mahkeme 2024/850 E. 2025/286 K.

T.C.
İZMİR
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/850
KARAR NO : 2025/286
DAVA :Hizmet Alım Sözleşmesi Kapsamında Dava Dışı İşçiye Ödenen Kıdem Tazminatının Rücuen Tahsili Amacıyla Açılan Tazminat
DAVA TARİHİ : 10/10/2024
KARAR TARİHİ : 08/04/2025
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkili İdarenin 233 sayılı KHK uyarınca
sermayesinin tamamı Devlete ait, tüzel kişiliğe ve faaliyetlerinde özerkliğe sahip, sorumluluğu sermayesi ile sınırlı bir İktisadi Devlet Teşekkülü olduğunu, teşekkülün iktisadi alanda “ticari” esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu ve müvekkil idarenin bu sebeple Türk Ticaret Kanunu gereğince tacir niteliğini haiz bir kuruluş olduğunu, müvekkil kurumun 233 sayılı KHK uyarınca kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu ve bina ve eklentilerinin güvenliğinin sağlanmasının ihale yöntemiyle özel güvenlik şirketlerinden satın alındığını, özel güvenlik hizmetinde ihale edilen her bir yüklenici firmanın ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini, söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumlulukların bu firmalara ait bulunduğunu, dava dışı ...'in müvekkil idarenin özel güvenlik işlerini üstlenen davalı şirketlerde 16.04.2009 - 31.05.2021 tarihleri arasında çalıştığını, ...'in çalışmış olduğu hizmetler karşılığı toplam 76.575,01 TL kıdem tazminatı ödemesi yapıldığını müvekkili idarece dava dışı ...”e ödenen alacağın davalı şirketlerden tahsili için zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, arabuluculuk görüşmeleri sonucu bir kısım şirketler ile anlaşmaya varılması üzerine müvekkil Kurum tarafından stopaj dahil 1.311,96 TL arabuluculuk ücreti ödemesi yapıldığını, ...'in çalışmış olduğu...Gücü Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi,... Koruma ve Özel Güvenlik Hizmetleri Ticaret Anonim Şirketi ile ...Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi - ... Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi İş Ortaklığının kendi sorumluluk paylarına düşen kısmını ödediklerinden ödenen kıdem tazminatından mahsup edilip 67.796,56 TL kurum alacağı için dava açıldığını, dava dışı ...'in müvekkil idare personeli olmadığını, güvenlik işi yüklenicisi davalı şirketlerin işçisi olduğunu, fazlaya ilişkin hak ve talepler saklı kalmak kaydıyla müvekkili idarece ödenen 67.796,56 TL nin ödeme tarihlerinden itibaren davalılardan imzaladıkları sözleşmeler gereği sözleşme faizi ile birlikte, sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde ticari faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraflara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı davalı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesi ile özetle; Dava dışı işçinin farklı işverenler nezdindeki tüm çalışmasının davacı kamu kurumunda geçmiş olduğunu, feshe konu tasfiyenin sorumluluğunun da asıl işveren kamu kurumu olan davacıda olduğunu, 6552 sayılı Yasa ile 4857 sayılı Yasada yapılan değişiklikler sonrası kıdem, ihbar tazminatı ile ücret, izin, fazla mesai ve genel tatil alacakları yönünden yüklenici şirketin hiçbir sorumluluğunun kalmadığını, tüm tazminat ve ücret alacaklarından ilgili kamu kurum ve kuruluşunun tek başına sorumlu olduğunu, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde çalışan işçilerin kıdem tazminatından doğan sorumluluğun, 11.09.2014 tarihli 6552 Sayılı Yasanın 8.maddesi ile 4857 Sayılı Yasanın 112. Maddesine ilave edilen hüküm ile asıl işveren konumundaki ilgili kamu kurum kuruluşuna yüklendiğini, davacının iddialarını kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının alacak iddialarının zamanaşımına uğradığını, haksız davanın reddine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tasfiye memuru cevabında; tasfiye memuru olan şirketin borcu olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Diğer davalılara dava dilekçesi ve duruşma günü usulüne uygun tebligat yapılmasına rağmen davalılar davaya cevap dilekçesi sunmadıkları gibi duruşmaya da katılım sağlamamışlardır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, rücuen tazminatın tahsili istemine ilişkindir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanununa göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
Yükleniciler aleyhine açılan rücu davalarında ayrı sözleşmelerle hizmet ifa eden yükleniciler mecburi dava arkadaşı olmadığı gibi borçtan müteselsilen sorumlu olacaklarına ilişkin kanun hükmü veya sözleşme bulunmamaktadır. Bu nedenle alacak davalarında her davalı aleyhine ayrı tahsil hükmü kurulmalıdır (Yargıtay 6.Hukuk Dairesinin 2023/3356 Esas, 2024/2105 Karar sayılı ilamı) aynı yöndedir.
