mahkeme 2024/276 E. 2024/793 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
40. HUKUK DAİRESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
DOSYA NO: 2024/276
KARAR NO: 2024/793
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 01/03/2023
NUMARASI: 2021/317 Esas- 2023/140 Karar
DAVANIN KONUSU: Maddi ve manevi tazminat
KARAR TARİHİ: 21/05/2024
Yukarıda yazılı İlk derece mahkemesi kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, Dairemiz Heyetince yapılan müzakere sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 26/06/2017 tarihinde işleteni davalı ... Ltd. Şti., sürücüsü davalı ..., sigortacısı davalı ... Sigorta Koop. olan ... plakalı araç ile davacıların içerisinde yolcu olarak bulunduğu ve müteveffa ...'ın sürücüsü olduğu ... plakalı aracın çarpması neticesinde çift taraflı trafik kazası meydana geldiğini ve destek sürücü ...'ın kaza nedeniyle vefat ettiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacı ... için 500 TL, davacı ... için 500 TL olmak üzere toplam 1.000 TL destekten yoksun kalma tazminatının davalılar ... Ltd. Şti. ve ... Sig. Koop.'den kaza tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile, diğer davalı ...'dan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, davacı ... için 100.000 TL ve davacı ... için 50.000 TL olmak üzere toplam 150.000 TL manevi tazminatın ise davalılar ... Ltd. Şti. ve ...'dan kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsilini talep etmiştir. Davalı ... Sigorta Koop. Vekili ve davalı ... İth. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini savunmuştur. İlk derece mahkemesince; davalı sigorta şirketi tarafından yapılmış olan ödeme bakımından konusuz kalan davada karar verilmesine yer olmadığına, bakiye tazminat alacağı bakımından davanın kabulü ile davacı ... için 57.887,40 TL'nin, ... için 4.499,73 TL'nin davalılar ... ve ... Ltd. Şti bakımından kaza tarihi olan 26/06/2017 tarihinden, davalı sigorta şirketi bakımından ise 29/09/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, manevi tazminat davasının kısmen kabulü ile ... için 100.000 TL, ... için 30.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 26/06/2017 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili ile davacılara verilmesine, fazlaya ilişkin kısmın reddine karar verilmiştir. Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı ... 30/10/2004 doğumlu olup, 30/10/2022 tarihinde 18 yaşını doldurmadığından davacı ... 18 yaşını doldurduğu için velisi tarafından temsil edilemeyeceğini, ...'nın dosyada vekili bulunmadığını, bu nedenle davacı ... vekilinin 03/01/2023 tarihli dilekçesinde ... yaptığı için ıslah dilekçesinin geçersiz olduğunu, karar tarihinde 18 yaşından büyük olan ve dosyada vekille temsil edilmeyen davacı lehine vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davalı aracın sahibi yani işleteni olup; maddi manevi tazminat taleplerine ve diğer kalemlere muhatap olması mümkün olmadığın, davalı şirkete ait kazaya karışan ... plakalı aracın olay günü davalı ... tarafından kişisel işlerinde kullanım amacıyla davalı şirketin izni olmadan olayın meydana geldiğini, malik sıfatı ile davalının hiçbir sorumluluğu bulunmadığını, manevi tazminat yaşanan kaza nedeniyle duyulan elem ve ızdırabı gidermeye yönelik subjektif bir olgu olup; fiile sebebiyet vermeyen olayda hiçbir kusuru bulunmayan davalı aleyhine sırf aracın sahibi olduğu için maddi ve manevi tazminat talepleri yöneltilemeyeceğini belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.Davalı ... Sigorta Aş vekili, davaya konu kaza sebebiyle sulh olunarak karşılıklı ibraname imzalandığını, davalı şirket tarafından İstanbul ...İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyaya 295.473,72 TL ödeme yapılarak bakiye borcu kalmadığını, kaza tespit tutanağında, olayın özellikleri kapsamlı olarak değerlendirilmediğini, tazminat hesabında TRH 2010 yaşam tablosu ile 1,8 teknik faizin uygulanması gerektiğini, davacı ... müteveffanın eski eşi ve davacı ... müteveffanın üvey çocuğu olup destek gördüğünün ispatlanmadığını, müteveffanın eski eşi için destekten yoksun kalma tazminatı talep edilmeyeceğini, davacı ... ve müteveffa arasında imam nikahı gibi bir durum olmadığı gibi hiçbir şekilde fiili birlikteliğin de söz konusu olmadığını, destekten yararlanma süreleri sınırsız olamayacağını, kazazedenin gerekli güvenlik tedbirlerini almadan yaralanmasının meydana gelmesine sebep olması nedeniyle müterafik kusur durumunun mevcut olduğunu, davacılara SGK tarafından ödeme yapılıp yapılmadığı, rücuya tabi gelir bağlanıp bağlanılmadığı tespit edilmesi gerektiğini, davalı şirketin faiz sorumluluğu ancak temerrüt tarihinden itibaren söz konusu olacağını, her iki tarafa da hükmedilecek olan vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerekirken tam vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek istinaf kanun yoluna başvurmuştur.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun (HMK) 355. maddesi kapsamında istinaf itirazları ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme sonunda: Dava, trafik kazasından kaynaklandığı iddia olunan ölüm nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminatı istemine ilişkindir. Dairemizin 2020/1916 E. 2021/269 K sayılı kaldırma ilamında davalı ... San. Tic. Ltd. Şti.'nin gerçekleşen olay sonucunda tazminattan sorumlu tutulmasında herhangi bir hata bulunmadığı ayrıntılarıyla açıklanmıştır. HMK'nin 341/2. maddesine göre miktar veya değeri üçbin Türk Lirasını geçmeyen malvarlığı davalarına ilişkin kararlar kesindir. HMK'nin 341/4. maddesine göre ise alacağın tamamının dava edilmiş olması durumunda, kararda asıl talebinin kabul edilmeyen bölümü üç bin Türk Lirasını geçmeyen taraf, istinaf yoluna başvuramaz. Ayrıca HMK'nin ek 1. maddesinin 1. Fıkrasında; "HMK'nin 341. maddesindeki parasal sınırın her takvim yılı başından geçerli olmak üzere, önceki yılda uygulanan parasal sınırların; o yıl için 04/01/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca Maliye Bakanlığınca her yıl tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle uygulanır. Bu şekilde belirlenen sınırların on Türk lirasını aşmayan kısımları dikkate alınmaz." hükmünün yanı sıra, aynı maddenin 2. fıkrasında; "HMK'nin 341. maddesindeki parasal sınırların uygulanmasında hükmün verildiği tarihteki miktarın esas alınacağı" düzenlenmiş bulunmaktadır.Yeniden değerleme oranındaki artış sonucu yerel mahkeme hükmünün verildiği 2023 yılı için HMK'nin 341/2. maddesindeki kesinlik sınırı 17.830 TL dir. Somut uyuşmazlıkta, davacı ... yönünden davalı aleyhine hükmedilen miktar kararın verildiği 2023 yılı için öngörülen kesinlik sınırının altında kaldığından, davalı vekilinin İlk Derece Mahkemesince verilen karar için HMK'nin 341/4. maddesi gereğince istinaf hakkı yoktur. Yerel Mahkemece, karara karşı kanun yolunun açık olduğunun belirtilmesi de sonuca etkili değildir. Bu nedenle davacı ... yönünden istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir. Karayolları Trafik Kanunu'nda manevi tazminat konusunda özel bir düzenleme yapılmadığından trafik kazası nedeniyle oluşan cismani zarar nedeniyle manevi tazminat talep edilmesi halinde TBK'da manevi tazminata ilişkin hükümler uygulanacaktır. TBK'nın "manevi tazminat" başlıklı 56/1.maddesine göre, "Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir." TBK’nın 56/1. maddesi gereğince, hükmedilecek para, zarara uğrayanda manevi huzur duygusunu doğurmayı gerçekleştirecek tazminata benzer işlevi olan özgün bir nitelik taşır. Bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararın karşılanması da amaç edinilmemiştir. O halde, tazminatın miktarı onun amacına göre belirlenmelidir. Takdir edilecek miktar, mevcut halde elde edilmek istenilen tatmin duygusunun etkisine ulaşmak için gerektiği kadar olmalıdır. Hakim, bu konuda takdir hakkını kullanırken ona etkili olan nedenleri de karar yerinde objektif ölçülere göre isabetli bir biçimde göstermelidir. Manevi tazminat takdir edilirken, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ile birlikte olayın meydana geliş şekli, davacının uğradığı zararın kapsamı, davalının sorumluluğunun niteliği, kusur oranları ve özellikle caydırıcı bir etki doğuracak düzeyde olması gerektiği de göz önünde tutularak, meydana