Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
3. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO:2024/938
KARAR NO:2024/3295
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:16/01/2024
NUMARASI:2022/969 E - 2024/18 K
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
KARAR TARİHİ:03/12/2024
Yukarıda tarafları ve konusu yazılı bulunan dava ile ilgili olarak,ilk derece mahkemesince verilen kararın istinaf edilmesi sebebiyle,dava dosyası üzerinde yapılan inceleme sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ibraz ettiği dava dilekçesinde; unlu mamuller üreten bir fırıncı esnaf olan müvekkilinin davalı şirketin ... sözleşme hesap numaralı müşterisi olduğunu, davalının doğalgaz sayacının mührünün tahrip edilmiş olduğunu tespit ettiğini ve bu nedenle kaçak kullanma ceza bedeli ile birlikte 09.09.2022 düzenleme tarihli 107.148,00 TL'lik fatura tahakkuk ettiğini, müvekkili bu faturaya itiraz etmiş ise de davalı tarafça itirazın yerinde görülmediğinin bildirdiğini, ancak müvekkilinin kaçak kullanıma yönelik bir eyleminin söz konusu olmadığını, dava tarafça da kaçak kullanımı gösteren bir bulgu veya belgenin olmadığını, kaldı ki mü- vekilinin iş yerinin bulunduğu dükkana ait doğalgaz sayacının apartman içinde yer aldığını ve sayacı sürekli koruma ve gözetleme imkanının olmadığını, ... numaralı tesisattan sökülmüş olduğu iddia edilen ... numaralı sayaca ilişkin davalı kurum kayıtları ile fotoğrafların kaçak kullanımına ilişkin bir delillendirme olamayacağını, görevli elemanların keyfi bir şekilde ceza kestiğini, sayacın ölçü yapamaması veya yanlış ölçüm yapması halinde dahi bakım, onarım, kaçak kontrollerinin davalı kurum personellerince yapılmasının gerektiğini, tahakkuk edilen borç tutarının fahiş bir tutar olduğunu beyanla; öncelikle dava konusu fatura nedeniyle icra işlemleri ve elektrik kesintisi yapılmasının tedbi- ren önlenmesini, yargılama sonunda müvekkilinin dava konusu fatura nedeniyle borçlu olmadığının tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin adresi (Eyüp/ İstanbul) itibariyle yetkili mahkemelerin İstanbul Mahkemeleri olduğunu, davacının dava konusu... nolu tesi- sat ile ilgili olarak ... hesap nolu abonelik sözleşmesi akdettiğini, onaylı projesine istina- den resmi gaz açılış işlemlerinin yapıldığını, ... numaralı tesisatından ... seri numaralı ... tip sayacın 28/04/2022 tarihinde müdahale şüphesiyle değiştirildiğini ve kontrol için laboratuvara gön- derildiğini, yapılan inceleme sonunda ...tarafından tanzim edilen raporda "mezkur sayaçta mührün tahrip edildiğinin tespit edildiğini, davacı tarafından sayaca müdahale edildiği ve kaçak gaz kulla- nıldığı"nın tespit edildiğini, müvekkili tarafından müşterilerine bağlanan sayaçlar yönetmeliğe tabi ve yönetmeliğe uygun cihazlar olup söz konusu sayaçlarda orijinal damga ve mühür bulunduğunu, tüke- ticinin kullandığı tesisata mühürsüz, damgasız veya müdahale edilmiş olmasının davacının sorumlu- luğunda olduğunu, dava dilekçesinde sayaca müdahale edildiğinin davacı tarafça da örtülü olarak beyan ve ikrar edildiğini, davacının dava konusu fatura için taksit talebinde bulunduğunu ve 12 taksit yapıldığını, davacı eğer borçlu olmasaydı taksit talebinde de bulunmayıp doğrudan faturanın iptalini isteyeceğini, davacının eylemleri ile dava dilekçesinde belirtilen iddiaların çelişkili olduğunu, fatura tahakkukunda davacının geriye dönük 4 - 5 yıllık kendi tüketimlerinin esas alındığını, kıyas dönemi içerisindeki tüketim miktarı düşülerek mevzuat gereği davacıya kaçak ceza bedelli fatura tahakkuk edildiğini, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddialarının asılsız olduğunu, ayrıca davacının işletme- sinin fırın olduğunu ve pandemi döneminde dahi kısıtlamalardan etkilenmediğini, davacının tüketim miktarının her yıl ciddi oranda düşmesinin de göz önünde bulundurulması gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonucunda 2022/583 E., 2022/512 K. Nol 31.10.2022 tarihli ilamda; "Vergi Dairesinden gelen yazı cevabına göre tarafların tacir oldukları ve davaya konu iptali istenilen faturanın ticari amaçla kesildiği, bu bağlamda davanın, iki tarafın ticari işlet- mesine yönelik ticari dava mahiyetinde olduğu" gerekçesiyle "Mahkemenin görevsizliği nedeni ile DAVANIN USULDEN REDDİ" ne karar verilmiş, karar istinaf yoluna gidilmeksizin kesinleştiğinden dosya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin esasına kaydedilmiştir. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonunda; "DAVANIN KABULÜ ile, davacının, davalı şirket tarafından hakkında düzenlenen, 09.09.2022 tarihli ... numaralı 107.148,00 TL miktarlı faturadan dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE" karar verilmiştir. İstinaf Başvurusu: Hüküm davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; davacının işletmesinin fırın olarak faaliyet göster- diğini, temel gıda ürünleri pişirerek sattığını, İstanbul nüfusunun sürekli artığını ve pazarın büyüdü- ğünü, davacının iş kolu için en ucuz enerjinin doğalgaz olup üretim miktarı ile doğru orantılı olarak doğalgaz tüketiminin de artacağını, ancak davacının sayaç sökülmeden önceki tüketimleri incelen- diğinde geriye doğru 6 yıllık süreçte doğalgaz tüketiminin sürekli azaldığının görüldüğünü, üretimin bu şekilde düşmesi halinde işyerinin kapanması gerekirken davacının işletmesinin faaliyetine devam ettiğini, diğer yandan akredite bir kurum olan ...tarafından yapılan inceleme sonucu düzenle- nen raporda davacının sayacında mühür ve damganın tahrip edildiğinin tespit edildiğini, sayaçtaki mühür ve damganın korunması yükümlülüğü davacıya ait olup aksi yöndeki iddiaların kabul edileme- yeceğini, bilirkişi raporunda "davacının 2020,2021 ve 2022 yıllarındaki tüketim miktarındaki düşüklüğün COVİD 19 olabileceği" belirtilmiş ise de, bu tespitin somut olayın özelliğine ve dosya kapsamına uygun olmadığını, rapora itirazlarının giderilmediğini, kaldı ki davacının dava konusu fatura ile ilgili taksit- lendirmeye gittiğini, bu durumun borcu kabul anlamına geldiğini, hal böyle iken mahkemece "salt mühür tahribinin davacı tarafından sayaca müdahale anlamına gelmediği, her ne kadar sayacın muhafa- zası davacıya ait ise de, sayaca müdahalenin herkes tarafından gerçekleştirilebileceği" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını istemiştir.İstinaf sebepleri ve 6100 sayılı HMK'nun 355 md. ile sınırlı olarak yapılan incelemeye göre; Dava, kaçak doğalgaz kullanım bedeli nedeniyle menfi tespit talebine ilişkindir. Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 52. maddesinde; “Dağıtım sistemine veya sayaca ya da tesisata müdahale edilerek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir. Kaçak doğal gaz kullanımının tespit edilmesinde, dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır” hükmüne yer verilmiştir. EPDK tarafından 06/08/2004 tarihinde yayınlanarak yürürlüğe giren Kaçak veya Usulsüz Doğal gaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar'ın ilgili maddeleri ise; "Madde 2 - Kaçak olarak doğal gaz kullanma süresi; kontrol, mühürleme, sayaç açma-kapama, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma, pil değiştirme, doğal gaz kullanım sözleşmesi imzalanması, varsa daha önce kaçak doğal gaz kullanıldığına ilişkin tutanak ve hatlara bağlantı yapılması işlemlerinden en son yapılanın işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir. Bu süre bir yılı aşamaz. Madde 3- Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim miktarı, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 nci maddesi (a) ve (b) bentleri hükümlerine göre hesaplanır. Madde 4- Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim bedeli; kaçak doğal gaz kullanım miktarı ve faturalandırmanın yapıldığı tarihteki cari perakende satış fiyatı esas alınarak hesaplanır. Dağıtım şirketi, müşterilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmelerde kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde ise % 300’üne kadar ‘kaçak doğal gaz kullanım bedeli’ uygulanabileceğine ilişkin hükümlere yer verebilir.Dağıtım şirketi, usulsüz doğal gaz kullanımının tespit edilmesi durumunda, tespitin yapıldığı tarihte geçerli olan sayaç açma-kapama bedelinin 3 katına kadar ‘usulsüz doğal gaz kullanım bedeli’ tahsil edilebileceğine ilişkin hükümlere anlaşma ve sözleşmelerde yer verebilir. Kaçak veya usulsüz doğal gaz kullananların dağıtım şirketinin mülkiyetinde bulunan cihaz ve tesislere verdiği zarar ve ziyan rayiç bedel üzerinden tahsil edilir."Diğer taraftan, Doğal gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin "Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması" başlıklı 42 nci maddesinde; “Sayacın, müşterinin kusuru dışında herhangi bir nedenle ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı tespit edilirse, doğal gaz tüketim miktarı aşağıdaki şekilde belirlenir:
a) (Değişik:RG-...) Mal üretim amaçlı doğal gaz kullanan müşteriler için; tüketim miktarının hesaplanmasında, öncelikle sözleşmelerinde bulunan sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı döneme denk gelen aylık kullanım miktarları esas alınır. Aylık kullanım miktarının sözleş- melerde belirtilmediği durumlarda ise sayacın test ve kontrol sonucunda belirlenen ölçüm toleransı dışındaki sapma yüzdesi esas alınarak sayacın doğru ölçüm yaptığı en son çeyrek döneme ilişkin tüketim değerleri ve üretim kapasitesindeki değişimler dikkate alınır. b) Diğer müşteriler için ise; son iki yılın aynı çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır.Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olma- ması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır.c) Sayacın ölçüm yapamadığı veya yanlış ölçüm yaptığı süre; kontrol, sayaç açma-kapama, mühürleme, (Ek ibare: RG-...) pil değiştirme, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma ve abonelik sözleşmesi imzalanması işlemlerinden en son yapılan işlem tarihi ile sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığının tespit edildiği tarih arasındaki süre veya bu süreler (Değişik ibare: RG- ...) bir yıldan uzun ise son süreler (Değişik ibare: RG-...) bir yıllık süredir.” şeklindedir. Somut olayda; 1. Davalı ... Genel Müdürlüğü'nün 21.12.2022 tarih ve ... sayılı yazısı ekinde ibraz olunan Doğalgaz Kullanım Sözleşmesi'ne göre, davacı ... ile davalı ... arasında "... Pendik/İstanbul adresindeki ... Cari:3, ... nolu tesisat ile ilgili olarak ticari (ocak + kombi) nitelikli, ... hesap nolu 22.07.2013 tarihli sözleşmenin akdedildiği, gazın 09.09.2013 tarihinde açıldığı, sayaç tipinin ... olduğu ,2. Dava konusu ... tesisat nolu aboneliğe ait, Actaris marka, ... nolu sayacın “müdahale” nedeniyle 27.04.2022 tarihinde söküldüğü, yerine... marka, ... nolu sayacın takıldığı, müşterinin bildirim evrakını imzalamaktan imtina ettiği seçeneğinin işaretlendiği. 3. 24.07.2022 tarihinde, dava konusu ... tesisat nolu aboneliğe ait, ... marka, ... tipi, .. seri nolu sayacın kontrol edildiği, kontrolü yapılan sayacın “mühür (damga) tahribinin olduğu” tespitinin yapıldığı ve bu durumun ... sıra nolu sayaç ön kontrol formu ile kayıt altına alındığı anlaşılmıştır. 4. Mahkemece görüşüne başvurulan Makine Mühendisi ... 26.06.2023 tarihli raporunda; "Faturalardaki Tüketim Miktarlarının Değerlendirilmesi "kısmında, Davacı ... adına kayıtlı, dava konusu ... tesisat nolu, ... sözleşme nolu doğalgaz aboneliğinin dava tarihine kadar olan kesilmiş ve dosyaya sunulmuş tüm fatura- larındaki tüketim miktarları yukarıdaki tablolarda belirtilmiştir. Dava tarihi öncesindeki toplam 7 yıllık (2015/12 -2022/11) verilerin incelenme neticesinde; - Yıllık toplam tüketim miktarlarının 23.492 m3 ile 14.490 m3 arasında değiştiği,-Yıl bazında aylık ortalama fatura tüketim miktarlarının 2.136m3 ile 1.317m3 arasında değiştiği, - Her geçen yıl toplam tüketim miktarında azalma olduğu, -2020, 2021 ve 2022 yıllarında doğalgaz tüketiminde meydana gelen azalmanın temel sebebinin yeme içme faaliyeti de bulunan “kafeterya - çay ocağı - unlu mamuller” işletmesinin Covid-19 pandemisi kısıtlamalarından etkilenmesi kaynaklı olabileceği, - Tüm faturaların tüketim değerlerinin kronolojik tarih sırasına göre grafiğe aktarılmış şekli aşağıdaki gibidir.