Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/987 Esas
KARAR NO: 2025/203 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/03/2023
NUMARASI: 2022/459 E. - 2023/245 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 13/02/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili aleyhine Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibe dayanak yapılan ... A.Ş. Diyarbakır Şubesi'ne ait 15/10/2021 tarih ... seri numaralı 40.000,00-TL bedelli çek ile kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığını, söz konusu çekler üzerinde bulunan imzanın müvekkiline ait olmadığını, davalı ile müvekkili arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, çekte cirosu olan diğer firmalar ile de müvekkilinin herhangi bir ilişkisi bulunmadığını belirterek, bu sebeple öncelikle teminatsız olarak veya müvekkilinin ekonomik imkanlarının yetersiz olması sebeplerinden ötürü uygun görülecek bir miktarla icra takibinin durdurulması için ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne, davacı müvekkilinin davalı yana Ankara ... İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı İcra takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile Ankara ... İcra Müdürlüğünün .. Esas sayılı icra takibinin iptaline ve kötü niyetli ve ağır kusurlu olunması sebebiyle de davalı tarafın dava konusu alacağın %20' sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirketin dava dışı müşterisi olan ...San. ve Tic. A.Ş. ile 14/06/2021 tarihli, münakit faktoring sözleşmesine istinaden yapılan 12/08/2021 tarihli faktoring işlemi çerçevesinde takip konusu çeki ödeme vasıtası olarak devraldığını, çekin yasal süresi içinde ibraz edildiğini ve çekin karşılığının bulunmaması sebebiyle karşılıksız işlemi yapılmak suretiyle müvekkili olan şirkete iade edildiğini, müvekkili olan şirketin yasadan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden iyi niyetli meşru hamil olduğunu, çekin karşılığının ödenmemesi üzerine davacı keşideci ve dava dışı lehtar aleyhine başlatılan icra takibi neticesinde tanzim edilen ödeme emrine davacı tarafından borca veya imzaya itiraz dahi edilmediğini, davacının çekin üzerindeki imzanın kendisine ait olmadığı, imzasının taklit edildiği, çekin kopyalandığı, çek koçanlarının çalındığı gibi yoğun çelişki barındıran iddialarının gerçeğe aykırı olduğunu savunarak, bu sebeplerle davacının çelişkili, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun iddialarına itibar edilmeyerek haksız davasının reddine, davanın reddi ile davacı aleyhine asıl alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, aksi hiçbir şekilde kabul edilmemek kaydıyla imzanın davacıya ait olmadığının tespiti halinde dahi, imzalar müvekkilinin huzurunda atılmadığından takip yapmada kusuru bulunmayan müvekkili aleyhine yargılama giderleri ve vekâlet ücretine hükmedilmemesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/03/2023 tarihli 2022/459E. - 2023/245 K. sayılı kararıyla; "...Mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesinde, uyuşmazlığa konu çek altındaki borçlu imzasının davacı ...'nun eli ürünü olmayıp imzasının takliden oluşturulmuş bir imza olduğu tespit edilmiş olduğundan, kesin kanaat içeren denetime elverişli rapora itibar edilerek davanın kabulüne, davalının kötü niyetli olduğu ispat edilemediğinden tazminat isteminin reddine..." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; mahkemece söz konusu çekin kaybedilip kaybedilmediğine, diğer borçlu şirketin eline nasıl geçtiğine dair araştırma yapılmadığını, eksik ve yüzeysel inceleme ile davanın kabulüne karar verilerek, kabul anlamına gelmemek şartıyla müvekkili aleyhine vekalet ücretine de hükmedildiğini, Davaya konu çeki dayanağını teşkil eden alacağı fatura ile tevsik etmek sureti ile devralan müvekkilinin, yasadan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirdiğinden ve çekteki ciro silsilesi düzgün olduğundan iyi niyetli hamil olduğunu, Davacı tarafından müvekkilinin başlattığı icra takibinden sonra ödeme emrine, borca ve imzaya itiraz edilmediğini, imzasının taklit edildiğini iddia etmişse de, bu konuda hiçbir hukuki girişimde