresinin TTK m. 735 kapsamında zilyetliğin nakli olarak anlamak gerekir. Nitekim 6102 s.TTK’da “teslim” ibaresi yerine “zilyetliğin devri” ibaresi kullanıldığını, bu kapsamda takip konusu çek müvekkili tarafından beyaz ciro ile ciro edildiğini ve ... San. Ve Tic. A.ş.'ye gönderilmek üzere ... Kargo'ya verildiğini, bu süreçte kaybedilen çek üzerinden icra takibi başlatıldığını, kambiyo senedine özgü icra takibi ancak ve ancak yetkili hamil tarafından başlatılabileceğini, müvekkili tarafından yapılan beyaz ciro sonrası ciro silsilesi doğru olmayıp davalı da yetkili hamil değildir. Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından 22.07.2025 tarihli karar ilanen tesis edildiğini, bu kapsamda müvekkilinin cirosu sonrası ... tarafından ciro edilen çeke istinaden müvekkili ile Yaşar Prestij arasında hiç bir ticari faaliyet söz konusu olmadığını, İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde ...E. Sayılı dosya kapsamında İstanbul 19. İcra Dairesi ... esas numaralı takibe dayalı çekin kargo sürecinde kaybolduğu müvekkili şirketin cirantalarla hiçbir hukuki ilişkisinin bulunmadığı çeklerin kaybolması üzerine ödeme yasağı konulması talepli çek iptali davası ikame edildiği neticeten çekteki ciro silsilesinin hukuka uygun olmadığı dolayısıyla icra dosyası alacaklısının yetkili hamil bulunmadığı ve icra takibi başlatamayacağı gerekçesiyle takibin durdurulması ve iptali istemli dava ikame edildiğini, dosya borçlusu bulunan ve müvekkilinden sonra ciranta olarak görünen ... Ankara Pazarlama Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde ...E. Sayılı dava ikame edilmiş yine bu dava kapsamında imzaya ve kaşeye açıkça itiraz edildiğini aynı zamanda suç duyurusunda bulunulduğunu, ... Ankara Pazarlama Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi müvekkilinden sonra ilk ciranta konumunda olup imzası ve kaşesi takdir edilmek suretiyle takip dayanığı çekin tedavülü sağlandığını, mezkur dava kapsamında dava dilekçesinde detaylı bir şekilde izah olunduğu üzere müvekkille ...arasında hiçbir ilişki bulunmayıp müvekkilinin kendi ticari faaliyetleri kapsamında ödeme yerine geçmek üzere takip dayanağı çeki ... San. Ve Tic. A.ş. ye gönderilmek üzere ... Kargo Yurt İçi Ve Yurt Dışı Taşımacılık A.ş. ye verildiğini, gelinen aşama itibariyle gerek müvekkili gerekse ... haciz tehdidi altıda olup mağdur durumda olduğunu, aynı zamanda diğer dosya borçlusu ...l Ve Cam Sanayi Anonim Şirketi Home Şubesi imzaya ve yetkiye itiraz etmek suretiyle İstanbul 20. İcra Hukuk Mahkemesi nezdinde... esas numaralı davayı ikame ettiğini, bu kapsamda ...tarafından açılan dava içeriği ve yine imzaya ilişkin yapılan suç duyurusunun gözetilmesi gerektiğini, çekteki ciro silsilesi başta olmak üzere davalının söz konusu çekin hamili olmasını gerektirir hukuki bir sebep bulunmadığından çeki müvekkili şirkete iade etmesi gerektiğini, çekin istirdatına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine karar verilmesini, dava konusu edilen ..., 31/07/2025 tarihli, ...67 Seri Numaralı çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine, yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılarak lehine vekalet ücretine hükmolunmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : 6325 Sayılı Kanun'un 18/A-2. maddesi uyarınca dava dilekçesi davalıya tebliğe çıkarılmamıştır.
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE :
Dava, çekin istirdatı istemine ilişkindir.
6545 sayılı yasanın 45/3. maddesi uyarınca yargılama tek hakim tarafından yürütülmüş ve sonuçlandırılmıştır.
