Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO:2022/1331
KARAR NO:2025/303
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:Bakırköy 2. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ:25/05/2022
NUMARASI:2021/491 E. - 2022/92 K.
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:13/02/2025
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İstinaf yoluna başvuran davalı vekilinin istinaf başvurusu üzerine Bakırköy 2. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinin 2021/491 Esas dosyası ve dava dosyasında verilen 25/05/2022 tarih ve 2022/92 Karar sayılı gerekçeli kararı incelendi.Tarafların İddia ve Savunmaları:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkilinin murisi ...'nın tanınmış bir grafik tasarımcı ve ressam olduğunu, murisin 2005 senesinde Eminönü Belediyesi için "..." adlı kitabı vücuda getirdiğini, karikatürler ve illüstrasyonların müvekkili tarafından çizildiğini, kitabın bir bütün olarak grafik tasarımının (dizgisi, çizgisi, mizanpajı ve kompozisyonu) müvekkili tarafından yapıldığını, Eminönü Belediyesi için yapılan kitabın 60 no.lu sayfasında grafik ve illüstrasyon sahibinin müvekkilin murisi ... olarak kitapta basılı olarak belirtildiğini, murisin Eminönü Belediyesi için tasarladığı kitapta yer alan eserleri ve kitabın bir bütün eser halinde tasarlanması ile ilgili olarak mali haklarını devreden bir sözleşme yapmadığını, davalı belediye tarafından basılan, yayınlanan ve dağıtılan kitapta yer alan resimlerin murisin çizdiği resimlerin birebir aynısı olduğunu, davalı belediyenin müvekkilinin murisinin resimlerini izinsiz olarak bastırdığı kitapta kullandığını, basarak dağıtarak, müvekkilinin umuma arz hakkını çiğnediği, üstelik müvekkilinin murisinin adını da belirtmeyerek eser sahibinin manevi haklarını ihlal ettiğini, müvekkilinin birden çok hakkına tecavüz ettiğini, mali hakların ihlali sebebiyle FSEK m. 68 uyarınca daha sonra 3 kat artırılmak üzere şimdilik 5.000-TL maddi tazminatın mahkemece tespit edilecek haksız fiil tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan işbu davanın sadece tazminat davası olduğunu, davanın görevsiz ve yetkisiz mahkemede açıldığını, belediyelerinin ticari amaç olmaksızın ve herhangi bir kazanç elde etmeksizin kamu hizmeti amacı güderek eğitim amaçlı çocuklara yönelik trafik kitapçığı hazır olarak satın aldığını, davacının iddia ettiği üzere maddi ve manevi bir fayda sağlamadığını, belediyelerinin kitapçığı telif hakkı var güvencesi ile ... Firmasından (...'den) satın aldığını ve satın aldığı kitapçıkta hiçbir ekleme oynama yapmaksızın piyasada var olan kitapçığı hazır olarak satın aldığını, kitapçıkta yer alan eserler ve içerik iddia edildiği üzere google arama motorunda gözükmediğini, söz konusu eserlerin iddia edilen kişiye ait olduğu tespit edilemediğinden, belediyelerinin kusuru bulunmadığını, ... firması tarafından, kendilerine gönderilen yazılı belgede trafik kuralların kitapçığındaki tüm çizgi resimlerin ve metinlerin tüm yasal kullanım haklarının griton reklama ait olduğunun bildirildiğini , tazmin için öncelikle kusur ve zararın varlığının zorunlu olduğunu, davacının zarara uğradığını ve hangi açıdan zarara uğradığını beyan etmediğini, davacınındavasının husumet, zamanaşımı ve esastan reddine, karar verilmesini talep etmiştir.