mahkeme 2023/362 E. 2024/281 K.

T.C.
İZMİR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/362 Esas
KARAR NO : 2024/281
DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 03/05/2023
BİRLEŞEN İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
2023/764 ESAS 2023/739 KARAR SAYILI DOSYASI
DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 18/09/2023
KARAR TARİHİ : 02/04/2024
Mahkememizde görülen Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) ve birleşen dosya yönünden görülen İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili esas dosya yönünden vermiş olduğu dava dilekçesiyle özetle; Davacı şirket, gıda ve yiyecek sektöründe adına kayıt ve tescilli ... Döner isimli markası ile ülkenin değişik şehirlerinde franchise sözleşmeleriyle yaygın şubelerinin olduğunu, bu kapsamda faaliyete geçmesi planlanan İstanbul/Göktürk şubesinde yerine özel nitelikte istenilen soğuk hava deposunun imalatının yapılması ve teslimi hususunda bu iş alanında faaliyet gösteren davalı taraf ile anlaşmaya varmış olduğunu, davacı şirket ile davalı arasında tesis edilen bu akdi ilişki yüklenici sıfatını haiz davalı
taraf soğuk hava deposu imalatı ile teslimatı işini yapmayı, iş sahibi sıfatını haiz davacı
şirket ise bu işin karşılığında davalı tarafa (KDV dâhil) 53.100,00-TL bedel ödemeyi üstlendiğini, davalı tarafından işin imalatı ile teslimatı yapılmadan önce, davacı şirket tarafından;
... Finansbank A.Ş. nezdindeki hesabından davalı tarafın Türkiye... Bankası A.Ş. nezdindeki
hesabına “...Soğuk Hava Ön Ödeme” açıklaması düşülerek havale yapılmak suretiyle; 20.02.2023 tarihinde iş bedeli avans ödemesi olarak davalı tarafa 10.000,00 TL ödenmiş olduğunu, banka dekontu ile sabit olduğunu, ayrıca; ... Katılım Bankası A.Ş. Örnek Mahallesi Şubesi’ndeki ... IBAN no’lu hesabına ait olduğunu,...seri no’lu, 27.05.2023 ileri keşide tarihli ve 43.000,00 TL bedelli çek de, iş bedeli avansı niteliğinde yüklenici davalı emrine keşide edilerek davalı tarafa teslim edildiğini, davalı taraf iş bedeline ilişkin düzenlediği 20.02.2023 tarih ... numaralı ve 53.100,00-TL bedelli faturası üzerinde, kaşesi ve imzasıyla birlikte yer alan, “Çeki elden teslim aldım yazısı olduğu" 10.03.2023-10.03.2025 tarihine kadar soğuk hava deposu garanti kapsamında olduğunu, 11.03.20222 soğuk hava deposu çalışır şekilde teslim edileceği yönündeki yazılı beyanı ile mezkûr çeki yapımını üstlendiğini soğuk hava deposunun imalatı ile teslimatından önce avans olarak aldığını ikrar ile kabul etmiş olduğunu, davalının faturası suretinde mezkûr beyanı ile kaşesi ve imzasını içerir suretle vücuda getirdiğini bu belge hasımdan sadır adi senet vasfında yazılı delil niteliğinde olduğunu,
davalı taraf eser sözleşmesi kapsamında yapımını üstlendiği işi hiç yapmadığını ve eseri teslim
etmemiş olduğunu, işin bedeline hiç hak kazanamamış olduğunu ve davalı tarafa iş bedeli avansı olarak verildiğini yazılı delil ile ispat edilen mezkûr çek bedelsiz/karşılıksız kalmış olduğunu, iş sahibi davacının çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve çekin iptaline karar verilmesi gerektiğini, davacı şirketin davalı lehine keşide ettiğini,... Bankası A.Ş. Örnek Mahallesi Şubesi nezdindeki TR... IBAN no’lu hesabına ait,...seri no’lu, 27.05.2023 keşide tarihli ve 43.000,00 TL bedelli çekin, muhatap bankaya ibraz edilmesi hâlinde bedelinin ödenmemesi gerektiğini, davaya konu mezkûr çeke dayanılarak davacı aleyhine verilecek ihtiyati haciz kararlarının infaz edilmemesi gerektiğini, davaya konu mezkûr çeke dayanılarak davacı aleyhine icra takibi yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, HMK.m.389 v.d. hükümlerde öngörülen şartlar ile davacı müvekkilinin haklarının ivedi olarak korunmasında zorunluluk mevcut olmakla, HMK.m.390/2 hükmüne göre karşı tarafı dinlemeden dosya üzerinde yapılacak inceleme neticesinde; davacı müvekkilin davalı lehine keşide ettiği, ... Katılım Bankası A.Ş. Örnek Mahallesi Şubesi nezdindeki TR... IBAN no'lu hesabına ait,... seri no'lu, 27.05.2023 keşide tarihli ve 43.000,00-TL bedelli çekin, muhatap bankaya ibraz edilmesi hâlinde bedelinin ödenmemesi, davaya konu mezkür çeke dayanılarak davacı müvekkili aleyhine verilecek ihtiyati haciz kararlarının infaz edilmemesi, davacı müvekkilin davalı lehine keşide ettiği ...Katılım Bankası A.