mahkeme 2023/27 E. 2025/113 K.

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***

HAKİM :***
KATİP : ***

DAVACI : ***
VEKİLİ : Av.
DAVALI : *** Kocasinan/ KAYSERİ
VEKİLLERİ : Av.
Av.

DAVA : Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : ***
KARAR TARİHİ : ***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : 13/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile ... tarihli sözleşme imzalandığını sözleşme kapsamında trafo bakır XLPE kablo akü, izolasyon malzemeleri ve çeşitli makineler teslim alındığını, teslim edilen malzeme ve makinelerin sözleşmeye aykırı olarak geç teslim edildiğini ve malzemelerin bir kısmının ikinci el olduğunu, *** marka ve diğer sayılan kablo ve teçhizatların üzerinde ürünlerin ikinci el olduğu Mimarsinan osb elektrik inşaat bölümü tarafından tespit edildiğini, davalının trafoyu geri aldığını bunun üzerine davalı tarafından ... marka trafo davacıya getirildiğini, bu ürünün ... seri numaralı ürün olduğu, ürünün seri nosunun 201102-1 olduğu ve Malatya'daki başka bir firmaya kayıtlı olduğunun tespit edildiğini, Organize sanayi bölgesi ye kullanımına izin verilmediği, ikinci el ürün olması ve geç teslim nedeni ile zararları bulunduğunu, Kayseri 3. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyası ile delil tespiti yaptırdıklarını belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50,00-TL'nin faiziyle birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı cevap dilekçesi ile davacıya ürünlerin eksiksiz teslim edildiğini, davacıya teslim edilen MB kaplan Transformatörün birinci el ve kusursuz olduğunu, transformatör sahibi kendi ürettiği transformatörlerin raporlarının alınması için laboratuvar kurmakta olduğunu 2 ay süre ile beklemeleri halinde bu testleri yapacaklarını, bu durumun tedaş yetkilileri tarafından kabul edildiğini ancak davacının bu süreyi beklemediğinden dolayı efor firmasına ait eren transformatör'ün davacıya teslim edildiğini, eren transformatör marka trafodaki kusurların davalıyı bağlamadığını, efor firmasının eren transformatör yönüne astor transformatör marka trafo gönderdiğini, bütün nakliye giderlerini kendisinin karşıladığını, sonuç olarak kendisine astor marka trafo teslim edildiğini, sonuç olarak davacı kendi isteği ile MB kaplan marka ürünün deney raporlarını beklemek istemediği için eren transformatör yerine tedarik edilen eren transformatör'ün uygun olmaması nedeni ile nakliye ücreti almadan astor transformatör marka trafo teslim edildiğini davacının şu anda bunu kullandığını, davacının eren transformatör tedarikçi firma tarafından geri alınmak istendiğinde ürüne el koyduğunu ve yetkililerinin tehdit ve hakaretlerle uzaklaştırıldığını, trafonun teslim alınmadığını, 70.000,00-TL talep edildiğini, aksi halde davacının bizzat satacağını beyan ettiği şu anda eren transformati tarafından el konulduğunu, delil tespitine itiraz ettiklerini, davalının zarara uğradığını, ticari itibarının zedelendiğini belirterek davanın reddine, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Mimarsinan OSB Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak taraflar arasında transfer teslim noktasında bir kayıt bulunup bulunmadığı varsa tüm kayıt bulunup bulunmadığı varsa tüm kayıt bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiş, 24/01/2023 tarihli ve 07/02/2024 tarihli yazılar ile müzekkeremize cevap verildiği görülmüştür.
Kayseri 3. Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş Esas sayılı dosyasının incelenmek üzere dosyamız arasına alınmıştır.
Kayseri CBS ... nolu soruşturma sayılı dosyası uyap üzerinden celp edilmiştir.
Kayseri 13. Noterliğine müzekkere yazılarak 17/05/2022 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamenin onaylı sureti celp edilmiştir.
