Karar Detayı

T.C. KAYSERİ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: *** Esas - ***
T.C.
KAYSERİ
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİKARAR
ESAS NO : ***
KARAR NO : ***

HAKİM :***
KATİP : ***

DAVACI : ***
VEKİLİ : Av.
DAVALI : 1- *** İş Merkezi Blok No:35 İç Kapı No:405 Kocasinan/ KAYSERİ
VEKİLLERİ : Av.
Av.
DAVALI : 2-***
VEKİLLERİ : Av.
Av.

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : ***
KARAR TARİHİ : >***
GEREKÇELİ KARARIN
YAZILDIĞI TARİH : ***

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Kayseri İcra Müdürlüğünün ... esas nolu dosyasında takip başlatıldığını, davacı şirketin davalılara borcu bulunmadığını, davacı şirketin yetkilisi olduğu şirket hakkında açılan takibe dayanak keşideci ... Listak ve Tuh. Paz. Tic. Ltd. ŞTİ. Lehtarı ... Çözümler San. Ve Tic. A.Ş. Muhatabın Türkiye İş bankası, 187.500,00-TL keşide tarihi 28.04.2018 ibraz tarihi 30.04.2018 olup ibrazında karşılıksızlık kaşesi vurulan çek olduğunu, davacı şirket ile davalı ... Çözümler San. Ve Tic. A.Ş. arasında hiçbir hukuki ticari bağ bulunmadığını, davacı şirket yalnızca akrabalarına ait olan şirketler ile davalı ... Çözümler San. Ve Tic. A.Ş. Arasında tesis edilen EPC sözleşmesi dolayısıyla teminat çeki olarak ve dolaşıma çıkmaması şartıyla ilgili çeki verdiğini, dava konusu çek davalı ... Çözümler San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından haksız bir şekilde dolaşıma çıkarılarak ciro edilmek suretiyle kötüniyetli bir şekilde kullanıldığını beyan ile; Kayseri Genel İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası ile Osmaniye İcra Müdürlüğünün ... Talimat sayılı dosyasında yapılan takipte davalılara borçlu olmadıklarının tespiti ile, dava dosyasının kesinleşinceye kadar icranın tedbiren durdurulmasına karar verilmesini, alacağın %20'sinden az olmamak kaydıyla davalının kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ile yargılama masraflarının davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP :Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya ilişkin yetki itirazlarının bulunduğunu, davalı taraf olan hem ...'in yerleşim yerinin ve davalı ... Çözümler Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'nin merkezinin bulunduğu yerin Kayseri olduğunu, dolayısıyla bu uyuşmazlıkta yetkili mahkemenin Kayseri Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafın bu hükmü gözetmeksizin davayı Osmaniye Asliye Hukuk Mahkemesinde açmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle işbu dava hakkında yetkisizlik kararı verilmesini ve dosyanın yetkili mahkeme olan Kayseri Mahkemelerine gönderilmesini, davacının işbu davada haksız ve kötü niyetli olarak hareket ettiğini, dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaların asılsız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ayrıca davacının beyanlarına esas teşkil edecek hukuki nitelemeyi yapamadığını, davacının kötü niyetli hareket ederek, soyut ve mesnetsiz iddialarıyla davalı müvekkilinin alacağına ulaşmasındaki süreyi uzatma amacında olduğunu, işbu sebepler doğrultusunda davacının hukuki dayanaktan yoksun ve haksız davasının reddinin gerektiğini belirterek asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davacı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Çözümler Sanayi Ticaret Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafın dava dilekçesinde her ne kadar ''temel borç ilişkisinin geçersizliği, bu ilişkiye dayanan temel alacağın doğumuna da engel olacağı için, taraflar arasında düzenlenmiş senet (çek) de, bedelsiz hale gelir.'' şeklinde