Ş., Örnek Mahallesi Şubesi nezdindeki TR... IBAN no'lu hesabına ait, ... seri no'lu, 27.05.2023 keşide tarihli ve 43.000,00-TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve davaya konu mezkür çekin iptaline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin de davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekilinin ihtiyati tedbir kararı talebi ile ilgili olarak mahkememizin 05/05/2023 tarihli ara kararı ile "Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmasa dahi , ibraz edilmese dahi mübrez fıkra sureti ile sözleşme bulunduğu dava konusu şeklin avans , teminat olarak verildiği, davalının taahhüt ettiği soğuk hava deposu imalatının yapılmadığı iddiasının ispatının yargılamayı gerektirdiği asıl olmakla beraber kendi ifa yükümlülüğünü kısmi ödeme ve teminat gereğince nakit çek vererek yapan tarafın ifanın yapılmadığı iddiasının makul ve yaklaşık ispat anlamında haklı olması nazara alınarak takdiren teminatsız olarak ihtiyati tedbir konulmasına, ... seri numaralı 27/05/2023 keşide tarihli 43.000,00 TL bedelli çek hakkında ödeme yasağı konulmasına, İhtiyati tedbir kararına konu çekin davalı dışındaki 3. kişiler tarafından bankaya ibrazı halinde mahkememizce işbu çek yönünden verilen ihtiyati tedbir kararının 3. kişiler yönünden uygulanmamasına" karar verilmiştir.
Davacı vekili birleşen dosya yönünden vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketi yemek ve gıda sektöründe adına kayıt ve tescilli “... Döner” isimli markası ile ülkenin değişik şehirlerinde franchise sözleşmeleri yoluyla yaygın şubelerinde faaliyet göstermekte olduğunu, bu kapsamda faaliyete geçmesi planlanan İstanbul /Göktürk şubesinde, yerine özetl nitelikli istenilen soğuk hava deposunun imalatının yapılarak 11.03.2023 tarihinde çalışır hâlde teslimi hususunda, bu iş alanında faaliyet gösteren davalı taraf ile anlaşmaya vardığını, davacı müvekkili şirket ile davalı arasında tesis edilen bu akdi ilişki TBK.m.470 v.d. hükümlerde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olduğunu, işbu sözleşmeye göre; yüklenici sıfatını haiz davalı taraf, soğuk hava deposu imalatı ile teslimatı işini yapmayı, iş sahibi sıfatını haiz davacı müvekkil şirket ise bu işin karşılığında davalı tarafa (KDV dâhil) 53.100,00-TLbedel ödemeyi üstlendiğini, davalı tarafından işin imalatı ile teslimatının yapılmadan önce davacı müvekkili tarafından ... A.Ş. nezdindeki hesabından-davalı tarafın Türkiye ... Bankası A.Ş. nezdindeki hesabına 20.02.2023 tarihinde, “...Soğuk Hava Ön Ödeme” açıklaması ile yapılan banka havalesiyle iş bedeli avans ödemesi olarak davalı tarafa 10.000,00-TL ödendiğini, buna karşılık davalı taraf, eser sözleşmesi kapsamında yapımını üstlendiği işi hiç yapmadığını ve eseri teslim etmediğini, davacı müvekkilinin iş bedelini yine iş bedeli avansı olarak verdiği mezkur çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti istemiyle, davalı aleyhine İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi nezinde ... esas sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığını, huzurdaki istirdat davası ile mezkûr menfi tespit davasının konuları aynı borç ve biri hakkında verilecek karar diğerini de etkileyecek olmakla, her iki dava arasında maddi ve hukuki irtibat mevcuttur ve huzurdaki itirazın iptali davasının, daha önce açılan mezkûr menfi tespit davası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin 26/09/2023 tarih ve... karar nolu kararı ile mahkememizin ... esas sayılı dava dosyası arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğundan, mahkememiz dava dosyasının 6100 sayılı HMK'nun 166.maddesi gereğince İzmir... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmiş ve dosya mahkememizin... esası içerisine alınmıştır.
Davalıya esas dosya ve birleşen dosya yönünden dava dilekçeleri ve ekleri tebliğ edilmiş olup yasal süre içerisinde cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE & NETİCE VE KANAAT:
...sının 12/12/2023 tarihli cevabi yazısında; ...Türk'e ait 27/05/2023 keşide tarihli, ... no.lu çek ... A.Ş. (VKN:...) tarafından... Ticari şubeye ibraz edilmiş olup, 17/03/2023 tarihinde Banka kayıtlarına giriş yapıldığını, söz konusu çek 29/05/2023 tarihinde takas aracılığı ile mahkemelik işlem gördüğünü, sonrasında.. no.lu çek ... A.Ş. (VKN: ...) tarafından ... Ticari şubeye tekrar ibraz edilmiş olup, 01/06/2023 tarihinde Banka kayıtlarına giriş yapıldığını, söz konusu çek 02/06/2023 tarihinde Takas aracılığı ile ödendiği bildirilmiştir.
