mahkeme 2025/943 E. 2025/849 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/943
KARAR NO: 2025/849
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 09/04/2025
NUMARASI: 2023/463 Esas, 2025/370 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 09/09/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili; davacı şirketin davalı ... ile " ...-...Projesi" kapsamında 19.04.2022 tarihinde Refrakter ve İzolasyon İşlerinin Yapılmasına İlişkin Taşeron Sözleşmesi imzaladığını, ayrıca aynı proje kapsamında müvekkili şirket ile davalı ... arasında 10.06.2022 tarihli İş Gücü Sağlanmasına İlişkin Taşeron Sözleşmesi imzalandığını, sürecin en başında anılan ...-... Projesi'nin hayata geçirilebilmesi için işin sahibi dava dışı ...'in, işi asıl yüklenici durumunda olan davalı ...'e devrettiğini ve bu çerçevede sözleşme akdettiklerini, davalı asıl yüklenici ...'in ise kendisine tevdii edilen işin görülmesi için davalı ...'in alt yüklenici olduğu bir başka sözleşme akdettiğini, davalı ...'te, dilekçelerinde belirtilen akitlerle işi müvekkili şirkete devrettiğini, yapılan bu sözleşmelere istinaden işin ifasının müvekkili şirket tarafından sahada gerçekleştirildiğini ancak müvekkilinin hakedişlerinin davalılarca ödenmediğini, hakedişlerin ödenmesi için taraflarınca davalı ...'e Antalya ... Noterliği ... yevmiye numaralı 16.12.2022 tarihli ihtarname keşide edildiğini ve 19/12/2022 tarihinde tebliğ edildiğini, ihtarnamenin davalı ...' e tebliğ edilmesinden sonra 13.01.2023 tarihinde, ... tarafından müvekkili hesabına ayrı ayrı 2.493,05 USD ve 11.597,12 USD ödeme gerçekleştirildiğini fakat hak edişlerin tamamının ödenmediğini, hatta müvekkiline yapılan haksızlık ve hukuksuzlukun davalı ...'çe de dava dışı ...'e mail yoluyla iletildiğini, bakiye için Bakırköy ... İcra Müdürlüğü ... Esas Sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, yapılan icra takibine davalılarca itiraz edildiğini ve takibin gelinen bu aşamada durdurulduğunu, Refrakter ve İzolasyon İşlerinin Yapılması işinden kaynaklı hak edişlerin, hak ediş formlarında yer aldığını, söz konusu hakedişlerin ödemelerinin bir kısmının yapıldığını ancak kalan kısım ödemesinin yapılmadığını, işbu dilekçenin ekinde mahkemeye sunulan Antalya ... Noterliği ... yevmiye numaralı ihtarnamede yer alan tabloda detaylıca açıklandığı üzere; toplam avans miktarı olan 15.110,39 USD' nin ödenmeyen 9.339,11 USD alacağı, hakediş no 8 uyarınca 4.064,70 USD alacak, toplam PAC kesintisi KDV hariç 7.555,20 USD alacağı, toplam FAC kesintisi KDV hariç 15.110,39 USD alacağı, 36.069,40- USD alacak olduğunu, İş Gücü Temini Sözleşmesi dolayısıyla yapılan hakedişlerde davalı ... tarafından incelendiğini ve onaylandığını fakat bu sözleşme yönünde de herhangi bir ödeme yapılmadığını, İş Gücü Temini Sözleşmesi dolayısıyla müvekkilinin ...' in ödenmeyen hakedişinin Temmuz 2022; 2.231.922,04- TL, Ağustos 2022 1.450.200,94- TL, Eylül 2022 1.169.421,33- TL. 4.851.544,31 TL, 215.364,86- TL ( Takip Öncesi İşlemiş Faiz) 5.066.909,17- TL Alacak," olduğunu, ...-... ... Projesi " Refrakter ve İzolasyon İşleri müvekkili şirketçe gerekli iş gücü temini de sağlanarak, herhangi bir aksaklık yaşanmadan sürdürüldüğünü, davalı ... firmasının personellerin iş bırakması ve yeni personel tedarik edememesi sebebiyle ... firmasının müvekkili şirketten yeni ekipler kurmasını istediğini ve bunun üzerine İş Gücü Temini Sözleşmesi ... - ... - müvekkili şirket ... arasında üçlü protokol seklinde akdedildiğini, davalı ...'in yapılan işler dolayısıyla direkt müvekkili şirket hesabına yaptığı ödemelerde mevcut olduğunu, ancak tüm bunlara rağmen müvekkilinin hakedişleri ödenmediğini dolayısıyla