Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
45. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/58
KARAR NO : 2026/169
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/10/2021
NUMARASI : 2019/452 Esas - 2021/731 Karar
DAVANIN KONUSU: Tespit
KARAR TARİHİ: 04/02/2026
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. Maddesi uyarınca dosya incelendi,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesi ile; Davalı ... Sigorta A.Ş.'den 2011 yılında 70.000 TL bedelli hayvan kredisi çeken müvekkil, teminat amaçlı olarak "Ferhatpaşa Mah. ... Sok. ... Kooperatifi Sitesi ... Merkez Çatalca/İstanbul" adresinde bulunan taşınmazına banka lehine ipotek tesis ettiğini ve banka ile yapılan kredi ve taşınmaz ipoteği sözleşmesi gereği, davalı firma müvekkiline konut sigortası yapılacağını, poliçe bedelin kredi miktarına ekleneceğini, kredi bitene kadar mevcut konut sigortasının her yıl kendiliğinden yenileneceğini ancak talep halinde sigorta poliçesinin iptal edileceğini beyan ettiğini, müvekkil de işbu beyana istinaden sözleşmeleri imzaladığı, 2011 yılından itibaren düzenli olarak (2015 yılı hariç) müvekkilin taşınmazında konut sigortası yapıldığnı, poliçe bedellerinin davalı tarafından tahsil edildiğini, en son taraflar arasında poliçe ile taşınmaza 25.11.2016 tarihinde "Konut Sigortası" yapıldığını, söz konusu konutun sakinleri tarafından yer kayması hissedildiğini, Çatalca Belediyesine yapılan müracaat üzerine Çatalca Belediye İstanbul Üniversitesi ... Fakültesi Doçent Dr. ... 'dan Elektrik Sondajı (DES) araştırması raporu oluşturması talep ettiğini, söz konusu oluşturulan rapor sonucunda, konut sigortası olan taşınmazın içinde olduğu binanın Çatalca Belediyesi tarafından 6306 sayılı Kanun gereğince riskli yapı olarak tespit edildiğini ve 24.04.2017 tarihinde yıkıldığını, firmaya yer kaymasına ilişkin temin altına alınan 99.250,00 TL'nin taraflarına ödenmesi için başvurulduğunu, davalı firmanın hasarın poliçe vadesinden önce meydana geldiği tespiti gerekçesi ile tazminat taleplerinin ret edildiğini ancak taraflar arasında konut sigortasında yer kayması tehlikesinin teminat altına alındığını, mevcut hasarın poliçe vadeleri içinde meydana geldiği ortada olduğunu, aslolanın hasarın meydana geldiği tarihte poliçenin geçerli olup olmadığı olup müşteri tarafından zararın gerçekleşme rizikosunun kesin olarak bilinmesinin mümkün olmadığını, davalı firmanın 2011 yılından itibaren kesintisiz konut sigortası yapma taahhüdü bulunmasına rağmen 2015-2016 tarihleri arasında gerekli ihbar ve fesih önellerine uymaksızın müvekkille akdedilen konut sigortası poliçesi usulsüz olarak iptal ettiğini, dolayısıyla iş bu kesinti olmasaydı davalı sigorta şirketi geçmiş yıla ait poliçe olacağı için derhal ödeme yapmakla yükümlü olması nedeniyle 99.250,00 TL teminat altına alınan poliçe zarar tazminatının, yıkım tarihi olan 24.04.2017 tarihinden itibaren hesaplanacak olan ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava talep edilmiştir.
