mahkeme 2021/844 E. 2024/949 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/844
KARAR NO: 2024/949
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/12/2020
NUMARASI: 2019/504 E. - 2020/834 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalı ... AŞ'nin işlettiği www...com.tr internet sitesi aracılığıyla, diğer davalıya ait ... plakalı 2016 model ... marka aracın ihalesine katıldığını, 24.12.2018 tarihinde ihalenin kesinleştiğini, araç ihalesinin müvekkilinde kalmasına rağmen aracın müvekkiline verilmeyerek hatıra binaen başka bir kişiye verildiği, davalı ... şirketinin arıcı devir etmemesine rağmen, diğer davalının da sözleşmeye aykırı bir şekilde cezai şart uygulamadığını, müvekkilinin arabuluculuğa başvurması üzerine, platform üyeliğinin iptal edildiğini, şirket yetkilisinin oğlunun üyeliğinin dahi soyadı benzerliği nedeniyle reddedildiğini, aracın ihaleden sonra başka bir kişiye satılması nedeniyle araç bedelinin müvekkilince ödenmediğini, internet ortamında yapılan ihale ile aracın 235.000 TL'ye alınmasına rağmen, aracın başka bir müşteriye satılması ile müvekkilinin elde edilecek kardan mahrum kaldığı gibi manevi zarara uğradığını, TBK'nın 279. maddesi uyarınca ihale anında mülkiyetin alıcıya geçtiğini, müvekkilinin aracı aynı gün 22.000 TL karla üçüncü kişiye sattığını, aracın teslim edilmemesi nedeniyle müvekkilinin bu gelirden mahrum kaldığını ileri sürerek, ihale konusu aracın davacı adına tesciline, aksi halde 22.500,00 TL maddi ve 20.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... A.Ş. vekili, savunmasında özetle; davadaki taleplerin simsar olarak görev yapan müvekkiline yöneltilemeyeecğini, 20.12.2018 tarihli ihalenin 235.000 TL bedelli en yüksek teklifi veren davacıda kaldığını, ancak alıcının yükümlülüklerini yerine getirmemesi, 3 iş günü içerisinde ihale bedelini belirtilen banka hesabına yatırmaması, sözleşmede belirlenen form ve belgelerin 2 iş günü içerisinde imzalayarak müvekkiline iletmemesi nedeniyle ihalenin 24.12.2018 tarihinde iptal edildiğini, sözleşmenin 4.4.maddesi gereğince bedeli en geç üç iş günü içeresinde bankaya yatırılması gerektiğini, ayrıca formlarında 2 iş günü içerisinde doldurularak teslimi gerekirken 20.12.2018 tarihinde gerçekleştirilen ihaleye ilişkin ıslak imzalı belgelerin gönderilmediğini, bu nedenle sözleşmenin ihalenin iptal edildiğini, davalı ...'un tazminat talebinden sorumlu olacağı düşünülse bile davacının talebinin fahiş olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ... Anonim Şirketi, davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili, davalı ... şirketinin işlettiği ... internet sitesi aracılığıyla diğer davalı .... A.Ş.'ye ait ... plakalı ... marka aracın ihalesine katıldığını ve 24/12/2018 tarihinde ihalenin kesinleştiğini, araç ihalesinin kendilerine kalmasına rağmen araç satışının yapılamadığı iddiası ile ihale konusu aracın davacı adına tescilini, aracın tesciline yer olmadığı takdirde maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. Taraflar arasında, davacı şirketin davalı ... şirketi internet sitesi aracılığıyla diğer davalı ... Tic. A.Ş.’ ne ait ... plakalı 2016 model ... marka aracın ihalesine katıldığı ve ihalenin davacı şirkete kaldığı konusunda bir uyuşmazlığın bulunmadığı, uyuşmazlığın, ihalenin davacı şirkette kalmasına rağmen davacı şirket adına araç satışının yapılmamasında davalıların kusuru ve sorumluluklarının bulunup bulunmadığı, davacının maddi tazminat talebinin yerinde olup olmadığı ile manevi tazminatın koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır. Davacı ile davalı ... şirketi arasında imzalanan açık artırma üyelik sözleşmesinin 4.4. Maddesinde, davacının açık artırmanın onda kaldığının bildirilmesinden itibaren en geç 3 iş günü içerisinde, açık artırma şartnamesinde aksi belirtilmedikçe, ihale bedelini ... şirketinin bildireceği banka hesabına yatırması gerektiği, ürünün alım bedeli ve diğer tüm bedelleri tam olarak ödenmeden ürün alıcı üyeye devir ve/veya teslim edilmeyeceği, açık artırma sonucunda ürünü satın almaya hak kazanan üyenin, kendi