Davalı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Ltd. Şti. vekilince süresi içinde sunulan cevap dilekçesi ile zamanaşımı
defi ileri sürülmüştür.
Dava dışı işçi ... ile ilgili ödemelerin 05.08.2021 ve 15.12.2021 tarihlerinde yapıldığı, işbu
davanın açılma tarihinin 10.10.2024 tarihi olduğu ancak zorunlu dava şartı olan ara buluculuk başvurusunun 14/09/2023 tarihi olduğu, eldeki davada davanın, dava dışı işçiye yapılan son ödeme tarihi olan 15/12/2021 tarihinden itibaren 2 yıllık zaman aşımı süresi içinde açıldığı, 6098 Sayılı TBK nun 82. Maddesi gereğince davacı tarafça, geri isteme hakkı olduğunu öğrenmesinden itibaren 2 yıl içinde davanın açılmış olması nedeniyle, davalının zaman aşımı def'inin yerinde olmadığı, zaman aşımı definin reddi gerektiği anlaşılmaktadır.
Dosyadaki kayıt ve belgelerden; davacı idare tarafından dava dışı ...’e, 05.08.2021 tarihinde... Bankası
kanalıyla 59.794,97 TL kıdem tazminatı ödemesi, 15.12.2021 tarihinde de ...Bankası
kanalıyla 16.780,04 TL fark kıdem tazminatı ödemesi olmak üzere toplam 76.575,01 TL kıdem
tazminatı ödemesi yapıldığı dosya içeriğinde yer alan dekontlardan görülmüştür.
Dava dışı işçinin kıdeme esas süresinin 11 Yıl 4 Ay 12 Gün olarak, tazminata esas
giydirilmiş aylık brüt ücretinin de Toplu İş Sözleşmesi 23.maddesine atıfla 35 gün üzerinden
6.788,60-TL olarak hesaplandığı, kıdem tazminatına esas kalemlerin incelenmesinde yemek
yardımı, yol yardımı, ikramiye, yakacak yardımı ve bayram yardımı kalemlerinin giydirilmiş
ücrette nazara alındığı, dosyada mübrez kıdem tazminatı tahakkuk cetvelinden görülmektedir.
Mahkememizce eldeki davada taraf teşkili sağlanmış, bilirkişi raporu alınmış, alınan 04/02/2025 tarihli bilirkişi raporunun denetime elverişli, hüküm kurmaya yeterli ve ayrıntılı olması sebebiyle birinci seçeneğe itibar edilmiş ve hükme esas alınmıştır.