Haziran ve Temmuz 2022 ayına ait ödemeleri müvekkili şirket kendi finansman gücüyle karşılamak zorunda kaldığını, 2022 Yılı Haziran ayı ödemesinin gecikmeli şekilde Ağustos'ta yapıldığını ve bunun dışında bu sözleşmeyle ilgili müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, projenin sekteye uğramaması için her türlü ciddi emek ve iş gücünü sağladığını ancak emeklerinin karşılığını alamadığını, dava dışı ... ve davalıların, müvekkilince yapılan tüm bu işler yönünden kendi lehlerine işi gördürdüğünü, aksamadan ve sekteye uğramadan ilerleyen sürecin devamlılığından yarar sağladığını, aslında sürecin aksamadan devam etmesini sağlayanın bizzat müvekkili şirket olduğunu, zira müvekkilinin kendisine ödeme yapılmamasına rağmen projenin ifasıyla alakalı giderleri kendi bütçesinden karşıladığını, ancak müvekkili şirketin emeğinin göz ardı edildiğini, hak ettiği ücretlerin ödenmediğini, hak edişlerden tüm davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğunu, açıklanan sebeplerle; borçluların itirazında haksız ve kötü niyetli olduklarını, müvekkilinin hak edişleri, avansları ve kesintilerinin davalılarca ödenmediğini, davalıların icra takibini uzatmak maksadıyla borca itiraz ettiklerini, bu nedenle borçluların Bakırköy 6. İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyada vaki itirazının iptaline, takibin devamı ve borçluların haksız itirazı sonucu alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere inkâr tazminatının tahsilini talep etmiştir. Davalı vekili; işbu davanın icra takibi diğer borçlusu olan dava dışı ... Mühendislik Yönetim ve Danışmanlık Hizmetleri A.Ş Firmasına karşı ikame edilmemesinin itirazın iptali davasının takibe bağlı olması nedeniyle usul ve yasaya aykırı olduğunu, talebin dayanağının taşeron sözleşmeleri olup, tefrik öncesi davalı ... Firması ile davacı firma asında akdedildiğini, davaya konu bedellerin müvekkili şirketten talep edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin davacı tarafa herhangi bir borcunun bulunmadığını, taşeron sözleşmelerinden kaynaklı bedellerin ödenmesinin müvekkili şirket tarafından güvence altına alındığını, buna ilişkin üçlü anlaşmalar uyarınca ödenmesinden sorumlu olduğunu, tüm bedellerin davacıya ödendiğini, bu sebeple davacıya karşı borçlarının bulunmadığını, taleplerin tümünün reddedilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine ve %20 kötüniyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Mahkeme, dava dışı ... firması ile davalı ... şirketi arasında "... Projesi"nin hayata geçirilmesi için iş sahibi ... firması ile anılan davalı arasında sözleşme imzalandığı, davalı ... şirketinin işin asıl yüklenicisi durumunda olduğu, davalı yüklenici ... ise, kendisine tevdi edilen işin yapılması için dosyası tefrik edilerek yetkisizlikle gönderilen davalı ... A.Ş'ye alt yüklenici sıfatı ile işi verdiği ve bu kapsamda sözleşme akdedildiği, alt yüklenici ... A.Ş'nin ise işin bazı kısımlarının yapılması amacıyla davacı ile 19/04/2022 tarihli Refrakter ve İzolasyon İşlerinin Yapılmasına İlişkin Taşeron Sözleşmesi'ni imzaladığı yine aynı şirketler arasında 10/06/2022 tarihli İş Gücü Sağlanmasına İlişkin Taşeron Sözleşmesi imzalandığı, davacının anılan sözleşmeler kapsamında yüklendiği işleri gerçekleştirdiğini ancak hakedişlerinin ödenmediğini iddia ederek davaya konu icra takibini başlattığı, davalıların itirazı üzerine takibin durduğu ve işbu itirazın iptali davasının açıldığı, davalı ... A.