Erciyes Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne ve Gevher Nesibe Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davacı ... Madencilik Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi tarafından form bilanço satım (BS), davalı ... tarafından bilanço alım (BA) belgelerinde ve sair beyan ve belgelerde kullanılıp kullanılmadığı sorulmuş, ilgili belgeler celp edilmiştir.
Kayseri Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalının tacir olup olmadığı hususu araştırılmıştır.
Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketi Genel Müdürlüğü'ne 2022 yılı Mart ayı içerisinde gerçekleşen elektrik kesintisine ilişkin ... Doğal Taş Maden adına yapılan işlemler ve kesilen faturalar celp edilmiştir.
Kayseri Gelir İdaresi Başkanlığı'na Davacı ... Madencilik Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin son beş yıllık kurumlar vergisi beyannameleri celp edilmiştir.
Mahkememizce mahallinde 05/03/2024 günü keşif icra edilmiş, refakate bir makine mühendisi, bir elektrik mühendisi, TTK borçlar hukuku mevzuatından kaynaklı nitelikli hesap uzmanı ve bir mali müşavir bilirkişi alınmış, bilirkişi heyeti 22/03/2024 tarihli raporunda özetle;
1-Branda ve naylon ile sarılarak muhafaza altına alınmış olan trafonun etiketindeki seri numarası ile trafo gövdesinin üst kapağında soğuk pres baskı olan seri numarasının farklı olduğu,
2-Davalı tarafından 28.02.2022 tarihinde işin teslim edilmesi gerekirken 21.04.2022 tarihinde işin tamamlandığı ve geçici kabulünün yapılması için MOSB ye müracaatta bulunulduğu ve işin teslim edilmesi gereken tarihten 52 gün sonra ancak teslim edilebildiği,
3-Eren marka trafonun seri numaralarının farklı olması nedeniyle 2. el olduğu,
4-Davacının 2022 yılına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin açılış tasdikinin süresinde yapıldığı, defterlerin içerdiği kayıtların birbirini doğruladığı, ancak kapanış tasdikine tabi 2022 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdikinin yapılmadığı, defterlerin bu haliyle HMK 222/2 ye uygun olmadığının tespit edildiği,
5-Davalının 2022 yılında işletme esaslı defterini GİB' in defter beyan sisteminde (DBS) tuttuğunun tespit edildiği, DBS de tutulan defterin noter tasdikine tabi olmadığı,
6-Dosyaya sunulan ... nolu 10.01.2022 tarihli 50.000,00-TL bedelli ve ... nolu 27.04.2022 tarihli 561.786,44-TL bedeli faturaların taraf defterlerinde kayıtlı olduğu, davacı kayıtlarında faturalara karşılık ortağın ödeme yaptığı, davalı kayıtlarından teknik olarak ödeme ve tahsilat tespitinin yapılamayacağının tespit edildiği,
7-Geç teslimden kaynaklı kar kaybının 1.363,85-TL (52-gün x 26,23-TL/gün) olduğunun tespit edildiği yönünde rapor sunulmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin ve davalı vekilinin itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.
Mahkememizin 04/06/2024 tarihli duruşmasında davacı tanığı Bülent Koşmaz'ın beyanı alınmıştır.