beyanda bulunsa da bu hususa katılmalarının mümkün olmadığnı, davacı tarafın bu iddiasının TTK'ya ve kambiyo senetlerine ilişkin düzenlemelerin temeline aykırılık teşkil ettiğini, kıymetli evrakın doğumuna neden olan asıl hukuki ilişkinin, kıymetli evrakı etkilemeyeceğini, poliçe, bono ve çekin illetten mücerret senetler olduğunu, bu tür senetlerde asıl borç ilişkisi geçersiz ise bunu ispat etme yükümlülüğünün borçluda olduğunu, ... Çözümler Sanayi Ticaret Anonim Şirketi uyuşmazlığa konu çekleri ... şirketinden güneş enerjisi santrallerinin inşası karşılığında alacağına mahsuben bedel olarak aldığını, taraflar arasında güneş enerji santralleri için anlaşma yapıldığı ve bu anlaşmanın yüklenici firmasının ... Çözümler Sanayi Ticaret Anonim Şirketi olduğu, iş sahibinin ise ... Şirketi olduğu tüm belgeleriyle mevcut olduğunu, bu sebeple davacı tarafın dava dilekçesinde taraflar arasında hiçbir ticari ve hukuki bağın bulunmadığı yönündeki iddiası gerçeği yansıtmadığını beyanla uyuşmazlıkta yetkili mahkemenin Kayseri Mahkemeleri olduğunu, davacı tarafın bu hükmü gözetmeksizin davayı Osmaniye Asliye Hukuk Mahkemesinde açmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenle işbu dava hakkında yetkisizlik kararı verilmesini ve dosyanın yetkili mahkeme olan Kayseri Mahkemelerine gönderilmesini, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere davacı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:Mahkememizce taraf teşkili sağlanmış davanın taraflarına delillerini ibraz etme olanağı tanınmış uyuşmazlığın çözümü için gereken bütün deliller toplanmıştır.
Dava, Osmaniye 4. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatı İle) ... Karar sayılı yetkisilik kararı üzerine dosyanın mahkememize tevdi edildiği ve mahkememizin iş bu esas sırasına kaydının yapıldığı görülmüştür.
EPDK'ya müzekkere yazılarak 04/04/2018 tarihli ... Enerji Sistemleri Ltd. Şti'nin kuruma sunmuş olduğu dilekçenin bir örneğinin gönderilmesi istenilmiş, 30/11/2023 tarihli yazı ile müzekkereye cevap verilmiştir.
Osmaniye Ticaret Sicil Müdürlüğü'ne müzekkere yazılarak davalı tarafça bildirilen İcra Hukuk Mahkemesi'nde taraf olarak görünen ... Lastik Ltd. Şti'nin bilgileri celp edilmiştir.
3-(2) nolu ara karar yerine geldikten sonra ticari defterlerini mahkememize sunması ve inceleme yapılmasına karar verildiğinde iletişime geçilecek olan kişinin isim ve iletişim bilgilerinin mahkememize bildirilmesi için ... Lastik Ltd. Şti'ne müzekkere yazılmasına,
Tüm deliller toplandıktan sonra davacının ve ... Lastik Ltd. Şti'nin ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, muhasebeci-mali müşavir bilirkişi Osman Seyfi davacının ticari defterlerine yönelik incelemesinde 11/06/2024 tarihli raporunda özetle;
Davalının 2017-2018 yıllarına ait yevmiye-kebir-envanter defterlerinin açılış tasdikinin süresinde yapıldığı, kapanış tasdikine tabi yevmiye defterinin süresinde kapanış tasdikinin yapıldığı, defterlerin içerdiği kayıtların birbirini doğruladığı, defterlerin bu haliyle HMK 222/2 ye uygun olduğunun tespit edildiği,
Davaya konu çekin davalı kayıtlarında davacıdan tahsilat olarak kayıtlı olduğu, çeke karşılık taraflar arasında ticari faaliyetin varlığına ilişkin herhangi bir satış faturası kaydının olmadığı, davalının davaya konu çekin ticari ilişkisinin olduğu tespit edilen dava dışı ***ye ödeme olarak verdiğinin tespit edildiğini bildirir yönde tespit ve kanaatini sunmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı ... vekilinin beyan dilekçesi sunduğu görülmüştür.