gelen trafik kazası sebebiyle duyulan acı ve elemin kısmen de olsa giderilmesi amacıyla olay tarihindeki paranın alım gücüne uygun düşen tutarlara hükmedilmesi gerekmektedir. Bu açıklamalara göre, kazanın oluş şekli, kusur durumu, tarafların sosyal ve ekonomik durumları ve İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesi birlikte değerlendirildiğinde, TBK'nın 56/1.maddesi kapsamında davacılar lehine verilen manevi tazminat miktarı, manevi tazminat müessesinin amacına ve hakkaniyete uygundur. Bu nedenle davalı işleten vekilinin bu yöndeki istinaf iddia ve itirazı da yerinde değildir. Destek kavramı, gerçekleşmiş veya gerçekleşmesi umulan bir bakım ilişkisini gösterir. Eylemli ve düzenli olarak bir kimsenin geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak biçimde ona yardım eden veya olayların olağan akışına göre eğer ölüm gerçek1eşmeseydi az veya çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bu manada, bir başka kişiye fiilen bakan, onu geçindiren veya ileride bakma, geçindirme ihtimali bulunan kişi, destektir. İlk durumda eylemli destek, ikinci durumda ise varsayımsal (farazi) destek kavramı söz konusudur. İfade olunan bu hususlar, gerek öğretide gerekse Yargıtay uygulamalarında kabul edilmiş olup, destek kavramının sadece mali olarak yardımı ifade etmediği, bakım ve hizmet etmek suretiyle sağlanacak katkıyı da kapsadığı genel olarak kabul edilmektedir.Somut olayda dosya içeriği ve tanık beyanlarından davacı ... ölenin birlikte yaşadığı eski eşi olduğu desteğin ölmeyip yaşaması halinde, davacıya destek olacağının kabulü gerekmiştir. Davalı işleten ve davalı ... Sigorta Kooperatifi vekilinin istinaf itirazı yerinde değildir.Davacıların desteği ...'ın öldüğü; Yargıtay 1. Ceza Dairesinin 11/09/2019 tarih ve 2019/1946 Esas-2019/3704 Karar sayılı ilamında da belirtildiği üzere, davalı sürücü ...'nın bu şekilde gerçekleşen eyleminin kasten öldürme niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. Bu durumda desteğin söz konusu kazada müterafik kusurundan söz edilemeyecektir. Davalı ... Sigorta Kooperatifi vekilinin bu yödeki istinaf itirazının reddi gerekmiştir.İlk Derece Mahkemesinin hükme esas aldığı aktüer bilirkişi raporunda, kazanılmış haklara riayet edilerek; desteğin kaza tarihindeki yaşına göre muhtemel yaşam süresinin, davacıların kaza tarihinde yaşlarına göre destek süreleri belirlenerek, SGK kaydına göre desteğin geliri üzerinden kabul edilerek, yapılan ödemenin düşülerek, TRH 2010 yaşam tablosu ve progressif rant yöntemine göre tazminat hesaplaması yapılmış olmasında ve İlk Derece Mahkemesince de bu rapora göre karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığından davalı ... Sigorta Kooperatifi vekilinin istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.Son olarak, davacılar vekilinin 19/11/2019 tarihli bedel arttırım dilekçesinden sonra, ödeme nedeniyle davalı sigorta şirketi yönünden sulh olduğu anlaşılmıştır. Davacılar davalı sigorta şirketine dava açmada haklı olduğundan Mahkemece davacı vekili lehine vekalet ücretine hükmedilmesi dosya içeriği ile usul ve yasaya uygundur. Bu hususa değinen davalı ... Sigorta Kooperatifi istinaf itirazı yerinde değildir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ile davalı ... Sigorta AŞ vekili istinaf başvurularının HMK'nin 353/1-b/1. maddesi gereğince esastan reddine, 2-Harçlar Kanununa göre alınması gereken 13.141,96 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 4.353‬ TL harcın mahsubu ile bakiye 8.788,96‬ TL karar ve ilam harcının davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. ile davalı ... Sigorta AŞ'den tahsili ile Hazineye gelir kaydına, (Davalı Sigorta Şirketinin 3.195,66‬ TL'den sorumlu tutulmasına,) 3-İstinafa başvuranlar tarafından istinaf başvurusu nedeniyle sarf ettiği yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekâlet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına, 5-İstinaf yargılama giderleri için yatırılan gider avansından artan kısmın yatıran taraflara iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nin 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.21/05/2024