mahkeme 2024/685 E. 2025/766 K.

T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/685 Esas
KARAR NO : 2025/766
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/08/2024
KARAR TARİHİ : 09/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait araç ile davalı... Sigorta A.Ş 'nin, karşı araç ZMMS poliçesi kapsamında sigortalının davalı Orman Genel Müdürlüğü Özel Bütçe Merkez Muhasebe Biriminin maliki olduğunu, davalı ...ın sürücüsü olduğu aracın ekli kaza tespit tutanağında görüldü şekilde hasarlandığını, kaza tespit tutanağı ve sigorta şirketlerince de onaylanan sigorta bilgi gözetim merkezi kayıtlarında da davalının sigortalı olduğu aracın %100 kusurlu olduğunu, iş bu kaza nedeniyle müvekkilinin aracında değişim, onarım ve boya yapılmış parçalar olduğunu tüm bu hususların aracın değerini düşürdüğünü, başvurucu müvekkilinin aracında oluşan hasar bedelinin davacı müvekkilinin kendi kasko şirketi olan ...Genişletilmiş maksimum kasko poliçesi kapsamında karşılandığını, değer kaybı tazminatının karşılanması için öncelikle davalı sigorta şirketine başvuruda bulunduklarını, alma haberli iadeli taahhütlü posta ile 12/06/2024 tarihinde davalı sigorta şirketine tebliğ edildiğini, ancak davalı sigorta şirketi tarafından tarafımıza herhangi bir değer kaybı ödemesi yapılmadığını, müvekkilini aracında hasara uğrayan parçaların orijinal olduğunu, kazanın akabinde gerçekleştirilen onarımlar da orijinal parça üzerinde yapıldığını, bu nedenle müvekkilinin uğramış olduğu gerçek değer kaybı zararının davalılardan tazmin edilmesi gerektiğini müvekkiline ait olan aracın iş bu uyuşmazlık konusu kazanın sonrasında oluşan maddi hasarların giderimi ve aracın tekrardan kullanılması için yapılan tamirat ve işlem uygulamalarının gerçekleştiğini, müvekkilinin bu süreçte kendi aracının kullanımından mahrum kaldığını, bu mahrumiyet sebebiyle müvekkilinin bir zarara uğradığının açık olduğunu, bu sebeple oluşan ikame araç bedelini de sigorta şirketi dışındaki davalılardan tahsilinin gerektiğini, öncelikle haklı olduğumuz davanın kabulü ile trafik kazası nedeniyle müvekkilin aracında oluşan (HMK md 107 uyarınca fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla ) şimdilik 50-TL değer kaybı bedelinin tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili, (davalı sigorta şirketi için teminat limitleri dahilinde temerrüt tarihinden itibaren ,diğer davalılar yönünden kaza tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine) trafik kazası nedeniyle (HMK md.107 uyarınca fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla) şimdilik 10-TL ikame araç bedelinin sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin de davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ...Sigorta vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plaka sayılı araç 07/05/2024 tarihinde davalı sigorta şirketi nezdinde... poliçe numarası ile ZMMS poliçesi bulunduğunu, davacıya 31/07/2024 tarihinde 16.000,00-TL tazminat ödemesi yaptığını, davalı sigorta şirketinin değer kaybına ilişkin tazminat yükümlülüğünün bulunmadığını, kazaya ilişkin hasara bağlı olarak 12.07.2024 tarihinde 50.666,83- TL ... sigorta A.Ş.'ye rücu ödemesi yapıldığını sayın mahkemenizin aksi kanaatte olması halinde müvekkili şirketin sorumluluğuna isabet eden tazminat miktarına ilişkin hesaplamanın yapılması için söz konusu dosyada kusura ve zarara ilişkin bilirkişi incelenmesi yapılmasını, tazminat hesaplanması istenmesi durumunda, söz konusu hesaplamanın KMA Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası genel şartları ekinde belirtilen formulasyon ve teminat şartları referans alınarak yapılması gerektiğini, müvekkili sigorta şirketinin poliçe kapsamında araç mahrumiyeti (ikame araç bedeli) zararından sorumlu olmadığını, davada davalı şirketin yapılan ödeme sebebi ile temerrütü gerçekleşmemiş olduğundan söz konusu faiz taleplerinin reddine karar verilmesinin gerektiğini, öncelikle haksız ve mesnetsiz ikame edilen işbu davanın öncelikle usulden reddine, mahkemeniz aksi kanaatte ise esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Orman İşletmesi Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; 07/05/2025 tarihinde idaremize ait sürücüsü... sevk ve idaresindeki... plaka sayılı araç ile davacıya ait ve sürücüsü ...n sevk idaresindeki... plaka sayılı aracın çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, söz konusu kaza sonucu trafik kaza tespit tutanağı düzenlendiğini, iş bu tutanak uyarınca ... hasar dosya numarası ile davacı tarafa 16.000-TL değer kaybı tazminatı bedeli dahil olmak üzere tazminat kalemleri ... sigorta şirketi tarafından ödendiğini, bu ödemenin ekspertiz raporlarındaki kaza tarihine uygun gerçek değerleri uyarınca yapıldığını, davacı tarafın ikame araç bedelini de ayrıca talep ettiklerini ancakne aracın tamirde kaldığı günlere ilişkin ne ikame araç temin edilip edilmediği hususunda, ne de ikame araç konusunda yapılan işlemlere ilişkin belge sunmadıklarını, davaya konu değer kaybı tazminatının davacıya ödenmiş olduğundan açılan davanın konusuz kaldığını, davacının tüm zararlarının ZMMS kapsamında karşılandığından ve idaremiz sorumluluğu bulunmadığından açılan iş bu davanın reddine karar verilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasına karar verilmesine talep etmiştir.
