mahkeme 2022/457 E. 2023/743 K.

T.C.
İZMİR
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DOSYA NO : 2022/457 Esas
KARAR NO : 2023/743
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 30/05/2022
KARAR TARİHİ: 27/09/2023
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
İDDİA : Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde; Davalı taraf, müvekkil şirket ve distribütör ile imzaladığı 01.08.2016 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi'nin; 2. maddesi gereği, "... Yenimahalle" adresinde işletmekte olduğu işyerinde, müvekkil şirketin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini tüketici taleplerine uygun,düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı,müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı, 10/b maddesi gereği,sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı veya bira satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, 10/p maddesi gereği ,müvekkil şirket ürünlerini bizzat müvekkil şirketten yetkilendirilmiş olan ve TAPDK toptan satış belgesini haiz bayi veya distribütörden veya yine müvekkil şirketin satma görevini verdiğini bildirdiği yetkili ve TAPDK toptan satış belgesini haiz başka bir teşebbüsten almayı, Kabul ve taahhüt etmiştir.
Davalı, sözleşme yürürlükte iken taahhütlerini yerine getirmeyerek Ağustos 2018 tarihinden itibaren ürün almayarak ve müşteri taleplerini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayarak sözleşmeyi ihlal etmiştir. Sözleşmenin 3.maddesi gereği "davalı,işletmekte olduğu işyerinde müvekkil şirketin pazarlama,dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 45.000,00 lt. miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı kabul ve taahhüt etmiş ve sözleşmenin feshi tarihine kadar toplam 4.865,20 lt. ürün alımı yapmış olup fesih tarihinde sözleşme halen yürürlüktedir. Davalı, sözleşme maddelerini ihlal ettiğinden kusuru sebebiyle devamı imkansız hale gelen sözleşmenin 14. maddesi gereği sözleşme İzmir ... Noterliği'nin 09.09.2020 tarihli ve... yevmiye olu feshi ihbar-ihtarnamesi ile müvekkil şirket tarafından feshedilmiştir. Sözleşmenin 19. maddesinde ve 20. Maddesinde, davalının sözleşme süresince işletmesini kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmesindeki ürün bulunurluğunun etkin ve süreklilik arz edecek şekilde yapılmaması veya bunun azaltılması, fıçı tesislerinin müvekkil şirketin onayı olmaksızın hiç veya gereği gibi kullanılmaması veya kaldırılması, işletmeyi devretmesi, iş değişikliği yapması gibisözleşmede belirtilen hükümlerden her hangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenlerle faaliyetine son verilmesi gibi nedenlerle sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, müvekkil şirkete sözleşme gereği aldığı her türlü mali yardım ve katkıyı nakden,defaten ve itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir.
Davalı tarafa sözleşmede verilmesi planlanan 75.000,00-TL nakit bazlı katkı verilmiştir. Sözleşmeyi ihlal eden davalıdan 75.000,00-TL katkının tahsili talebi ile İzmir ... İcra Müdürlüğü’nün...sayılı dosyası ile açılan icra takibine davalının yetkiye ve borca itirazı nedeni ile icra takibi durmuştur.
Sözleşme'nin 25.maddesi gereği "Sözleşmeden doğacak ihtilafların hal merci İzmir Mahkemeleri ve İcra-İflas Müdürlükleridir". Bu nedenle tacir olan borçlu/davalının yetki itirazı hukuka aykırıdır.
Müvekkil şirketin alacağı sözleşme,fatura,cari hesap ,ihtarname, müvekkil şirketin ve distribütörün defter ve kayıtları ve sunulu delillerimiz ile sabit olup borçlu itirazında haksız ve kötü niyetlidir. Yine, sözleşme içeriğine göre davalının iade etmek zorunda olduğu miktar likit olup ihtarname ile temerrüt oluştuğundan davalı aleyhine icra inkar tazminatı talebimiz de bulunmaktadır. Yasal zorunluluk gereği nizanın arabuluculuk ile çözümü için İzmir Arabuluculuk Bürosu Büro Dosya No:... Arabuluculuk No: ... numarası ile başlatılan arabuluculuk görüşmeleri ”anlaşamama" ile sonuçlanmış ve ek’teki tutanak imza altına alınmıştır. Sunulu nedenlerle,Sayın Mahkeme'ye başvuru zarureti doğmuştur. Sunulu Nedenlerle; Davanın kabulü ile davalı borçlunun İzmir ...İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına, Takip talebi üzerinden davalı aleyhine % 20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, dava masraf ve vekalet ücretinin ve arabuluculuk vekalet ücreti ve arabuluculuk masraflarının davalıya yüklenmesine karar verilmesi" talep ettiği görülmüştür.
