mahkeme 2021/2525 E. 2025/695 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2525
KARAR NO: 2025/695
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 05/11/2020
NUMARASI: 2016/643 Esas, 2020/493 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 24/06/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava; taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak talebine ilişkin olup; mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara davacı vekilince istinaf talebinde bulunulmuştur. Davacı vekili ; taraflar arasında Sultanbeyli 400 yataklı devlet hastanesi inşaatı 16 adet asansör işi yüklenici sözleşmesinin imzalandığını, işbu sözleşme bedelinin KDV dahil 944.000,00 TL olduğunu, işbu sözleşmenin 45. maddesinde İstanbul mahkemelerinin yetkili kılındığını, sözleşme kapsamına göre müvekkilinin ihale yoluyla almış olduğu Sultanbeyli ilçesinde yapılacak 400 yataklı devlet hastanesinin tüm asansör işlerinin anahtar teslimi olarak karşı taraf şirket tarafından yapılacağını, müvekkilin sözleşmeye göre yapılması gereken tüm ödemeleri çek vermek suretiyle yaptığını, buna rağmen davalı tarafın sözleşme gereği yapması gereken işlerinin büyük bir kısmını yapmadığını yaptıklarını, eksik ve hatalı yaptığını, öncelikle uygun görülecek bir teminat karşılığında dava konusu iki adet çekin bankaya ibrazı halinde ödenmemesi yönünde tedbir talebinin kabulü ile bu hususta ilgili bankaya müzekkere yazılmasını, ... Bankası, Merkez Şubesi Düzenleme yeri İstanbul olan 16.06.2016 tarihli, 50.000,00-TL bedelli ... no.lu iki adet çeke ilişkin menfi tespit talebimizin kabulü ile borçlu olmadıklarının tespitine, belirsiz alacak davası niteliği ile sonradan arttırılmak üzere şimdilik kaydıyla 10.000,00-TL istirdat ve 10.000,00 TL uğranılan zarar miktarının dava tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 21.12.2018 tarihli ıslah dilekçesi ile , dava değeri olan 145.000,00 TL.'yi 679.208,00 TL. 'ye çıkartarak eksik işler bedelini dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile talep etmiştir. Davalı şirkete yapılan tebligata rağmen davalı cevap dilekçesi sunmamıştır. Mahkemece , tespit dosyası kapsamı ve bu çerçevede daha önce yapılan keşifte tespit edilmiş olan ve eksik bırakılmış veya kusurlu bulunan imalatlar dikkate alındığında götürü bedelli olan işte yüklenicinin hak etmiş olduğu iş bedelinin tespitinin imalatın eksik ve kusur durumu dikkate alınarak ve tüm işe oranlanmak sureti ile hangi oranda bitirildiği, buna göre davacının dava dilekçesine konu yapmış olduğu çeklerle ilgili menfi tespit ve belirsiz alacak talebine ilişkin zarara ilişkin alacak talebinin kabulü gerekip gerekmediği noktalarında uyuşmazlık olduğu , bilirkişi kurulu hazırlamış olduğu 04/11/2019 tarihli raporunda; davacı tarafından sunulan ticari defterlerin T.T.K. ve V.U.K. hükümleri doğrultusunda sahibi lehine delil niteliğine haiz olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin cari hesap şeklinde olduğu, davacı tarafından dava tarihine kadar davalıya 926.250,00 TL tutarında ödeme yapılmış olduğu, buna karşılık davalı tarafında 1 adette toplam 366.080,00 TL tutarında fatura düzenlendiği, davacının davalıdan dava tarihi itibariyle 560.170,00 TL alacaklı durumda olduğu, gerek defter incelemesinden ve gerekse bankadan gelen cevabi yazıdan; davacı tarafından davalıya on adette toplam 700.000,00 TL tutarında çekin verildiği, bu çeklerin tamamının banka aracılığıyla ödenmiş olduğu, dava konusu asansör tesislerin bulunduğu adreste 08.06.2016 günü yapılan keşif esnasında tespit edilen eksiklikler(malzeme, ve montaj işçilikleri dahil), hastane sahasında, depoda ve asansör montaj alanlarında tespit edilen asansör aksamları ile montajı yapılan asansör aksamlarının mevcudiyeti de dikkate alındığında, sözleşme konusu götürü bedeli olan bu işte yüklenicinin hakketmiş olduğu iş bedelinin %50 oranında olduğu, bu duruma göre yapılan imalat bedelinin 944.000,00 x %50 = 472.000,00 TL olduğu, yapılan tespitler ışığında; davacı tarafından dava tarihi itibariyle davalıya yapılan ödemeler toplamının 926.250,00 TL olduğu, yapılan teknik inceleme sonucunda davalı tarafından işin tamamlanan