mahkeme 2021/3375 E. 2025/1027 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/3375
KARAR NO : 2025/1027
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/04/2018
NUMARASI : 2016/1002 Esas, 2018/421 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ : 07/10/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili talebi başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebine ilişkin olup, mahkemece davacı vekilinin davasının kabulüne dair verilen karara karşı davalı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacı vekili, taraflar arasında, 18.09.2012 tarihli lisansız elektrik üretimi için bağlantı başvurusu proje yazılım hizmet sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 4.maddesindeki sözleşme bedeli başlığı altında davalı şirket 2.500 Euro +KDV toplamının 19.09.2012 tarihli TL karşılığı olan 6.785,00 TL meblağ müvekkilin ... Bankası Tuzla Şubesi, ... nolu hesabından, davalının İstinye Park ...nolu hesabına havale yolu ile ödendiğini, ilgili Sözleşmenin 5.Maddesindeki Sözleşme Süresi başlığı altında kararlaştırılan 90 günlük süre içerisinde, sözleşme konusu edim olan proje yazılımı yapılarak, müvekkile teslim edilmediğini, sözleşme konusu edimin ifa edilmemesi üzerine, yapılan ödemenin iadesi için davalıya Büyükçekmece 11. Noterliğinin 26 Temmuz 2013 tarih ve ... yevmiye nolu, 31 Temmuz 2013 Tebliğ Şerhli ihtarname keşide edildiğini, İhtarnameye rağmen sözleşme konusu bedeli iade etmeyen davalı aleyhine İstanbul 23. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası ile takip başlatıldığını, takibe davalı yanca haksız ve mesnedsiz olarak itiraz edildiğini beyanla, davanın kabulü ile itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, davacının iadesini istediği bedeli 19.09.2012 tarihinde kendilerine ödediğini, 6098 Sayılı TBK. hükümlerine göre 2 yıllık zamanaşımı süresi geçtiğini, davanın zamanaşımına uğradığını bu nedenle, zamanaşımı def’inde bulunduklarını, taraflar arasında 18.09.2012 Tarihli “Lisanssız Elektrik Üretimi İçin Bağlantı Başvurusu Proje Yazılım Hizmet Sözleşmesi” imzalandığını, Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin; “Müşterinin Yükümlülükleri” başlıklı 3.1. maddesi; “Söz konusu proje yazılımında gerekli olan, kendisine ve ürüne ait bilgi, belge ve evrakları temin edip ...’a teslim edecektir.”,“Müteahhidin Yükümlülükleri” başlıklı 3.2. maddesi; “..., söz konusu Rüzgar Türbininin Lisanssız Elektrik Üretimi Yönetmeliği kapsamında bağlantı sözleşmesi ve şebeke kabulü için istenilen Proje yazılımını yapacaktır.” Yine “Ödeme Şartları” başlıklı 6. maddesi “Ödeme sözleşmesinin imzalanmasından itibaren iki gün içerisinde ... firmasına ait banka hesabına yapılacaktır.” şeklinde olduğunu, sözleşme hükümlerine göre, taraflar arasındaki sözleşmenin her iki tarafa da borç yükleyen sözleşme olduğunu, davacının yükümlülüğü sözleşme bedelini ödemek ve söz konusu proje yazılımında gerekli olan, kendisine ve ürüne ait bilgi, belge ve evrakları temin edip müvekkil şirkete teslim etmek olduğu, müvekkili şirketin yükümlülüğünün ise işbu bilgi, belge ve evraklar kendisine teslim edildikten sonra proje yazılımını yapmak olduğunu, ancak, davacı tarafından söz konusu bilgi ve belgeler müvekkili şirkete teslim edilmediğini, dolayısıyla davacı sözleşme hükümleri gereğince üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğini, karşılıklı edimlerin ifası sıralaması gereğince, ilk sıradaki kendi edimini yerine getirmeyen davacının edimini yerine getirmediği iddiası ile müvekkilinden edimini yerine getirmesini talep edemeyeceğini, bu sebeple yaptığını iddia ettiği ödemeyi de iade isteyemeyeceğini, bu nedenle davacının, müvekkili şirketin sözleşme konusu edimini ifa etmediği iddiası ile yapmış olduğu ödemeyi iade istemesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkeme, bilirkişi vasıtası ile yapılan inceleme neticesinde düzenlenen rapor ile Bilirkişi tarafından Sözleşmenin ifa edilmemesinden davacı tarafın sorumlu olduğunu bu nedenle bedelin iadesinin talep edilemeyeceğine yönelik rapor sunulduğu, davalı tanıkları davalı tarafın iddiasını doğrular nitelikte beyanda bulunmuşlar ise de; Taraflar arasında düzenlenen 18/09/2012 Tarihli '' Lisansız Elektrik Üretimi için Bağlantı Başvurusu Proje Yazılım Hizmet'' Sözleşmesi iki tarafa borç yükleyen sözleşme olduğu, Sözleşmenin 5.md.sinde '' Lisansız Elektrik üretimi için gerekli proje yazılımı 90 gün içerisinde tamamlanmalıdır.''' şeklinde sözleşmenin süresinin belirlendiğinin görüldüğü, taraflar arasında, davalı tarafça Projenin tamamlanmadığı hususunda ihtilaf bulunmadığını, hatta davalı tarafın projenin tamamlanması için gerekli hazırlıklar ve masraflar yaptığına yönelik bir iddiası dahi söz konusu olmadığını, davalı taraf sözleşme uyarınca bedeli almış ve davacı tarafın gerekli bilgi ve belgeleri vermemesi nedeni ile sözleşmenin gereğinin yerine getirilemediğini iddia etmiş olmasına rağmen davalı tarafın davacı tarafı temerrüde düşürür şekilde belge ve bilgilerin ibrazı için süre vererek bir ihtarname gönderilmediğinin görüldüğünü, sözleşme uyarınca bedeli alan davalı tarafın, sözleşmenin ifası için gereken belge ve bilgileri davacı taraftan usulüne uygun şekilde süre vermek sureti ile istemediği, sözleşmede sözleşmenin ifa edilememesinin davalı taraf lehine yaptırıma bağlanmadığı, davalı tarafın sözleşmenin düzenlenmesi ve ifa edilememesinden doğan zararının bulunduğu iddiasında bulunmadığı anlaşılmakla İfa edilmeyen Sözleşme uyarınca tarafların verdiklerini iade etmesi gerektiği yönünde kesin kanaat hasıl olduğundan Davacı tarafın davasının kabulü ile, davalı tarafın istanbul 23.icra dairesinin ... sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın iptaline, davacı tarafın icra inkar tazminat talebinin kabulü ile (9.988,17.tl) nin %20'si oranında 1.997,63..tl.nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine karar verilmiştir. Davalı vekili istinaf dilekçesiyle, davacı tarafça ileri sürülen alacak talebinin zamanaşımına uğradığını, müvekkil şirketin sözleşme konusu iş kapsamında gerekli bilgi ve belgelerin ibrazı için davacı tarafa süre vererek ihtarname gönderme yükümlülüğü ve/veya zorunluluğunun olmadığını, davacı tarafın sözleşme kapsamında üstlendiği yükümlülük, söz konusu proje yazılımında gerekli olan, kendisine ve ürüne ait bilgi, belge ve evrakları temin edip müvekkil şirkete teslim etmekten ibaret olup; davacı tarafın işbu yükümlülüğüne aykırı davrandığı hususu tanık beyanları ve bilirkişi raporu dahil olmak üzere her türlü delille ispatlandığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin hiçbir maddesinde müvekkil şirkete bu yönde bir yükümlülük getirilmediğini, sözleşme konusu projeye ilişkin olarak yedi sekiz kez toplantı yapıldığını, elektrik projesinin tamamlanmış olduğunu, inşaat ve makine projelerinin tamamlanması için davacıdan tip sertifikası istendiğini, bahsi geçen sertifikanın temin edilemediği için işlemlerin yarım kaldığını, müvekkili şirketin sözleşme konusu iş kapsamında ifa ettiği edimleri, harcadığı mesaisi ve görevlendirdiği çalışanları dikkate alındığında, davacının tamamen keyfi ve sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Taraflar arasında TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı iş, sahibi davalı ise yüklenicidir. Davada davacı, taralar arasında 18.09.2012 tarihli lisansız elektrik üretimi için bağlantı başvurusu proje yazılım hizmet sözleşmesi imzaladıklarını, sözleşme 4. Maddesi gereğince 19.09.2019 tarihinde 2.500,00 USD + KDV bedeli olan 6.785,00 TL bedelin