SAVUNMA: Davalı tarafından verilen cevap dilekçesinde : "Alacaklı tarafından müvekkil şirket aleyhine açılan takipte düzenlenen 7 örnek ödeme emri 15.12.2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. Süresi içinde itirazlarımızı bildiriyoruz. Yetki İtirazımız : Takipte İzmir İcra daireleri yetkili değildir. Müvekkil şirketin merkez adresi Tire İlçesidir. Bu nedenle yetkili icra dairesi Tire İcra Dairesidir. Borca İtirazımız: Alacaklı şirketle müvekkil şirket arasında düzenlenmiş herhangi bir sözleşme bulunmamaktadır. Böyle bir sözleşme yapıldı ise şirketi temsile yetkili kişi tarafından imzalanmamıştır. Bu nedenle borcun tamamına itiraz ediyoruz. Müvekkil şirketin alacaklıya herhangi bir borcu bulunmamaktadır. " şeklinde talep ettiği görülmüştür.
UYUŞMAZLIĞIN TESPİTİ, DELİL DEĞERLENDİRMESİ ve GEREKÇE :
Dava; İİK 67. Maddesi uyarınca açılmış İtirazın İptali Davasıdır.
Ticari uyuşmazlıklarda "Arabuluculuk" bir dava şartı olarak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5/A maddesinde düzenlenmiş olup, “Bu Kanunun 4’üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” hükmünü içermektedir.
Davacının dava öncesi arabuluculuk bürosuna başvurduğu, ancak anlaşmanın sağlanamadığı, böylelikle dava şartı olarak düzenlenen zorunlu arabuluculuk yolunun tüketildiği ve dava şartının yerine getirilmiş olduğu dava dilekçesi ekinde dosyaya ibraz olunan arabuluculuk son oturum tutanağından anlaşılmaktadır.
TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır düzenlemesi gereği, davaya konu borç ilişkisinin davacı ve de davalı tarafın tacir olduğu ve her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması nedeniyle eldeki davanın Nisbi Ticari Dava olduğu değerlendirilmiş ve mahkememizin görev alanında kaldığı anlaşılan dosyada yargılamaya devam olunmuştur.
İİK'nın 67/1 maddesi "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir." hükmünü içermektedir. Bu hükme göre; itirazın iptali davalarında 1 yıllık hak düşürücü süre itirazın alacaklıya tebliği tarihinden itibaren başlar. İtiraz tebliğ edilmedikçe süre başlamaz. Ayrıca icra dosyasında alacaklının icra işlemleri yapmış olması itirazın tebliği anlamına gelmez. Bu nedenlerle icra takibinde davalı tarafından yapılan borca itiraz gereği icra takibinin durdurulmasına karar verildiği, icra dosyası içeriğinde borçlunun itirazına ilişkin dilekçenin alacaklıya tebliğ edildiğine dair herhangi bir tebligat mazbatasına veya başkaca bir belgeye rastlanmamış olduğu anlaşılmıştır. Buna göre 1 yıllık hak düşürücü sürenin işlemediği ve işbu davanın hak düşürücü süre dolmadan açılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, taraflar arasında aktolunmuş sözleşmenin davalı tarafça ihlal edilip edilmediği ve buna bağlı olarak katkı payının davacıya iadesinin gerekip gerekmediğine ilişkindir.
Taraf teşkili sağlandıktan sonra tarafların iddia ve savunmaları kapsamında ileri sürmüş oldukları delilleri mahkememizce toplanmıştır.
