mahkeme 2022/2045 E. 2025/1005 K.

T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2022/2045
KARAR NO : 2025/1005

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 15/09/2021 (Dava) - 29/09/2022 (Karar)
NUMARASI : 2021/560 Esas - 2022/748 Karar
DAVA : Sigorta (Trafik Sigortası Kaynaklı)
BAM KARAR TARİHİ : 24/06/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 24/06/2025

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/09/2022 tarih ve 2021/560 Esas - 2022/748 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 25/06/2021 tarihinde müvekkili olduğu şirkete ait ...plaka sayılı araca ... İli .... İlçesi, .... Mahallesi ...Sokakta seyir halinde iken, ....plaka sayılı aracın arkadan çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, karşı yan sürücüsünün %100 asli ve tam kusurlu olduğunu, davalı .... A.Ş. 'nin gerek haksız fiil gerekse araç işleteni olarak davacının aracında oluşan zarardan sorumlu olduğunu, davalı . ... A.Ş.'nin ise kusurlu ... plaka sayılı aracın 11967896 no'lu KTK ZMS poliçesi nedeniyle sorumlu olduğunu ileri sürerek, müvekkilinin aracında oluşan şimdilik 100,00-TL (kdv) dahil hasar bedelinin 100-TL değer kaybı bedelinin araç işleteninden haksız fiil tarihinden (davalı sigorta şirketinden temerrüt tarihinden (hasarı ret tarihi) 100,00-TL ikame araç bedelinin (sigorta şirketi hariç- sadece işletenden) (haksız fiil) kaza tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile yargılama giderleri ve avukatlık ücretiyle karşı yandan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı ...Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen....plakalı aracın müvekkili olduğu şirket nezlinde 111967896 numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik Sigortası) sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, başvurucunun, müvekkili olduğu şirkete başvurusu üzerine 4210026440-1 nolu hasar dosyası açıldığını, gerekli incelemelerin yapıldığını, hasarın beyan edildiği şekilde gerçekleşmediğini, poliçeye müstenit müşterek meteselsil sorumluluklarının poliçe limitiyle sınırlı olduğunu kaza masraf ve vekalet ücreti sorumluluklarının da bu miktara isabet eden oranlarda olacağını savunarak, haksız davanın reddine, vekalet ücreti ile masrafların davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle: 25/06/2021 tarihinde İzmir İli, Bornova İlçesinde yaşandığı iddia olunan kaza nedeniyle müvekkilinin işleten olduğu iddiasıyla meydana gelen hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedeli talebinde bulunduklarını, davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin filo kiralama firması olduğunu, dava konusu aracın 07/05/2021 tarihli 2021/029 numaralı kiralama genel şartlar uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ve ile 20/02/2021-31/10/2022 tarihleri arasında ... Limited Şirketine kiralandığın bu nedenle davalı müvekkilinin işleten sıfatının olmadığını, davacının tüm iddialarının haksız ve dayanaktan yoksun olduğunu, davacının iş bu davadaki tüm taleplerinin zaman aşımına uğradığını, husumet nedeniyle davanın reddinin gerektiğini savunarak, açılan davanın esastan reddine tüm yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:
İlk derece mahkemesince; "...25.06.2021 tarihli kazanın oluşumunda ;davalı tarafa ait ...plaka sayılı araç sürücüsünün etken olduğu, davacı tarafa ait ... plaka sayılı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda etken olmadığı meydana gelen trafik kazasında davacıya ait araçta 9.600,00 TL maddi hasar bedeli 2.000,00 TL değer kaybı 1.050,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere toplam 12.650,00 TL zarar oluştuğu, bu zararın 9600,00 TL hasar bedeli tazminatından ve 2000,00 TL değer kaybı tazminatından kazaya karışan karşı taraf aracın ZMMS sigortacısı olan davalı sigorta şirketi ve davalı ... A.Ş tarafından müştereken ve müteselsilen,1.050,00 TL ikame araç bedelinin ise davalı .... . A.Ş. Tarafından karşılanması gerektiği..." gerekçesiyle 1-Davanın KABULÜ ile; 9.600,00 TL hasar bedeli maddi tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak üzere 27.07.2021 temerrüt tarihinden itibaren,davalı yönünden 25/06/2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 2.000,00 TL değer kaybı maddi tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden poliçe limiti dahilinde olmak üzere 27.07.2021 temerrüt tarihinden itibaren, davalı yönünden 25/06/2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 1.050,00-TL ikame araç bedelinin davalı ...Anonim Şirketinden 25.06.2021 kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı.... A.