davalıya gönderildiğini, davalı edimini yerine getirmediğini, ödenen bedelin iadesi için ihtarname gönderdiklerini, bedel iadesi olmaması sebebiyle ilamsız icra takibi başlattıkları, takibe itiraz üzerine durması sebebiyle itirazın iptali ile takibin devamına, %20 icra inkar tazminatının tahsilini talep etmiştir. Davalı, TBK 82 maddesi gereğince iki yıl zamanaşamı süresinde bedelin iadesi istenmesi gerektiğini, 2 yıllık zamanaşımı süresi dolduğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 3.1 maddesi gereğince, davacı tarafından ürüne ait bilgi, belge ve evrakları temin edip teslim etmesi gerektiği, teslimden sonra davalı tarafından proje hazırlanacağını, davacı ilgili belge ve evrakları teslim etmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, bilirkişi heyeti; belge ve evraklar davacı tarafından sunulmaması sebebiyle sözleşme ifa edilememesi sebebiyle davacının sorumlu olduğu rapor edildiği, proje tamamlanmadığı, proje tamamlanması için davalının masraf ve hazırlık yaptığına ilişkin iddiası bulunmadığı, davalının davacıyı belge ve evrakları ibraz etmesi için ihtarname göndermediği, taraflar arasında sözleşme ifa edilmemesi sebebiyle aldıklarını iade etmek gerektiğini belirterek davanın kabulüne, %20 icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar vermiştir. Taraflar arasında 18.09.2012 tarihli Lisansız elektrik üretimi için bağlantı başvurusu proje yazılım hizmet sözleşmesi imzalanmıştır. Sözleşmenin 4. Maddesinde sözleşme bedeli olarak 2.500,00 EURO +KDV olduğu, sözleşme süresinin, gerekli proje yazılımı 90 gün içerisinde tamamlanması gerektiği, müşteri yükümlülükleri düzenleyen 3.1.1 maddesinde, proje yazılımında gerekli olan, kendisine ve ürüne ait bilgi, belge ve evrakları temin edip ...'a teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Davacı tarafından, 19.09.2012 tarihinde sözleşme bedeli olarak 6.785,00 TL bedel davalı banka hesabına gönderilmiştir. Davacı tarafından Büyükçekmece 11. Noterliğinin 26 Temmuz 2013 tarih...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, " geçen zaman zarfında proje yazım ve fizibilite hizmeti yerine getirilememiştir ve proje gerçekleşmemiştir. Bu durumda sebepsiz iktisap kuralları gereğince ödemiş bulunduğum 2.500,00 Euro + KDV tutarını, 7 gün içinde ... TL olarak ödemenizi" gönderilmiştir. Somut olayda, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davacı iş sahibinin bir kısım evrak ve belgeleri davalı yükleniciye vermesi, davalı yüklenicide iş bu evrak ve belgeler itibariyle lisansız elektrik üretimi için proje hazırlaması gerekmektedir. Sözleşme gereğince işin 90 gün içinde tamamlanması gerekmektedir. Ancak davacı sözleşme kapsamında edimi olan evrak ve belgeleri vermemiş, davalı yüklenici Lisansız elektrik üretim için gerekli projeyi hazırlamamıştır. TBK'nın 97. maddesi gereğince kendi edimini yerine getirmeyen taraf karşı taraftan edimini ifa etmesini isteyemez. Sözleşmede davacı iş sahibine düşen proje hazırlanması için belge ve evrakları hazırlayıp yükleniciye vermektir. Ancak davacı göndermiş olduğu ihtarname ile, davalı edimini tamamlamaması sebebiyle verilen iş bedelin iadesi istenilmektedir. Davacının sözleşmenin tamamlanmasını değil, sözleşme ifa olamaması sebebiyle ödenen bedelin tahsilini talep etmektedir. Davacının edimini yerine getirmemesi sebebiyle sözleşme yerine getirilmemiştir. Bilirkişi heyet raporunda belirtildiği gibi kusurlu olan davacıdır. Davalının bir kusuru bulunmamaktadır.Sözleşmede, davalı edimini 90 gün içinde tamamlaması kararlaştırılmış ancak aradan geçen uzun süreye rağmen sözleşme yerine getirilmemiştir. Davacı taraf göndermiş olduğu ihtarname ile sözleşme için ödenen bedelin iadesini talep etmiştir. Davacı göndermiş olduğu ihtarname