mahkeme 2022/1616 E. 2024/964 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1616 Esas
KARAR NO: 2024/964
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 29/06/2022
NUMARASI: 2021/244 Esas - 2022/122 Karar
DAVA: Tasarımdan Doğan Haklara Tecavüzün Tespiti, Durdurulması ve Giderilmesi ile Tazminat
DAVA TARİHİ: 17/02/2020
KARŞI DAVA: Tasarım Hükümsüzlüğü, Haksız Rekabetin Tespiti, Men ve Ref'i ile Tazminat
KARŞI DAVA TARİHİ: 14/04/2020
KARAR TARİHİ: 17/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
ASIL DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, ıslak mendil ve sabun başta olmak üzere çeşitli temizlik ürünlerinin üretimi yapan bir firma olduğunu, TPMK nezdinde ... tescil numaralı tasarımın müvekkili adına kayıtlı olduğunu, davalı firma tarafından müvekkilinin tescilli tasarımının taklit edilmiş olduğunu, davalı firma tarafından müvekkili firmaya ait tescilli tasarımın izinsiz üretilip satışa sunulduğunu, noter eşliğinde yaptırdıkları 12.12.2019 tarihli tespit ve neticesinde alınan bilirkişi raporu ile kayıt altına alındığını, ayrıca davalının hukuka aykırı eylemleri nedeniyle yapılan şikayet neticesinde Bakırköy 4. Sulh Ceza Hakimliği 2019/7336 D. İş sayılı kararı ile arama ve el koyma kararı vermiş bulunduğunu, müvekkilinin tescilli tasarımına yönelik tecavüzün durdurulmasına ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000 TL maddi ve 100.000 TL manevi tazminatın tecavüz tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2004 yılında kurulduğunu, davacının iddia ettiği ürünlerin müvekkili şirket tarafından üretilmediğini, davacının ihlal iddiasında bulunduğu tasarımın ... A.Ş adına tescilli olduğunu, dolayısıyla husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacının sahibi olduğu tasarım ile dava konusu edilen ürün tasarımları arasında benzerlik bulunmadığını, dolayısıyla tasarım hakkına tecavüzün de söz konusu olmadığını, bu hususun savcılık dosyalarına sunulan 3 adet resmi bilirkişi raporlarıyla da kanıtlandığını, davacının ileri sürdüğü tazminat taleplerinin de tamamen afaki olduğunu, kabul etmediklerini, açıklanan nedenlerle davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVA: Davalı/karşı davacı vekili karşı dava dilekçesinde özetle; davacı/karşı davalıya ait tasarımın hak sahibinin ... Tic. A.Ş. olduğunu, davacı/karşı davalının tasarımının, yeni olmadığı gibi ayırt edici niteliğe de sahip olmadığını, davacı/ karşı davalının tasarımının, dava dışı ... firmasına ait tasarımla birebir aynı olduğunu, ...'nin tasarımının, en az 2014 yılından itibaren piyasada ve bilinen bir tasarım olduğunu, karşı davalarının kabulü ile; haksız rekabetin tespitine, men'ine ve ortadan kaldırılmasına, mahkeme hükmünün ilanına ve müvekkilinin belirlediği müşterilere gönderilmesine, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; maddi tazminat yönünden belirsiz alacak davalarının kabulü ile 20.000,00.-TL maddi tazminat ve 50.000,00.-TL manevi tazminatın davacı/karşı davalının haksız eylemlerinden itibaren işleyecek TCMB'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı faiziyle birlikte davacı/karşı davalından tahsiline, fazlaya ve diğer hususlara ilişkin haklarının saklı tutulmasını, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Bakırköy 2. Fikri ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 29/06/2022 tarih ve 2021/244 Esas - 2022/122 Karar sayılı kararıyla; "...asıl davada davacı adına kayıtlı tasarımın başvuru tarihinin 20/03/2018 olduğu, bu başvuru tarihinden önce davacı ürününün benzerinin 10/06/2016 tarihinde dava dışı yabancı şirket tarafından 10/06/2016 web yayın tarihli "...." markası adı altında kamuya sunulmuş olduğu, yenilik kırıcı olarak 20/03/2018 öncesi internete yüklenen görseldeki ürün ile davacı/karşı davalı tasarımının ögelerinin benzer biçim, oran ve yerleşimde olduğu, bu itibarla davacı/karşı davalı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik niteliğini haiz olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.Karşı davadaki haksız rekabet iddiasına dayalı talepler bakımından yapılan incelemede; davacı temel itibariyle TTK 55/1-a (1)'de yer alan başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini, yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek iddiasında bulunmuştur. Ne var ki, karşı davalının tescilli tasarımına tecavüz iddiasıyla adli merciler nezdinde yapmış olduğu şikayet ve taleplerin, tek başına yukarıda anılı fıkra kapsamında haksız rekabet olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığı gibi, söz konusu tescilli tasarımın yenilik ve ayırdediciliğe sahip olmaması da tescilinin kötüniyetle gerçekleştirildiğine karine teşkil etmez. Karşı davalı, özü itibariyle şikayet ve talepleri tarihinde tescilli bulunan bir sınai mülkiyet hakkına dayanmış, fiilleri de adli merciler nezdindeki girişimlerinden ibaret kalmıştır. Bu girişimlerin tamamen karşı davacının faaliyet ve ürünlerini kötüleyerek itibarına zarar vermek suretiyle ticari avantaj sağlama gayesiyle gerçekleştirildiğine ilişkin ise dosyada başkaca bir delil bulunmamaktadır. Bu itibarla karşı davalının fiillerinin Anayasal şikayet hakkı kapsamında kaldığının kabulü gerekir. Yenilik ve ayırdedicilik kriterini karşılayamayan davacı/karşı davalı tasarımının hükümsüzlüğüne karar verilmesi karşısında, söz konusu hükümsüzlük kararının geçmişe etkili mahiyeti nazara alınarak asıl davadaki aynı tasarımdan doğan haklara tecavüzün tespiti ve tazminat talebine yönelik davanın reddine karar verilmiştir. Ancak karşı davadaki hükümsüzlük kararı dışında da toplanan deliller ve alınan bilirkişi raporları ile de davalının ürünlerinin davacı tasarımı ile bilgilenmiş kullanıcı nezdinde benzerlik içermediği, tecavüz fiilinin koşullarının da oluşmadığı anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle asıl davanın reddine, karşı davada hükümsüzlük davasının kabulüne, haksız rekabet davasının reddine" karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı - karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; "Mahkemede ikame edilen dava konusu olayda, müvekkil firmanın tescilli tasarımı davalı-karşı davacı tarafından taklit edilmiş olup; bu durumun alınan bilirkişi raporları ile de sabit olduğunu, Hukuka aykırı hareket ederek müvekkilin haklarını ihlal ettiği ortada olan davalı aleyhinde manevi tazminata hükmedilmeli, müvekkilin zararı tazmin edilmeli, müvekkilin tasarım hakkına tecavüz oluşturan fiiller işleyen davalı aleyhinde maddi ve manevi tazminata hükmedilmesi gerektiğini, Kaldı ki davalı yan, müvekkil tasarımına çok benzer şekilde piyasaya sunduğu bu ürünlerden iltibas yoluyla haksız kazanç elde ettiğini, mahkemece dosyaya sunulan tüm delillere ve alınan bilirkişi raporlarındaki tarafımız lehine beyan edilen hususlara rağmen usule aykırı olarak taleplerimizin reddedildiğini,Davalının haksız karşı davasının reddi gerekmekte olup, mahkeme tarafından hükümsüzlük davasının kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu,Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 30.08.2021 tarihli ek rapora göre, davalı/karşı davacının haksız rekabet iddiasının yerinde olmadığı, iddia olunan haksız şikayetler ve arama el koyma kararları ile davalı/karşı davacının ticari işlerinin, iş ürünlerinin