- Toplan tüketim miktarında yıllar içerisinde azalma olduğunun grafik üzerinden de görüldüğü,- Sayaç değişiminden sonraki yeni sayacın ölçüm değerlerine göre kesilen ve grafikte en sağda kırmızı renkli kesikli çizgiler ile belirtilen bölgeye dikkat edildiğinde görüleceği üzere tüketim miktarlarının önceki sayaç verileri ile uyumsuzluk arz etmediği,- Dava dosyasındaki fatura verileri incelendiğinde, mühür tahribi ile sayaca müdahale edilmesi suretiyle tüketim bedelinin düşük gösterildiği iddiasını doğrular nitelikte veriye rastlanmadığı, tüketim miktarlarındaki seyrin her iki sayaç döneminde de benzer doğrultuda olduğu kanaatine varılmıştır.Eldeki verilerin irdelenmesi: Mezkür davada; "sayaç muhafazası" ve "kaçak doğalgaz kullanımı" olmak üzere irdelenmesi gereken iki hususun bulunmaktadır. 24.07.2022 tarih ve ... sıra nolu ...'na göre “mühür (damga) tahribinin olduğu” tespitinin yapıldığı, fotoğraflardan görülebildiği kadarıyla da sayaç mühründe bir deformas- yon oluştuğu, ancak mezkür sayacın sökülerek açıldığı ve cihazın detaylı kontrolü sonucunda tüketim miktarını gerçek değerden farklı (daha az) göstermesi yönünde bir müdahale olup olmadığı hakkında bilgi verilmediği, dosyaya böyle bir bilgi ve belge sunulmadığı görülmüştür. 28.04.2022 tarihinde müdahale şüphesi ile sökülen sayacın yerine takılan yeni sayaç okuma- larına göre dava tarihine kadar 6 adet yeni fatura kesildiği, bu faturalardaki tüketim miktarı verilerinin fatura- lardaki tüketim uyumluluk arz ettiği, kayda değer bariz bir farkın oluşmadığı görülmüştür. Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği madde 40'taki “Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale etmemekle ve sayacı dağıtım şirketinin erişimini engellemeyecek şekilde korumakla yükümlüdür. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşı- lanır. Bu durumda dağıtım şirketi tarafından hazırlanacak müdahale/hasar raporu ve yerinde tutulacak tutanak esas alınır.” hükmü uyarınca sayacın muhafaza yükümlülüğünün davacı müşteride olduğu sabittir. Doğalgaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği madde 52'deki “...Kaçak doğal gaz kullanımının tespit edilmesinde, dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır.” hükmü uyarınca;-Davalı dağıtım şirketi tarafından sayaca müdahale sonucunda kaçak doğalgaz kullanımının tespitine dair bulgu ve belgelerin dosyaya sunulmadığı görülmekle aynı hüküm uyarınca bulgu ve belgelere dayandırılmadan yapılan cezai işlemin tüketici haklarını ihlal niteliği taşıdığı kanaati oluşmuştur. **Öte yandan davacının dava konusu mezkür faturayı 12 taksit olarak ödeme maksadıyla davalı kurum ile görüşmesinin faturayı dolayısıyla cezayı kabul anlamı taşıdığını göstermektedir." şeklinde görüş belirtilmiştir. Her ne kadar davacının işletmesindeki sayaç davalı tarafça müdahale şüphesiyle sökül- müş ve bu sayaç üzerinde ... tarafından yapılan inceleme sonucu mühür ve damganın tahrip edildiği tespit edilmiş ise de, dosya kapsamında kaçak kullanımın tespitine dair bir tutanak bulun- mamaktadır. Davacının sökülen eski sayaçtaki tüketim kaydı ile tesisata yeni takılan sayacın tüketim- lerinin birbiri ile uyumlu olduğu, sayacın tüketimi eksik veya hatalı kaydettiğine dair başkaca bilgi ve belge bulunmadığı gözetildiğinde davacının kaçak tüketim nedeniyle tahakkuk olunan fatura bede- linden sorumlu tutulamayacağı sonucuna varılmaktadır.Dosyada mübrez bilirkişi raporu içerdiği teknik inceleme ve tespitler itibariyle dosya kapsamına uygun ve denetime elverişli olup hükme esas alınmasında isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, ilk derece mahkemesince verilen kararda vakıa ve hukuki değer- lendirme noktasında, usul ve esasa aykırılık tespit edilmediğinden, davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 md gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.
K A R A R: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Davalının istinaf başvurusunun HMK 353/1-b-1 maddesi uyarınca reddine, Alınması gereken 7.319,28 TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 1.829,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 5.489,68‬TL'nin istinaf eden davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, İstinaf yargılama giderlerinin istinaf eden üzerinde bırakılmasına, İstinaf sebebiyle yatırılan gider avansı bakiyesi varsa, karar kesin olmakla istinaf edene ilk derece mahkemesince iadesine,Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda HMK 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 03/12/2024