İlk Derece Mahkemesi Kararı:Mahkemece; "Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile FSEK 68. hükmü ile 3 kat artırılmak üzere tespit olunan toplam 126.000,00 TL'nin 20/05/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacının hükmün ilanı talebinin REDDİNE," karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri:Davalı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; müvekkili belediye tarafından 2016 yılında dağıtıldığı iddia edilen kitapçığın nazara alındığını, davaya konu çizimlerin Fikir ve Sanat Eserleri kapsamında olmadığını, mahkemenin görevsiz olduğunu, müvekkilinin davanın tarafı olmadığını ve davacı murisine ait eseri izinsiz çoğaltıldığı, yayıldığı eser üzerinde izinsiz değişiklik yapıldığı, haklarının ihlal edildiği iddialarının gerçekleri yansıtmadığını, satın alınan kitabın davacının iddia ettiği ve dosyaya sunduğu kitap ve içeriğinde ki çizimlerin aynı olduğunu kabul etmemekle birlikte, 2016 yılında Trafik Kuralları konusunda bilgilendirme amacı ile kamu yararı gereği Trafik Kuralları Eğitim Kitapçığı doğrudan teminle satın alma ile en uygun teklifi veren firma olan ... firmasından satın alındığını, kitabı çoğaltmadığını ve basmadığını hazır olarak satın aldığını ve satmadığını, kazanç elde etmediğini, davacı tarafından dosyaya sunulan kitapçıkların herkes tarafından temin edilebilecek, bastırılabilecek ,oluşturulabilecek kitaplar olduğunu, müvekkili belediye tarafından dosyaya sunulan kitapçığın hiç nazara alınmadığını , müvekkili belediye tarafından satın alınan kitapçık ile davacı tarafından murisine ait olduğu iddia edilen kitapçık içeriğinde ki çizimlerin hiçbiri aynı hatta benzer bile oladığını, davaya konu resimlerin genel trafik kurallarına dair genel resimler olup, söz konusu resimlerin davacının murisinin husussiyetini taşımadığını, dava konusu illüstrasyonların eser sahibinin davacı murisi olduğunun ispat edilmediğini, bilirkişilerin murisin web sitesine bakarak grafik tasarımcısı olduğu ve web sitesinde "... " başlığı altında Eminönü Belediyesi'nin olduğu ve yönlendiği sayfada dava konusu çizimlerin bulunduğunu beyan etiğini ancak sitenin bir delil olmadığını, bilirkişi raporunda beyan edilen davacının murisinin web sitesinde ki hangi resimlerin benzer olduğu konusunda somut resimlerle denetime elverişli bir karşılaştırma yapılmadığını, bilirkişiler 21 adet resmin aynı olduğunu beyan ederek 2022 yılı değerlerine göre 2016 yılından itibaren faize karar verildiğini, çizimlerin 2022 yılı itibari ile değer tespiti yapıldığını, davaya konu resimlerin başka bir eser sahibinden taklit edilerek iltibas edildiğine dair bir iddia olmadığını beyanla , istinaf talepleri kabulü ile kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini yada dosyanın mahkemeye gönderilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.İhbar olunan vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu “...” adlı kitapçık; ilk defa asıl yayımcı olarak ... Şti. unvanlı şirket tarafından 2005 yılında Eminönü Belediyesi için yapıldığını, bu şirket tarafından hazırlanıp, kamuya sunulduğunu, kitapçıkta yer alan bazı Karikatür ve İllüstrasyonlar ise o dönemde sipariş üzerine bir çok kez bu şirkete çalışan ve iş (çizim vs.) yapan ...’ya (yine, şirketçe verilen sipariş üzerine) hazırlatıldığı ve tüm Ücreti/Telif bedellerinin de o dönemde kendisine ödendiğini, kitabın tüm diğer kısımlarının (metin, baskı, mizanpaj, vs.) ise... Şti. tarafından hazırlandığını,müvekkilininde de bu şirketten aldığı yasal izin çerçevesinde bu kitabı hazırlayıp davalı belediyeye verdiğini, tüm bu kitap ve içeriğinde yer alan metin ve çizimler (eserler) üzerindeki her türlü yasal malî hakların ... Şti.'ne ait olduğunu, kitabın her yeni baskısında/yayımında kendisine (mirasçılarına) yeniden bir ücret ödenmesi gibi bir yasal talep hakkının olmadığını, mahkemece, TBK m. 501 gereğince davacının herhangi bir malî hakkının olmadığı gözetilmeden, ortada bir sözleşme olmadan, piyasa rayiçlerine