mahkeme 2023/1434 E. 2025/1168 K.

T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/1434
KARAR NO : 2025/1168

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 06/06/2023
NUMARASI : 2021/1330 Esas - 2023/376 Karar
DAVANIN KONUSU : Alacak
KARAR TARİHİ : 11/09/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 11/09/2025

Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 06/06/2023 tarih 2021/1330 Esas 2023/376 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye..... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili, davacı ile davalı arasında 26/10/2020 tarihinde acentelik sözleşmesi akdedildiğini, sözleşmenin konusunun davalı şirkete ait taşıtların yükleme boşaltma, gümrükleme ve pazarlama işlemleri ile diğer acentelik hizmetlerinin yürütülmesi olduğunu, sözleşmenin devamı sırasında davalı tarfından haksız ve usülsüz yere feshedildiğini, acentelik sözleşmesinin feshinden dolayı davacının zarara uğradığını belirterek; toplam 276.937,34-TL zararın ticari mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin davacının sözleşme hükümlerini ihlal eden ve ticaret hukukunun genel teamüllerine aykırı eylemleri neticesinde 25/06/2021 tarihinde haklı nedene dayalı olarak davalı tarafından feshedildiğini, İstanbul mahkemeleri ve icra daireleri yetkili olduğunu, Acentelik Sözleşmesi Ek Protokolü ve diğer sözleşme eklerinin imzalanmasından sonra davacının pek çok kere acentelik sözleşmesi hükümlerini ihlal eden, hukuka, ticari teamüllere ve acentenin rekabet etmeme ve ödeme yükümlülüklerine açıkça aykırı olan eylemlerde bulunduğunu, davacının tespit edilen bu eylemlerinin acentelik sözleşmesinin haklı sebebe dayalı olarak ve derhal feshini gerektirecek nitelikte olduğunu, acentelik sözleşmesinin tek taraflı olarak ve derhal feshedilebileceği sözleşme ve eklerinde düzenlendiğini, belirterek; davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı acentenin SSK kaydı yaptırmadan personel çalıştırdığı, çalıştırdığı personellerden ....'in ve....'nın SSK kaydı yaptırılmadan acentede çalıştırıldığı, yine tutulan tutanaklar ve dinlenen tanık beyanlarına göre davacı acentenin "....." firmasına ait ürünleri acentede bulundurup sattığının anlaşıldığı, davacı acentenin böylelikle acente sözleşmesinin ilgili maddeleri gereğince üstlendiği yükümlülüklere aykırı davrandığı, acentelik sözleşmesinde böyle durumlarda acentenin sözleşmesinin tek taraflı feshedilebileceğinin düzenlendiği, davacı acente hakkında ayrıca davalı şirketin kargo ücretlerinin geç ödenmesi hakkında 02/03/2021 tarihinde davacının savunmasını aldığı, davacının rahatsızlığı nedeniyle işten erken ayrıldığını çalışanların verilen talimatı yerine getirmediklerini savunduğu, yine davalı şirket tarafından tutulan 29/04/2021 ve 07/06/2021 tarihli tutanaklarda kaydi kasa bakiyesi ile fiili kasa bakiyelerinin aynı olmadıklarının tutanak altına alındığı, bu durumlara ilişkin de acentelik sözleşmesinde müeyyideler düzenlendiği, tüm bu açıklamalar nazara alındığında davalı şirketin acentelik sözleşmesini 25/06/2021 tarihi itibariyle fesih etmesinin haklı olduğu, taraflar arasındaki acentelik sözleşmesinin davalı tarafından 25/06/2021 tarihi itibariyle haklı olarak feshedilmesi nedeniyle davacının tazminat ve hak ediş olarak iddia ettiği alacağın bir kısmı dışında alacak taleplerinin yerinde olmadığı, acentelik sözleşmesi için yapılan noter giderlerinin ve acentelik sözleşmesi nedeniyle verilen ipotekten kaynaklanan harç ve ekspertiz giderlerinin kim tarafından karşılandığına ilişkin herhangi bir delil bulunmadığı, sözleşmede noterlik ve ipotek masraflarının davalı şirket tarafından karşılanacağına ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, ek sözleşmenin 5/5.maddesinde "Acente yaptığı hizmetler karşılığında .....Kargo’dan hak edişinin dışında, masraf ya da başka bir gerekçeyle herhangi bir bedel talep edemez." hükmüne yer verildiği, davacı tarafından ödenen fazlaya ilişkin kira bedeli bulunmadığı, sözleşmeye göre ödenen kira bedellerinden davacı acentenin sorumlu olduğu, acentelik sözleşmesinde ......Kargo marka kullanım hakkı bedeli adı altında alınan ödemelerin iade edilmeyeceğinin düzenlendiği, davalı tarafın sözleşmeye uygun şekilde % 30 iskonto uygulayarak demirbaşları geri aldığı, davacı tarafın acenteye başkaca demirbaş kazandırdığını iddia ettiği ve bunların bedelini istediği ancak davacının buna ilişkin dosyaya delil sunmadığı, bu hususu ispatlayamadığı, davacının yoksun kalınan kazanca ve acente ilk teslim alındığında geç ödenen hak ediş nedeniyle ..... Bankasından çekilmek zorunda kalınan