iş bedelinin 472.000,00 TL olduğu ve buna göre davacı tarafından yapılan fazla ödeme bedelinin 454.250,00 TL olarak hesaplandığı,Mahkemece asansör konusunda ehil akademisyen bilirkişinin de yer almış olduğu bilirkişi heyeti somutlaştırılan tüm deliller, özellikle delil tespiti dosyasındaki bulgular ve sözleşme eki olduğu belirtilen teknik şartnameye göre davalı yüklenicinin gerçekleştirdiği imalâtın eksik ve kusurlarını dikkate alarak ve düşülerek sözleşme ile davalının üstlendiği işin tamamına göre fiziki oranını tespit edip bu toplam iş bedeline uyguladıkları , davalı yüklenici hak etmiş olduğu iş bedelini hesapladıkları , akabinde incelenen defter ve kayıtlar ve bankadan celb edilen cevabi yazılar da dikkate alınarak davalıya yapılmış olan ödemeler toplamından davalının hak etmiş olduğu bedelin mahsubu sonucunda yapılan ödemeler toplamının 926.250,00 TL olduğu, davalı yüklenicinin tamamlanan duruma göre hak etmiş olduğu iş bedelinin 472.000,00 TL olduğu, buna göre davacı tarafından yapılan ve ancak eksik bırakılan işe ait ödeme bedelinin 454.250,00 TL olduğunun hesaplandığı , bilirkişi kurulunun hazırlamış olduğu 04/11/2019 tarihli rapora itibar edildiğini, Mahkemece yapılan yargılama sırasında ve 12/03/2020 tarihli duruşmada davacının menfi tespit talebine konu 75.000,00TL bedelli çekin 08/07/2016 tarihinde, 50.000,00TL bedelli çekin 16/06/2016 tarihi itibariyle ödenmesi noktasında bu çekler ile ilgili menfi tespit ve akabinde ödeme tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi ile tahsil olunmasına dönük davacı taleplerinin hüküm aşamasında takdir olunmasına, 04/11/2019 tarihli bilirkişi raporu ile saptanan fazla ödemeye ilişkin 454.250,00TL bedelin içinde yer alan ve yukarıda 3.maddede belirtilen kısmın dava dilekçesinin sonuç kısmının 3.maddesinde ve 21/12/2018 tarihli dilekçenin sonuç kısmında belirtilen 679.208,00TL toplam miktar içinde kaldığının tespit olunması karşısında istirdata yönelik talebin bu çerçevede değerlendirilmesine, bu suretle dava dilekçesinin 6.maddesinde belirtilen "bedeli ödenmiş olmasına rağmen eksik-hatalı ve hiç yapılmayan işler nedeni ile davacının davalıya fazla ödediğini iddia ettiği bedeller" ile ilgili talebin hüküm aşamasında takdirine dair ara karar oluşturulduğu , Mahkemece 02/07/2020 tarihli duruşma sırasında davacı vekiline belirtilen ara karara ilişkin açıklama yapması için yeniden imkan tanındığı , Davacı vekili 16/07/2020 tarihli açıklayıcı beyan dilekçesiyle bu defa tüm dilekçelerindeki beyan ve itirazlarını tekrar ettiğini, "eksik ve ayıplı olduğunu belirtiği işlerin 3.kişilere yaptırılması ve ihale teslim süresinin gecikmesi nedeniyle oluşan zarar ile ilgili işbu dava kapsamında bir taleplerinin bulunmadığını, bu sebeple her türlü talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile davanın kabulünü talep ettiği , 05/11/2020 tarihli duruşmada ise davacı vekili tüm beyanlarını tekrarla ıslah beyanı doğrultusunda sadece toplam 679.208,00 TL eksik iş bedelinin dava tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsilini" talep ettiği ,Alınan bilirkişi raporu ve yapılan tahkikat sonucunda davalının hak etmediği ve davacıdan tahsil etmiş olduğu iş bedeli tam olarak araştırılmış, bu çerçevede ve taleple bağlı kalınarak ispatlanan 454.250,00 TL ek iş bedeli yönünden davanın ispatlandığı kabul edildiği belirtilerek davacının davasının kısmen kabulüne, 454.250,00-TL alacağın dava tarihi olan 07/06/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine dair karar verilmiştir. Davacı vekili istinafında , bilirkişi raporundaki hesaplamanın hatalı olduğunu , eksik bırakılan işin rayiç bedelinin hesaplanması gerektiğini , delil tespiti dosyasında alınan bilirkişi raporunda ve gerekse yerel mahkemenin dosya kapsamında aldığı 19.11.2018 tarihli raporda eksik bırakılan işlerin tespit tarihi itibariyle değeri KDV dahil 679.208,00 TL. olarak hesaplandığını ,4.11.2019 tarihli raporla hüküm kurulamayacağını , raporlar arasında çelişki olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit , istirdat ve tazminat taleplerine dair dava olup davacı iş sahibi , davalı yüklenicidir. Davacı vekili dava dilekçesinde , müvekkilinin yaptığı hastanenin 16 adet asansör yapım işi ile ilgili davalı ile sözleşme imzalandığını , çeklerle bedelin tamamının ödendiğini . işin büyük kısmının yapılmadığını , yapılan işin eksik ve hatalı yapıldığını , dava konusu 16.06.2016 tarihli 50.000,00 TL. bedelli çek ile 07.07.2016 tarihli 75.000,00 TL. bedelli çeke dair borçlu olmadıklarının tespitini , 10.000,00 TL.'nin istirdadını ve bedelin ödenmiş olmasına rağmen eksik iş yapıldığını , 3. kişilere yaptırılmak zorunda kalınması halinde uğranılacak zarar ile teslim süresinin gecikmesi ve diğer nedenlerle uğranılan 10.000,00 TL. uğranılan zararın tazminini talep etmiştir. Daha sonra ıslah ile 679.208,00 TL. eksik iş bedelini talep etmiştir. Davalı taraf cevap vermeyerek , davayı reddetmiş durumdadır. Yerel mahkeme ise 4.11.2019 tarihli bilirkişi raporunu dayanak yaparak , davacı vekilinin 16.07.2020 tarihli beyan ve 21.12.2018 tarihli ıslahını dikkate alarak , menfi tespit ve istirdat taleplerinin davacı tarafından yapılan fazla ödemenin içinde olduğunu belirterek davacı tarafından yapılan 454.250,00 TL.'nin dava tarihinden ticari temerrüt faizi ile tahsiline , fazlaya ilişkin talebin reddine karar vermiştir. Taraflar arasında 21.01.2016 tarihli Sultanbeyli 400 Yataklı Devlet Hastanesi İnşaatı 16 Adet Asansör İşi Yüklenici Sözleşmesi" yapıldığı, sözleşmedeki işe başlama tarihinin 22/01/2016, işin bitiş tarihinin 01/06/2016 olduğu, işin anahtar teslim yöntemine göre yapıldığı, keşif bedelinin KDV dahil 944.000,00 TL olduğu anlaşılmıştır. Davacı iş sahibi davada , davalının işi eksik bıraktığını , eksik ve hatalı iş yaptığını , davalı yükleniciye fazla ödeme yapıldığını , borçlu olunmadığını ve istirdat taleplerini ileri sürmektedir. Taraflar arasındaki sözleşme KDV dahil 944.000,00 TL. götürü bedellidir. Götürü bedelli sözleşmeye dayalı bir işte iş yarım bırakıldığında , eksik iş bulunduğunda , davalı yüklenicinin sözleşmeye göre yaptığı iş oranı götürü bedele oranlanarak , hak edişi bulunmak suretiyle , iş sahibinin yaptığı ödeme ile fazla ödeme yapıp yapmadığı veya borçlu olup olmadığı tespit edilir. 4.11.2019 tarihli bilirkişi raporunda davacının defterlerine göre davalıya 926.250,00 TL. ödediğini , davalının 1 adet 366.080,00 TL.'lik fatura kestiğini , dava tarihi itibariyle davacının 560.170,00 TL. alacaklı olduğunu , yüklenicinin hak ettiği işin %50 oranında olduğunu , bununda bedelinin sözleşme götürü bedelin yarısı olan 472.000,00 TL. olduğunu , davacının toplam ödemesi olan 926.250,00 TL. den yüklenicinin hak edişi düştüğünde davcının 454.250,00 TL. fazla ödeme yaptığını tespit etmiş , Yargıtay içtihatlarına uygun hesaplama şeklini mahkeme kararına esas almıştır. Davacı vekili istinafında 19.11.2018 tarihli heyet raporuna ve tespit dosyasındaki rapora dayanarak , bu raporlarda eksik iş bedelinin tespit tarihine göre 679.208,00 TL. hesaplandığını , bu değerin davada kabul edilmesini talep etmektedir. Söz konusu her iki raporda davalı yüklenici tarafından yapılan işin oranı %50 olarak tespit edilmiştir. Bu husus mahkemenin dayanak yaptığı 4.11.2019 tarihli raporda da aynıdır. Belirttiğimiz üzere tespit edilen bu oran , götürü bedele oranlanarak yüklenicinin hak ettiği bedel belirlenir. Dolayısıyla eksik işin tespit tarihindeki değerine göre bir değerlendirme yapılamaz. Karara dayanak yapılan 4.11.2019 tarihli bilirkişi raporundaki hesaplama şekli yasaya ve içtihatlara uygun olduğundan yerel mahkeme kararı isabetlidir. Bu sebeplerle , davacı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir. Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1 - İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 05/11/2020 tarih ve 2016/643 Esas, 2020/493 Karar sayılı kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan REDDİNE, 2 - Alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 556,10 TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 3 - Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 4 - İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 361 maddesi gereğince, kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 24/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.