mahkeme 2021/67 E. 2024/237 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
44. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I
DOSYA NO: 2021/67 Esas
KARAR NO : 2024/237
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 03/11/2020
NUMARASI : 2019/444 E. 2020/652 K.
DAVANIN KONU: İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 09/02/2024
Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin keşide ettiği ... Bankası Çayırova Kocaeli şubesi 08/01/2016 vadeli ... nolu 20.000-TL bedelli çekin ... AŞ uhdesinde iken beraberinde çok sayıda çek ile çalındığını, buna ilişkin ödemeden men kararı alındığını ödemeden men kararı üzerine 27/11/2015 tarihinde talepleri üzerine İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesinde toplamları 11 adet çek hakkında vadelerinde bedelleri kadar tutarın bankaca tevdi mahalli sıfatıyla bloke altına alınmasına karar verildiğini, vadesi geldiğinde İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1353 Esas sayılı kararına istinaden çek bedelinin banka tarafından bloke altına alındığını, vadesi geldiğinde İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin kararına istinaden çek bedelinin banka tarafından bloke altına alınarak ödendiğini, buna rağmen huzurdaki davalı şirketin bedeli ödenmiş çeki 13.1.2016 tarihinde İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından icra takibine konu ettiğini, yapılan o takibe İstanbul 11.İcra Mahkemesi'nde itiraz olunduğunu, davacının borcunu ilgili bankaya keşideci olarak yatırdığını, tevdi mahalline ödemeyi yaptığı bu nedenlerle takibe ve ödeme emrine itirazının haklı olduğu anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... E.sayılı icra takip dosyasında davacı tarafın itirazının kabulü ile davacı yan yönünden ödeme emri ve icra takibinin iptaline karar verildiğini, iptal edilen takibe haciz tehdidi nedeniyle ikinci kez ödenmek zorunda kalınan tutarın iadesi için İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından icra takibinin başlatıldığını, davalının itiraz ettiğini, bu nedenle çek vadesinde ödendiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, %20 den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı savunması dermeyan etmenin yanısıra, huzurdaki davalı şirket ile diğer ciranta dava dışı ... Ltd Şti. arasında imzalanan 02/09/2015 tarihli Faktoring Sözleşmesi uyarınca takip dayanağı 31/12/2015 tarihli ... nolu ... Bankası Çayırova Kocaeli Şubesi'nden sadır 20.000- TL'lik çekin teslim bordrosu ile huzurdaki davalı olan müvekkili şirkete teslim edildiğini, müvekkili şirketin çekin yasal hamili olduğunu, çekin anılan bankaya ibrazında ödeme yapılmadığını, ihtiyati haciz kararı aldığını, dosya borcunun huzurdaki davacı tarafından 18/01/2016 tarihinde icra dosyasına ödendiğini, davalıya yapılmış bir mükerrer ödeme olmadığını, İstanbul Anadolu 11. İcra Hâkimliği'nin 2016/41 E. ve 2018/507 K. sayılı hukuka aykırı kararına dayanarak mükerrer ödeme iddiasının ödeme yasağı kararı alınmış olması ve bankalarca çek bedeline bloke konulmasının icra işlemlerine engel olmayacağını, müvekkiline karşı asıl borç ilişkisinden kaynaklanan def'ilerin ileri sürülemeyeceğini iyi niyetli olduğunu, müvekkili şirketin tevdi mahalline ödeme yaptığını bilmesinin mümkün olmadığını banka tarafından bu konuda müvekkilini bilgilendirilmediğini, Dava dışı ... firmasına davanın ihbarını talep ettiklerini belirterek, davanın reddini ve %40 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir. İhbar olunan ... A.