Ş'nin süresindeki yetki itirazı üzerine davasının ayrılarak yetkisizlik kararı ile Ankara Nöbetçi Ticaret Mahkemesi'ne gönderildiği, davalı ... firmasının "Davacı ile aralarında sözleşme bulunmadığı, sadece üçlü anlaşmalar kapsamında ödenecek bedellerin kendileri tarafından güvence altına alındığını, bu kapsamdaki ödemelerin de eksiksiz olarak yapıldığını" savunarak davanın reddini istediği, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporları ile üçlü sözleşmeler (yani davacı ile her iki davalı şirket arasındaki anlaşmalar) kapsamında yapılan değerlendirmede; 17/10/2022 tarihli "Rekrakter ve Yalıtım İşi Emanet Ödeme Sözleşmesi" davacının davalı ... şirketinden herhangi bir talepte bulunamayacağı sözleşme içeriğinde "Taraf B, taraf A'yı(...) 36.206,06-USD'yi taraf C'ye ödeme yapmak üzere yetkilendirildiği belirtildiği, taraf B ve taraf C, taraf A'dan başka herhangi bir ödeme talep etme hakkına sahip olmadığını, taraf A, sözleşme ihlali durumunda herhangi bir sorumluluk üstlenmeyecektir." denilmek suretiyle bu durumun açıkça kararlaştırıldığı, sözleşmenin nisbilik ilkesi de gözetildiğinde davacının diğer davalı ... A.Ş ile imzaladığı sözleşmeden kaynaklı olarak davalı Sinoteelin sorumluluğuna gidilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından bu davalıya yönelik olarak devam eden davanın reddine karar vermiştir. Davacı vekili istinafında; davacı ve alt işveren ... (Tefrik edilen dosya davalısı) arasında yapılan işin ana işvereni davalı ... şirketi olduğunu, yapılan iş davalı ... menfaatine yapıldığını, işin sonunda menfaat ve hak temin eden davalı ... şirketi olduğunu, davacı edimini sözleşmeye uygun olarak yerine getirdiğini ve yapılan işle alakalı dosya davalısı faydalanmak suretiyle zenginleştiğini, bu durumun farkında olan davalı şirket, 16/06/2022 tarihinde, 01/07/2022 tarihinde, 12/08/2022 tarihinde, 19/09/2022 tarihinde( aynı gün dört defa) 25/10/2022 tarihinde, 13/01/2023 tarihinde, (aynı gün iki defa) muhtelif sözleşme ve yapılan iş neticesinde bir kısım hakedişleri davacı hesabına ödeme yaptığını, herhangi bir ihtirazi kayıt konulmadan davalı ... tarafından ödemeler yapıldığını, bu husus davalı tarafından ikrar edildiğini, davalı zımnen borcunu üstlenmiş ve borca karşılık ödeme de yaptığını, davalı ... ile davalı ... borçtan müteselsilen sorum olduklarını, bilirkişi raporunda belirtildiği gibi davalı şirketin menfaat elde ettiği açıkça ortada olduğunu, yapılan iş davalı şirketin talimatları ve istekleri doğrultusunda yapıldığını belirterek mahkeme tarafından verilen kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı ise üst taşeron şirkettir. Davacı, dava dosyasından tefrik edilen davalı ... şirketi ile 19.04.2022 tarihli Refrakter ve izalasyon işlerin yapılmasına ilişkin taşeron sözleşmesi ve 10.06.2022 tarihli iş gücü sağlanması ilişkin sözleşme imzaladıklarını, asıl iş sahibi dava dışı ... şirketi olduğu ve işi yüklenici olan davalı ... şirketine devrettiğini ve aralarında çerçeve sözleşmesi imzaladıklarını, ... şirketi de işin yapılması için ... şirketi ile sözleşme imzaladıklarını, işin edimi davacı tarafından tamamlandığını, ... şirketi bakiye alacaklarını ödemediğini, girişilen icra takibine itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamını talep etmiştir. Davalı, takip talebin dayanağının taşeron sözleşmeleri olduğu ve tefrik öncesi davalı ... Firması ile davacı firma asında sözleşme imzalandığını, kendilerinin sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir.Mahkeme, dava dışı ... firması ile davalı ... şirketi arasında "...Projesi"nin hayata geçirilmesi için eser sözleşmesi imzalandığı, davalı ... şirketinin işin asıl yüklenicisi durumunda olduğu, davalı yüklenici ... ise, kendisine tevdi edilen işin yapılması için dosyası tefrik edilerek yetkisizlikle gönderilen davalı ... A.Ş'ye alt yüklenici sıfatı ile işi verdiği ve bu kapsamda sözleşme akdedildiği, alt yüklenici ... A.