bulunmadığını, karşılıksız çek keşide etmek suçundan yargılandığı İstanbul 3. İcra Ceza Mahkemesindeki 2022/7 Esas sayılı davadaki savunmasında ise çeklerinin kopyalandığını ve iş yerinden çek koçanlarının çalındığına dair çelişkili iddialarda bulunduğunu, Çekin davacının elinden rızası hilafına çıktığının ve müvekkilinin çekin iktisabında kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunun ispatlanamadığını, bu hususların davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, Mahkemece davacının davaya konu çeki sahte olarak keşide etmiş olma ihtimalinin araştırılmadığını, soyut davacı beyanlarına itibar edilerek iddialarının irdelenmediğini, Çekin iktisap edildiği faktoring işlem tarihi olan 12/08/2021 tarihinden öncesine ait ve bu tarihe yakın tarihli, davacıya ait imza asıllarının dosya kapsamına alınması ve imza incelemesine konu edilmesi talep edilmişse de, mahkemece taleplerinin gözardı edildiğini, eksik inceleme yapıldığını, Yasanın kendisine tanıdığı hakkı kullanan müvekkilinin, takip yaptığı için kusurlu olduğundan söz edilemeyeceğini, müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin haksız ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, yerel mahkeme kararının tüm aleyhe yönlerden kaldırılmasına, davacının haksız davasının reddine, bu mümkün değilse işbu kararın kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine, ve davanın reddi ile davacı aleyhine %20'den az olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı taraf yükletilmesine, aksi hiçbir şekilde kabul edilmemek kaydıyla, imzanın davacıya ait olmadığının tespiti halinde dahi, imzalar müvekkilinin huzurunda atılmadığından, takip yapmada kusuru bulunmayan müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Ankara ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası incelendiğinde; davacı tarafından davalı ... San. Ve Tic. A.Ş. aleyhine 37.330,00 TL asıl alacak olmak üzere toplam 42.698,87 TL alacak için 25/10/2021 tarihinde kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığı, takip dayanağının 15/10/2021 günlü ... Seri Numaralı, 40.000,00 TL bedelli çek olduğu, takibin kesinleştiği tespit edilmiştir. Davaya konu çek örneği incelendiğinde; ... A.Ş., Diyarbakır Şubesi'ne ait ... seri numaralı, lehtarı ... Ürün. İnş. San. Ve Tic. A.Ş. olan 15/10/2021 tarihli, 40.000,00 TL bedelli çek olduğu, arkasında sırasıyla ... San. Ve Tic. A.Ş., ... A.Ş.'nin cirolaının bulunduğu, 15710/2021 tarihinde bankaya ibraz edildiği, karşılıksız olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince bilirkişi ...'dan alınan 01.03.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ...'nun 21.10.2022 tarihinde huzurda alınmış imza örnekleri, ... Bankası Ofis Şubesi'ne verilmiş, 08.05.2017 tarihli bireysel ihtiyaç kredisi talep dilekçesi ve 07.09.2021 tarihli İnternet/Mobil Bankacılık Parola Teslim Tutanağındaki imzalarının incelendiği ve incelemeye konu çek altındaki borçlu imzasının davacı ...'nun eli ürünü olmayıp kendisinin imzasını takliden oluşturulmuş bir imza olduğunu görüş ve beyan etmiştir.
G E R E K Ç E: Dava, imza inkarına dayalı borçlu olmadığının tespiti davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekilinin bilirkişi raporunun yeterli olmadığına ilişkin istinaf talebiyle ilgili yapılan incelemede; bilirkişiye Mahkeme kasasının 219, 220, 235 ve 238. numaralarında kayıtlı belge asıllarının dosya ile teslim edildiğine dair bilirkişi teslim tutanağının düzenlendiği, bilirkişi raporunda yalnızca davacı ...'nun 21.10.2022 tarihinde huzurda alınmış imza örnekleri, ... Bankası Ofis Şubesi'ne verilmiş, 08.05.2017 tarihli bireysel ihtiyaç kredisi talep dilekçesi ve 07.09.2021 tarihli İnternet/Mobil Bankacılık Parola Teslim Tutanağındaki imzalarının incelendiğinin yazılı olduğu, kasa numaralarının hangi evraka ait olduğunun dosya üzerinden tespit edilemediği, ancak dört adet kasa evrakının teslim edilmesine rağmen yalnızca üç adet belge aslının incelendiği, davaya konu çekin keşide tarihi olan 15/10/2021 tarihinden önceki ve sonraki yakın tarihli yeterli sayıda resmi belge asılları incelenmeden rapor hazırlandığı, bu nedenle bilirkişi raporunun