göre fahiş bir miktar üzerinden üç katı tazminata hükmedilmesinin açıkça usule ve kanuna aykırı olduğunu beyan ederek, istinaf başvurusunun kabulü ile kararının kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap:Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davaya konu olan kitapçıkta eserlerin birebir izinsiz kullanımı davalının ikrar ettiği kitapçıkta ise eserlerin taklit suretiyle izinsiz kullanıldığını, davalı belediyenin dosyaya 20.05.2016 irsaliyeli fatura sunduğu ve buna ilişkin taklit olan başka bir kitapçık sunarak eserlerin farklı olduğunu iddia ettiğini, davalı taraf murisin eserlerini hem bu davanın konusu kitapçık ile izinsiz olarak birebir kullandığını hem de 20.05.2016 tarihinde yeni bir hizmet alımı yaparak taklit suretiyle 2. kez izinsiz kullandığını, müvekkilinin Eminönü Belediyesi için vücuda getirmiş olduğu bu eserlerin onlarca Belediye tarafından hukuka aykırı şekilde kullanıldığını ,bu belediyelere karşı açılan onlarca davada çizimlerinin eser vasfında olduğu hususunun tespit edildiğini, Bakırköy 1. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi 2015/253 Esas sayılı dosyalarında ihlal tarihleri 2010' olduğunu, rayiç değer araştırmasında aynı eserler için 1.000-TL emsal bedel belirlendiğini, davalı tarafın 2016 yılının emsal bedeli alınması gerektiği şeklindeki itirazı noktasında 6 senelik süreçte eserin rayiç bedelinin 2.000-TL'ye çıkması ülkedeki enflasyonist ortamda son derece normal olduğunu, ... resmi enflasyon verilerine göre de 2010 yılındaki 1000-TL'nin alım gücünü 2016 yılında 1700-TL karşıladığını beyan ederek, davalı tarafın istinaf başvurusunun usul ve esas yönünden reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava, FSEK kapsamında eserden kaynaklanan mali haklara tecavüz nedeniyle telif tazminatı istemine ilişkindir.Davacı vekili, davalı belediye tarafından basılan, yayınlanan ve dağıtılan kitapta yer alan resimlerin müvekkili murisinin çizdiği resimlerin birebir aynısı olduğunu, davalı belediyenin müvekkilinin murisinin resimlerini izinsiz olarak bastırdığı kitapta kullandığını beyanla ıslah dilekçesi ile birlikte FSEK m.68'e göre üç katı 126.000,000 TL maddi tazminatın tahsilini talep etmiştir.04/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda ; "dava konusu çizimlerin, illüstrasyon adı verilen grafik eserler olduğu, estetik değere sahip oldukları ve sahibinin hususiyetini taşıdıkları, eserlerin sahibinin ... olduğu, davalının 21 adet illüstrasyonunu birebir kullandığı, davalı Toroslar Belediyesinin davacı yan murisi eser sahibi ...'nın eser sahibi olduğu güzel sanat eserlerini kitapçığa bastırıp dağıtımını yapması şeklindeki eylemlerinin, davacı yan murisi ...'nın FSEK m.21 ve FSEK m.6/1 fıkrasının 7'inci bendi uyarınca işleme hakkını, FSEK m.22'inci maddesi uyarınca çoğaltma ve FSEK m.23 uyarınca yayma haklarını ihlal ettiği, davalı ile ... isimli şirket arasındaki ilişkinin hizmet alan-hizmet veren ilişkisi olduğu, dava dışı ...ile davalı arasındaki ilişkinin dava konusu olaydaki hukuki sorumluluğu değiştirmeyeceği, zira alınan hizmet kapsamında dava konusu kitapçığın Toroslar Belediyesi tarafından çoğaltılıp yayıldığı, FSEK m.22 ve FSEK m.23 kapsamındaki çoğaltma ve yayma eylemleri davalı Toroslar Belediyesi tarafından gerçekleştirildiği için FSEK m.68/1 uyarınca talep edilen telif tazminatından davalı Belediyenin hukuki sorumluluğunun bulunduğu, davalı Belediyenin eylemlerinin, davacı yan murisinin eser sahibi olduğu güzel sanat eserlerini daha önce Eminönü Belediyesi tarafından yapılan gaye ve konseptle aynı şekilde herhangi bir değişiklik yapmaksızın kopyalayarak basmak ve yaymaktan