Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1084 Esas
KARAR NO: 2025/208
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/12/2022
NUMARASI: 2017/1387 Esas, 2022/976 Karar
ASIL DOSYADA VE BİRLEŞEN DOSYADA
ASIL DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Franchise Sözleşmesinden Kaynaklanan)
BİRLEŞEN DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 13/02/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
ASIL DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin İstanbul İli Eyüp İlçesinde özel okul işlettiğini davalı şirketin ise eğitim alanında isim hakkında bayilik verdiğini bayilik sözleşmesinin 16/02/2010 tarihinde imzalandığını bu sözleşmenin 16/02/2015 tarihinde sona erdiğini, bu tarihten sonra yazılı sözleşme yapmadan bayilik sözleşmesinin devam ettiğini davalının Kadıköy ... Noterliğinin 01/12/2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile bayilik sözleşmesini feshettiğini davalının ihtarında 2017 Eylül-ekim-kasım aylarının isim hakkı bedelinin ödenmediğini iddia ettiğini ve bu tarihler için İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile takip başlatıldığını, ancak müvekkilinin davalı yana hiçbir borcunun olmadığını hatta davalıdan 57.695,42 TL alacaklı olduğunu, ayrıca davalının söz konusu sözleşmeyi haksız olarak feshettiğini beyan ederek İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında davacının borçlu olmadığının tespitine ve Kadıköy ... Noterliğinin 01/12/2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamede belirtilen 191.160,00 TL bedel için borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;16/02/2015 tarihli marka ve lisans sözleşmesi ile davacı şirketin sahip olduğu ... markasını kullanmak amacıyla sözleşme imzalandığını, bu sözleşme kapsamında davacının 2015 yılından bu yana belirtilen adreste ... Markası ile anaokulunun bulunduğunu, ancak davacının sözleşmenin 6. Maddesinde belirtilen ücretleri ödememesi üzerine kendisine ihtar çekildiğini ve çekilen ihtara kadar davacının faaliyete devam ettiğini akabinde ihtara rağmen ücretin ödenmemesi nedeniyle takip başlatıldığını davacının davasında haksız olduğunu iddia ederek açılan davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA: Birleşen dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin İstanbul İli Eyüp İlçesinde özel okul işlettiğini davalı şirketin ise eğitim alanında isim hakkında bayilik verdiğini bayilik sözleşmesinin 16/02/2010 tarihinde imzalandığını bu sözleşmenin 16/02/2015 tarihinde sona erdiğini davalının Kadıköy ... Noterliğinin 01/12/2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile bayilik sözleşmesini feshettiğini, davalı şirkete ileride verilecek bir hizmete ilişkin peşin ödeme yapıldığını bir kısım çekler verildiğini ancak davalının tahsil ettiği bedelleri ve çeki iade etmediğini beyan ederek 30/12/2017 keşide tarihli 15.000,00 TL bedelli ... Bankasına ait ... nolu çek yönünden davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "A-Esas dava yönünden davanın kabulü ile; 1-Davacının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyası yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine, 2-Davacının Kadıköy ... Noterliğinin 01/12/2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamede belirtilen 191.160,00 TL bedelli borç yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine, 3-Davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine, B-Birleşen dava yönünden davanın REDDİNE," Şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf isteminde özetle; Kararın kendi içinde çelişkili olduğunu, kararda raporlara yer verildiği, bir maddi tesbit yapılmadığını, hüküm ile gerekçe bölümü ile çeliştiğini, Davacının 2015 yılından beri işyeri adresinde ... markası ile Anaokulu bulunduğunu, müvekkilinin edimlerini yerine getirdiğini, sözleşmenin 6. maddesinde belirtilen ücretleri ödenmemesi üzerine müvekkilin davacı hakkında takip yapmasına kadar ve daha sonra çekilen ihtara kadar bu isimle faaliyetini sürdürdüğünü, davacının iddia ettiği gibi bir marka ve lisans sözleşmesi bulunmadığı hususunun doğru olmadığını, Marka ve Lisans Sözleşymesinin "Ücretler" başlıklı 6. Maddesinde 40 öğrenciye kadar 3.000-TL +KDV aylık isim hakkı bedeli ödeneceğini, bu tutarın her ağustos ayında TEFE+TÜFE ortalaması oranında artacağı, sözleşmenin feshi halinde ve fesih haklı olması halinde vadesi gelmiş,vadesi gelmemiş 5 yıllık Franchise ücretlerinin ödeneceği hükme bağlandığını, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyadan takip yapılmış takip kesinleştiğini, takibe itiraz edilmediğini, TMK 2.maddesinin dikkate alınması gerektiğini, müvekkili defterlerine göre müvekkilinin davacıdan 17.782,38-TL alacağı olduğunu tespit edildiğini, davacı hesaplarında 01.01.2017 tarih ve ... seri nolu 2013-2013 dönemi aylık franchise bedeli açıklamalı faturanın iade edildiği bu faturanın hesaplarda bulunmadığı tespit edildiğini, 01.01.2013- 31.12.2013 dönemi için tahakkuk eden 42.680,00-TL franchise bedeli için fatura kesildiğini, faturanın defterde kayıtlı olduğunu, müvekkilinin hizmet bedelini hak ettiğini, davacının ödeme konusunda sıkıntı içinde bulunduğundan müvekkillerinden borcun ertelenmesini talep ettiğini, müvekkillerinin de davacıdan gelen talebi kabul ederek faturayı ileri tarihe talik ettiklerini, sözleşme kapsamında verdiği hizmete karşılık faturanın kesildiğini, davacının bu faturayı defterlerine işlemek yerine iade ettiğini, Bilirkişinin de sadece ticari defterler üzerinden tespitler yaptığını, iade fatura konusunda müvekkilinin bilgisi olmadığını, Davacı şirket yetkilisinin isticvap beyanında; gösterilen sözleşmedeki imzanın kendi imzasına benzediğini, ama böyle bir sözleşme imzalamadığını beyan ettiğini, beyanın net olmadığını, kararın kaldırılması gerektiğini beyan etmiştir.