Davalı vekilinin bilirkişi raporuna karşı itirazında belirtmiş olduğu elektrik kesintisiyle ilgili açıklayıcı beyanda bulunmasına, söz konusu elektrik kesintisinin tarihiyle ilgili açıklama yaptırılmış, dosyada alınan rapor ile mevcut değişik iş dosyasında alınan rapor arasında fahiş fark olduğu anlaşılmakla oluşan çelişkinin giderilmesi ve sebebinin açıklanması amacıyla mevcut bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiş, 22/08/2024 tarihli ek raporda özetle;
"Değişik dosyasında alınan bilirkişi raporundaki hesaplama yöntemine ilişkin bölümün aynen; “Davacı ... Madencilik ve Davalı ... arasında 28.01.2022 tarihli sözleşmenin 4.maddesine istinaden taahhüt ettiği işleri 1 ay içinde teslim edeceğini taahhüt etmiş ve sözleşmenin 5. Maddesinde “Yüklenici firma sözleşmeye uymaz gerekli teslimatı zamanında “yapmazsa Htm yatırımının uğrayacağı zararı ödemekle yükümlüdür." Maddesine istinaden ... Madencilik dava konusu fabrika için yapılacak olan elektrik hattı ve tesisatının Kayseri Mimarsinan Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü'nün 25.04.2022 tarihinde yapmış olduğu geçici kabul ile yapılabildiğini sözleşme, geçici kabul tarihi ve iş alındığında gecikmeden dolayı iş kaybı ve yapılamayan imalat bedeli olarak ; hafta sonu tatilleri çıkarıldığında 43 günlük bir üretim kaybının olduğu, tesisin üretim kapasite dikkate alındığında günlük ortalama | kamyon bazalt taşı işlenebileceği ve bu üretimin ortalama 85.000-TL olacağı, üretime istinaden ortalama %20 kar edebileceği değerlendirildiğinde | günlük üretim sonucu firma kazancının ortalama günlük 17.000TL olacağı kayıp iş günü üzerinden değerlendirildiğinde 17000TLx43gün =731.000TL üretimden kaynaklı kaybı olduğu heyetimizce tespit edilmiştir." şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
Görüldüğü üzere değişik iş dosyası üzerinden alınan bilirkişi raporunda tespit edilen 731.000,00-TL lik tutar; işletmenin günlük kapasitesi ile üretilebilecek ürün miktarından elde edilecek muhtemel kar ile gecikme gün sayısının çarpımı ile bulunmuş bir tutardır.
Heyet raporumuzda ise yapılan hesaplama davacının kendi ticari defter kayıtlarına göre yapılan bir hesaplamadır. Diğer bir ifade ile davacının teslimden sonra gerçekleşen faaliyetinden elde ettiği günlük kazancının teslimden önceki gecikme süresi ile çarpılarak hesap edilmiştir.
Makinenin teslim edildiği dönemdeki günlük karını makinanın teslim edilemediği dönemdeki gecikme gün sayısı ile çarpılmıştır.
Davalı vekilinin Sayın Mahkemenize sunmuş olduğu 04.04.2024 tarihli ek rapor talep dilekçesinde “fabrikaya gelen yer altı kablosunun davacının kusurundan dolayı kopması nedeniyle de gecikme olduğu” yönündeki itirazı üzerine KCETAŞ'ın C4200-010 sayılı yazısı ve ekinde bulunan ... sayılı iş emrinde ... VKNO numaralı ... Doğal Madenin 14.03.2022 tarihinde borcundan dolayı elektriğinin kesildiği tespit edilmiştir." şeklinde ek rapor sunulmuştur. Ek rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davacı vekilinin vekilinin ve davalı vekilinin itiraz dilekçesi sundukları görülmüştür.