ibaret olduğu bu sebeple davacı yan murisinin FSEK m.16/3 te sayılan manevi hakkı ihlal etmediği, davacı yan tarafından dosyaya sunulan, davacı ile davalı arasında FSEK m.68/1 uyarınca yazılı izin sözleşmesi imzalanmış olsaydı istenebilecek rayiç bedeli gösteren evrak ve davacı yanın delil dilekçesinde sunduğu kesinleşen mahkeme kararındaki bedeller esas alınarak yapılan hesaplamaya göre, FSEK m.68/1 uyarınca 21 adet çizim için, davalı Belediye'nin davacı yana ödeyeceği rayiç bedelin 42.000 TL olacağı, bu bedelin üç katına hükmedilip hükmedilmeyeceği hususunun, davalı belediyenin kusurunun oranının kabulüne göre Mahkemenin takdirinde olduğu" belirtilmiştir.Bilirkişi raporunun , konunun uzmanı bilirkişilerce düzenlendiği, . dosyadaki delillere uygun gerekçeli ve karşılaştırmalı görselleri ihtiva ettiğinden denetime uygun olduğu hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmıştır.Davanın hukuki temelinin haksız fiil olduğu, HMK 16.maddesi gereği davacının yerleşim yeri mahkemelerinin de yetkili olduğu, FSEK 76. Madde gereği davanın görevli mahkemede açıldığı , davalının görev ve yetki itirazlarının yerinde olmadığı anlaşılmıştır.Dava, fikir ve sanat eseri sahibinin haklarının ihlali halinde 5846 Sayılı FSEK 68. maddesine dayalı olarak açılan tazminat istemi olup, söz konusu madde uyarınca varsayımsal sözleşme ilişkisi kurulduğundan dava TBK.'nun 146. maddesi gereğince 10 yıllık genel zamanaşımına tabidir. Buna göre ihlal tarihinden itibaren dava ve ıslah tarihleri itibariyle zamanaşımı süresinin dolmadığı anlaşılmıştır. Muris ...'nın 27.08.2020 tarihinde vefat ettiği, davacının tek mirasçısı olduğu mirasçılık belgesinden anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamı değerlendirildiğinde; davaya konu grafik ve illüstrasyonların FSEK 4/6. maddesi kapsamında güzel sanat eseri vasfında olduğu, murisin eser sahibi olarak 2005 yılındaEminönü Belediyesi için basılan kitapta adının belirtilmiş olduğu, bu haliyle eser sahibinin FSEK 11. Maddesinde düzenlenen ve aksi ispatlanamayan karine uyarınca davacının murisi ... olduğu, mirasçısı sıfatıyla davacının eserden kaynaklanan haklara dayalı dava açma hak ve yetkisinin bulunduğu, davalı belediyenin dava konusu eserlerin daha önce Eminönü Belediyesi için basılan ve dağıtılan "..." adlı kitabı aynı şekilde kopyalayarak "..." isimli kitapta izinsiz olarak kullandığı, davacının eserden kaynaklanan mali haklarından çoğaltma ve yayma haklarını ihlal ettiği, davacının eser sahibi olarak FSEK 68.maddesinde, sözleşme yapılması halinde isteyebileceği bedelin veya bu kanun hükümleri uyarınca tespit edilebilecek rayiç bedelin üç katını maddi tazminat olarak isteyebileceği, bu madde uyarınca varsayımsal sözleşme ilişkisi kapsamında borç belirlendiğinden kusur ve zararın ispatının aranmayacağı, dolayısıyla davalının kusurunun bulunmadığına, eylemi yapmaktaki saiki ile gelir elde etmediğine dair savunmaların sonuca etkisinin bulunmadığı üçüncü şahıstan satın alındığı, iyiniyetli olunduğu, davalı belediyenin sorumlu olmadığına dair savunmanın, FSEK 54. madde de düzenlenen "mali bir hakkı yahut kullanma ruhsatını devre salahiyetli olmayan kimseden iktisap eden hüsnüniyet sahibi olsa bile himaye göremez" hükmü gereğince yerinde olmadığı, davacıya ait 21 adet çizimin aynen ve eser sahibinin ismine ve esere usulüne uygun atıflara yer verilmeden kullanıldığı, kullanımın maksadın haklı göstereceği nispeti aşar şekilde olduğu , FSEK 34. Madde de düzenlendiği şekilde hukuka uygun kullanım bulunmadığı, talep edilen telif tazminatından davalı Belediyenin hukuki sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmıştır.