Ş'nin ise işin bazı kısımlarının yapılması amacıyla davacı ile 19/04/2022 tarihli Refrakter ve İzolasyon İşlerinin Yapılmasına İlişkin Taşeron Sözleşmesi'ni imzaladığı yine aynı şirketler arasında 10/06/2022 tarihli İş Gücü Sağlanmasına İlişkin Taşeron Sözleşmesi imzalandığı, davacının anılan sözleşmeler kapsamında yüklendiği işleri gerçekleştirdiğini belirterek; sözleşmenin nisbilik ilkesi gereği davacığnın ... A.Ş ile imzaladığı sözleşmeden kaynaklı olarak davalı Sinoteelin sorumluluğuna gidilmesinin mümkün olmadığı kabul ederek davanın reddine karar vermiştir. Borçlar hukukunda egemen olan "sözleşmelerin nispiliği kuralı" gereğince borç ilişkilerinden doğan alacak hakkının aynî haklarla kişilik haklarının aksine, hukuki nitelikleri itibariyle nispi bir hak olması, daha açık anlatımla alacaklının bu hakkı sadece borçluya karşı ileri sürebilmesi anlamına gelir ve üçüncü kişiler, borç ilişkisi ile ilke olarak borç altına girmedikleri, bir hak kazanmadıkları için, bu hakkın onlara karşı ileri sürülebilmesi, kural olarak mümkün değildir. ( bkz. Yargıtay HGK 16/05/2019 tarih, 2019/13-221 Esas, 2019/575 karar sayılı kararı). ( bkz. Yargıtay (Kapatılan) 15. HD, 21/06/2021 tarih, 2020/3014 Esas, 2021/2851 Karar sayılı kararı). Somut olayda, davacı şirket dava dosyasından tefrik edilerek ayrılan dava dosya davalısı ... şirketi ile eser sözleşmesi imzalamış olup, iş sebebiyle bakiye iş bedeli alacağı sözleşmenin tarafı olan ... şirketinden talep edilmesi gerekmektedir. Davalı şirketin iş sebebiyle bir kısım ödemeleri doğrudan davacı şirkete yapmış olması, taraflar arasında eser sözleşmesi ilişkisi kurduğu anlamına gelmemektedir. Davacı ile dava şirket arasında akdi ilişki bulunmamaktadır. Davacı eser sözleşmesi kapsamında bakiye alacak taleplerini, sözleşme ilişkisi bulunan karşı davanın yöneltilmesi gerekmektedir. Bu sebeple sözleşmenin nispiliği ilkesi gereği, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmamaktadır. Davacının davasının aktif husumet ehliyeti bulunmaması sebebiyle reddine karar verilmesi gerekirken, davanın reddine karar verilmiş olması hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin usul yönünden kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak aktif husumet yokluğundan davanın reddine dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A)1-Davacı vekilinin istinaf talebinin usul yönünden KABULÜNE, 2-Bakırköy 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/04/2025 tarih ve 2023/463 Esas, 2025/370 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3- Davacının davasının aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
B) İLK DERECE YARGILAMASI YÖNÜNDEN1-Alınması gereken 615,40 TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 69.434,05 TL harçtan mahsubu ile fazla yatırılan 68.818,65 TL harcın kararın kesinleşmesini takiben ve istek halinde davacı tarafa İADESİNE, 2-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 3-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 30.000,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
C) İSTİNAF İNCELEMESİ YÖNÜNDEN 1-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının hüküm kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,2- Davacı tarafından yapılan 1.683,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 480,00 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 2.163,10 TL istinaf yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa VERİLMESİNE, 3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,4-Gerek ilk derece gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 09/09/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.