Dava dosyası incelendiğinde, bu aşamadaki talep ve davanın niteliğine göre, 6325 sayılı Yasa'nın 18/A maddesinde de davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek/sunmak zorunda olması, öte yandan 05/04/2023 tarihli ve 32154 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren 7445 sayılı "İcra İflas Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun"un 31. maddesi ile 6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesinin birinci fıkrasında yer alan "paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında" ibaresi "para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında," şeklinde değiştirilmiş olması, ancak, yapılan değişiklik, 7445 sayılı Kanun'un 43/1-a maddesi uyarınca 1 Eylül 2023 tarihinden itibaren yürürlüğe gireceğini, bu nedenle, 01/09/2023 tarihine kadar ticaret mahkemeleri nezdinde açılacak itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında zorunlu arabuluculuğa başvurulmasına gerek bulunmayacağı dikkate alınarak, 6325 sayılı Yasa'nın 18/A maddesinde de davacının, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek/sunmak zorunda olması, bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderileceği, ihtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verileceği, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde de herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verileceğinin hüküm altına alınmış olması, dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde ise işbu son tutanağın aslı yada arabulucu trafından onaylanmış bir örneğinin ekli olarak sunulmamış olması nedeniyle, davacı vekiline işbu yasa maddeleri gereğince "arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini" mahkememize sunması için tebliğden itibaren 1 haftalık kesin süre verilmiş, aksi halde yani bu zorunluluğa uyulmaması halinde dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verileceğinin, arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın,dava şartı yokluğu sebebiyle davanın usulden reddine karar verileceği şerh ve ihtarı içeren tebligat davacı vekiline usulünce tebliğ edilmiştir.
Davacı tarafça verilen kesin süre içinde arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını mahkememize sunmuş olup yapılan incelemede arabuluculuk başvuru tarihinin dava tarihinden sonra olduğu anlaşılmıştır.
Dava şartı medeni usul hukukuna ait bir kurumdur. Bunun amacı bir davanın esası hakkında incelemeye geçilebilmesi için gerekli bütün şartları ve bunların incelenmesi usulünü tespit etmek; böylece davaların daha çabuk, basit ve ekonomik bir şekilde sonuçlanmasına yardımcı olmaktır. Dava şartları dava açılabilmesi için değil mahkemenin davanın esası hakkında inceleme yapabilmesi (davanın esasına girebilmesi) için gerekli olan şartlardır. Buna davanın dinlenebilmesi şartları da denir. Mahkeme dava şartlarından birinin bulunmadığını tespit ederse davanın esası hakkında inceleme yapamaz; davayı dava şartı yokluğundan (usulden) reddetmekle yükümlüdür. Dava şartlarının bulunup bulunmadığı davada hâkim tarafından re'sen gözetilir.
6100 sayılı HMK'nun 114/1. maddesinde, dava şartları açıkça sayılmış ve yine HMK'nun 114/2. maddesi gereğince diğer kanunlarda sayılan dava şartlarına da atıfta bulunmuştur.
7445 sayılı Kanun'un 43/1-a maddesi uyarınca 01/09/2023 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nun 5/A. maddesinde (Ek:6/12/2018-7155/20 maddesi): "(1) Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." şeklinde getirilen düzenleme ile arabuluculuk müessesesine başvurunun bir dava şartı olduğunu benimsenmiştir. İşbu karşı dava söz konusu Yasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği tarih olan 01/09/2023'den sonra açılmıştır.
Dosya incelendiğinde bu aşamadaki talep ve davanın niteliğine göre, davanın da ticari bir dava olduğu çek istirdadı istemine ilişkin olduğu görüldüğünden dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartının mahkememizce resen aranması gerektiği anlaşılmıştır. (Bkz aynı yönde Y11HD. 2024/1595E. 2024/9423 K. sayılı ilamı, Ankara BAM 22. HD. 2023/1869 E. 2023/1806 K. sayılı ilamı) İzah edilen nedenle karşı davacı vekiline arabuluculuk faaliyeti sonucunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğini sunması için kesin süre verilmiştir. Davacı vekilince arabuluculuk son tutanağının sunduğu, arabuluculuk son tutanağının 22/10/2025 tarihinde düzenlendiği , arabuluculuk başvuru tarihinin 14/10/2025 olduğu, dava tarihinin ise 13/10/2025 olduğu yani dava açıldıktan sonra arabuluculuğa başvurulduğu anlaşılmıştır. Bu nedenle, dava dosyası ele alınarak incelenmiş dava dilekçesi tebliğe çıkarılmaksızın ve herhangi bir işlem yapılmaksızın arabulucuya başvurulmadan işbu davanın açıldığının anlaşılması nedeniyle 6102 sayılı TTK'nun 5/A. maddesi ile 6325 sayılı Kanun'un 18/A. maddesi uyarınca davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Arabulucuya başvurulmadan işbu davanın açıldığının anlaşılması nedeniyle 6102 sayılı TTK'nun 5/A. maddesi ile 6325 sayılı kanunun 18/A. maddesi uyarınca davanın DAVA ŞARTI YOKLUĞU SEBEBİYLE USULDEN REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gereken 615,40-TL maktu karar ve ilam harcının peşin olarak alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama harç ve giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı tarafça yatırılan herhangi bir harç ve yapılan yargılama gideri bulunmadığından mahkememizce bir karar verilmesine yer olmadığına,
5-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince davacı tarafça yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde davacı tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adresine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
6-Davacı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
7-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda karar verildi. 28/10/2025

Katip ...
E-imzalıdır

Hakim ...
E-imzalıdır