Bu itibarla, yukarıda anılan Yargıtay ilamı uyarınca, bilirkişi raporu ile hesaplanan 67.070,75-TL davacı alacağının 20.946,24-TL'sinden davalı ... Özel Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinin, 7.354,32-TL sinden davalı ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited Şİrketi'nin, 13.577,20-TL'sinden davalı Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin, 16.707,24-TL sinden davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinin, 8.485,75-TL den davalı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinin sorumlu olduğu, davacının fazlaya dair 725,81 TL lik isteminin yerinde olmadığı anlaşılmış, davanın kısmen kabulü, kısmen reddi yönünde karar vermek gerekmiş, davanın kabul ve red oranı dikkate alınarak davacı yanca yapılan yargılama giderleri taraflar arasında paylaştırılmış, davacı yararına maktu vekalet ücreti, reddedilen dava değeri kadar davalılardan ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi lehine vekalet ücreti takdir olunarak, aşağıdaki hükmün tesisi gerekmiştir. HÜKÜM;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ve KISMEN REDDİNE,
a)Davanın, davalı ... Özel Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketi yönünden KABULÜ ile 20.946,24-TL'nin anılan davalıdan ödeme tarihi olan 05/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
b)Davanın, davalı ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited ŞİRKETİ yönünden KABULÜ ile 7.354,32-TL.'nin anılan davalıdan ödeme tarihi olan tarih 05/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
c) Davanın, davalı Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi yönünden KABULÜ ile 13.577,20-TL.'nin anılan davalıdan ödeme tarihi olan 05/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
ç)Davanın, davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi yönünden Kabulü ile 16.707,24-TL nin anılan davalıdan ödeme tarihi olan 05/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
d)Davanın, davalı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi yönünden Kabulü ile 8.485,75-TL sinden, anılan davalıdan ödeme tarihi olan 05/08/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte alınarak davacıya verilmesine,
2-Fazlaya dair isteğin reddine,
3-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 4.581,60-TL harçtan peşin alınan 1.157,80-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.423,80-TL harcın,
Davalılardan ... Özel Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinin bu tutarın 1.069,26-TL'sinden,
... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited Şirketinin bu tutarın 375,42-TL'sinden,
Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinin bu tutarın 693,08-TL'sinden,
... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinin bu tutarın 852,86-TL'sinden,
... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi bu tutarın 433,18-TL'sinden sınırlı sorumlu olmak üzere) alınarak HAZİNEYE GELİR OLARAK KAYDINA,
4-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davacı yararına takdir olunan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin,
9.369,02-TL'sinin davalı ... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketinden,
3.289,51-TL'sinin davalı ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited Şirketinden,
6.072,93-TL'sinin davalı Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketinden,
7.472,96-TL'sinin davalı ... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinden,
3.795,58-TL'sinin davalı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketinden ayrı ayrı alınarak davacıya verilmesine,
5-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davalı ... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi yararına takdir olunan 725,81-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak anılan davalıya verilmesine,
6-Davalılar ... Özel Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketi, ... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited Şirketi, Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi, ... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi kendilerini yargılama sırasında vekille temsil ettirmediklerinden, lehlerine reddedilen dava değeri yönünden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
7-Dava şartı Arabuluculuk ücreti olan ve 6325 sy Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.280,00-TL'nin, davanın kabul ve ret oranına göre, 3.244,89-TL'lik kısmının davalılardan; (... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketi bu tutarın 1.013,38-TL'sinden,
... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited Şirketi bu tutarın 355,80-TL'sinden,
Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi bu tutarın 656,87-TL'sinden,
... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi bu tutarın 808,30-TL'sinden,
... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi bu tutarın 410,54-TL'sinden sınırlı sorumlu olmak üzere), 35,11-TL'lik kısmının davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Dava kısmen kabul edildiğinden davacı tarafın yaptığı 2.199,00-TL davetiye ve posta gideri, 4.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere 6.199,00-TL yargılama giderinden davanın kabul oranı nazara alınarak 6.132,64-TL yargılama gideri ile davacı tarafın karşıladığı 427,60-TL başvurma harcı, 1.157,80-TL peşin alınan harç olmak üzere toplam 7.718,04-TL’nin davalılardan; (... Güvenlik Danışmanlık Eğitim Alarm Cihazları ve Sistemleri Ticaret Limited Şirketi bu tutarın 2.410,35-TL'sinden,
... Güvenlik Sistemleri Özel Güvenlik Ticaret Sanayi ve Limited Şirketi bu tutarın 846,29-TL'sinden,
Tasfiye Halinde ...Özel Pamukkale Güvenlik Okul Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi bu tutarın 1.562,37-TL'sinden,
... Özel Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi bu tutarın 1.922,55-TL'sinden,
... Koruma ve Güvenlik Hizmetleri Limited Şirketi bu tutarın 976,48-TL'sinden sınırlı sorumlu olmak üzere) alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafın fazladan yaptığı yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
9-Dava kısmen reddedildiğinden; davalıların yaptığı bir yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
10-Taraflarca yatırılan delil ve gider avansından sarf edilmeyen kısmın karar kesinleştiğinde yatıran tarafa resen iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalıların yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde, mahkememize veya bulunduğu yerde varsa Asliye Ticaret Mahkemesi'ne, yoksa Asliye Hukuk Mahkemesine verilecek istinaf dilekçesi ile, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi nezdinde, istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 08/04/2025

Katip ...
¸E-imzalıdır

Hakim ...
¸E-imzalıdır