Mahkememizce aldırılan 12/07/2023 tarihli Bilirkişi Raporunda; "Taraflar arasında 01.08.2016 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesinin aktedildiği,
Sözleşmede; Distribütör firma ... İÇECEK SANAYİ VE TİCARET A.Ş. ile ... ET VE SÜT ÜRÜNLERİ SAN.VE TİC.LTD.ŞTİ. arasında akdedilen 01.08.2016 tarihli AÇIK SATIŞ NOKTASI SÖZLEŞMESİ gereği, sözleşmenin 7.maddesine göre; İşletmeci (... Et ve Süt Ürünleri San. ve Tic. Ltd. Şti), şirkete (... İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş.) önceden bildirip yazılı onay almadan, sözleşme süresince faaliyet alanını ve nevini değiştiremeyeceği, işyerini başkasına devir ve temlik edemeyeceği, kiralayamayacağı ve yeni ortak alamayacağı, bu durumların ortaya çıkmasından 30 gün öncesinde şirkete yazılı müracaat edeceği, şirketten onay almak ve sözleşmeyi yeni şahıslara kabul ettirme yükümlülüğünde olduğunu, sözleşmenin 20. maddesine göre; İşletmecinin, sözleşme süresi içinde işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi veya işletmede iş değişikliği yapması veya iş bu sözleşmede belirtilen hükümlerden her hangi birini ihlal etmesi veya iş bu sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, şirket veya bayi/distribütör kayıtlarındaki borçları ile şirketten almış olduğu mali yardım, katkılar ve her türlü sabit yatırım harcamalarının tümünü ve uygulanan iskonto tutarlarını verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faizi oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte şirkete nakden veya defaten geri ödemeyi taahhüt etmiş olduğu,
Yapılan incelemede; Davalı firmanın, en son 2018 yılının Ağustos ayında ürün aldığı, Sözleşmenin 3. Maddesi gereği, İŞLETİCİ, işletmekte olduğu işyerinde ŞİRKET’in pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 45.000 Litre (Kırkbeşbin litre) miktarındaki ürünü müşterilerine
satmayı taahhüt etmektedir. İşbu Sözleşme herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın işbu satış
miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona erecektir. Ancak; davalı firmanın, davacı firmadan 10/2016 – 08/2018 tarihleri arası 5.045,20 Litre ürün aldığı, daha sonra ürün almadığı ve sözleşmenin 3. Maddesinde taahhüt edilen ürün miktarına ulaşamadığı tespit edildiği,Yine sözleşmenin 10/c maddesi gereği; İŞLETİCİ, işbu Sözleşme süresince işletmesinde bira satışının süreklilik arz edecek
şekilde yapılabilmesi için gerekli satış belgesi, ruhsat vs. gibi her türlü yasal zorunlulukları yerine getirmek, bunları güncellemek ve yenilemek için gerekli her türlü dikkat ve özeni, her türlü mali külfeti tarafına ait olacak şekilde yerine getirmekle yükümlüdür.