ve daha sonra bankaya ödenen kredinin faiz tutarına ilişkin zarar taleplerinin yerinde olmadığı, davalının tek taraflı olarak acentenin kusuru nedeniyle sözleşmeyi haklı sebeple feshetmesi nedeniyle davacının talepte bulunma hakkının bulunmadığı, bahsi geçen ilk hak edişin geç ödendiğine ilişkin dosyada delil bulunmadığı anlaşılmakla, yukarıda açıklanan istemler yönünden davacının istemlerinin yerinde olmadığı, davalının usulüne uygun tutulan ticari defterlerine göre davacının davalı şirketten 11.101,43-TL hak ediş alacağı bulunduğunun tespit edildiği, davacının bunun dışında fazlaya ilişkin hak ediş alacağına ilişkin iddiasını ise ispatlayamadığı, belirtilerek; davanın kısmen kabulüne fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, tanık anlatımlarında da yer alan davacının acentelik sözleşmesine uymayan başka işlerle ilgilenme, açılış kapanış saatlerine uymama, şirket aracını başka amaçlarla kullanma, sigortasız personel çalıştırma, geç para yatırma gibi nedenlerle denetimlerde tutulan tutanaklardaki iddialara ilişkin olarak savunma sonrasında davacının bu iş ve işlemleri sürdürdüğü, süreklilik haline getirdiği, bu nedenle davalı şirketin maddi ve manevi olarak telafisi güç zararına neden olduğuna dair maddi kanıtlar ortaya koyulmadan yapılan sözleşmenin feshinde ölçülülükten, hak ve nesafetten söz edilmesi mümkün olmadığını, davalının davacının göndermiş olduğu dosyada mevcut 05.12.2020-31.05.2021-30.06.2021 tarihli faturalarda ve diğer yazışmalarda yer alan ..... logosunundan haberdar olduğunu, 18/10/2022 tarihli kök rapora ve 04/01/2023 tarihli ek rapora neden itibar etmediğini somut kanıtlarla ortaya koymadan 07/07/2022tarihli kök rapora ve 21/10/2022 tarihli ek rapora dayalı olarak eksik inceleme ile karar verildiğini, bilirkişi ..... ve bilirkişi ..... tarafından düzenlenen raporlardaki sözleşme masrafları belgeleri olmasına rağmen muhasebe tarafından kayda alınmamış olması, banka kredisinin davalının yükümlülüğünü sözleşmeye uygun olarak zamanda yerinde getirmemesinden kaynaklı olarak ödenmiş olması ve bu durumun sunulu belgeler itibariyle ilgili banka şubesindeki kayıtlarda mevcut olması ve diğer masrafların iş ve işletmenin gereklerinden kaynaklanması nedeniyle tespiti mümkün olduğunu araştırmadan, eksik inceleme ile karar verildiğini belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir
Davalı istianfa cevap dilekçesi ile davacının istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir.
GEREKÇE : Dava, taraflar arasında düzenlenen acente sözleşmesinin haksız feshedildiği iddiasına dayalı tazminatı istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
1. Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
2.Toplanan tüm deliller ile hukuki ve maddi vakıalar karşısında; taraflar arasında 26.10.2020 tarihli 5 yıl süreli acentelik sözleşmesi sözleşmesi ve eki protoklün gereğince tarafların tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih hakları bulunmasına, .... Kargo'nun derhal fesih yetkisini kullanacağı durumlarda fesih iradesinin acenteye tebliğ edileceği gün sözleşmenin sona erecek olmasına, acentelik sözleşmesinde herhangi bir sebep gösterilmeksizin fesih hakkının bulunduğuna dair bir hüküm olması halinde dahi, sözleşmenin feshi için haklı bir sebebin bulunması gerekmesine, (Yargıtay 11. HD'nin 2015/15206 E., 2016/4748 K.; 2016/7089 E. 2018/1278 K.; 2014/7542 E. 2014/16209 K.), acentenin taraflar arasındaki düzenlenen sözleşme ve acentelik sözleşmesinin eki niteliğindeki ek sözleşmeye aykırı şekilde SSK kaydı yaptırmadan personel çalıştırdığı, çalıştırdığı, "....." firmasına ait ürünleri acentede bulundurup sattığı, davalı şirketin kargo ücretlerinin geç ödenmesine neden olduğu ve kaydi kasa bakiyesi ile fiili kasa bakiyelerinde aykırılıklar oluşturuduğundan bahisile acente sözleşmesinin ilgili maddeleri gereğince üstlendiği yükümlülüklere aykırı davrandığı, bu hususun sözleşme kapsamında haklı neden olup davalıya derhal fesih yetkisi tanıdığının belirlenmesine, davalı şirketin acentelik sözleşmesini 25/06/2021 tarihi itibariyle fesih etmesinin haklı olduğun anlaşılmasına, bu kapsamda, istinaf edenin sıfatına göre ileri sürülen istinaf itirazlarının sonuca etkili olmamasına, göre, ilk derece mahkemesince verilen kararda bir hukuka aykırılık bulunmamakla, istinaf itirazları yerinde değildir.
Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 615,40-TL'den peşin alınan 269,85-TL'nin mahsubu ile bakiye 345,55-TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere 11/09/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.