GEREKÇE Asıl dava; İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına konu borç ile Kadıköy ... Noterliği'nin 01/12/2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesine konu borç yönünden menfi tespit istemine ilişkindir. Birleşen dava ise; 15.000TL bedeli çekin bedelsiz kaldığı iddiası ile menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince asıl davanın kabulüne, birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta; taraflar arasındaki 16/02/2010 tarihli sözleşmesinin 5. maddesinde yer alan açık düzenlemeye göre sözleşme 5 yıllık süre sonunda kendiliğinden sona ermiş olup, davalı vekili savunmasına konu 16/02/2015 Tarihli sözleşme aslını sunmamıştır. Bu durumda, ihtarnameye konu borcun; 01/12/2017- 16/02/2020 Tarihleri arasındaki fesihten sonraki süreye ilişkin 191.160TL isim hakkı bedeline yönelik olduğu anlaşılmakla davalı bu yöndeki alacak iddiasını yazılı delil ile ispatlayamadığından asıl davada bu yöndeki menfi tespit isteminin kabulü yerindedir. Asıl davaya konu; İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasına gelince; takipte Eylül 2017 ve Ekim 2017 franchise bedeli olan 10.620TL'nin tahsili talep edilmiştir. Davacının dava dilekçesinde sözleşme ilişkisinin 16/02/2015'ten sonra yazılı sözleşme yapılmadan devam ettiğini açıkça beyan ettiği, bilirkişi raporları ekindeki ticari defter dökümleri, fatura bilgileri Dairemizce karşılaştırmalı olarak incelendiğinde 2017 yılının Ocak ayından itibaren davalı yanca kesilen franchise bedeline ilişkin faturaların benimsenerek davacının defterine kaydedildiği, sözleşmenin davalı yanca 01/12/2017 Tarihli ihtarname ile fesh edildiği birlikte değerlendirildiğinde; davacının Eylül 2017 ve Ekim 2017 dönemi yönünden de franchise bedelini ödemekle yükümlü olduğunu kabul etmek gereklidir. Ek raporda yer verilen tarafların defterleri arasındaki farka ilişkin 01/12/2017 Tarihli iade faturasının açıklamasında "2012-2013 yılı aylık franchise bedelleri ödemesi" yer almakta olup ilgili fatura takibe konu alacağı etkilememektedir. Bu durumda, davaya konu takip dosyasına ilişkin menfi tespit isteminin reddine karar verilmesi gerekirken davanın tam kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiş, kararın bu yönden kaldırılması gerekmiştir. Açıklanan nedenle davalı vekilinin asıl davaya ilişkin istinaf isteminin kısmen kabulüne, kararın kaldırılmasına, HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına karar vermek gerkemiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, 2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi 20/12/2022 gün ve 2017/1387 Esas, 2022/976 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-A-Asıl dava yönünden davanın KISMEN KABULÜNE,-Davacının Kadıköy ... Noterliğinin 01/12/2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamede belirtilen 191.160,00 TL bedelli borç yönünden davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE, -Davacının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyasına yönelik menfi tespit isteminin REDDİNE,-Davalının icra inkar tazminatı talebinin reddine, B- Birleşen (İstanbul Anadolu 3.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2017/1402 Esas sayılı dosyasında) davanın REDDİNE, 4-İlk derece yargılaması yönünden yargılama giderleri ve harç masrafları; A- Asıl dava yönünden; -Alınması gereken 13.058,13 TL karar ve ilam harcından 3.454,95 TL peşin harcının mahsubu ile bakiye 9.603,18 TL karar harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, -Davacı tarafça yatırılan 3.454,95 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, -Davacı taraftan tahsil olunan 31,40 TL başvuru harcı ve 1.647,40 TL posta ve bilirkişi ücreti ki toplam; 1.678,80TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre 1586,13TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına -Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, -Davacı asıl davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 30.585,60 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, - Davalı asıl davada kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihindeki AAÜT 13/2.maddesi gereğince 11.150,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
B-Birleşen dava yönünden -Alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının, peşin alınan 256,17 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 359,23 TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına, -Davalı davada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, -Davalı tarafından yapılan bir yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin; -İstinaf talebi kısmen kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine -İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 492TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınıp davalıya verilmesine, -Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 140TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına, -İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 13/02/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.