Ş dilekçesinde özetle; şikayete konu çekler dışında bir çok müşteri çekinin kayıp/ çalıntı olduğunu , şirketimizin çalıntı çeklerinden bir kısmı 3. şahıslar tarafından bankaya ibraz edildiğini, tahsil edilmeye çalışıldığını, bu çeklerde yapılan incelemede çeklerdeki imzaların müvekkil şirkete ait olmadığını, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'da 2015/160164 soruşturma numaralı dosyasında soruşturmanın devam ettiğini, eylemlerin içerisinde şirket eski müdürü dahil müvekkil şirket eski çalışanlarının ve ... firmalarının. Tefeci tabir edilen kişilerin olduğunu, çalınan çeklerin tamamının ... Ltd. Şti.' ne verilmiş olduğunu, bu şirket tarafından da ciro edilerek 3. Kişilere geçmiş olduğu anlaşıldığını, çek keşidecisi olan davacı .... Ltd. Şti. ise İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi' ne başvurarak, hakkında ödeme yasağı verilen çek bedelini ödemek için tevdii mahalli kararı verilmesini talep etmiş olup, ilgili Mahkeme çeklerin vadelerinde bankada çek bedeli kadar tutar bulunması halinde, banka tarafından tevdii mahalli sıfatıyla bloke konulmasına karar verdiğini, dava konusu çekin de aralarında bulunduğu birçok bononun Faktoring firmaları tarafından ibraz edildiğini, müvekkili şirketin ...A.Ş. ile ... firmasına herhangi borcu olmaması ve yukarıda belirtilen gerekçelerle, davalının kötü niyetle giriştiği icra takibinde müvekkil şirketin maI varlıklarına haciz tatbik edilebileceği ve bu yolla müvekkilin ve müvekkil şirket müşterileri mağdur edileceğinden ... A.Ş. ile ...şirketleri aleyhine müvekkilin davalılara borçlu olmadığının tespiti ile, davalılara ödenen bir bedel olması halinde bu bedelin ve dava konusu çekin istirdadı ile müvekkil şirkete iadesi talebini içerir menfi tespit ve istirdat davası ikame edildiğini, taraflar arasındaki bu husumet, her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının, ödeme belgelerinin, reddiyatlann incelenmesi ile çözümlenecek olup, böylelikle mükerrer bir ödeme yapılıp yapılmadığı da ortaya çıkacağını belirterek yasal unsurları oluşmayan ihbar talebine ve yapılan ihbara açıkça itiraz ettiklerini beyan etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararı: Mahkemece; "Davanın REDDİNE, alacak tutarı olan 35.436,59-TL'nin, %20'si oranında hesaplanan 7.087,31-TL kötü niyet tazminatının, davacı-alacaklıdan alınarak davalı-borçluya verilmesine," karar verilmiştir.
İleri Sürülen İstinaf Sebepleri: Davacı vekili tarafından süresinde istinaf yoluna başvurulmuş olup, davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tevdi mahalli kararı kesinleşerek karar infaz edilmek amacıyla 11 çek bedeli eksiksiz olarak 01.12.201 tarihinde tevdi mahalline bloke edilerek çek bedellerinin ödendiğini, işbu dava konusu 31.12.2015 vadeli çek bedeli olan 20.000 TL de tevdi mahalline ödendiğini, davalının ise 13.01.2016 tarihinde İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra takibini başlattığını, haciz baskısıyla 01.12.2015 tarihinde ödenen çek bedelinin 18.01.2016 tarihinde 24.771,10 TL olarak ihtirazi kayıtla davalıya ikinci defa (mükerrer) ödendiğini, icra dosyasından haberdar olan müvekkil icra takibine mükkerer ödeme yapmadan önce 14.01.2016 tarihinde takibe itfa itirazı yapıp, takibin iptalini talep ettiğini, söz konusu takip ödeme (itfa) nedeniyle kesin olarak iptal edildiğine göre, müvekkilin iptal edilen İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına 13.01.2016 tarihinde ödediği 24.771,10 TL sebepsiz zenginleşmeye neden olduğu tartışmasız bir hal aldığını, kesinleşmiş mahkeme kararı nedeniyle bu konuda sayın mahkeme'nin farklı bir tespitte bulunma yetkisi bulunmadığını, mahkemenin istinafa konu kararı başta Anayasa hukuk devleti ilkesine ters düştüğünü, bir anlığına derdestlik kuralı uygulanmayacağı düşünülse dahi; tevdi mahalline yapılan ödemenin alacaklıya ödenmemesinin bir öneminin olmadığını, ödemenin tevdi mahalline yapılmış olması ile borçlunun tüm yükümlülüklerinden kurtulacağının sabit olduğunu, tevdi mahalli kararı hukuki varlığını koruduğu müddetçe başka bir anlatımla iptal edilmediği süre; İİK'nun 269/e maddesinin öngördüğü koşullarda geçerli bir ödeme sayılacağından mercice anılan bedel yönünden itirazın kaldırılması isteminin reddine karar verilmesinin gerektiğini, dayanak raporunda yer alan paranın müvekkil tarafından geri alınabileceğine dair absürt tespit ve taleplerin hukukla bağlaşmadığını tevdi mahalline yapılan ödemenin görmezden gelinerek TTK.nın 757/2 maddesi gereğince işlevsiz bir hale getiren, Anayasa'ya, içtihatlara, kesinleşmiş ve infaz edilmiş tevdi mahalli kararına, hakkaniyete aykırı olan ve mahkeme kararını uygulayan müvekkilin yasal sorumluluğunu arttıran kararın kaldırılmasını, davanın kabulü ile itirazın iptaline ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