Davalı, akdedilen sözleşmenin 10/p maddesi gereği, sonraki yıllara ilişkin TAPDK belgesini davacı firmaya ibraz etmediği anlaşılmıştır. Distribütör firma ...İçecek Sanayi ve Ticaret A.Ş.nin, davalı... Et ve Süt Ürünleri San ve Tic. Ltd. Şti ile olan ticari çalışmadan dolayı; Davacı veya Distribütör firmaca, davalıdan her hangi bir cari hesap borcu talep edilmemiştir. Faturalar ile tevsik edilen katkı payının, 75.000,00 ₺ olduğu ve sözleşmenin 12. maddesi gereği bu bedelin davalı tarafından davacıya iadesi gerektiği, Tarafların tacir olduğu ve ihtilafın ticari işten kaynaklandığı dikkate alınarak 75.000,00 ₺ katkı bedeli için takip tarihinden itibaren ticari avans faizi talep edilebileceği" şeklinde görüş ve kanaatini bildirmiştir. Dosyada bulunan bilgi, belge ve mahkememizce aldırılan bilirkişi raporundan da anlaşıldığı gibi;Taraflar arasında imzalanan ve içeriğine itiraz edilmeyen 01/08/2016 tarihli sözleşmenin 2. Maddesi gereğince davalının, "... - TİRE / İZMİR" adresindeki işletmede davacı ... Pazarlama ve Dağıtım Ticaret AŞ'nin yetkilendirmiş olduğu bayi veya distribütör vasıtasıyla dağıtımını yaptığı bira ürünlerini, tüketici taleplerine uygun, düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde satın almayı, müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak bulundurmayı ve satmayı; sözleşmenin 10/b maddesi gereğince sözleşme süresince işyerinde bira satışına ilişkin faaliyetlerini kısmamayı veya bira satışını azaltacak davranış ve eylem içine girmemeyi, 10/p maddesi gereğince ise ... Pazarlama ve Dağıtım Ticaret AŞ ürünlerini bizzat ... Pazarlama ve Dağıtım Ticaret AŞ tarafından yetkilendirilmiş olan ve TAPDK toptan satış belgesini haiz bayi veya distribütörden veya yine müvekkil şirketin satma görevini verdiğini bildirdiği yetkili ve TAPDK toptan satış belgesini haiz başka bir teşebbüsten almayı kabul ve taahhüt etmiş olduğu ve de iş bu sözleşme hükümlerinden herhangi birisine aykırı hareket ettiği taktirde, sözleşmenin 20. Maddesi gereği 75.000,00-TL tutarındaki karşılıksız katkıyı davacı şirkete nakten ve def'aten itirazsız geri ödemeyi kabul ve taahhüt etmiş ise de,Yapılan incelemede; Davalı firmanın, en son 2018 yılının Ağustos ayında ürün aldığı, Sözleşmenin 3. Maddesi gereği, İŞLETİCİ, işletmekte olduğu işyerinde ŞİRKET’in pazarlama, dağıtım ve satışını gerçekleştirdiği bira ürünlerinden 45.000 Litre (Kırkbeşbin litre) miktarındaki ürünü müşterilerine satmayı taahhüt etmektedir. İşbu Sözleşme herhangi bir süre sınırlamasına bağlı olmaksızın işbu satış miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona erecektir. Ancak; davalı firmanın, davacı firmadan 10/2016 – 08/2018 tarihleri arası 5.045,20 Litre ürün aldığı, daha sonra ürün almadığı ve sözleşmenin 3. Maddesinde taahhüt edilen ürün miktarına ulaşamadığı tespit edilmiş olup, böylelikle davalının sözleşme gereklerini yerine getirmediği ve ihlal ettiği anlaşılmakla sözleşmenin 20. Maddesi gereği 75.000,00-TL Katkı Payının davacıya iadesinin gerektiği anlaşılmakla davanın kabulüne ilişkin aşağıdaki karara hükmolunmuştur.
Denetime elverişli ve dosya kapsamı ile uyumlu bilirkişi raporu Mahkememizce de benimsenerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE;
Davalının İzmir... İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasından icra takibine yapılan İTİRAZININ İPTALİNE, takibin 75.000,00-TL asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren Avans Faizi işletilmesine,
2- İİK madde 67 gereğince hüküm altına alınan alacağın % 20'si oranında hesaplanan 15.000,00-TL İcra İnkar Tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3- Karar tarihinde Yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken 5.123,25‬-TL harçtan peşin alınan 905,82-TL'nin mahsubu ile bakiye 4.217,43‬-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
4- Arabuluculuk Kanunu Madde 18/A fıkra 13, 14 gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 1560-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5- Davacı tarafından yatırılan 998,02-TL ilk harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6
- Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17.900,00-TL Vekalet Ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7- Davacı tarafından yapılan 1.500,00-TL bilirkişi ücretinin ve 88,50-TL tebligat ve posta ücreti olmak üzere toplam 1.588,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, diğer tarafın yokluğunda, tebliğden itibaren 2 Hafta İçerisinde İzmir Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf Yolu Açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 27/09/2023

Katip ...
¸e-imza

Hakim ...
¸e-imza