Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1417 Esas
KARAR NO: 2025/269
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/03/2022
NUMARASI: 2021/275 E. - 2022/26 K.
DAVANIN KONUSU: Patent (Tecavüzün Tespiti İstemli)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 13/02/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin sürekli teknoloji ve tasarım geliştirmeleri sonucunda üretilen patentli yenilikçi ve hareket özgürlüğü sağlayan özellikli ... markalı gözlükleri dünya çapında 45 ülkede satışa sunduğunu, bulunduğu her ülkede kendi kulvarında pazar lideri konumunda olduğunu, müvekkili şirketin uzun yıllardır ülkemizde de patentli ... markalı gözlükler, gözlük grubu markaların en çok tercih edilenleri arasında olduğunu, müvekkili şirketin tüketicilere daha yüksek kalitede ürün ve hizmet sunabilmek adına ciddi yatırım ve araştırmalar yaptığını, bu alanda tescilli birçok patenti tasarımı ve markayı elinde bulundurmakta olduğunu, patentlerini ve markalarını Dünya Fikri Mülkiyet Örgütü (WIPO) nezdinde tescil ettiren müvekkili şirketin Türkiye'de ulusal koruma sağlayacak tescillerini ise TPMK aracılığı ile gerçekleştirmiş olduğunu, davalının patent hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini, paten hakkına yönelik ihlalin ve haksız rekabetin önlenmesini, durdurulmasını talep ve dava etmiştir.
CEVAP DİLEKÇESİ Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... adlı ürünün ... Adına patentli olduğunu mahkeme kararı ile öğrenmiş bulunduğunu, paten veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş kanunu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmediğini, ayrıca sattığı ürünün kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini, müessese sahibi ve mesul müdürü olarak ürünün üreticisi olmadığını, bu ürünün satışı ile ilgili olarak ... San. Ve Tic. Ltd. Şti'den marka gözlük, ... San ve Tic Ltd Şti'den marka gözlükleri aldığını, dolayısı ile ürünün patent hakkı sahibinin olduğunu bilmediğini, satıcıların sattığı ürünlerin sanıldığının aksine başka bir gerçek hakka dayalı olup olmadığını araştırma zorunluluğu olmadığını, zincirin son halkası olan perakende satıcılara gereğinden ağır bir yük getireceğinden doğru olmayacağını, müessese sahibi ve mesul müdürü olarak güvenilir tacir imajımı sarstığını, bu dava konusu ile alakalı ruhen ve ticari olarak oldukça yıprandığını, bu nedenle maddi manevi dava açma hakkını saklı tuttuğunu, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk Derece Mahkemesin kararıyla; "Tüm bu açıklamalar muvacehesinde toplanan deliller, hükme esas alınan bilirkişi raporu, davalı yan beyanları bir bütün olarak ele alındığında, davacı ... firmasına ait ... dosya numaralı buluş adı “Gözlük için esnek sap” olan patent başvurusu ve ... dosya numaralı buluş adı “Gözlükler için esnek sap” olan patent başvurusu ile aleyhine tespit istenen davalı yana ait iş yerinde yapılan inceleme esnasında tespit edilen esnek saplı gözlüklerin kıyaslanması akabinde, davalıya ait adreste tespit edilen “...” ve “...” ibareli markalı esnek saplı gözlüklerin, davacı yan ... firmasına ait ... dosya numaralı buluş adı “Gözlük için esnek sap” olan patent başvurusu ve ... dosya numaralı buluş adı “Gözlükler için esnek sap” olan patent başvurularının teknik özelliklerinin benzer olduğu, bu suretle patent hakkına tecavüz ve buna bağlı olarak TTK md. 55/1-a-4 maddesi uyarınca haksız rekabet koşullarının da oluştuğu görülmekle sübut bulan davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." şeklindeki gerekçeleri ile, Davanın KABULÜ İLE, davalıya ait iş yerinde kullanılan ... ve ... marka ibareli "esnek saplı gözlüklerin" davacıya ait ... numaralı "gözlük için esnek sap" ve ... numaralı "gözlükler için esnek sap" olan tescilli patent haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespiti ile bunun önlenmesine, durdurulmasına ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF: Davalı asil istinaf dilekçesinde özetle; huzurdaki davada taraf sıfatı bulunmadığını, zira tespiti istenen ürünlerin ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti. Ve ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. nezdinde piyasaya sürülen modeller olduğunu, söz konusu çerçevelerin Sağlık Bakanlığı'na bağlı tıbbi cihaz kurumu tarafından denetlenen ve Ürün Takip Sistemi (UTS) aracılığıyla teyit edilebilen ürünler olduğunu, dolayısıyla bu modellerin üretimi ve distribitörlüğü hakkında da şahsının en ufak bir ilgisi olmadığını, davacının hak sahipliği iddia ettiği ürünlerinin tamamının UTS'de dava dışı ... Ltd. Şti'ye ve ...Ltd. Şti'ye kayıtlı gözüktüğünü, şahsının üzerine düşen tüm özen yükümlülüğünü yerine getirdiğinin sabit olduğunu, kabul anlamına gelmemekle ... ve ...'ün konumu ve ticari sorumlulukları dikkate alınmaksızın husumetin kendisine yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, Sağlık Bakanlığınca takip edilen bu ürünlerin bakanlığın onayı ve yakın takibi olmaksızın kayıtlara giremeyeceğini, bu perakendeci ve tüketicilere hiçbir koşulda ulaştırılamayacağını, bu prosedür gereği patent konusu ürünlerin veritabanlarına erişme veya araştırma ihtiyacı gündemgeediğini ve gerek perakendeci gerekse tüketicinin güvenli bir alışveriş imkanı sağladığını, yerel mahkeme nezdinde talep etmesine rağmen Tıbbi Cihaz Kurumu'na müzekkere yazılmadığını ve beyanının doğruluğunun teyit edilmediğini, sırf bu hususun bile mezkur kararın kaldırılması için bir sebep olduğunu, tespiti istenen ürünlerin tümünün tarafınca ithalatçı firmaya iade edildiğini ve buna ilişkin iade faturalarının tanzim edildiğini, SMK 141. maddesinde patent hakkına tecavüzün sınırlarının çizildiğini, madde metninde açık bir şekilde patent konusu ürünlerin taklidi konusunda bilgi sahibi olunması yahut bilinmesi gerektiği ibarelerin ön plana çıktığını, dolayısıyla taklit konusu ürünler hakkında tarafına sorumluluk yüklenemeyeceğini, kabul anlamına gelmemesi kaydıyla dosyanın optisyen veya sektörel bir bilirkişiye tevdi edilmeyip ek rapor düzenlenmemesinin hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporunda benzerlik tespit edilse de bu tip ürünlerin çok uzun zamandır piyasada dolaştığını, dolayısıyla alanında uzman sektörel bir bilirkişiden görüş alınmamasının eksiklik barındırdığını, iki ürün arasında benzerlik bulunmasının eşdeğer olduğu anlamına gelmediğini, tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının talepleri doğrultusunda kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP: Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı tarafın taraf sıfatı olmadığını ileri sürmüşse de işbu iddiasının mesnetsiz olup davalının satıcı olarak kendi fiillerinden sorumlu olduğunu, vekil edenin patent hakkına tecavüz eden ürünlerin orijinal ürünlerin kalite ve standardını taşımadığının ilk bakışta anlaşıldığını, bu sektörde çalışan ve uzmanlık gerektiren bir işle uğraşan davalının bizzat satışa sunduğu ürünlerin patent hakkı ihlali yarattığını ve taklit olduğunu bilmemesinin düşünülemeyeceğini, patent hakkına tecavüze konu ürünlerin ulaşabildiği tüm aşamaların tecavüz olarak değerlendirileceğini, bu aşamalarda patent hakkına tecavüz edenlerin her birinin kendi fiilinden ve zararından sorumlu olduğunu, davalının patent hakkı ihlali teşkil eden ürünleri sattığı/satışa sunduğu için bağımsız kusurlu bir davranış sergilediğini ve kendi haksız fiilinden sorumlu olduğunu, davalının ilgili ürünlerin ÜTS'ye kayıtlı olduğunu beyan ederek hukuka aykırı bir şekilde ihlal oluşmadığına dair iddialarda bulunduğunu, ÜTS'nin amacının ürünleri kayıt altına alıp bir ihlal olduğunda piyasadan kaldırtmak olduğunu, T.C. Sağlık Bakanlığı'nın ürünün patent ihlali yaratıp yaratmadığına ilişkin bir denetimi ve sorumluluğu