yeterli olmadığı tespit edilmiştir. Mahkemece Diyarbakır Akbank Şubesi’ne yazılan müzekkereye verilen cevapta davacıya ait imzanın bulunduğu belge aslının Mersin 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/314 Esas sayılı dosyasına gönderildiğinin bildirildiği, Mersin 4. İcra Hukuk Mahkemesine yazılan müzekkereye ise dosyanın bilirkişi incelemesinde olması nedeniyle belge asıllarının gönderilemeyeceğine dair cevap verildiği, Diyarbakır İlçe Seçim Kurulu Başkanlığı’nın ise davacının artık kendi seçmenleri olmadığı ve belgeleri saklama sürelerinin iki yıl olması nedeniyle imza aslının gönderilemediğine dair cevap derildiği tespit edilmiştir. HMK’nun 211. maddesi "Bir belgenin sahteliğinin iddia edilmesi durumunda, bu hususta karşı tarafın açıklamaları da dikkate alınarak, aşağıdaki sıra ile inceleme yapılarak öncelikle karar verilir: a) Hâkim, yazı veya imzayı inkâr eden tarafı isticvap ettikten sonra bir kanaat edinememişse, huzurda bu kişiye yazı yazdırıp imza attırmak suretiyle elde ettiği belge ve diğer delilleri değerlendirir. Hâkim, sahtelik konusunda başka bir incelemeye gerek duymadan karar verebilecek durumda ise gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle, senedin sahteliği hakkında bir karar verir. İsticvap için mahkemeye davet edilen taraf, belirtilen günde hazır bulunmadığı takdirde, inkâr etmiş olduğu belgedeki yazı veya imzayı ikrar etmiş sayılır; bu husus kendisine çıkartılacak davetiyede ayrıca ihtar edilir. b) (a) bendi hükmüne göre yaptığı incelemeye rağmen, hâkimde sahtelik konusunda kesin bir kanaat oluşmamışsa, bilirkişi incelemesine karar verir. Bilirkişi incelemesinden önce, mevcutsa, o tarafa ait olan karşılaştırma yapmaya elverişli yazı ve imzalar, ilgili yerlerden getirtilir. Bilirkişi, bu yazı ve imzalarla, o mahkemede elde edilen yazı ve imzaları esas alarak inceleme yapar. Bilirkişi, inceleme için gerekli görürse, kendi huzurunda tarafın yeniden yazı yazması veya imza atmasını mahkemeden talep edebilir." hükümlerini haiz olup imza inkarı durumunda hakim, yazılı hüküm gereği imzasını inkar eden taraftan mukayeseye elverişli imzaların bulunduğu makamı sorabileceği gibi, ilgili Seçim Kurulu, Nüfus Müdürlüğü, Tapu Müdürlüğü gibi yerlerden de bu imzaları getirtebilir. İlk derece mahkemesince; bilirkişi raporu hükme esas alınarak davanın kabulüne karar verilmiş ise de, bilirkişi tarafından dava konusu çekin tanzim tarihine yakın tarihli belge asılları incelenmemiş, hakimin araştırma yükümlülüğü ve HMK’nun 211. maddesi hükümleri göz ardı edilerek, davaya konu bononun keşide tarihine yakın tarihlerdeki davacıya ait imzaların bulunabilecekleri resmi kurumlardan resen imza örnekleri araştırılmaksızın yazılı gerekçe ile karar verilmesi doğru olmamıştır. Tüm bu nedenlerle; davalı vekilinin diğer istinaf talepleri bu aşamada incelenmeksizin, istinaf talebinin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, Mahkemece, davaya konu çekin tanzim tarihine yakın olacak şekilde tanzim tarihinden önceki ve sonraki tarihli davacının samimi imzalarının bulunduğu belge asıllarının ilgili kurumlardan getirtilerek, Mersin 4. İcra Hukuk Mahkemesinin 2022/314 Esas sayılı dosyasında bulunan belge asılları istenerek, yeniden grafoloji konusunda uzman bilirkişi veya bilirkişi kuruluna imza incelemesi yaptırılıp rapor alınması, buna göre değerlendirme yapılması için dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle: 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince, İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 15/03/2023 tarihli 2022/459 E. - 2023/245 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,2-Yukarıdaki gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya devam olunmak üzere dosyanın, karar veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-İstinaf talebi kabul edildiğinden, istinaf peşin harcının talebi halinde davalı tarafa iadesine, 4-İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek nihai karar ile birlikte değerlendirilmesine, 5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 13/02/2025 tarihinde HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.