Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1796
KARAR NO:2025/210
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ:15.06.2021
NUMARASI:2019/354 Esas - 2021/403 Karar
DAVA:Alacak
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2003 yılında "..." olarak anılan daha sonra ticari isim değiştiren "... Şti'nin ... Şubesi'nde çalışmaya başladığını, davalı şirketin ... şubelerinde çalışmaya devam ettiğini, daha sonra yol problemi nedeni ile işten ayrıldığını,... firma sahibinin teklifi ile müvekkilinin ... Mağzasında kar ortaklığı ile çalıştığını, 2014 yılı başında müvekkili ile ... aralarındaki kar ortaklığı ilişkisini bitirdiğini ancak müvekkilinin bayilik sözleşmesi ile yeni bir iş ilişkisine devam ettiklerini, müvekkili tarafından ...'a devir bedeli olarak 60.000,00 TL ödeme yapıldığını, bayilik sözleşmesinde "Anlaşmazlık durumunda ... Ataşehir mağazasının devir bedeli olan 60.000,00 TL üzerinden yıllık %10 vade farkı ile kendisi geri almayı veya kendi onayladığı kişi veya firmalara istenilen rakam üzerinden ... için %10 vermek üzere devredilmesini kabul eder" hükmünün bulunduğunu, müvekkilinin mağazayı kapatarak faaliyetlerine son vermek zorunda kaldığını, davalı firmanın sözleşme hükmünü yerine getirmediğini, müvekkilinin yükümlülüklerini yerine getirdiğini, ... tarafından ... web sitesinden müvekkilinin bayiliğindeki Ataşehir mağazasının 2017 Nisan-Mayıs aylarında çıkarıldığını, ... müşterileri bu bölgeye yakın diğer bayilere yönlendirilerek müvekkiline maddi zarara verildiğini, ...'ın müvekkilinin mağazasına yakın olan fabrikasının üst katında geniş bir ... açtığını, 2018 yılı başlarına yakın firmanın lokasyonda başka bir mağaza da açtığını, davalı ...'ın müşterilerini yeni açtıkları başka mağazaya yönlendirdiklerini, müvekkilinin Kadıköy ...Noterliği 19/06/2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ile "Sözleşmenin 12.5 bendindeki taahhüt ettiği bayilik mağazasını sözleşmenin gereği yerine getirerek geri almasını ve ...'ın bu sözleşme imzasıyla bağlı olduğu belirlenen taahhütlere uyması gerektiği, aksi halde yasal yollara başvurulacağı"nı ihtar ettiklerini, davalının ihtarnameye cevap vermediğini, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşmanın sağlanamadığını iddia ederek; fazlaya ilişkin yasal haklar ve kötü niyetten kaynaklı tazminat talepleri saklı kalmak kaydıyla, bayilik sözleşmesinin 12.5 maddesine dayanarak Ataşehir mağazasının devir bedeli olan 60.000,00 TL üzerinden yıllık %10 vade farkı bedelinin davalı taraftan alınarak müvekkil tarafa ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; süresinde cevap dilekçesi sunulmadığı anlaşılmakla, 15/01/2020 tarihli beyan dilekçesinde özetle; keşif ve tanık deliline muvafakatlerinin olmadığını, davacının basiretli bir tacir gibi davranmak zorunda olduğunu, davacı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılması ve ödeme yapılıp yapılmadığının tespit edilmesi gerektiğini, dava konusu olayın senetle ispat sınırında olduğunu savunarak; davasını yazılı ve ticari belge, kayıt ve defterlerle ispat edemeyen davacının davasının reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... davacı ödemeye ilişkin olarak sadece makbuz suretlerini sunmuş olup makbuz asıllarının davalıda olduğunu ileri sürmektedir. Davalının isticvabı ile davalı şirket yetkilisi davalının kendisine peşin herhangi bir ödeme yapılmadığını ve makbuz asıllarının kendilerinde bulunmadığını beyan etmiştir. Bu kapsamda davacı taraf davalıya bayilik sözleşmesi için herhangi bir ödeme yaptığını ispat edememiştir. Davacı taraf yemin deliline de dayanmadığından, tüm dosya kapsamı itibarı ile yapılan incelemede ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerektiği..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkili davacının, 2003 yılında "..." olarak anılan daha sonra ticari isim değiştiren "... Ltd. Şti'nin ... Şubesi'nde çalışmaya başladığını, davalı şirketin, ... ve ... şubelerinde çalışmaya devam ettiğini, müvekkilinin daha sonra yol problemi nedeni ile işten ayrıldığını,Müvekkilinin ... firma sahibinin teklifi ile ... Mağzasında kar ortaklığı ile çalıştığını, 2014 yılı başında ... ile aralarındaki kar ortaklığı ilişkisini bitirdiğini, ancak müvekkilinin, bayilik sözleşmesi ile yeni bir iş ilişkisine devam ettiğini, taraflarından ...'a devir bedeli olarak 60.000,00 TL ödeme yapıldığını, bayilik sözleşmesinde "Anlaşmazlık durumunda ... mağazasının devir bedeli olan 60.000,00 TL üzerinden yıllık %10 vade farkı ile kendisi geri almayı veya kendi onayladığı kişi veya firmalara istenilen rakam üzerinden ... için %10 vermek üzere devredilmesini kabul eder" hükmünün bulunduğunu, mağazayı kapatarak faaliyetlerine son vermek zorunda kaldığını, davalı firmanın sözleşme hükmünü yerine getirmediğinin, yükümlülüklerini yerine getirdiklerini, ... tarafından ... sitesinden müvekkilinin bayiliğindeki Ataşehir mağazasının 2017 Nisan-Mayıs aylarında çıkarıldığını, ... müşterileri bu bölgeye yakın diğer bayilere yönlendirilerek müvekkiline maddi zarara verildiğini, ...'ın müvekkilininin mağazasına yakın olan fabrikasının üst katında geniş bir showroom açtığını, 2018 yılı başlarına yakın firmanın lokasyonda başka bir mağaza da açtığını, davalı ...'ın müşterilerini yeni açtıkları başka mağazaya yönlendirdikleri hususlarını Kadıköy ...Noterliği 19/06/2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile "Sözleşmenin 12.5 bendindeki taahhüt ettiği bayilik mağazasını sözleşmenin gereği yerine getirerek geri almasını ve ...'ın bu sözleşme imzasıyla bağlı olduğu belirlenen taahhütlere uyması gerektiğini, aksi halde yasal yollara başvurulacağını ihtar ettiklerini,Davalının ihtarnameye cevap vermediğinin de açıkça görüldüğünü, taraflarınca arabuluculuk yolunda da sonuç alınamadığından; fazlaya ilişkin yasal haklar ve kötü niyetten kaynaklı tazminat talepleri saklı kalmak kaydıyla, bayilik sözleşmesinin 12.5 maddesine dayanarak Ataşehir mağazasının devir bedeli olan 60.000,00 TL üzerinden yıllık %10 vade farkı bedelinin davalı taraftan alınarak müvekkili tarafa ödenmesini talep ve dava ettiklerini, Davalıca tüm iddiaların o kadar açık olduğu görülmüştür ki iddialara cevap dahi verilemediğini, mahkemece taraf defterleri üzerinde inceleme yapılmak üzere dosyanın mali müşavir ve nitelikli hesaplamalar bilirkişisinden oluşan bilirkişi kuruluna tevdi edilmesine karar verildiğini, ilgili bilirkişi raporunda müvekkilinin haklılığının tespit edildiğini, taraflarından bilirkişiye sunulan makbuzlarda ödemelerin şirket yetkilisi ... adına yapıldığı ve makbuzlarda imzasının olduğu açık bir şekidle görüldüğünü, bu ödemelerin, bilirkişi tarafından sabit görüldüğünü, Gerekçede mahkemenin de tüm bunlara yer vermesine rağmen davalının beyanı ile davayı reddettiğini, usul ekonomisine uygun hareket etmeden imza incelemesi dahi yapmadan davayı reddettiğini, Oysa ilgili ödemelerin gerçek olduğunun banka kayıtları ile belli olduğunu, müvekkili tarafından davalıya yapılan ödemeler olduğunun ispatlandığını, hayatın olağan akışında bu ödemelerin aralarındaki ticari ilişkiden olduğu her türlü izahtan vareste şekilde açık olduğunu, Emsal nitelikteki Yargıtay 