Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO : 2024/1250 Esas
KARAR NO : 2026/169 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/12/2022
NUMARASI : 2022/137 E. - 2022/271 K.
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım ( Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü :
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirket adına tescilli ... tescil numaralı endüstriyel tasarım tescillerinin uzun yıllardan bu yana Türkiye'de ve Dünyada kullanılan tasarımlar olduğunu, Türkiye'de ....'da imalat yapan ... ....... Şti. tarafından piyasaya arz edildiğini, bu ürünlerin ... çizgi ile ilk piyasaya sunulma tarihinin .... olduğunu, ... firmasının 2005 yılı fiyat listesinin yer aldığı kataloğunu delil olarak dosyaya sunduklarını, ... Şirketinin benzer ... kullandığını, dünyaca ünlü ... Şirketinin ....boru kullandığını, davalı tasarımının asgari şartlarını sağlamayan kanuna aykırı olarak tescil edilmiş tasarımlar olduğunu, görselde sunulan tasarımların klasik anlamda .... borusu olup, herhangi bir kişinin özel tasarımı olmadığını, Dünyanın her yerinde aynı şekilde kullanılan harcıalem tasarımlar olduğunu, temiz ve atık su borularında renklerin borunun türünü belirlemek açısından "temiz su mavi, sıcak su kırmızı, atık sular ise ..." kullanıldığını, Dünyanın her yerinde renklerin aynı şekilde enternasyonal olarak kullanıldığını ve davalı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsurunun bulunmadığını iddia ederek, davalı adına ... sayı ile tescilli tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın iyi niyet kurallarına aykırı olarak açıldığını, davacının müvekkilinin tasarım tescil belgesinde bulunan ürünlerin aynını ve belirgin şekilde benzerinin taklidini yaparak taklit ürünleri tanıtım kataloglarında ve internet sitelerinde sergileyerek haksız rekabete yol açtığını, Mahkemenin 2011/154 D.İş sayılı dosyasında tecavüzün tespit edildiğini, aynı mahkemenin 2014/136 Esas sayılı dosyasında tazminat haklarını saklı tutarak tecavüzün önlenmesi davası açtıklarını, alınan bilirkişi raporlarında, tecavüz ve haksız rekabetin tespit edildiğini, 554 sayılı KHK'nın 3. maddesinde yapılan tasarımın tanımında rengin tasarımın bir unsuru, bir özelliği olarak belirtildiğini ve tasarımlarda ayırt edici bir nitelik olarak ele alındığını, bir rengin bir firmanın üretiminde, tasarımında ayırt edici bir nitelik taşıyorsa korunmasının gerektiğini, davacının haksız eylemlerini meşrulaştırma girişiminin bir parçası olarak davayı açtığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 11.04.2019 tarihli 2018/249 E.- 2019/135 K.sayılı kararıyla; "Davalı tarafça adına tescili yaptırılan ... tasarımlarının, piyasada tamamen hemen hemen bütün firmalar tarafından öteden beri kullanılan borulardaki .... ilişkin olup, dünya ve Türkiye'de sektörde mavi çizgilerin soğuk su, kırmızı çizgilerin sıcak su ve turuncu renklerin ise pis su borularını temsil ettiği ve kullanılageldiği, bu haliyle tasarımın yeni olmadığı, iki çizgi arasına yazılan yazıların da marka ismi olup, markadan doğan haklar kullanılarak korunabilmesinin mümkün olduğu, çizgiler arasındaki yazının bir özellik arzetmediği, dolayısıyla tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığı gibi, özellikle görünebilirlik koşulunun da bulunmadığının anlaşıldığını, bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere, tesisat borularının satın alma sürecinde ve monte aşamasında görünebilir olmakla birlikte, son kullanım aşamasında sıva ve toprak altı kullanılması neticesinde görünebilirlik durumunun bulunmadığı sonucuna varıldığı, davalı adına tescilli tasarımın SMK 56/1, 2/a maddelerinde aranan koşulları taşımadığı..." gerekçesiyle, davacının davasının kabulü ile davalı adına kayıtlı ...... tescil numaralı toplu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiş, karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İSTİNAF KARARI: Dairemizin 14/04/2022 tarihli 2019/2747 E. - 2022/651 K.sayılı ilamıyla; "...Dava dilekçesinde ve delil listesinde yenilik giderici delil olarak dayanılan ... ....... Şti.'nin Aralık 20..tarihli kataloğuna dayanıldığı, katalog örneğinin sunulduğu anlaşılıyorsa da, kataloğun basım tarihinin mahkemece araştırılmadığı anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda başka firmaların ürün görsellerine de yer verilmişse de, ürünlerin kamuya sunum tarihine yönelik açıklamaya yer verilmediği, tasarımların benzer ve farklılıklarının karşılaştırılmadığı, tasarımcının seçenek özgürlüğünün bulunup bulunmadığı, boru tasarımının ve üzerlerindeki renk kullanımının harcıalem olup olmadığı tartışılmamış, nihai kullanımda görünebilir olup olmadığı konusundaki beyanlara davalı tarafça itiraz edilmiştir. Bu durumda eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, mahkeme kararının kaldırılmasına, dosyanın ... kataloğunun basım tarihinin mahkemece ilgili firmadan sorularak, matbaa faturasının istenilmesi, katalogdaki boru tasarımlarının kamuya sunum tarihi belirlendikten sonra, sektör bilirkişisi ve tasarım uzmanı bilirkişilerin bulunduğu yeni bir heyetten rapor alınarak, tasarımcının seçenek özgürlüğü de göz önüne alınarak, davalı tasarımının başvuru tarihinde yenilik ve ayırt edicilik kriterlerine sahip olup olmadığı, nihai kullanımda görünebilir olup olmadığı konusunda rapor alındıktan sonra karar verilmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine, sair istinaf sebeplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına..." karar verilmiştir.