Davalı ...a dava dilekçesi ve duruşma gününü usulüne uygun olarak tebliğ edildiği, davaya cevaplarını bildirmediği anlaşılmıştır.
Dava, trafik kazası sonucu araçta oluşan değer kaybı ve ikame araç tazminatı istemine ilişkindir.
Davacı 07/05/2024 tarihli trafik kazasında... plakalı aracın işleteni olup, davalı ... plakalı aracın sürücüsü, OGM işleteni, sigorta şirketi ise aracın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesini düzenleyendir.
KTK' nın 97. Maddesi gereği başvuru şartı incelendiğinde, davalı sigorta şirketi tarafından verilen cevap dilekçesinde davacıya değer kaybı bedelinin ödendiği savunulduğundan davacı tarafından davalı sigorta şirketine başvuruda bulunulduğu görülmüştür.
Davalı sigorta şirketinin sorumluluğu değerlendirildiğinde; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesine göre “işletenlerin, bu kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”. Kaza tarihi itibari ile yürürlükte olan Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A.3 maddesinde de “sigortacı poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre sigortalıya düşen hukuki sorumluluk çerçevesinde genel şartlarda içeriği belirlenmiş tazminatlara ilişkin talepleri kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta teminat limitleri dahilinde karşılamakla yükümlüdür." şeklinde sigorta şirketin sorumluluğunun kapsamı ifade edilmiştir. Bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası motorlu bir aracın kara yolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır.
Kazaya karışan ... plakalı araç 16.01.2024-2025 tarihleri arasında zorunlu mali sorumluluk trafik sigortası ile davalıya sigortalıdır. Kaza 07/05/2024 tarihinde meydana gelmiş olup, risk periyodu içerisinde olduğundan davacının talep ettiği değer kaybı bedelinden davalı araç sürücüsünün kusuru oranında sigorta şirketi sorumlu olacaktır (Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD'sinin 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K. ).
Davalı ... 'nin sorumluluğu incelendiğinde;2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1 maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı yasanın 85/son maddesinde ise, “ işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, yaşanan trafik kazasında davalı... plakalı aracın işleteni ve diğer davalı ... aracın sürücüsüdür. Araç sürücüsü kendi kusurundan sorumlu olacak olup (TBK madde 49), işleten, sürücünün kusuru oranında yukarıda değinilen maddeye göre dava dilekçesi ile talep edilen maddi zarar kalemlerinden sorumlu olacaklardır.
TBK' nın 50. maddesi uyarınca davacı zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Bu sebeple davacı bilirkişi deliline dayanmış olup mahkememizce bilirkişiden davacının maliki olduğu aracın tramer kaydı da celp edilerek kusur, değer kaybı ve ikame araç bedelinin belirlenmesi için rapor aldırılmıştır.