faks veya elektronik posta yoluyla gönderilen form ve belgeleri iki iş günü içerisinde imzalamak ve ıslak imzalı asıllarını güncel imza sirküleri ile birlikte ... teslim etmek zorunda olduğu düzenlemesinin yer aldığı anlaşılmaktadır. Açık arttırma yoluyla satışta mülkiyetin geçmesinin düzenlendiği TBK'nın 279/1 maddesinde taşınırların mülkiyetinin ihale anında, taşınmaz mülkiyetinin ise ancak tapuya tescil ile geçeceği düzenlenmiştir. Trafik tescilde kayıtlı araçların satış ve devrinin ne şekilde yapılacağı 2918 sayılı kanun 20/d maddesinde düzenlenmiştir. Yine TBK'nın 278. Maddesinde artırma koşullarında aksi kararlaştırılmamışsa, ihale bedelinin peşin ödenmesi gerektiği, ihale bedelinin peşin olarak veya artırma koşulları uyarınca ödenmezse satıcının satıştan hemen dönebileceği düzenlenmiştir. 4721 sayılı TMK'nun 2.maddesi gereği, herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kuralına uymak zorunda olduğu, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeninin korumacağı, yine TMK'nun 6 ncı maddesi hükmüne göre; taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olduğu düzenlenmiştir. Dava konusu olayda, davacının ihale bedelini sözleşmede belirtilen sürede banka hesabına yatırdığı yönünde delil sunmadığı, yine sözleşmede belirtilen form ve belgeleri belirtilen sürede ıslak imzalı olarak davalı ... şirketine ilettiği yönünde delil sunmadığı, dava konusu araca ilişkin ihalenin, davacı alıcının sözleşme kapsamındaki bedel ödeme ve sözleşmede belirtilen form ve belgeleri belirtilen sürede ıslak imzalı olarak davalı ... şirketine iletme yönündeki yükümlülüklerini yerine getirmemesi sebebiyle iptal edildiği, bu nedenle davalı satıcının sorumluluğunun bulunmadığı ve davacının davalı satıcıdan maddi tazminat talebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmış, yine sözleşmenin ilgili 8. maddesi gereği tarafların ... alıcı ve/veya satıcı sıfatının bulunmadığını, bu nedenle Borçlar Kanunundaki ve Türk Ticaret Kanunundaki satıcıya ilişkin yükümlülüklerin ... için geçerli olmadığı, .. tüm sorumluluğunun iş bu sözleşme kapsamı ile sınırlı olduğu hususunun sözleşme ile kabul edildiği, bu hali ile davacının bu aracın satılıp devredilememesi nedeni ile davalı ... şirketinden de maddi tazminat talebinde bulunamayacağı kanaatine varılmış davacının maddi tazminat talebi bakımından davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Davacı şirket davalı yandan manevi tazminat isteminde bulunmuş ise de, davalıların, davacının ticari onur ve saygınlığını haksız ve hukuka aykırı olarak herhangi bir saldırısı ispat edilemediği..." gerekçesiyle, davacının davaya konu aracın tescili talebinden vazgeçme nedeniyle reddine, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkilince davalı .... AŞ'ye ait olan aracın, diğer davalı tarafından düzenlenen açık artırma sonucu ihale ile aldığını, ancak ihale süresi bitmeden 21.12.2018 tarihinde Sakarya ...Noterliğinde yapılan işlemle ... isimli kişiye satıldığını, her iki davalının devrin yapılmaması nedeniyle kusurlu olduğunu, araç malikinin ihaleden hemen sonra aracı üçüncü kişiye satışı nedeniyle, aracı platformun ise sözleşmeye göre satıcıya uygulaması gereken cezai şartı uygulamaması nedeniyle kusurlu olduklarını, TBK'nın 275.maddesinin dikkate alınması gerektiğini, ayrıca 279.maddenin mülkiyetin ihale anında geçeceğinin düzenlendiğini, satıcının ihalenin ilk günü aracı satarak ayıplı bir icapta bulunduğunu, tarafların kusuru ile müvekkilinin zarara uğratılmasının mahkemece gerekçe gösterilmeksizin reddine karar verildiğini,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davacı ile davalı ... şirketi arasında düzenlenen açık artırma üyelik sözleşmesi kapsamında yapılan ihale sonucu alınan diğer davalıya ait aracın üçüncü kişiye satılması nedeniyle uğranılan maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili, davalı ... şirketi ile düzenlenen açık artırma üyelik sözleşmesi kapsamında, bu davalı tarafından yapılan açık artırmaya katılarak, diğer davalı tarafından, aynı platformda satışa sunulan ... plakalı aracı 