KALDIRMA KARARI SONRASI MAHKEME KARARI: Bakırköy 1.Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 20.12.2022 tarihli 2022/137 E.- 2022/271 K.sayılı kararıyla; "...Buna göre, dava konusu tasarımların tescil başvuru tarihi itibariyle yeni olmadıkları gibi, mahkememizin önceki kararında da belirtildiği üzere, davalı tarafça adına tescili yaptırılan ... tasarımlarının, piyasada tamamen hemen hemen bütün firmalar tarafından öteden beri kullanılan borulardaki renkli çizgilere ilişkin olup, dünya ve Türkiye'de sektörde mavi çizgilerin soğuk su, kırmızı çizgilerin sıcak su ve turuncu renklerin ise pis su borularını temsil ettiği ve kullanılageldiği, bu haliyle tasarımın ayırt edici de olmadığı, iki çizgi arasına yazılan yazıların da marka ismi olup, markadan doğan haklar kullanılarak korunabilmesinin mümkün olduğu, çizgiler arasındaki yazının bir özellik arzetmediği, dolayısıyla tasarımların yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığı..." gerekçesiyle davanın kabulüne, davalı adına tescilli ...tescil nolu endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine, karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; cevap dilekçesindeki beyanlarını tekrarla, Mahkemece Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararının gereğinin yerine getirilmediğini, ... firmasına ait kataloğun hangi tarihte basıldığının tespit dilmediğini, salt dava dışı bir şirket tarafında gönderilen ve hiçbir veri içermeyen beyanla hüküm kurulmasının mümkün olmadığını,
Zira dava dışı şirket ile davacı arasında bir ilişki bulunup bulunmadığı, katalogda değişiklik yapılıp yapılmadığının belirlenemeyeceğini,
Örnek Yargıtay kararları uyarınca bu kataloğun delil olarak kabul edilemeyeceğini,
Davacının bu kataloğun basım tarihini ispatlaması gerektiğini, kataloğun denetlenebilir olması gerektiğini, ilgili kataloğun mevcut haliyle herkes tarafından dilediği zaman diliminde düzenlenebileceğini,
Müvekkiline ait tasarımın başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğuna dair dosyada denetlenebilir bir delil, belge ve bilgi bulunmadığını,
Müvekkilinin tasarımının yeni ve ayırt edici olduğunu, dilekçe ekinde ... ile ...'den aldıkları uzman görüşünü tekrar sunduklarını,
Müvekkilinin boru tasarımlarında, borunun ağız kısmında kesit çapı genişleyerek dışa doğru çıkıntılı olması, silindirik gövdenin bu çıkıntılı profil ağız kısmında tekrarlanarak boru çapının genişleyerek dışa doğru çıkıntılı olması, silindirik gövdenin bu çıkıntılı profil ağız kısmında tekrarlanarak boru çapının genişletilmiş olmasının açık bir şekilde biçimsel farklılığının bulunduğunu gösterdiğini,
Tasarımın bir ürünün dokusu, rengi gibi insan duyuları ile algılanan unsur ve özelliklerin oluşturduğu bir bütün olduğunu, ancak yerel mahkemece bu yönde herhangi bir araştırma yapılmadığını, hatta müvekkilinin tasarımının biçimsel farklılık arz ettiğinin dahi fark edilmediğini, hükmün eksik ve hatalı incelemelere dayandığını beyan ederek, arz ve izah edilen nedenlerle; yerel mahkeme tarafından yapılan son derece hatalı ve taraflı yargılama sonucunda ortaya çıkan hukuka aykırı karar karşısında yaptıkları istinaf başvurusu neticesinde, Bakırköy 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2022/137 Esas ve 2022/271 Karar sayılı hukuka aykırı kararının kaldırılmasına, yeniden yargılama yapılması halinde davanın reddine, aksi halde yerel mahkemeye iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin ise davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya içerisinde bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; ...-... sayılı çoklu tasarım tescil belgesine konu boru tasarımlarının 03/11/2009 tarihinden ibaren davalı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.