Ş. vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu olaya karışan ... plakalı aracın başka 11 araçla birlikte.... Ltd. Şti.'ne kiralandığını, yapılan kiralama ile dava konusu ... plakalı araçta ... Tic. Ltd. Şti. (Eski Ünvanı .... Tic. Ltd. Şti.) tarafından kendi hesabına, tehlikesi kendine ait olmak üzere işletilmek amacıyla verilerek teslim edildiğini ve kiracı tarafından da bu şekilde işlendiğini, kazaya karışan aracında 24/05/2021 tarihinde kiracıya teslim edildiğini, ... Tic. Ltd. Şti. İle müvekkili şirket arasında imzalanan uzun süreli kiralama sözleşmesi ve eklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı Maslak Vergi Dairesi Müdürlüğüne beyan edilerek resmileştirildiğini ve damga vergisi ödemesinin yapıldığını, kaza tarihinden çok önce dahi taraflar arasındaki kiralama ilişkisi nedeniyle kiracıya keşide edilen faturaları ve KABİS kayıtlarını dosyaya sunduklarını, KABİS kayıtlarının Emniyet Genel Müdürlüğü tarafında tutulduğunu, bu belgelerle de aracın uzun süreli kiralamada olduğunun sabit olduğunu, yerel mahkemece tüm bunlar yok sayılarak davanın kabulüne karar verilmesiyle müvekkilinin icra tehdidi altında bırakılarak mağdur edildiğini, müvekkilinin bu aracın işleteni olmadığını, Karayolları Trafik Kanununda tanımlanan işleten sıfatının .... Tic. Ltd. Şti.'ne geçtiğini, bu nedenle davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, yerel mahkemece husumet itirazlarının reddedildiğini, kazaya ait fotoğraflar, kaza sonrası oluştuğu iddia edilen hasar ve tutulan kaza tespit tutanağı incelendiğinde, kazanın trafik kaza tespit tutanağında iddia edildiği gibi gerçekleşmediğini, müvekkiline ait aracın hasar aldığı yer ve hasarın derecesi gözetildiğinde davacıya ait aracın iddia olunan bölgeden ve iddia edilen derecede hasar almasının mümkün olmadığını, değer kaybı ve ikame araç bedeli talebinde bulunulmasının mümkün olmadığını, bu itirazları dilekçelerinde belirttiklerini ancak yerel mahkemece itirazlarının değerlendirilmediğini ileri sürerek, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası sebebiyle araçtaki hasar bedeli, değer kaybı ve ikame araç bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece; davanın kabulüne karar verilmiş olup hüküm davalı .... A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
2918 sayılı KTK hükümlerine göre, trafik kaydı "işleteni" kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hâkimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hâkimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hâkimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Somut olayda kazaya sebebiyet veren... plakalı aracın davalı ... A.Ş. adına kayıtlı olduğu, davalının bu aracı uzun süreli kiralama sözleşmesi ile dava dışı ... Ltd. Şti.ye kiraladığını iddia ederek cevap dilekçesi ekinde buna yönelik araç kiralama sözleşmesi, takbis kayıtları ve vergi kayıtlarını sunmasına rağmen mahkemece sadece araç kiralama sözleşmesi üzerinde durularak bu sözleşmenin her zaman düzenlenebileceği gerekçesiyle eksik incelemeye dayalı olarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılması gereken iş, davalının sunduğu delillerin üzerinde durularak, taraflar arasında uzun süreli kira sözleşmesine konu araç yönünden ekonomik yararlanmanın kime ait olduğu, kira sözleşmesi ve kira bedelinin Maliye ve Vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde konusunda uzman bir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği hususları tartışılarak sonucuna göre karar vermek olmalıdır.
Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davalı.... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı ...A.Ş. vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile, İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/560 Esas - 2022/748 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-İSTİNAF AŞAMASINDA; istinaf eden davalı şirket tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde kendisine iadesine,
4-İstinaf aşamasında istinaf eden taraflarca yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek nihai kararda ele alınmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 24/06/2025

İ