Bilirkişi heyetinden alınan 24/03/2025 tarihli raporun sonuç kısmına göre,"Dosyanın tetkiki neticesinde,
1- Kazanın Oluşu ve İhlaller Bakımından;
... plaka sayılı davalı araç sürücüsü ..., 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 52/b ve S6/e maddelerini ihlal ettiğinden dolayı kazanın oluşumuna HATASI ile ETKEN OLDUĞU,
- ...plaka sayılı davacı araç sürücüsü... meydana gelen kazanın oluşmasına ETKEN HATASI VE KURAL İHLALİ OLMADIĞI)
2- Kaza ile hasarın uyumlu olduğu,
3- Değer Kaybı Bakımından;
...model Aracın onarımı yapıldıktan sonraki rayiç değeri araştırması neticesinde, kaza tarihinde, onarım sonrası rayicinin 557.000 TL ile 561.000 TL olduğu, ortalama değerinin 559.000 TL olduğu,Yargıtay 17 HD. nin Gerçek zarar ile ilgili “gerçek zarar ve değer kaybının, aracın kaza öncesi rayici (575.000 TL) onarım sonrası rayici (559.000 TL) arasındaki farktır” kararları göz önüne alındığında ve değerlendirildiğinde aracın piyasa koşullarında değer kaybının 16.000,00 TL olduğu, ANCAK;
**... Sigorla A.Ş. tarafından 31/07/2024 tarihinde...'na 16.000,00 TL değer kaybı ödemesi yapıldığı dikkate alındığında, bu tespite göre bakiye değer kaybı bedeli olmayacağı,
B- HEYETİMİZİN GÖRÜŞ KANAAT ve TESPİTİ OLARAK;
Davaya konu aracın 07.05.2024 tarihli kazası öncesinde;
*06.11.2020 tarihinde arka kısım hasarı, Arka Tampon ve BAGAJ KAPAĞI ,Sol Arka Çamurluk onarımı olduğu,
*16.12.2017 tarihinde arka kısım hasarı, Arka Tampon ve BAGAJ KAPAĞI Değişimi olduğu,
Davaya konu aracın ,davaya konu tarih ve öncesinde aynı bölgeden (BAGAJ KAPAĞI) hasar olması nedeniyle(aracın öncesinden bir kez onarıldığı, bir kez değiştirildiği) Yerleşik Yargtay kararları dikkate alındığında davaya konu araçta DEĞER KAYBI OLAMAYACAĞI,
4-Davaya konu aracın makul onarım süresinin 7 gün olduğu, davaya konu aracın aynı özelliklerdeki bir aracın mahrum kalınan onarım süresince yerine ikame araç olarak kullanılması durumunda,aynı, özellik segment ve konfordaki ikame bir aracı günlük kira bedelinin kaza tarihi itibariyle 1.200,00-TL/gün (7 gün x1.200-TL) toplamda 8.400,00-TL olduğu,"şeklinde rapor sundukları görülmüştür.
Davacı vekili bedel artırım dilekçesi ile ikame araç bedeli için talep ettiği, 10,00-TL tazminat alacağını 8.390,00-TL artırarak 8.400,00-TL ücretin sigorta şirketi dışındaki davalılardan kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir.
Bilirkişi tarafından değer kaybına ilişkin hesaplama; trafik kazası sebebiyle davacının malik olduğu araçta oluşan değer kaybının aracın markası, yaşı, modeli ve hasar gördüğü kısımları ile önceki hasarları dikkate alınarak aracın kaza tarihinden önceki 2. el satış değerinin tespiti ile aracın tamir edildikten sonra ikinci el satış değerinin tespiti ve arasındaki farka göre değerlendirme yapıldığından itiraz mahkememizce kabul edilmemiştir. Kaldı ki 6704 sayılı yasayla değişik 2918 sayılı KTK nun 90.maddesinde yer alan zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamındaki tazminatlar bu kanun ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda öngörülen usul ve esaslara tabi olan hükümlerinden tarafı olmadığı zmms sözleşmesindeki şartların davacı açısından bağlayıcı olmaması ve Anayasa Mahkemesi'nin nin 09/10/2020 tarihli resmi gazetede yayınlanan 17/07/2020 tarihli ve 2019/40 esas 2019/40 sayılı kararına göre 6704 Sayılı Kanunun 3.maddesiyle değiştirilen 90. maddesinin birinci cümlesinde yeralan “ve bu kanun çerçevesinde hazırlanan genel şartlarda” ibaresinin ve ikinci cümlesinde yeralan “ve genel şartlarda ’’ ibaresinin iptal edilmiş olması sebebiyle uygulanmayacağından hükme esas alınmıştır.
Mahkememize sunulan bilirkişi raporu, açıkça itiraza uğramayan kolluk görevlileri tarafından düzenlenen kaza tespit tutanağı ile uyumlu olduğundan kusura ilişkin değerlendirme hükme esas alınmıştır.
İkame araç bedeline ilişkin değerlendirmeye itiraz edilmiş ise de; Trafik kazalarında araç mahrumiyeti nedeniyle zarar belirlenirken aracın hasar durumuna göre onarımı için gereken makul sürenin belirlenmesi ve belirlenen bu süre üzerinden zarar hesabının yapılması gerekir. Bu hesaplama ise çözümü hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi gerektiren bir husus olup mahkemece bilirkişi görüşüne başvurulmalıdır. Mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda davacının aracının onarımı için gereken makul süre 7 gün olarak belirlenmiştir. Davacıdan kaynaklanan sebeplerle aracın geç onarıma verilmesi, servis yoğunluğu nedeniyle onarımda geçen süre, aracın kiralayana geç teslim edilmesi vb. hususlar davalıya yüklenemeyeceğinden rapor mahkememizce hükme esas alınmıştır (Yargıtay 4. HD. 2020/1587 E. , 2020/4597 K.).