kötülenerek itibarını sarsma/zedeleme suretiyle haksız rekabet koşullarının oluşmadığı, tespit edildiğinden müvekkil aleyhine tazminat tutarı hesaplanmak üzere herhangi bir mali inceleme yapılmasına yer olmadığı kanaatine varıldığını,Davalı/ karşı davacının ticari defterlerindeki inceleme neticesinde davalı/ karşı davacı şirketin satışlarındaki düşüşün tespit edildiğini, ayrıca hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bir anlık mahkeme tarafından verilen ihtiyati tedbir kararının haksız rekabet teşkil ettiği düşünülse bile, davalı/karşı davacı taraf, ihtiyati tedbir kararından dolayı satışlarınının düştüğünü ispat edemediğini, Müvekkil, kendi özgün tasarımı ile ürünlerini piyasaya sürdüğünü tasarımın davalı tarafından aynısının yapılması nedeniyle müvekkilin hukuk devleti olan ülkemizde Anayasal haklarını kullanmak suretiyle hakkını adli merciiler önünde aramaya çalıştığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.Davalı - karşı davacı vekili istinaf dilekçesinde; "Davacı/karşı davalının hükümsüz kılınan tasarımı ile tecavüz olduğu iddia edilen tasarımın açıkça farklı olduğunu, dava dışı ... ait tasarım, tamamıyla ayırt edici ve yeni olduğunu, Hal böyle olmasına rağmen, davacı/karşı davalı kötüniyetli olarak müvekkil şirket ve yetkilileri hakkında sürekli olarak Cumhuriyet Başsavcılıkları nezdinde şikayetlerde bulunmuş, haksız bir şekilde arama-el koyma kararları aldırdığını,Davacı/karşı davalının bu saldırgan ve haksız tutumu karşısında, tasarım ve marka hakkı sahibi dava dışı ... Tic. AŞ tarafından Üsküdar .... Noterliğinin 27.12.2019 tarihiyle tasdikli ihtarnamesi gönderilerek eylemlerinin haksızlığının belirtildiğini, ancak davacı/karşı davalı, haksız ve kötü niyetli tutumunu buna rağmen devam ettirdiğini, Davacı/karşı davalı tacirdir ve ticaretine ait faaliyetlerde basiretli bir işadamı gibi hareket etmesi mecburidir (TK 18/2). Dolayısıyla davacı/karşı davalının, kendi adına tescil ettirdiği tasarımın, bir başkasına ait olmadığını bilmemesinin mümkün olmadığını, Davacı/karşı davalının eylemlerine bakıldığında pandemi dönemine denk geldiği de ortadadır. Özellikle yurt dışındaki firmalara ait tasarımları haksız ve kötü niyetli olarak kendi adlarına tescil ettirerek, piyasada kendi ürünlerini üreten firmalara karşı piyasayı kapatma ve davada karar verilene kadar ilgili firmaları tehdit altında tutarak kendi ticaretini haksız ve kötü niyetli bir şekilde büyütme, haksız kazanç sağlama yaygın olarak karşılaşılan bir haksız rekabet hali olduğunu,İşbu dava bakımından da aynı durumun gerçekleştiğini, davacı/karşı davalı, başkası adına tescilli tasarımı, haksız ve kötü niyetli olarak kendi adına tescil ettirdiği gibi müvekkile karşı haksız arama ve el koyma kararları aldırmış, uygulattığını,Bütün bu hususlar, TTK m. 54 ve 55 ve TBK m. 49'da öngörülen haksız rekabet eylemlerinin gerçekleştirildiğini açıkça gösterdiğini, hal böyle olmasına rağmen, davacı/karşı davalının eylemlerinin anayasal hak arama olarak nitelendirilmesi mümkün olmadığını, Nitekim dosyaya sunulan 23.03.2022 tarihli bilirkişi raporunda da haksız rekabetin varlığına dayalı olarak zarar hesabı yapıldığını, her ne kadar raporda zarar hesabı doğru olmasa da, davacı/karşı davalının eylemleri nedeniyle müvekkilin zarara uğradığı tespiti yapıldığını,Keza, davacı/karşı davalının eylemleri, müvekkilin ticari itibarını da sarstığından, maddi zararlarının yanında manevi zararının da giderilmesi gerektiğini, ayrıca tazminat hesabı bakımından yeterli incelemenin de yapılmadığını, rapora karşı itirazlarımızın karşılanmadığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.