Mahkemece maddi tazminatın belirlenmesi bakımından emsal araştırması yapılmış, ...şirketlerince 2018 yılı için tek bir adet çizim için talep edilebilecek rayiç bedelin 1.500,00-2.000,00 TL olabileceği bildirilmiş, bilirkişilerce emsaller 2.000,00 TL olarak somut olaya uygun bulunmuş olmakla , 21 adet eserin kullanılmış olması, kitap olarak çoğaltılıp dağıtılmış olması , ihlalin boyutu ve piyasadaki rayiç değerler gibi özellikler dikkate alındığında (21x2.000) 42.000,00 TL telif bedeli belirlenen raporun hükme esas alınmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, FSEK MD. 68 uyarınca 3 katı oranında 126.000 TL maddi tazminat bedelinin hüküm altına alınmasının dosya kapsamı ve hukuka uygun olduğu, davacı tarafça daha önce dava dışı Belediyelere aynı konuda dava açıldığı, ihlal tarihi çok daha eski olan davalarda rayiç değerin 1.000,00 TL olarak belirlendiği , İstanbul BAM 16 H.D'nin 2022/761 Esas- 2024/483 Karar sayılı kararında "her bir eser için 750,00 TL rayiç bedel üzerinden hesaplama yapılmışsa da, davacı vekilinin dosyaya sunduğu Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2016/142 Esas, 2018/222 Karar sayılı kesinleşmiş kararında her bir eser için 1.000,00 TL rayiç bedele hükmedildiği, kesinleşen davada haksız fiil tarihinin işbu davadan daha önce olduğu, ayrıca kesinleşen davaya konu kitabın Adıyaman ili, Gölbaşı ilçesinde dağıtıldığı, coğrafi alanın ve nüfus yoğunluğunun Adana ilinden çok daha az olduğu, ayrıca Dairemizin aynı konuda verdiği ve Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen 2017/4699 Esas, 2020/1006 Karar sayılı kararında da telif bedelinin 1.000,00 TL olarak belirlendiği, bu nedenle işbu davada davaya konu eserlerin her birisi için 750,00 TL telif bedeli belirlenmesinin doğru olmadığı,..." aynı hususa vurgu yapıldığı, 2016 yılı için bilirkişilerce belirlenen 2.000,00 TL rayiç bedele yönelik istinaf sebebinin yerinde olmadığı , istinaf talebinin reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.İhbar olunanın istinaf talep hakkı bulunmadığı usulden reddi gerektiği anlaşılmıştır.Davalı vekilinin İstinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan reddine, ihbar olunan vekilinin istinaf talebinin usulden reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-İhbar olunan vekilinin istinaf başvurusunun HMK 346/1, 352/1-ç maddesi uyarınca USULDEN REDDİNE,2-Usûl ve yasaya uygun Bakırköy 2. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 25/05/2022 tarih ve 2021/491 E. 2022/92 K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,3-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 8.607,06-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 2.152‬,00-TL harcın mahsubu ile bakiye 6.455,06‬-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine, 4-İstinaf yoluna başvuran ihbar olunan tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde ilk derece mahkemesince kendisine iadesine, 5-Taraflarca istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,6-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,7-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,8-Karar tebliği, harç tahsil müzekkeresi düzenlenmesi, harç ve avans iadesi işlemlerinin İlk derece Mahkemesince yerine getirilmesine, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve 6100 Sayılı HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince, miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 13/02/2025