mahkeme 2024/638 E. 2024/732 K.

T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/638 Esas
KARAR NO : 2024/732
DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ : 29/07/2024
KARAR TARİHİ : 02/08/2024
Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili, dava dava dilekçesinde; Keşidecisi ... Organizasyon Ajans Reklam Prodüksiyon Turizm Nakliye İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi olan, zilyetliğinin ise müvekkilinde bulunan düzenleme yeri İzmir olan; 26 Temmuz 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 10.000,00 TL bedelli, 31 Temmuz 2024 Çarşamba tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 38.000,00 TL bedelli, 31 Temmuz 2024 Çarşamba tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 53.000,00 TL bedelli, 2 Ağustos 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 1.000.000,00 TL bedelli, 14 Ağustos 2024 Çarşamba tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 49.000,00 TL bedelli, 16 Ağustos 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 23.000,00 TL bedelli, 23 Ağustos 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 48.000,00 TL bedelli, 30 Ağustos 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 1.250.000,00 TL bedelli, 13 Eylül 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı , ...bank ... Şubesine ait 62.000,00 TL bedelli, 16 Eylül 2024 Pazartesi tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 35.000,00 TL, 20 Eylül 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 33.000,00 TL bedelli, 27 Eylül 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 29.000,00 TL bedelli, 11 Ekim 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait 22.000,00 TL bedelli, 25 Ekim 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ... bank ... Şubesine ait, 22.000,00 TL bedelli, 31 Ekim 2024 Perşembe tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait, 34.000,00 TL bedelli, 29 Kasım 2024 Cuma tarihli,
... çek numaralı, ...bank ... Şubesine ait, 40.000,00 TL bedelli çekler için ödeme yasağı kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
1-Çek iptali davası poliçe hakkında düzenlenen hükümlere tabi olup, uygulanması gereken hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 757 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
"MADDE 757- (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.
(2) Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir."
"MADDE 758- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde, mahkeme, dilekçe sahibine iade davası açması için uygun bir süre verir.
(2) Dilekçe sahibi verilen süre içinde davayı açmazsa, mahkeme, muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır."
"MADDE 759- (1) Poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesi istenebilir.
(2) İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür."
"MADDE 760- (1) Mahkeme, dilekçe sahibinin, poliçe elinde iken zıyaa uğradığına dair verdiği açıklamaları inandırıcı bulursa, verilecek ilanla, poliçeyi eline geçireni, poliçeyi belirli bir süre içinde getirmeye davet ve aksi takdirde poliçenin iptaline karar vereceğini ihtar eder.
MADDE 762- (1) Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır.
(2) Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir"
2-Çek iptali davası hasımsız dava niteliğinde olup, 3. kişiler açısından kesin hüküm doğurmadığından, mahkemece iptal kararı verilse dahi yasal çerçevede çeki elinde bulunduran kişi henüz ödeme yapmamış keşideci, lehtar veya kendisinden önceki cirantalara müracaat edebilir. Alınan iptal kararı da meşru hamilin senetten kaynaklanan haklarını sona erdirmez. Senedi kaybeden hamilin mahkemeden alacağı iptal kararı, seneti elinde bulunduran kişi meşru hamil ise sorumluluktan kurtarmaz. Ayrıca iptal kararı verilmemiş olması da, davacının ileride gerçekleşmesi muhtemel haksız takipte menfi tespit davası açmasına engel olmaz. Yasa koyucunun iptal davasına gerek duymasının nedeni; iptal kararı sonrası hakkın hamil tarafından senetsiz tahsilini veya yeni bir senet düzenlenmesini sağlamak (TTK'nun 652)iyi niyetle, iptal kararı getiren hamile ödeme yapan borçluyu, seneti ele geçiren üçüncü kişilere karşı senetten kaynaklanan borç nedeniyle sorumluluktan kurtarmaktır. Keşideci ise çekin iradesi dışında elinden çıkması halinde ileride ibraz edilmesi halinde hak iddia edenlere karşı menfi tespit davası ikame ederek haklarını savunması mümkündür. Açıklanan nedenlerle keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.
3-Somut olayda dava dilekçesinde yer alan anlatıma ve dilekçe ekinde yer alan SGK işe giriş bildirgesine göre davacı, keşideci şirket nezdinde işçi olarak çalıştığı ve çeklerin 3.kişilere ödeme yapılmak üzere kendisine teslim edildiği, çeklerin bu taşıma sırasında kaybolduğu anlaşılmaktadır. Yasal düzenlemede keşideciye çek iptali davası açılması hakkı yalnızca hamile tanınmıştır. Davacının hamil sıfatının bulunup bulunmadığı hususunda yapılan değerlendirmede, dava konusu çeklere ilişkin hakların davacıya devri amacıyla bir teslim değil, keşideci şirket adına ödeme yapılmak üzere çeklerin davacıya teslim edildiği, davacının çekler üzerindeki hakimiyetinin 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 975. Maddesi uyarınca keşidecinin çekleri kendi çalışanı olan davacıya teslim etmesiyle zilyetliğinin sona ermediği ve dolaylı zilyet olarak çekler üzerindeki hakimiyetini devam ettirdiği, davacının zilyet yardımcısı olarak keşidecinin çekler üzerindeki hakimiyetini devam ettirerek kendisine tevdi edilen çekleri 3.kişilere teslim etme amacıyla taşıdığı, dolayısıyla davacının hamil sıfatını haiz olmadığı değerlendirilmiştir.
Çek iptali davası açma hakkı yalnızca hamile tanınmamış olup çekle ilgili iptal davası ancak meşru hamil tarafından açılabilecektir. Bu nedenle davacının çeklerde hamil sıfatının bulunmadığı ve keşidecinin işçisi olarak çekler üzerinde keşideci adına zilyet yardımcısı olarak keşidecinin zilyetliğini devam ettirdiği anlaşıldığından dava açma hakkı bulunmadığı değerlendirilmiş ve davanın usulden reddine karar verilmiştir.
4-Davacı tarafından her ne kadar ihtiyati tedbir talebinde bulunulmuş ise de davacının iptal davasını açma hakkı bulunan kişilerden olmadığı anlaşıldığından talebin reddine karar verilmiş, esasa yönelik usulden ret kararı verildiğinden tedbire ilişkin olarak esas hükümle beraber ihtiyati tedbir verilmemesine karşı istinaf yoluna gidilebileceği belirtilmekle yetinilmiştir.
HÜKÜM:
Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 427,60-TL karar ve ilam harcı peşin olarak alındığından ayrıca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davacının sarf etmiş olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde ve resen davacı tarafa iadesine,
Dair, gerekçeli kararın davacıya tebliğinden itibaren iki haftalık yasal İstinaf süresi içinde İstinaf yolu açık olmak üzere tarafların yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile karar verildi. 02/08/2024
Başkan ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Üye ...
e-imzalı
Katip ...
e-imzalı