GEREKÇE:Asıl dava, tasarım haklarına tecavüz tespiti, durdurulması maddi manevi tazminat; karşı dava ise, tasarım tescil belgesinin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesi tarafından, "ASIL DAVADA: Davacının davasının REDDİNE,
KARŞI DAVADA; Karşı davacının hükümsüzlük davasının KABULÜ ile; Karşı davalıya ait ... tescil numaralı tasarımın hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, -Karşı davacının haksız rekabetin tespiti, men ve ref'i; maddi ve manevi tazminat taleplerinin REDDİNE." karar verilmiştir.Hüküm her iki taraf vekilince istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Asıl davada davacı ... Anonim Şirketi, ... tescil numaralı tasarımının sahibi olduğunu, davalı ... Anonim Şirketi tarafından tasarımının izinsiz üretilip satışa sunulduğunu beyanla tasarımına yönelik tecavüzün durdurulması ile maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur. Karşı davada ise, davacı ... Anonim Şirketi tarafından, davacı-karşı davalıya ait ... tescil numaralı tasarımının hak sahibinin dava dışı ... Tic. A.Ş. olduğunu, davacı-karşı davalının tasarımının yeni olmadığı gibi ayırt edici niteliğe de sahip olmadığını beyanla tasarımın hükümsüzlüğü ile davacı-karşı davalının kendilerine yönelik hukuka aykırı eylemleri nedeniyle haksız rekabetin tespiti, men'i ve ortadan kaldırılması, maddi ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur. Mahkemece toplanan tüm deliller ve alınan birlirkişi raporları ile; davacı - karşı davalı adına kayıtlı tasarımın başvuru tarihinin 20/03/2018 olduğu, bu başvuru tarihinden önce davacı ürününün benzerinin 10/06/2016 tarihinde dava dışı yabancı şirket tarafından 10/06/2016 web yayın tarihli "..." markası adı altında kamuya sunulduğu, yenilik kırıcı olarak 20/03/2018 öncesi internete yüklenen görseldeki ürün ile davacı-karşı davalı tasarımının ögelerinin benzer biçim, oran ve yerleşimde olduğu, bu itibarla davacı-karşı davalı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik niteliğini haiz olmadığı anlaşıldığından mahkemece karşı davadaki hükümsüzlük isteminin kabulüne karar verilmesi yerindedir. Karşı davada ayrıca davalı -karşı davacı ... Anonim Şirketi tarafından, davacı -karşı davalı ... Anonim Şirketi'ne karşı haksız rekabet iddiasına dayalı olarak men ve tazminat istemlerinde bulunulmuş ise de; davacı - karşı davalının tescilli tasarımına tecavüz iddiasıyla adli merciler nezdinde yapmış olduğu şikayet ve taleplerin tek başına haksız rekabet olarak değerlendirilmesinin mümkün olmayıp hak arama özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşıldığından, mahkemece davalı - karşı davacının haksız rekabete dayalı istemlerinin reddine karar verilmesi isabetlidir. Asıl davadaki davacı - karşı davalı ... Anonim Şirketi tarafından davalı - karşı davacıya yönelik tasarıma tecavüz iddiasına dayalı istemlerine gelince; mahkemece karşı davada davacı - karşı davalı adına tescilli ... tescil numaralı tasarımının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine karar verilmiştir. Hükümsüzlük kararı geriye etkili sonuç doğurduğundan, davalı-karşı davacının üretip satışını yaptığı ürünler nedeniyle davacı -karşı davalıların dayanabilecekleri bir hakları bulunmadığından mahkemece asıl davanın (tasarım haklarına tecavüzün tespiti, durdurulması ve önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat) reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığından, her iki taraf vekilinin istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Taraf vekillerinin istinaf taleplerinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Davacı - karşı davalıdan alınması gereken toplam 855,20 (427,60 x 2) TL harçtan, peşin alınan toplam 161,40 (80,70 x 2) TL harcın mahsubu ile bakiye 693,80 TL harcın davacı - karşı davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davalı - karşı davacıdan alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davalı - karşı davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına,5-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.17/05/2024