Esas dosya yönünden dava, ... Katılım Bankası A.Ş., Örnek Mahallesi Şubesi nezdindeki TR... IBAN no'lu hesabına ait,... seri no'lu, 27.05.2023 keşide tarihli ve 43.000,00-TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine ve davaya konu mezkür çekin iptaline yönelik menfi tespit istemine ilişkindir.
Birleşen dosya yönünden dava, davalı yüklenici eser sözleşmesinden doğan borcunu hiç ifa etmediğinden, sözleşmeden dönme sebebiyle ödenen iş bedeli avansının istirdadı istemine yöneliktir.
Tüm dosya kapsamı birlikte incelenmekle; tarafların arasındaki uyuşmazlığın taraflar arasında istisna sözleşmesi kaynaklı verilen çekin bedelsizliği, ilaveten avans olarak verilen paranın iadesi koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı,
Somut olayda; Esas dava dosyası yönünden dava, taraflar arasında yapılan ticari alışveriş gereğince, davacı tarafça davalı tarafa verilen dava konusu... Katılım Bankası A.Ş Örnek Mahallesi Şubesi ... seri numaralı,27/05/2023 keşide tarihli, 43.000,00 Türk Lirası bedelli çekin davalı tarafça anlaşma gereği yerine getirilmediğinden bahisle davacının dava konusu çek yönünden borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit talepli olarak açılmış,
Birleşen dosya yönünden ise dava, davalı yüklenici eser sözleşmesinden doğan borcunu hiç ifa etmediğinden, sözleşmeden dönme sebebiyle ödenen iş bedeli avansının istirdat talepli olarak açılmış,
Davalı tarafından esas sözleşemeden kaynaklı borç ve yükümlüklerin hiç bir şekilde yerine getirilmediği, bu bakımdan davacı tarafın sözleşmeden kendisine müteveccih edileri yerine getirmesine rağmen gerek teminat senedi verilmesi gerekse de kısmi ifa nın mevcudiyetine rağmen davanın kendisine vaki edimleri yerine getirmediği, buna dair hukuki haklı bir savunma ve delilinin de bulunmaması nazara alınark;
Davanın kabulüne, (asıl ve birleşen dosya yönünden ayrı ayrı) davacı tarafın, davalı lehine keşide ettiği ... Katılım Bankası A.Ş., Örnek Mahallesi Şubesi nezdindeki TR... IBAN no’lu hesabına ait, ...seri no’lu, 27.05.2023 keşide tarihli ve 43.000,00-TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine, davaya konu çekin iptal talebi hakkında işbu davanın zayii davası olmaması sebepli hüküm tesisine yer olmadığına, istirdat talebinin kabulü ile hüküm altına alınan dava değeri müddeabih 10.000 TL alacağın 02.11.2022 den itibaren tahakkuk edecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davanın KABULÜNE, (Asıl ve birleşen dosya yönünden ayrı ayrı)
i*-) Davacı tarafın, davalı lehine keşide ettiği ...ankası A.Ş., Örnek Mahallesi Şubesi nezdindeki TR... IBAN no’lu hesabına ait, ... seri no’lu, 27.05.2023 keşide tarihli ve 43.000,00-TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığının tespitine,
ii*-) Davaya konu çekin iptal talebi hakkında işbu davanın zayii davası olmaması sebepli hüküm tesisine yer olmadığına,
iii*-)İstirdat talebinin kabulü ile hüküm altına alınan dava değeri müddeabih 10.000 TL alacağın 02.11.2022 den itibaren tahakkuk edecek avans faizi ile davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
ESAS DOSYA YÖNÜNDEN;
2-Alınması gereken 2.937,33 TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 734,34 TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 2.202,99 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacının kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir ve tayin edilen 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 179,90 TL başvurma harcı, 734,34 TL peşin harç toplamı 914,24 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
BİRLEŞEN DOSYA YÖNÜNDEN;
5-Alınması gereken 683,10 TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 413,25 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
6-Davacının kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince takdir ve tayin edilen 10.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
7-Davacı tarafından yapılan 261,00 TL tebligat masrafı, 10,00 TL e-tebligat masrafı, 4,75 TL KEP masrafı toplamı 275,75 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 269,85 TL başvurma harcı, 1.097,46 TL peşin harç toplamı 1.367,31 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
9-Davalı tarafından esas ve birleşen dosya yönünden yapılan yargılama gideri ve yatırılan delil avansı bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
10-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı asilin yokluğunda;
Menfi tespit yönünden,
Dair karar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 341. v.d.maddeleri gereğince (2) hafta içerisinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.
İstirdat yönünden,
Dair; HMK 341/2 hükmü mucibince kanunyolu olmaksızın miktar itibarıyla KESİN olarak verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 02/04/2024
Katip ...
¸e-imza

Hakim ...
¸e-imza