Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2025/1630 Esas
KARAR NO: 2026/137
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İSTANBUL 20. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/09/2025
NUMARASI: 2025/1 Esas, 2025/543 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 29/01/2026
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalı tarafın Gaziosmanapaşa İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile müvekkiline karşı 130.000,00 TL bedelli icra takibi başlattığını, müvekkilinin takibi e-devlet üzerinden öğrendiğini ve Gaziosmanpaşa .... İcra hukuk mahkemesi 2022/774 Esas sayılı dosyası ile imzaya, borca, faize ve tüm ferilene itiraz edildiğini ve icra takibinin iptali talep edildiğini, Gaziosmanapaşa .... İcra Hukuk Mahkemesi 2022/774 Esas sayılı dosyası ile davanın reddolduğunu, kararın istinaf edildiğini, Gaziosmanapaşa İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasında ....10.2022 ödeme tarihli 130.000,00 TL bedelli senet ile müvekkiline icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin davalı ...'dan ... plakalı ... markalı aracı kiraladığını, müvekkilinin araç ile seyir halinde iken araçta hasar meydana geldiğini, konu ile ilgili olarak davalı tarafa bilgi verildiğini, davalı tarafın araçta kasko olmadığını söylediği için müvekkilinin aracı tamir ettirmek için servise götürdüğünü, müvekkilinin kiraladığı araçta oluşan tüm hasarı bizzat karşıladığını, eski haline getirmenin yanı sıra aracın serviste olmasından kaynaklanan mahrum kaldığı zamana ilişkin tazminatını da ödediğini, buna rağmen davalı tarafın Gaziosmanpaşa İcra Dairesi ... Esas dosyası ile müvekkiline karşı icra takibi başlattığını, icra takibine dayanak olan senetteki imza ve borcun müvekkiline ait olmadığını, müvekkilinin davalıya borcu olmadığı için böyle bir senette düzenlemediğini davanın kabulüne, müvekkilinin davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, %20'den az olmamak kaydı ile tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı süresi içinde cevap dilekçesi sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"HMK 114/1-g "Dava açılırken gerekli harçlar ve gider avansı yatırılmalıdır. Avans yatırılmazsa, mahkeme davacıya kesin süre verir; yatırılmazsa dava reddedilir." şeklindedir.Mahkememizin .../01/2025 tarihli tensip tutanağının 3 numaralı ara kararı gereği Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğüne müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyasında bulunan senet aslının Mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Gaziosmanpaşa İcra Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği, IBAN adresine posta gideri yatırıldığında çek aslının gönderileceği bildirildiği, dosyada yeterli gider avansı bulunmadığından IBAN adresine istenilen miktarın yatırılamadığı ve davacı vekiline çıkarılan tebligatın usulüne uygun şekilde tebliğ olmasına rağmen davacı vekili tarafından dosyaya gider avansı yatırılmadığı anlaşıldı. Yine dava konusunun senet üzerindeki imza inkarına dayalı menfi tespit olduğu anlaşıldığından mahkememizin ara kararlarının kesin süre içinde davacı tarafından yerine getirilmediği davacıya ait imza örneklerinin mahkememiz dosyasına sunulmadığı anlaşılmıştır.HMK'nun 114/1.g maddesine göre davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması dava şartı olup, HMK'nun 115/2 maddesinde ''Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir. Ancak, dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre verir. Bu süre içinde dava şartı noksanlığı giderilmemişse davayı dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddeder. '' hükmü yer almaktadır. Davacının dava şartı olan gider avansını verilen kesin sürede yatırmamış olması nedeni ile davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair;-Davacı tarafça açılan DAVANIN, HMK'nın m.114/1-g gereği gerekli gider avansı yatırılmadığından dava şartı yokluğu sebebiyle USULDEN REDDİNE," Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:
Davacı vekili istinaf isteminde özetle;
Dava şartı eksikliğinin giderilmesi için Mahkemece yeterli araştırma ve tamamlama işlemlerinin yapılmadığını, gider avansının yatırılmamasının mutlak ret nedeni olmadığını, mahkemenin tamamlayıcı işlem sürecini usul ekonomisi ve hakkaniyet ilkelerine göre yürütmesi gerektiğini, dava şartı eksikliği varsa dahi, Mahkeme önce tarafı bilgilendirip eksikliğin giderilmesi için uygun imkân tanımalı, özellikle de tebligatın ulaşmadığı veya geç ulaştığı hallerde usul ekonomisi gereği süreyi yeniden değerlendirmesi gerektiğini,Somut olayda davacı vekiline yapılan tebligatın, posta süresi içerisinde müvekkiline fiilen ulaşmadığı, dolayısıyla sürenin gerçekte işlemeye başlamadığının sabit olduğunu, tensip zaptında belirtilen gider avansı miktarının belirsiz ve yetersiz olduğunu, tarafın avansı yatırmamasında kusuru olmadığını, tensip tutanağında gider avansının yatırılmasına dair karar vermiş ise de, bu avansın ne miktarda, hangi kalemleri kapsadığı ve neye ilişkin olduğu açıkça belirtilmediğini, tensip zaptında sadece “gider avansını yatırınız” ifadesiyle yetinildiğini ve davacı vekilinde haklı bir tereddüt doğurduğunu, HMK m.120 maddesinin aynı zamanda mahkemeye, avansın eksikliği halinde tamamlatma yükümlülüğü getirdiğini, yerine getirilmemesinin, dava şartı yokluğuna değil, mahkemenin usuli eksikliğine işaret edeceğini, usul ekonomisi ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğini, müvekkilinin mağdur olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE
Dava, menfi tespit istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut olayda, mahkemece davacı vekiline yapılan e-tebligatta "Bu zarfta Güziosmanpaşa İcra Dairesinin yazısı ekli olup belirtilen ücretin bildirilen iban adresine yatırılarak Makbuzu mahkememize sunmanız yönünden tarafınıza 1 haftalık süre verildiği hususu İHTAR ve TEBLİĞ olunur. NOT: dosyada yeterli gider avansı mevcut değildir." şeklinde yazılı olup yatırılması gereken masrafın ne olduğunun açıkça yazılı olmadığı, tebligat ekinde hakim imzalı bir muhtıranın da yer almadığı görülmektedir.Mahkemenin ....04.2025 Tarihli duruşma tutanağı incelendiğinde ise; "Davacı vekiline 2.000,00-TL gider avansı yatırmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde davanın dava şartı yokluğundan reddedileceğinin ihtarına (ihtar edildi)" şeklinde ara karar oluşturulduğu görülmektedir.Mahkemece davacı vekiline yapılan ilk tebligat ekinde hakim imzalı muhtıra olmadığı, icra müdürlüğünün yazısında 521,00TL yatırılması gerektiğinin belirtildiği, ara kararda belirtilen 2000TL'nin ise hangi kalemlere ilişkin olduğunun açıklanmadığı dikkate alındığında mahkemece verilen kesin süre usulüne uygun olmadığından davanın usulden reddine karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Bununla birlikte 6100 sayılı HMK'nın 324/2 maddesi "Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır." hükmü uyarınca delil avansının yatırılmaması ilgili delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılma neticesini meydana getirecektir. Mahkemece öncelikle dosyada eksik masrafların delil avansı mı gider avansı mı olduğunun tespit edilerek, gider kalemleri tek tek belirtilmek sureti ile kesin mehilin sonuçları HMK 114.maddesine göre yahut HMK 324 maddesine göre açıkça anlatılıp ihtar edilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiş, davacı vekilinin istinaf isteminin kabulü gerekmiştir.
Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE,
2-İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../09/2025 gün ve 2025/1 Esas, 2025/543 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
-Yargılamaya devam olunmak üzere, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davacıya iadesine,
5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 1.683,10TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 285TL posta masrafı olmak üzere toplam 1.968,10TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.29/01/2026