... Lastik Ltd. Şti'nin ticari defterlerine yönelik yapılan incelemede muhasebeci - mali müşavir bilirkişi *** ve İcra İflas Hukukunda bilirkişi *** 19/04/2024 tarihli raporunda özetle;
A-) Davacı Yönünden İnceleme Ve Tespitler;
1- ) Davacı ... Lastik ve Tuh. Paz. Tic. Ltd. Şti.'nin 2018 ve 2020 yıllarına ait Yevmiye ve Defter'i Kebir defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığı,
2-) ... Lastik ve Tuh. Paz. Tic. Ltd. Şti.'nin defter kayıtların muhasebe standartlarına göre tutulduğu,
3-) ... Lastik ve Tuh. Paz. Tic. Ltd. Şti.'nin dava dosyası, 2018 yılına ait Resmi defterleri (Yevmiye,Defter’i Kebir ve Envanter ) ve dava konusu faturalar incelendiğinde resmi defter kayıtlarının aşağıdaki gibi olduğu;
a-) Davacının ( ... Lastik ve Tuh. Paz. Tic. Ltd. Şti.) Davalı adına düzenlediği dava konusu çeklerin, davacının defter Kayıtlarında 103.01.01 Verilen çekler hesaına kayıt altına alındığı, daha sonra136 Diğer çeşitli, Alacaklar hesabının 136.01.01 ... Çözünler hesabında 10.01.2018 tarih ve 00012nolu Mahsup Fişiyle aktarıldığı, ve yevmiye defter kaydında kayıt altına alındığı,
b-) Verilen 9.716.750,00 TL'lik çeklerin 2.092.500,00 tl'LİK KISMININ 10/10/2020 tarih ve ... fişinde HATIR ÇEKLERİNİN KARŞI FİRMA TARANIDAN ÖDENMESİ AÇIKLAMASIYLA ödeme kaydının olduğu, Ödenmeyen 7.624.250,00 TL'lik çeklerin 31.12.2020 tarih ve 00361 yevmiye fiş kaydıyla 2021 yılına devredildiği,
B-) ... Lastik Ltd. Şti Yönünden İncelemeler;
1-) ... Lastik Ltd. Şti'nin 2021ve 2022 yıllarına ait Yevmiye ve Defter'i Kebir defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığı,
2-) ... Lastik Ltd. Şti'nin defter kayıtların muhasebe standartlarına göre tutulduğu,
3-) Dava dışı ... Lastik Ltd. Şti'nin dava dosyası, 2021 ve 2022 yıllarına ait Resmi defterleri (Yevmiye,Defter’i Kebir ve Envanter ) ve dava konusu faturalar incelendiğinde resmi defter kayıtlarının aşağıdaki gibi olduğu;
a-) Dava dışı ... Lastik Ltd. Şti'nin 2021 vw 2022 yılı aralık ayında Osmaniye Ticaret Sicil Memerluğu tarafından şirket ana sözleşmesinin tescil edilerek tüzel kişiliğinin oluşturulduğu ve kuruluşunu tamamladığı,
b-Dava dışı ... Lastik Ltd. Şti'nin 2021 ve 2022 yılları defter kayıtlarının incelenmesi nedicesinde Davacı şirket ile davalı şirket arasında herhangi bir Ticari borç alacak ilişkisine rastlanmadığının tespit edildiğini bildirir yönde rapor sunulmuştur. Rapordan birer suretin taraflara tebliğ edildiği, rapora karşı davalı ... .... A.Ş vekilinin ve davalı ... vekilinin ayrı ayrı beyan dilekçesi sundukları görülmüştür.
Davacı vekiline dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı görülmekle davalı tarafa yemin teklif etme hakkı hatırlatılmış ancak davacı tarafça yemine ilişkin beyan sunulmadığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, YARGILAMA VE GEREKÇE:
Dava, kambiyo senedine dayalı olarak başlatılan icra takibine konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6). İspat, bir olayın veya hukuksal durumun varlığı veya yokluğu hakkında hâkimde kanaat uyandırmak için girişilen, ispat yükü üzerinde olan tarafın deliller vasıtasıyla yürüttüğü inandırma faaliyetidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesi gereğince ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukukî sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Karşı tarafın, iddianın gerçek olmadığı konusunda delil sunması ispat yükünü üzerine aldığı sonucunu doğurmaz (HMK m.191).