CEVAP:
Davalı cevap dilekçesinde özetle; Davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, dava konusunu oluşturan poliçede ... Bankası A.Ş. Çatalca-İstanbul şubesinin daini mürtehin olarak kayıtlı bulunduğunu, 6102 sayılı TTK'nun 1456. Maddesi uyarınca "sınırlı ayni hak ile takyit edilmiş bir mal üzerindeki menfaat sigortalandığı takdirde, kanunda aksi öngörülmemişse, sınırlı ayni hak sahibinin hakkı sigorta tazminatı üzerinde de devam eder" hükmü gereğince sigortalı durumunda olan rehin hakkı sahibi olduğundan tazminat talep etme hakkının öncelikle ona ait olduğunu, davacının talepte bulunabilmesi için ancak daini mürtehin sıfatını taşıyan ... Bankası A.Ş. Çatalca-İstanbul Şubesinin muvafakatini alması gerektiğini, davacının dava hakkı bulunmadığından, dava şartları yokluğundan usulden ret edilmesi, hasarın poliçe başlangıç tarihinden önce meydana gelmesi nedeniyle müvekkil şirketin sorumluluğunun olmadığından davanın esastan reddine, temerrüdün söz konusu olmadığından faiz talebinin reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesi talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece, " ...Toplanan tüm delillere ve dosya kapsamına göre davacı ile dava dışı ... Bankası A.Ş. Çatalca Şubesi arasında 15.12.2010 tarihinde 72.000.00-TL meblağlı "Genel Tarımsal Krediler Sözleşmesi" imzalandığı, bu sözleşme kapsamında davacının 28.12.2010 tarihinde T.C. ... Bankası A.Ş. Çatalca Şubesi'nden 60.000.00-TL tutarlı "Hayvan Kredisi" kullandığı, kullandığı kredinin teminatı olarak dava konusu kendine ait konutu banka lehine ipotek tesisi ederek teminat olarak verdiği, bu kapsamda banka teminatı olan ipotekli konutun ... Sigorta A.Ş. tarafından, daini mürtehin sıfatıyla banka lehine, sigortalı sıfatıyla davacı adına "... Özel Konut Sigorta Poliçesi (...)" düzenlendiği, davacının dava konusu ipotekli ve sigortalı konutunda bulunduğu binanın 2016-2017 poliçe döneminde gelen yer kayması nedeniyle hasar oluştuğu ve bu hasardan kaynaklı davalı aleyhine iş bu tazminat davasının açıldığı, Mahkememiz tarafından yapılan yargılama sırasında alınan bilirkişi heyet raporunda davacının davalıdan talep edebileceği hasar tutarının 47.250.00 TL olarak belirlendiği " gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 47.250,00 TL hasar bedelinin 11.06.2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili yasal süresi içinde sunmuş olduğu istinaf dilekçesinde; Dava konusu talebe konu sigorta poliçesi 25/11/2016 tarihinde tanzim edilmiş olmakla birlikte dava konusu hasarın meydana geldiği/meydana gelmeye başladığı 21/11/2016 tarihli Çatalca Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ile sabit hale geldiğini, sigortalının dava konusu hasarı poliçe tanzim tarihi öncesinde haberdar olduğunu, bu nedenle müvekkil şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, mahkeme aksi kanaatte ise dava konusu hasarın poliçe tanzim tarihi öncesinde meydana geldiği ve işbu durumun sigortalı tarafından bilindiği hususunun alanında uzman sigorta hukukçusu bilirkişinin de içerisinde bulunduğu bir bilirkişi heyeti marifetiyle tespit edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE
HMK'nın 355. ve 357. maddeleri gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle bağlı olarak ve kamu düzenine aykırılık hususlarını da gözetilerek yapılan inceleme neticesinde; Dava, Genel Tarım Kredi sözleşmesi uyarınca kullandırılan kredinin teminatı amacıyla ipotek edilen taşınmaza ilişkin düzenlenen konut sigorta poliçesinden kaynaklı tazminat istemine ilişkindir.Dosya kapsamına göre; davacının, dava dışı ... Bankası'ndan kullanmış olduğu tarımsal kredinin teminatı amacıyla davacıya ait ipotek edilen taşınmaza ilişkin ilk düzenleme tarihi olan 28/12/2010 tarihinden itibaren her yıl yenilen Konut Sigorta Poliçesi düzenlendiği, en son düzenlenen 25.11.2016 tarihli sigorta poliçesinin düzenlendiği, ancak daha sonra oluşan hasarın sigorta süresi dışında gerçekleşmesi gerekçesi ile Sigorta Poliçesinin iptal edildiği, söz konusu taşınmazın Çatalca Belediyesi tarafından 6306 Sayılı Kanun gereğince “Riskli Yapı” tespiti ile 24.04.2017 tarihinde yıkıldığı, davacı tarafından 07.02.2017 tarihinde davalı şirkete yapılan hasar ihbarının davalı sigorta şirketince hasarın, poliçe vadesinden önce gerçekleştiği gerekçesiyle herhangi bir hasar ödemesi yapılmadığı için davacının iş bu davayı açtığı anlaşılmıştır.Sigorta poliçesinde ... Bankası Çatalca / İstanbul şubesinin dain-i mürtehin kaydı bulunması nedeniyle ilk derece mahkemesince, ... Bankası Çatalca Şubesine müzekkere yazılarak davaya ve tazminatın davacıya ödenmesine muvafakatlarının olup olmadığı sorulmuş olup ... Bankası Çatalca Şubesi tarafından cevaben davaya ve tazminatın davacıya ödenmesine muvafakat ettikleri bildirilmiştir. Davacı sigortalı tarafından 07/02/2017 tarihinde davalı sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde düzenlenen 11/05/2017 tarihli ekspertiz raporunda ; " Sigortalı ile yapılan görüşmede Aralık /Ocak ayında binada yer kayması sonucu hasar meydana geldiğini görerek inceleme için Ocak ayında ... firmasına ve üniversiteye başvurdukları, hazırlanan raporlar sonucunda binanın yıkılması gerektiğini öğrenmeleri üzerine hasarın tespiti ile tazmini için ihbarda bulunulduğu ifade edildiği, 08.02.2017 tarihinde yapılan ekspertiz çalışması sırasında sigortalı dairenin bulunduğu 5 katlı 9 daireli binanın zemin katındaki 1 numaralı dairenin zemininde çökmeler meydana geldiği, merdiven boşluğu pencerelerinin çerçevelerinin yerlerinden oynadığı, merdivenlerin bağlantılarında oynamalar, ayrılmalar oluştuğu, balkonlarda kaymalar oluştuğu, arka cephede dışarıya doğru kasma meydana geldiği, hareket olduğu gözlendiği, ancak poliçe başlangıç tarihi 25.11.2016 tarihi olup, hasarın başlangıç tarihinin tespiti ile ilgili araştırma yapmak üzere 24.02.2017 tarihinde 2. ekspertiz çalışması yapıldığı, 2. ekspertiz çalışması sırasında sigortalıya ait dairenin bulunduğu A Blok’a bitişik olan ve 1 numaralı daire dışında tamamı boşaltılmış olan B Blok Yöneticisi ... ile yapılan görüşmede hasarın başlangıç tarihini tam olarak hatırlayamadığını ancak ilk başvuruyu belediyeye şifahen kendisinin yaptığı belirtildiği " ifade edilmiştir. Çatalca Belediye Başkanlığı İmar Ve Şehircilik Müdürlüğü’nün 21.11.2016 tarihli ... Sayılı cevabı yazısında: “Belediyemize yapılan şifahen başvuruya istinaden İlçemiz, Ferhatpaşa Mahallesi, ... ada 4 parsel sayılı yerde mülkiyeti ...’a ait bodrum kat 1 no’lu bağımsız bölümde Belediyemiz teknik elemanlarınca yapılan incelemede; yapının taban döşemelerinde çökme ve oturmaların meydana geldiği, duvarlarda çatlakların olduğu, ancak taşıyıcı sistemde (kolon ve kiriş) herhangi bir çatlak olmadığı tespit edildiği, buna göre Belediyemiz teknik elemanlarınca tespit edilen hususların sebebinin belirlenebilmesi ve gerekli yasal işlemlerin başlatılabilmesi için tarafımıza sunulmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir ...Şirketi veya Üniversitelerden binanıza ait bir teknik raporun tarafınızca ivedilikle alınması gerektiği" ifade edilmiştir.Sigortalıya ait dairenin de bulunduğu blok ile ilgili ... ... adına Jeofizik Mühendisi ... tarafından hazırlanmış olan Zemin Oturma Analizi ve Şev (Kayma, Heyelan) Analizi içerir “Zemin Etüd Raporu” hakkında İstanbul Üniversitesi ... Fakültesi Jeofizik Mühendisliği bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. ...tarafından yapılan değerlendirme raporunda: “ ... ada 4 parseldeki arazide statik halde bile kayma ve farklı oturmaların olduğunun tespit edildiği, dinamik bir parametre sonucunda kayme ve farklı oturma hareketleri daha fazla olacağı göz ardı edilmemesi ve gerekli geoteknik önlemlerin alınması gerekliliğine işaret olunduğu anlaşıldığı ve aynı zamanda rapordan ve sonradan istenen düşey elektrik sondaj çalışmasından elde edilen parametreler kullanılarak yapılan değerlendirme sonucu inceleme alanındaki zeminde Konsalidasyon Oturma Problemi Ve Kayma ( ...) tespit olunduğu” ifade edilmiştir. Çatalca Kaymakamlığı Tapu Müdürlüğü’nün 31.03.2017 tarihli ... yevmiye no’lu yazısı ile sigortalı dairenin bulunduğu bina ile ilgili ‘6306 Sayılı Kanun Gereğince Riskli Yapı Belirtilmesi Tesisi’ belirtmesi konulduğu anlaşılmıştır.Hükme esas alınan 06/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda ; "Uyuşmazlığa konu olan poliçenin düzenlendiği tarihte sigortalı konutta (davacının dairesi dışında) özellikle blokların zemin katında bulunan dairelerde ( duvar- sıva çatlakları kısmi oturmalar şeklinde olan ) hasar olgularının nihai anlamda heyelan/ yer kayması rizikosu neticesinde binanın yıkılmasına neden olabilecek boyutlara varacağının sigortalı tarafından bilinebileceği, ancak kapsamlı üniversiteler ve/veya ...firmalarınca bir takım aletli /ölçümler yapılması labaratuar sonuç analizleri ile ortaya çıkabilecek “Riskli yapı vasfının davacı tarafından bilindiğinin kabul edilmesi mümkün olmadığı. davalı sigorta kuruluşunun davacı tarafin tazminat talebini red gerekçesi olarak gösterdiği T.C Çatalca Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü” nün 21.11.2016 tarihinde bina yöneticisinin şifahi başvurusu üzerine bir ... şirketi ve/veya Üniversite” den rapor alınmasının önerisi yapılması keyfiyetinin davacının “heyelan rizikosunu” bildiğine gerekçe olarak gösterilmesinin hiç bir tereddüte yer vermeyecek şekilde yeterli bir, belge/bilgi vasfını taşıdığının kabul edilemeyeceği görüşüne varıldığı, bir diğer ifade ile zemin hareketlerinin tehlikeli boyutlara ulaştığı hususunun davacı yönünden 2011 yılında başlamış ve bir donem hariç süregelen bir poliçe dolayısıyla bilinebilir olduğunu ifade etmek mümkün gözükmediği, kaldı ki poliçenin düzenlendiği tarihte zemin hareketlerin bağlı olarak bir riskin sigortalıya Resmi makamlar marifetiyle bildirildiği ve bu hususun davacı tarafından bilinerek ve üstelik sonrasında sigorta şirketi yanıltılarak poliçenin düzenlettirildiği hususu ise iddia ve ispat olunamadığı tespit olunduğu, oavacıya ödenmesi gereken tazminat tutarının davalı ... Sigorta A.Ş nezdinde 2492298 sayılı hasar dosyası kapsamında 47.250.00 TL olarak belirlendiği" şeklinde tespit ve görüşe yer verilmiştir.Davaya konu poliçe ekinde yer alan "Yer Kayması Klozunda; Yangın Sigortası Genel Şartları hükümleri saklı kalmak kaydıyla; Sigortalı binanın inşa edilmiş olduğu arsada veya civarında vuku bulan yer kayması veya toprak çökmesi sonucu sigortalı şeylerde doğrudan meydana gelecek zararlar ile sel veya su baskını nedeniyle meydana gelen yer kayması ve toprak çökmesinden doğan zararlar teminata ilave edilmiştir.