olmadığını, davalının bu beyanları ile mahkemeyi yanıltma çabasına giriştiğini, sorumluluktan kurtulmaya çalışıldığını, davalının ilgili ürünlerin ihlal teşkil ettiğini bilmediğini ileri sürmesinin davadan kurtulmaya yönelik olduğunu, her tacirin ticaretine ait faaliyetinde basiretli bir iş adamı gibi davranması gerektiğini, vekil edene ait patent ürünlerinin ... markası altında tek bir kaynaktan satışa sunulduğunu, yani taklit ürünleri piyasa fiyatının çok altında bir fiyatla satın alan veya korunmakta olan bir patenti taşıyan ürünlerin dağıtım kanalları dışından ürün temin eden kişinin bu malların taklit bir mal ve patent hakkı ihlali olduğunu bildiğinin kabul edilmesi gerektiğini, davalının vekil edenin patent hakkını ihlal ettiği ve haksız rekabet yarattığı hususunun bilirkişi raporu ile tespit edildiğini, ilgili bilirkişi raporunun tam objektif, hukuka ve yasaya uygun olduğunu, tüm bu sebepler ışığında mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davanın konusu davacıya ait 2014/14661 ve 2020/10853 numaralı patent haklarına davalının tecavüz ettiğinin tespiti ve haksız rekabetin tespiti ve önlenmesi davasıdır. Davalı beyanlarında, ... adlı ürünün ... Adına patentli olduğunu mahkeme kararı ile öğrendiğini ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmediğini, üretmediğini bu ürünün satışı ile ilgili olarak ...Paz. San. ve Tic. Ltd. Şti'den marka gözlük, ... San ve Tic Ltd Şti'den marka gözlükleri aldığını, ürünün patent hakkı sahibi olmadığını bilmediğini, satıcıların sattığı ürünlerin sanıldığının aksine başka bir gerçek hakka dayalı olup olmadığını araştırma zorunluluğu olmadığını, zincirin son halkası olan perakende satıcılara gereğinden ağır bir yük getireceğinden doğru olmayacağını, davacının hak sahipliği iddia ettiği ürünlerinin tamamının UTS'de dava dışı ... Ltd. Şti'ye ve ...Ltd. Şti'ye kayıtlı gözüktüğünü, şahsının üzerine düşen tüm özen yükümlülüğünü yerine getirdiğinin sabit olduğunu, ürünleri 01/04/2021 tarihinde iş yerinden kaldırdığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Dava tarihi itibarı ile 6769 sayılı SMK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Mahkemece tespit yaptırılmış olup 01/04/2021 tarihli tespit tutanağında davalının iş yerinde dava konusu 16 adet gözlük modeli tespit edilmiş, bilirkişi tarafından numune olarak 1 adet ... markalı 103, C3M model gözlüğü incelemeye esas numune olarak alındığı görülmüştür. Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Marka-patent uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenen 16/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davalı yana ait “... Mah. .. Cad. No:... Beyoğlu- İSTANBUL” adresine gidilerek, dosya kapsamı ve tespit talep dilekçesindeki delil tespit talepleri nazara alınarak, fotoğraf ve görsel suretlerde eklenmek üzere yerinde inceleme esnasında satışa hazır halde 16 adet olarak tespit edilen somut dava konusu esnek saplı gözlük tespit edildiği, davalı yan ...” in “... Mah. ... Cad. No:..Beyoğlu- İSTANBUL” adresinde yerinde inceleme esnasında tespit edilen somut dava konusu esnek saplı gözlüklerden 9 tanesinin üzerinde “...” ibareli marka, 7 tanesinin üzerinde ise “...” ibareli marka yer aldığı, davacı yan ... firmasına ait ... dosya numaralı buluş adı “Gözlük için esnek sap” olan patent başvurusu ve ... dosya numaralı buluş adı “Gözlükler için esnek sap” olan patent başvurusu ile aleyhine tespit istenen davalı yan ...” in “... Mah. ... Cad. No:... Beyoğlu- İSTANBUL” adresinde yerinde inceleme esnasında tespit edilen esnek saplı gözlüklerin kıyaslanması akabinde, Davalı yan ...” in adresinde tespit edilen “...” ve “...” ibareli markalı esnek saplı gözlüklerin, davacı yan ... firmasına ait ... dosya numaralı buluş adı “Gözlük için esnek sap” olan patent başvurusu ve ... dosya numaralı buluş adı “Gözlükler esnek sap” olan patent başvurularının teknik özelliklerinin benzer olduğu" belirtilmiştir. TPMK kayıtlarına göre, davacı adına ... dosya numaralı buluş adı “Gözlük için esnek sap” olan patent başvurusunun, 21.03.2018 tarihinde tescil edildiği, beş adet isteminin bulunduğu, ... dosya numaralı buluş adı “Gözlükler için esnek sap” olan patent başvurusunun dört adet istemden oluştuğu halen geçerliliklerini korudukları görülmüştür. Davalı adına TPMK nezdinde herhangi bir faydalı model ya da patent başvurusunun bulunmadığı anlaşılmıştır. 