İspat yükü üzerine düşen taraf ancak ispata “elverişli” deliller ile iddiasının haklılığını kanıtlayabilir. Nitekim kanun koyucu HMK’nun 200. maddesinde belli miktarın üzerindeki uyuşmazlıklar yönünden bir hakkın doğumu, düşürülmesi, devri, değiştirilmesi, yenilenmesi, ertelenmesi, ikrarı ve itfası amacıyla yapılan hukukî işlemlerinin senetle ispatını zorunlu kılmış olup bu miktar dâhilinde kalan bir alacağın takdiri bir delille ispatı mümkün olmayacaktır.
İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.
Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir. Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.
Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, senedin teminat senedi olduğunu ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir. Aynı ilkeler, HGK'nun 17/12/2003 gün ve 2003/19-781 Esas ve 2003/768 Karar sayılı ilamında da benimsenmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 201. maddesinde "Senede bağlı her çeşit iddiaya karşı ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukuki işlemler ikibinbeşyüz Türk Lirasından az bir miktara ait olsa bile tanıkla ispat olunamaz" hükmü düzenlenmiştir. Senede karşı ileri sürülen hukukî işlemlerin senetle ispatı zorunludur. Senede bağlı olan her çeşit iddiaya karşı defi (savunma) olarak ileri sürülen ve senedin hüküm ve kuvvetini ortadan kaldıracak veya azaltacak nitelikte bulunan hukukî işlemler, ispat sınırından az bir miktara ilişkin olsa bile tanıkla ispat olunamaz; ancak senet (kesin delil) ile ispat edilebilir.
Tüm açıklamalar dikkate alındığında; Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddesi hükmü uyarınca; kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri hakkını dayandırdığı olguların varlığını kanıtlamakla yükümlü olduğu, HMK.190. Maddesi gereğince ileri sürdüğü bir olaydan kendi yararına haklar çıkarmak isteyen kimsenin, iddia ettiği olayı kanıtlaması gerektiği, senede karşı ispat kuralı gereği iddianın ancak yazılı delil ile ispat edebileceği, menfi tespit davalarında ispat yükünün kural olarak alacaklıda bulunduğu ancak kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükümlülüğünün davacı borçluya ait olduğu, davacının iddiasını ispatlar yazılı delil sunmadığı gibi yemin delilini de icra etmediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenler ile;
1-Davanın reddine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu'na ekli (1) sayılı tarife gereğince; alınması gereken 427,60-TL harcın davacı tarafından peşin yatırılan 3.202,04-TL harçtan mahsubu ile artan 2.774,44-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan tüm yargılama giderlerinin kararın mahiyeti gereği davacı taraf üzerine bırakılmasına,
4-Davalı tarafından yapılan herhangi bir yargılama gideri bulunmadığından bu konuda mahkememizce herhangi bir karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ...'e verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. gereğince hesap edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... Çözümler Sanayi Ticaret Anonim Şirketi'ne verilmesine,
7-6100 sayılı HMK 120 ve 333. maddeleri gereğince taraflarca yatırılan gider avansının kalan kısmının kararın kesinleşmesi halinde tarafça numarası bildirilen veya bildirilecek hesaba, hesap numarası bildirilmediği takdirde adreslerine ödemeli olarak re'sen gönderilmesine,
8-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 203. maddesi uyarınca dosyanın tarih ve işlem sırasına düzenlenip dizi listesine bağlanmasına, Yazı İşleri Müdürü tarafından kontrolü yapıldıktan sonra İstinafa gönderilmesine veya arşive kaldırılmasına,
Dair, davacı vekilinin ve davalılar vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/12/2024

Katip ***
e-imzalıdır

Hakim ***
e-imzalıdır