İstinafa Cevap: Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın istinaf taleplerinin gerçeği yansıtmadığını belirterek, davanın İİK m.72 uyarınca istirdat davası olduğunu, dava açma süresi 1 yıl olup, davanın hak düşürücü süre (3,5 yıl sonra) geçtikten sonra açıldığını, dolayısıyla davanın öncelikle bu nedenle reddedilmesi gerektiğini, davacı taraf daha sonraki beyanlarında istirdat değil de sebepsiz zenginleşme olduğunu beyan etmişse de sebepsiz zenginleşme davalarında da zamanaşımı süresi olan 2 yılın da geçtiğini, dosya borcunun davacı tarafça ödendiğini, icra mahkemesi kararından bahisle mükerrer ödemeye ilişkin bir kesin hüküm olduğu ileri sürülmüş ise de, davacı tarafça bankaya ödenen tutarın halen bankada olduğunu müvekkili şirketçe yapılan mükerrer bir tahsilatın olmadığını, istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Gerekçe ve Sonuç; HMK'nın 355. Maddesi gereği, kamu düzenine aykırılık teşkil eden hususlar hariç tutularak, istinaf neden ve gerekçeleri ile sınırlı olmak üzere yapılan incelemede;Dava , İ.İ.K.nun 67.maddesine dayalı ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında , davacı tarafından 24.771,10-TL istirdat edilecek tutar, 10.665,49-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 35.436,59-TL için davalı aleyhine ilamsız takibe geçildiği, borçlu tarafından 20.06.2020 tarihinde borca ve ferilerine itiraz üzerine takibin durdurulduğu,eldeki davanın 1 yıllık süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır. İcra takibinde borcun sebebi olarak; " İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında tahsilat sonrası iptal edilen icra takibi bakımından ödenen paranın istirdadı" olarak gösterilmiştir. Davacı, keşide ettiği ... Bankası Çayırova Kocaeli şubesi 08/01/2016 vadeli ... nolu 20.000-TL bedelli çekin ihbar olunan ... AŞ uhdesinde iken çalındığını, vadesi geldiğinde İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1353 Esas sayılı tevdii mahalli kararına istinaden çek bedelinin banka tarafından bloke altına alınarak ödendiğini, buna rağmen huzurdaki davalı şirketin bedeli ödenmiş çeki 13.1.2016 tarihinde İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından icra takibine konu ettiğini, haciz tehdidi nedeniyle mükerrer ödenmek zorunda kalınan tutarın iadesi için İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasından icra takibinin başlatıldığını beyan etmiştir. Davalı yan ise, çekin yasal hamili olduğunu, davacı tarafından 18/01/2016 tarihinde icra dosyasına ödeme yapıldığını, banka tarafından ibrazında çek bedelinin ödenmediğini davalıya yapılmış mükerrer bir ödeme olmadığını savunmuştur. Dosya kapsamına göre, davacının çek bedelinin mükerrer tahsil edildiğinden bahisle fazladan ödenen bedelin istirdadı için takip başlattığı, çek hakkında İhbar olunan ... şirketinin açtığı çek iptal davasında İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2015/1353 Esas sayılı dosyasında, tevdii mahalli sıfatıyla banka tarafından bloke konulmasına karar verildiği, keşidecinin bankaya yatırdığı çek bedelinin bloke edilmesi nedeniyle ibrazında ödenmediği, daha sonra bu davanın konusu çeke ilişkin davanın bu davadan tefriki ile İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/621 Esas sayılı numarasını aldığı ve davacı ... vekilinin bu çeke ilişkin davasından feragat ettiği, mahkemece 05/07/2017 tarihli 2016/637 Esas sayılı karar ile feragat nedeniyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır. Davalı tarafından ihtiyati haciz kararı alındığı, İstanbul Anadolu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasında ihtiyati haciz kararının takibe konularak, davacıdan 24.771,10 TL olarak tahsil edildiği, davacı tarafça İstanbul Anadolu 11. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/41 E. sayı dosyasında açılan ödeme emri ve takibin iptali talepli davanın kabulüne karar verilerek, 2016/941 Esas sayılı icra dosyasının, çek bedelinin tevdii mahalli olan İş bankasına tevdii olunduğu paranın tekrar tahsili sonucunu doğuracak şekilde takibin devamına karar verilemeyeceği gerekçesiyle iptaline karar verilmiş olup, kararın istinaf incelemesi sonucu 16/05/2019 tarihinde kesinleştiği, davacı tarafça 10/06/2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlatmak suretiyle ödediği paranın işlemiş faiziyle tahsilini talep ettiği anlaşılmıştır.Keşideci davacının çek bedeli karşılığını vadesinde bankada bulundurduğu, ödemenden men kararı ve çek karşılığının bloke edilmesi yönündeki tedbir kararının alınmasında ve davalıya çekin ibrazında ödenmemesinde davacının bir sorumluluğunun bulunmadığı, bu nedenle davacının çek bedelinden sorumlu olmakla birlikte, çek bedelinin süresinde davalı alacaklıya ödenmemesinden sorumlu tutulamayacağı anlaşılmıştır. Davacı tarafça takibin yapıldığı 10/06/2019 tarihinde çek zayi davasından ... tarafından feragat edildiği, mahkeme tarafından bu çek nedeniyle konulan blokenin de kalkacağı anlaşılmaktadır. Tevdi mahalli olarak belirlenen ve bloke konulan çek bedelinin davalı alacaklıya ödendiği konusunda davacı tarafın bir beyanı olmamıştır. Çek tutarını bankadan tahsil edemeyen ve çekin arkasına şerh yazılan davalı hamilin yapması gereken husus TTK.'nın 818/1.s.maddesi yollamasıyla aynı Yasanın 763.maddesi uyarınca çeki mahkemeye ibraz ederek ödeme yasağı kararının kaldırılmasını istemekten ibaret olmasına rağmen, bunu yapmak yerine ihtiyati haciz talep ettiği, icra takibinin de mahkeme kararıyla iptal edildiği anlaşıldığından, davacının çek bedeli dışındaki kısım yönünden takip başlatmakta haklı olduğu, ancak 20.000 TL çek bedelinin tahsilini talep edemeyeceği anlaşılmıştır. Davacı vekilinin İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasında 10.665,49 TL işlemiş faiz talep ettiği, borçlu davalı tarafın itiraz dilekçesinde faize itiraz edildiği anlaşıldığından, çek bedeli dışında kalan kısım yönünden talep edebilecek faiz miktarı yönünden hesaplama yapılarak karar verilmesi gerektiğinden, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır. Davacı vekilinin İstinaf başvurusunun kabulü ile, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kararın kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile;2-İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/11/2020 tarih, 2019/444 E. 2020/652 K. Sayılı Kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,3-Dosyanın, yukarıda gösterilen biçimde inceleme ve değerlendirme yapılmak üzere mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-İstinaf yasa yoluna başvuran davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar ve ilam harcının talebi halinde kendisine iadesine,5-Dosya üzerinde inceleme yapılması sebebiyle vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,6-İstinaf yasa yoluna başvuran tarafından istinaf aşamasında yapılan giderlerin ilk derece mahkemesince verilecek nihai kararda dikkate alınmasına,7-İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas nolu kararında icra takip dosyasına yatırmış olduğu 16.000,00 TL teminatın 2004 Sayılı İİK'nun 36/5. maddesi gereğince yatıran davacı tarafa talebi halinde İADESİNE, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. ve 362/1-g. maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda ve KESİN olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 09/02/2024