Tüm bu nedenler ile; 07/05/2024 tarihli çift taraflı trafik kazasında... plakalı aracın sigorta şirketi ve işleten davalı sürücü ...' ın kusuru oranında sorumlu olacağından, davalı...' ın tam kusurlu olduğu ve davacının maliki olduğu araçta mahkememizce aldırılan bilirkişi raporuna göre davaya konu kazada davacının maliki olduğu aracın değer kaybına esas hasar gören parçalarının gelen tramer kayıtlarına göre daha önceden de hasarlandığı sabit olduğundan değer kaybının bulunmadığı, ... plakalı aracın hasar gören parçalarına göre makul onarım süresi üzerinden belirlenen süre için ikame araç bedelinin 8.400,00 TL olduğu, ikame araç bedelinden sorumlu olan davalı sürücünün de bu bedeli kabul ettiği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne, kabul edilen maddi tazminat kalemine davalı sürücü ve işleten kaza tarihinde temerrüte düşeceğinden bu tarihten itibaren davalı işleten tacir olmadığından yasal faiz işletilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
Arabuluculuk ücreti yönünden; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin birinci fıkrasında; "İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine ilişkin aşağıdaki hükümler uygulanır." hükmü yer almaktadır. Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A maddesinin 18. fıkrasında ise özel kanunlarda tahkim veya başka bir alternatif uyuşmazlık çözüm yoluna başvurma zorunluluğunun olduğu veya tahkim sözleşmesinin bulunduğu hâllerde, dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanmayacağı düzenlemesi yer almaktadır. Kanunun bu özel düzenlemesi karşısında dava şartı olarak zorunlu arabuluculuğa ilişkin hükümler uygulanma yeri bulamaz. (Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/23273 Esas, 2022/901 Karar, sayılı ilamı aynı doğrultudadır.)
Eldeki davada, dava öncesi davalı sigorta şirketine başvuru şartının yerine getirilmiş olması karşısında ayrıca zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerekmediği halde davacı yanca arabuluculuğa başvurulmuş olmasından dolayı ortaya çıkan ücretin davacı tarafça karşılanması gerekmektir (İzmir BAM 20. H.D. 2024/762 Esas, 2024/687 Karar, Yargıtay 4. H.D. 09/09/2024 tarih, 2022/2615 Esas 2024/7426 Karar ).
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
-8.400,00 TL ikame araç bedeli tazminatının davalı ... ile Orman Genel Müdürlüğü' nden kaza tarihi olan 07/05/2024 itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte alınarak davacıya verilmesine,
-50,00 TL değer kaybı talebinin reddine,
2-Alınması gereken 573,80 TL karar ve ilam harcının yatan 570,88 TL peşin harç ve tamamlama harcından mahsubu ile eksik kalan 2,92 TL' nin tüm davalılar...le Orman Genel Müdürlüğü' nden müştereken ve müteselsilen alınarak Hazine' ye irat kadına,
3-Davacı tarafından yatırılan ve harcanan 570,88 TL peşin harç ile 427,60TL başvurma harcının davalılar ...ile Orman Genel Müdürlüğü' nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Yargılama sırasında davacı tarafından yatırılan ve harcanan 1.106,50 TL posta ve diğer giderler ile 7.000,00 TL bilirkişi masrafı olmak üzere toplam 8.106,50 TL yargılama giderinin kabul red oranı nazara alınarak 8.058,53 TL' sinin davalılar... ile Orman Genel Müdürlüğü' nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca ikame araç bedeline yönelik kabul edilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 8.400,00 TL vekâlet ücretinin tüm davalılar...ile Orman Genel Müdürlüğü' nden müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine,
6-Davalı OGM ve sigorta şirketi kendilerini vekil ile temsil ettirmiş olduğundan A.A.Ü.T. Uyarınca değer kaybı bedeline yönelik reddedilen miktar üzerinden hesap ve takdir edilen 50,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı OGM ve sigorta şirketine ödenmesine,
7-6325 sayılı HUAK uyarınca, suçüstü ödeneğinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan alınarak Hazine' ye irat kaydına,
Dair, davacı vekili ve davalı gerçek kişiler vekilinin yüzüne karşı diğer davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren DEĞER KAYBI YÖNÜNDEN 2 hafta içerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesine hitaben mahkememize verilecek istinaf dilekçesi ile istinaf yolu açık, İKAME ARAÇ YÖNÜNDEN İSE KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/09/2025

Katip...
¸e-imzalıdır

Hakim ...
¸e-imzalıdır