ile, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında ödenen bedelinin iadesi talebi itibariyle sözleşmenin sona erdiğini bildirmiş olduğu kabulü gerekir. Taraflar arasındaki sözleşme geriye etkili olarak sona ermiş olup, taraflar sebepsiz zenginleşme kuralları kapsamında aldıklarını iade etmeleri gerekmektedir. Davalının kusuru bulunmaması sebebiyle, yapmış olduğu masraf ve bedelleri varsa tazminat talep edebilir. Ancak dava dosyasına davalı tarafından iş bu sözleşme kapsamında masraf ve giderleri ispat edecek bir delil sunulmamıştır. Mahkemece davanın kabulüne karar vermiştir. Gerekçe olarak davalının davacıya evrakları ifa etmesi için ihtarname göndermemesi sebebiyle, davalıdan kaynaklanan sebeple sözleşme fesih ettiğini belirtmiştir. Oysa, taraflar arasındaki sözleşmede TBK 97 gereğince davacı evrak ve belgeleri davalı yükleniciye teslim etmesi, teslim edilecek evraklar ile davalı yüklenici sözleşme kapsamında edimini yerine getirmesi kararlaştırılmıştır. Bu durumda, sözleşme kapsamında edimini yerine getirmeyen davacı olup, davalıya edimini yerine getirmesi için ihtar göndermesinin beklenmesi beklenemez. Bu sebeple, taraflar arasındaki sözleşme davacının sözleşme kapsamında edimini yerine getirmediği sebebiyle yerine getirilememiş olup, davacı tarafından gönderilen ihtarname ile sözleşme ilişkisi sona erdirilmiştir. Sözleşme sona ermiş olması sebebiyle taraflar verdiklerini talep etme hakkı bulunmaktadır. Ancak davalı yüklenici fesihte kusursuz olması sebebiyle yapmış oldukları masraf ve giderleri talep etme hakkı bulunmaktadır. Davalı tarafından dava dosyasına masraf ve giderlere ilişkin beyanda bulunulmadığı gibi delilde sunulmamıştır. Mahkeme gerekçesi değiştirilmek suretiyle, davalının istinaf sebeplerine bağlı olarak davacının davasının kabulüne karar verilmesi gerekmiştir. Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin usul yönünden kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b-2. bendi gereğince kaldırılarak davanın kabulüne dair yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A)1-Davalı vekilinin istinaf talebinin usul yönünden KABULÜNE 2-İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/04/2018 tarih ve 2016/1002 Esas, 2018/421 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3- Davacının davasının KABULÜ ile, İstanbul 23.İcra Dairesinin ... sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazın İPTALİ İLE TAKİBİN DEVAMINA4-)Davacı tarafın icra inkar tazminat talebinin kabulü ile (9.988,17.TL) nin %20'si oranında 1.997,63..TL.nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, B) İLK DERECE YARGILAMASI YÖNÜNDEN1-Alınması gereken 682,29 TL nispi karar ve ilam harcından davacı tarafça peşin olarak yatırılan 49.94 TL harcın mahsubu ile bakiye 632,35 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 2- Davacı tarafından yatırılan 152,44.TL. Harç, 700,00 TL bilirkişi ücreti ve 152,00 TL. posta giderinden ibaret toplam 1.004,00 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine,3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 9.988,17 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,C) İSTİNAF İNCELEMESİ YÖNÜNDEN1- Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının hüküm kesinleştiğinde ve istek halinde kendisine İADESİNE,2- Davalı tarafından yapılan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı, 32,00 TL müzekkere gideri olmak üzere toplam 192,10 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı tarafa VERİLMESİNE,3-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,4-Gerek ilk derece gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa İADESİNE,Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 362/1-a bendi gereğince KESİN olmak üzere 07/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.