Teminat Dışında Kalan Haller
1-Deprem veya yanardağ püskürmesi nedeniyle meydana gelen yer kayması ve toprak çökmesinden doğan zararlar,
2-Yer kayması riskinden bağımsız olarak, binanın mutad olarak oturmasından ileri gelen hasarlar,
3-Sigortanın başlamasından önce sigortalı kıymette yer kaymasının resmi makamlarca tespit edilmesi olarak sayılmıştır.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde; talebe konu sigorta poliçesi 25/11/2016 tarihinde tanzim edildiğini, ancak dava konusu hasarın ise 21/11/2016 tarihli Çatalca Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün yazısından anlaşıldığı üzere daha önce meydana geldiğini, dolayısıyla poliçe vadesinden önce hasarın gerçekleştiğini ileri sürmüştür. Diğer bir ifade ile rizikonun gerçekleştiği tarihte geçerli bir poliçe bulunmadığını ileri sürmüştür. Ancak yukarıda açıklandığı üzere davacının, dava dışı ... Bankası'ndan kullanmış olduğu tarımsal kredinin teminatı amacıyla davacıya ait ipotek edilen taşınmaza ilişkin düzenlenen poliçenin 28/12/2010 tarihinden itibaren her yıl yenilenen şekilde düzenlendiği, dolayısıyla 28/12/2010 tarihinden itibaren süregelen poliçe ilişkisi bulunduğu, önceki poliçelerde de yer kayması veya toprak çökmesi sonucu sigortalan taşınmazda doğrudan meydana gelecek zararlar teminat kapsamına alındığı görülmüştür.TTK 1409/2 maddesi uyarınca sözleşmede öngörülen rizikolardan herhangi birinin veya bazılarının sigorta teminat dışında kaldığının ispat yükü sigortacıya aittir. Teminat dışı kalan haller içinde "sigortanın başlamasından önce sigortalı kıymette yer kaymasının resmi makamlarca tespit edilmesi " sayılmıştır. Davaya konu riziko, en son düzenlenen 25/11/2016 tarihinden önceki poliçe döneminde meydana gelmiş ise de hadisenin hangi tarihte gerçekleştiği tam olarak tespit edilememiş, ancak resmi makamlarca tespitin ise en son düzenlenen poliçe dönemine aittir. Diğer bir ifade ile rizikonun gerçekleştiği döneme ait düzenlenen poliçe öncesi resmi makamlarca yapılmış bir tespit bulunmadığı gibi söz konusu durumun davacı tarafça bilindiği ispatlanmadığından davalı vekilinin bu yöndeki istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 14/09/2021 tarihli 2021/10 E. 2021/61 K. sayılı ilamında; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde ifade edilen (1) sayılı tarifenin 1/e bendinde belirtilen işin esasının hüküm altına aldığı kararlardan anlaşılması gerekenin, ilk derece mahkemesi yerine geçilerek verilen ve icra kabiliyeti söz konusu olan kararlar olduğu, ilk derece mahkeme kararlarına dair istinaf başvurusunun esastan reddi yönündeki kararların ise icra edilebilir karar niteliğinde olmadığı için maktu harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Somut dosya yönünden Dairemizce yapılan inceleme neticesinde verilen istinaf başvurusunun esastan reddi kararı icra edilebilir bir karar niteliğinde değildir ve ilk derece mahkemesi kararının geçerliliği devam etmektedir. İlk derece mahkemesi kararı kaldırılarak esas hakkında yeni bir karar verilmediği için emsal ilamda açıklanan hususlar Dairemizce de uygun bulunarak, davalı yönünden istinaf karar harcının maktu olarak belirlenmesi gerekmiştir.Açıklanan gerekçelerle; incelenen mahkeme kararının istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı yapılan inceleme itibariyle usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı tarafın istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b.1 gereğince esastan reddine karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
1.Davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının hazineye gelir kaydına, yatırılan 806,91 TL harçtan, alınması gerekli 732,00 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 74,91 TL'nin ilk derece mahkemesince karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalıya iadesine,
3-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361/1 ve 7550 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 20/2 maddesi uyarınca HMK'nın ek 1.maddesindeki değişiklik dikkate alınarak kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.04/02/2026