20.12.2018 tarihli ihale ile 235.000 TL'ye satın alındığını, ancak ertesi gün aracın üçüncü kişiye satılacağının bildirilmesi nedeniyle satım bedelinin ödenmediğini, ihale ile menkulün mülkiyetinin alıcıya geçtiğini, müvekkilinin aracı 257.500 TL bedelle üçüncü kişiye sattığını, aracın tescil edilmemesi nedeniyle 22.500 TL maddi zarara uğradığı gibi manevi zarara uğradığını ileri sürerek aracın tesciline, aksi halde maddi ve manevi zararın tahsiline karar verilmesini istemiştir.Davacı ile davalı ... şirketi arasında düzenlenen açık artırma sözleşmesi kapsamında davacının, davalının platformu üzerinde açık artırmaya girdiği ve 20.12.2018 tarihli ihale ile diğer davalıya ait ... marka aracı aldığı anlaşılmıştır. Üyelik sözleşmesinin 4. maddesinde, açık artırma bedelinin kendisine bildirilmesinden itibaren ödeneceği ve üyeye faks veya e-posta yoluyla gönderilen belgelerin ıslak imzalı olarak ...'ya gönderileceği belirlenmiştir. Ancak sözleşme konusu aracın ihaleden bir gün sonra 21.12.2018 tarihinde Sakarya ...Noterliğinin satış işlemiyle dava dışı kişiye satıldığı açıktır. Bu nedenle davacı araç bedelini ödemediğini ileri sürmektedir. TBK'nın 97.maddesine göre karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde, sözleşmenin ifasını isteyen tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça kendi borcunu ifa etmiş yada ifasını önermiş olması gerekir. Ancak, dava konusu aracın satılmış olması nedeniyle artık ifanın mümkün olmaması dikkate alınarak araç bedelinin ödenmemiş olmasında davacıya yüklenecek bir kusur bulunmamaktadır. Davacı, 24.12.2018 tarihli sözleşme ile bu aracı dava dışı bir kişiye 257.500 TL bedelle sattığını ileri sürerek, her iki satış arasındaki farkın tahsilini istemiştir. Adi yazılı bu sözleşmenin her zaman düzenlenmesi mümkündür. Mahkemece, davacının edimini yerine getirmediği ve aracın satışının 2918 sayılı Kanunun 20/d maddesi gereğince resmi şekilde yapılması ve TBK'nın 278. maddesi uyarınca ihale bedelinin peşin ödeneceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.TBK'nın 278.maddesinde artırma koşullarında aksi kararlaştırılmamışsa, ihale bedelinin peşin ödeneceği belirlenmiştir. Oysa üyelik sözleşmesinin 4. maddesinde, alıcının üç iş günü içerisinde satım bedelini ödeyebileceği kararlaştırılmıştır. Diğer yandan, somut uyuşmazlıkta TBK'nın 275. maddesinin değerlendirilmesi gerekir. Buna göre, satıcı artırma koşullarında aksi yönde bir irade açıklamasında bulunmamışsa, herkesin katılabileceği isteğe bağlı açık artırmalarda satış sözleşmesi artırmayı yönetenin en yüksek bedeli öneren kişiye ihale etmesiyle kurulmuş olur. Mahkemece bu maddenin değerlendirilerek ihale sözleşmesinin kurulup kurulmadığının değerlendirilmesi gerekir. Yasanın 279. maddesi ise, sözleşmenin kurulmasından sonra mülkiyetin geçiş aşamasına ilişkindir. Yukarıda belirtilen sözleşmenin 4. maddesindeki para ödeme ve belgelerin verilmesine ilişkin süreye rağmen aracın satılması nedeniyle, davacının ödeme ve belge teslim etme yükümlülüğünün devam edip etmediğinin TBK'nın 275.maddesi de değerlendirilerek, gerekirse bilirkişi incelemesi de yapılarak davacının gerçek bir zararının bulunup bulunmadığı belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken olaya uygun olmayan gerekçe ve delille karar verilmesi hatalıdır.Diğer yandan TBK'nın 112.maddesi uyarınca borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde, borçlunun, kendisine hiç bir kusur yüklenmeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararlarını gidermekle yükümlüdür. TBK'nın satıcının temerrütüne ilişkin giderim borcunun düzenlendiği 213.maddesinde de satıcının borcunu ifa etmemesi halinde, alıcının bu yüzden uğrayacağı zararların giderilesi esasları düzenlenmiştir. Mahkemece, borçlu/satıcı temerrütüne ilişkin anılan hükümlerin de değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken hatalı değerlendirme ile dosya içeriğindeki delillere aykırı karar verilmesi doğru görülmemiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda,06.06.2024 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.