Mahkememizin 08/10/2024 tarihli duruşmasında, dosyanın resen seçilecek TTK-TBK kaynaklı nitelikli hesap uzmanı ve bir mali müşavir bilirkişi'ye tevdi ile, HMK’nun 273/1. maddesi gereği mahkememizce toplanan tüm deliller ve tüm dosya kapsamı incelenmek suretiyle; davacının önceki ve sonraki dönemlerde yapmış olduğu kar ve ticari defterleri dikkate alınarak makinelerin kusurlu ve geç teslimi sebebiyle uğramış olduğu zararlar yönünden ve dosyadaki diğer talepler yönünden hesaplama yapılması istenilmiş, 27/12/2024 tarihli raporda özetle;
"Takdiri mahkemeye ait olmak üzere davacının TBK m.227/2 kapsamında davalıdan genel hükümlere göre tazminat talep edebileceği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda davalının, taahhüt edilen süre satım konusu malın teslim edilmemesi nedeniyle oluşan dolaylı zarar mahiyetindeki yoksun kalınan kardan sorumluluğu oluşacaktır. Yüksek mahkemenin yerleşik kararlarında da, olumlu zarara dair tüm kayıtların, sözleşmelerin, ticari defter ve kayıtlar ile vergi dairesine verdiği beyannameler incelenmek suretiyle zarar hesabı yapılması gerektiği kabul edilmiştir. Davacının talep edebileceği tutar heyetimizde yer alan mali müşavir bilirkişi tarafından hesaplanmıştır." şeklinde rapor sunulmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği rapora karşı davacı vekilinin itiraz dilekçesi sunduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava sözleşmeye aykırı ve geç teslim sebebiyle uğranılan zararları tazmini davasıdır.
6098 sayılı TBK'nın 219. maddesinde; ''Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı, bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur.'' denmektedir.
TBK. m. 219’da sözleşmeye aykırılık halinde iki ayrı durum mevcuttur. Bunların ilki, satıcının alıcıya birtakım nitelikler bildirmesi ve bu niteliklerin söz konusu şeyde bulunmamasıdır. İkincisi ise sözleşme konusu şeyden beklenen faydayı azaltan veya ortadan kaldıran durumların mevcut olmasıdır. Buna dürüstlük kuralı çerçevesinde karar verilmektedir. Alıcının beklediği faydanın dürüstlük kuralı çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. Burada objektif değer baz alınır.
Alıcı, satılan malın ayıbının bulunması halinde TBK’nun 227. maddesine göre satılanı redde hazır olduğunu beyanla sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme, aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme hakları mevcuttur. Alıcının genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Mahkememizce mahallinde 05/03/2024 günü keşif icra edilmiş, refakate bir makine mühendisi, bir elektrik mühendisi, TTK borçlar hukuku mevzuatından kaynaklı nitelikli hesap uzmanı ve bir mali müşavir bilirkişi alınmış, bilirkişi heyeti 22/03/2024 tarihli raporunda geç teslimden kaynaklı kar kaybının 1.363,85-TL (52-gün x 26,23-TL/gün) olduğunun tespit edildiği yönünde rapor sunulmuştur. Dosyada alınan rapor ile mevcut değişik iş dosyasında alınan rapor arasında fahiş fark olduğu anlaşılmakla oluşan çelişkinin giderilmesi ve sebebinin açıklanması amacıyla mevcut bilirkişilerden ek rapor alınmasına karar verilmiş, 22/08/2024 tarihli ek raporda özetle;
"Değişik iş dosyasında alınan bilirkişi raporundaki hesaplama yöntemine ilişkin bölümün aynen; “Davacı ... Madencilik ve Davalı ... arasında 28.01.2022 tarihli sözleşmenin 4.maddesine istinaden taahhüt ettiği işleri 1 ay içinde teslim edeceğini taahhüt etmiş ve sözleşmenin 5. Maddesinde “Yüklenici firma sözleşmeye uymaz gerekli teslimatı zamanında “yapmazsa Htm yatırımının uğrayacağı zararı ödemekle yükümlüdür." Maddesine istinaden ... Madencilik dava konusu fabrika için yapılacak olan elektrik hattı ve tesisatının Kayseri Mimarsinan Organize Sanayi Bölgesi Müdürlüğü'nün 25.04.2022 tarihinde yapmış olduğu geçici kabul ile yapılabildiğini sözleşme, geçici kabul tarihi