İlk derece mahkemesince marka patent vekili ..., endüstriyel tasarımcı ... ve inşaat uzmanı ......'dan oluşan bilirkişi heyetinden alınan 25/03/2019 tarihli raporda; dava konusu "..." ürün tasarımlarının klasik/anonim tasarımlar olduğu, dünyanın her yerinde benzer şekilde kullanıldığı ve kamuya sunulduğu, davalı adına ...sayı ile tescilli tasarımın, bilgilenmiş genel kullanıcı izlenim algısında, yalnızca belirtilen çizgi yapılarının kullanımında iltibas oluşturmakla birlikte, her firmanın kendine özgü tasarım ve marka tescillerini, ürünler üzerinde yazılı olarak kullanmakla, bilgilenmiş kullanıcı izleniminde yeterli ayırt edici niteliğe sahip olunması ile karıştırma ve iltibasın ortadan kalkmış olacağı, çizgisel bant tasarım yapısında seçenek özgürlüğü bulunduğu, düz bant çizgisel yapının, seçenek özgürlüğü içinde farklı dizayn yapılarda oluşturulmasının mümkün olduğu, görünebilirlik açısından .... ürünlerinin, satın alma sürecinde ve monte aşamasında görünebilir olmakla birlikte, bina ve diğer kullanım alanlarında, sıva ve toprak altı kullanılması neticesinde görünebilirlik durumunun sonradan mümkün olmadığı belirtilmiştir.
Dairemiz kaldırma kararı, sonrası ilk derece mahkemesince tasarım uzmanı ....., sınai mülkiyet uzmanı ..... ve nakine mühendisi ......'tan oluşan bilirkişi heyetinin hazırlamış olduğu 29/08/2022 havale tarihli raporu incelendiğinde; mahkeme tarafından, davacı tarafça delil olarak sunulan 2005 tarihli ürün kataloğunun delil
olarak kabul edilmesi durumunda, davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 03.11.2009 başvuru tarihli 2009/05178 (1) , (2) ve (3) numaralı tasarım tescilleri ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan 2005 tarihli olduğu iddia edilen ürün kataloğu görselleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebeple benzer olarak algılandıkları ve belirtilen nedenlerle hükümsüzlük şartlarının mevcut olacağı, tesisat borularının sıhhi tesisat işlerinde, bina içi uygulamalarda ve bina dışında dış cephelerde, sulama işlerinde uygun montaj şekilleri ile kullanılabildikleri göz önüne alındığında, boruların kullanıldıkları yere bağlı olarak görünebilme durumlarının söz konusu olduğu bildirilmiştir.
Dairemizin kaldırma kararı doğrultusunda dava dışı ... Limited Şirketi'ne yazılan yazıya verilen cevapta; delil olarak dayanılan kataloğu 2005 yılında şirketleri tarafından bastırıldığı, ilgili döneme ait faturaların ise arşivleme süresinin dolması sebebiyle imha edildiği belirtilerek, katalogdan bir adet gönderildiği anlaşılmıştır.
G E R E K Ç E : Dava, tasarım hükümsüzlüğü davasıdır.
Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurmuştur.
İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Dosya incelendiğinde; davacı tarafından ... firmasının 2005 yılına ait olduğu iddia edilen kataloğunun dosyaya sunulduğu, basıldığı tarihin katalog üzerinde bulunmaması nedeniyle, Mahkemece dava dışı ... firmasından kataloğun basım tarihinin sorulduğu ve kataloğun 2005 yılında kendileri tarafından basıldığına dair Mahkemeye yazı yazıldığı, fatura saklama süreleri geçtiğinden buna ilişkin faturanın gönderilemediğinin bildirildiği, konusunda uzman bilirkişilerden alınan bilirkişi raporları ile ... kataloğundaki tasarımlar karşısında davalının tasarımlarının tescil başvuru tarihinde yenilik özelliğinin mevcut olmadığının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda; davalıya ait tasarımların tescil başvuru tarihinden önce 2005 yılında kamuya sunuldukları ve yenilik özelliklerinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığından, davalı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçe ile:
1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 732,00 TL maktu harçtan, peşin alınan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40 TL eksik harcın davalıdan alınarak Hazineye irat kaydına,
3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
4-İstinaf yargılama giderleri olarak; davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 29/01/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.