6769 Sayılı SMK da patent hakkının kapsamı, sınırları ve tecavüz sayılan fiiller Madde 85 ve Madde 141 de düzenlenmiş olup, yazılı maddeler uyarınca patent hakları tecavüze uğrayan hak sahiplerinin ileri sürebileceği talepler ve kapsamları yine 6769 Sayılı SMK Madde 149 da belirlenmiştir. MADDE 141- (1) Aşağıdaki fiiller, patent veya faydalı model hakkına tecavüz sayılır: a) Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek. b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak, c) Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu lerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak. Düzenlemesi yer almaktadır. Somut olayda toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; davalıya ait adreste tespit edilen “...” ve “...” ibareli markalı esnek saplı gözlüklerin, davacı yan ... firmasına ait ... dosya numaralı buluş adı “Gözlük için esnek sap” olan patent başvurusu ve 2020/10853 dosya numaralı buluş adı “Gözlükler için esnek sap” olan patent başvurularının teknik özelliklerinin benzer olduğu bilirkişi raporu ile tespit edilmiş ise de, davalının üretici değil satıcı olduğu, patent hukukunda tecavüzden bahsedilebilmesi için, davalı satıcının bu ürünün taklit olduğunu bilmesi gerektiğinin tespiti gerektiği, davalının kusurlu olduğu ve sattığı ürünün taklit olduğunu bildiği yada bilmesi gerektiğinin ispatlanamadığı, davalının sattığı tüm ürünleri kontrol yükümlülüğünün bulunmadığı, TTK 18/2. Madde de düzenlenen basiretli tacir ilkesinin de davalıya bu yükümlülüğü yükleyemeyeceği, davalının kusurlu olduğunun ispatlanamadığı , davalının dava konusu ürünleri dava dışı ... Ltd. Şirketi ve ... Ltd. şirketinden faturalı olarak aldığı, ürünlerin Sağlık Bakanlığına ait UTS kaydının bulunduğu, UTS kaydında dava dışı ... Ltd. Şirketi ve ... Ltd. şirketine ait olduğu anlaşılmakla, mahkemece sübut bulmayan davanın reddine karar verilmesi gerekir iken anılan gerekçe ile davanın kabulüne dair verilen karar yerinde görülmemiştir. Tüm bu nedenlerle davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK 353/1-b/2 maddesi gereğince kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davalının istinaf isteminin KABULÜ ile,2- İstanbul 4. Fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 01/03/2022 tarih, 2021/275 E., 2022/26 K. Sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA, ancak belirtilen hususlar yeniden yargılamayı gerektirmediğinden yeniden esas hakkında hüküm kurulmasına, Bu kapsamda;3- Davanın REDDİNE, 4- İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;4/a-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile 556,10 TL harcın davacıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4/b-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4/c-Davalı tarafından ilk derece mahkemesinde yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, 5- İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; 5/a-İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, 5/b-İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 75,00 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 295,70 TL'nin davacıdan tahsiliyle davalıya verilmesine, 5/c-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6- 6100 Sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince var ise bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 13/02/2025