ve iş alındığında gecikmeden dolayı iş kaybı ve yapılamayan imalat bedeli olarak ; hafta sonu tatilleri çıkarıldığında 43 günlük bir üretim kaybının olduğu, tesisin üretim kapasite dikkate alındığında günlük ortalama kamyon bazalt taşı işlenebileceği ve bu üretimin ortalama 85.000-TL olacağı, üretime istinaden ortalama %20 kar edebileceği değerlendirildiğinde günlük üretim sonucu firma kazancının ortalama günlük 17.000TL olacağı kayıp iş günü üzerinden değerlendirildiğinde 17000TLx43gün =731.000TL üretimden kaynaklı kaybı olduğu heyetimizce tespit edilmiştir." şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
Görüldüğü üzere değişik iş dosyası üzerinden alınan bilirkişi raporunda tespit edilen 731.000,00-TL lik tutar; işletmenin günlük kapasitesi ile üretilebilecek ürün miktarından elde edilecek muhtemel kar ile gecikme gün sayısının çarpımı ile bulunmuş olduğunu, yeniden heyet kurularak aldırılan ikinci bilirkişi raporunda; Varlık Karlılığı Üzerinden Kazanç Kaybı: Davacı şirketin varlıkları ve bu varlıkların faaliyet karına katkısı incelendiğinde varlıkların ortalama karlılığının 0,03 olduğu görülmektedir. Davacıya 2022 yılında geç teslim edilen emtiaların toplam değerinin ise 561.784,44 TL + 50.000 TL = 611.784,44 TL olarak hesaplanmaktadır.
Olağan üretim dönemi olan 2022 yılı faaliyetlerinden elde edilen karın varlıklara oranı ise 0,04 olarak hesaplanmaktadır. Bu durumda davacıya geç teslim edilen varlığın işletmeye sağlayacağı yıllık ortalama kar tutarı ortalama varlık karlılığı ve 2023 yılı olağan üretim dönemi için ayrı ayrı şöyle hesaplanacaktır:
-Ortalama Varlık Karlılığı Üzerinden Kazanç Kaybı: Davacıya geç teslimi yapılan emtiaların (ortalama üzerinden) yıllık faaliyet karına katkısı 611.784,44 TL x 0,03 = 18.353 TL'dir. Söz konusu tutarın 52 günlük karşılığı ise (18.353 TL / 365 gün x 52 gün =) 2.614 TL olarak hesaplanmaktadır.
Olağan Üretim Dönemi (2022 Yılı) Karlılığı Üzerinden Kazanç Kaybı: Davacıya geç teslimi yapılan emtiaların yıllık faaliyet karına (olağan üretim dönemi üzerinden) katkısı 611.784,44 TL x 0,04 = 24.471 TL'dir. Bu durumda davacının kazanç kaybı 24.471 TL / 365 gün x 52 gün = 3.486,33 TL olarak hesaplanmış, dava kısmi dava olarak açıldığı anlaşılmakla davacı ıslah talebinde bulunmadığından dava dilekçesindeki talebi 50,00 TL üzerinden karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davacının davasının KABULÜ ile 50,00-TL'nin dava tarihi olan 06/01/2023 tarihinden itibaren yasal faiz uygulanarak davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2- 492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin yatırılan 179,90-TL 'nin mahsubu ile eksik 435,50-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1.600,00 TL arabuluculuk ücretinin (yargılama giderinin) davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
4-Davacı tarafından yapılan 179,90-TL başvurma harcı, 179,90-TL peşin harç, 3.030,30-TL keşif harcı, 550,00-TL posta ücreti, 13.000,00-TL bilirkişi ücreti ve 750,00-TL keşif araç ücreti olmak üzere toplam 17.690,10-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/2 maddesi uyarınca kabul edilen kısım üzerinden 50,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
7-6100 sayılı HMK'nun 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde yatıran ilgili tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Kararın mahiyeti gereği davalı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına,
9-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dava dosyasının tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra istinaf incelemesine gönderilmesine veya mahkememiz arşivine kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 341/2. maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.11/02/2025
Katip ***
e-imzalıdır

Hakim ***
e-imzalıdır