19. Hukuk Dairesi E. 2015/14008 K. 2015/14425 10.11.2015 tarihli kararını ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 1987/87 K. 1987/921 T. 18.2.1987 kararlarını eklediklerini,Gerçekten de eldeki dosyada bayilik sözleşmesi, banka ödeme dekontları, sipariş formları ve sair deliller bir bütün olarak dikkate alındığında davalı tarafın inkara yönelik iddialarının aksine bayilik ilişkisi şüpheye yer bırakmayacak denli ispat edilmiş vaziyette olduğunu, yapılmış olan onca ödeme olgusu; başlamış olan iş ilişkisi varken bayilik ilişkisinin başlaması için ön koşul olan devir bedelinin ödenmediği iddiası ticari hayatın gerçekleriyle bağdaşmadığı gibi inandırıcılıktan yoksun olduğunu, ancak mahkemece bu hususlar dikkate alınmaksızın davalıya adeta bir ödül niteliğinde bir karar verildiğini, halbuki dosyanın bütünü dikkate alındığında; sözleşmenin şartlarını çok keyfi şekilde ihlal eden ve devamında müvekkilinin ticari hayatının bitmesine sebep olanın davalı şirket olduğunun anlaşıldığını,Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin feshi nedeniyle sözleşmenin 12.5 maddesi uyarınca bayilik sözleşmesi devri kapsamında davalıya verilen 60.000 TL'nin yıllık %10 vade farkı ile davalıdan tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili, taraflar arasında imzalanan bayilik sözleşmesi uyarınca davalı ...'a devir bedeli olarak 60.000,00 TL ödeme yapıldığını, bayilik sözleşmesinde "Anlaşmazlık durumunda ... mağazasının devir bedeli olan 60.000,00 TL üzerinden yıllık %10 vade farkı ile kendisi geri almayı veya kendi onayladığı kişi veya firmalara istenilen rakam üzerinden ...için %10 vermek üzere devredilmesini kabul eder" hükmünün bulunduğunu, müvekkilinin mağazayı kapatarak faaliyetlerine son vermek zorunda kaldığını, davalı firmanın sözleşme hükmünü yerine getirmediğini iddia etmiştir. Davalı ise yasal sürede cevap dilekçesi vermemiş, yasa gereği münkir sayılmıştır. Davalı yan cevap süresinden sonra verdiği beyan dilekçesiyle davanın reddini istemiştir.İlk derece mahkemesince taraf ticari defterleri de inceletilmek suretiyle bilirkişi raporu alınmış, davacı yanca ödemelere ilişkin olarak sunulan makbuz suretlerinin asıllarının davalıda olduğunu ileri sürdüğü, davalının isticvabı ile davalı şirket yetkilisince kendilerine peşin herhangi bir ödeme yapılmadığını ve makbuz asıllarının kendilerinde bulunmadığını beyan ettiği, bu kapsamda davacı yanca davalıya bayilik sözleşmesi için herhangi bir ödeme yaptığını ispat edemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.Her ne kadar ilk derece mahkemesince yukarıdaki gerekçe ile davanın reddine karar verilmiş ise de; taraflar arasında akdedilen tarihsiz ve belirsiz süreli bayi sözleşmesi ile davacının davalı tarafından üretilen veya satın alınan ürünlerin sözleşmede belirtilen koşullarda satış ve pazarlaması konusunda davalı şirketin bayiliğini üstlenmiş olduğu ihtilafsız olduğu gibi, davacı tarafından davalı şirkete gönderilen Kadıköy ...Noterliğinin 19.6.2018 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile verilen siparişlerin imalatlarının yapılmadığı, internet sitelerindeki bayilik adresinin silindiğini, iş yapamamaktan dolayı faaliyetlerini sürdüremediklerini, işyerinin iade taleplerinin kabul edilmediği belirtilerek, sözleşmenin 12.5 maddesi hükümüne dayanarak muhataba ödenen 60.000 TL'nin sözleşmedeki faiz (vade farkı) şartı ile ihtarnamenin tebliğini izleyen 10 gün içinde ödenmesini aksi taktirde yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, ihtarnamenin 22.06.2018 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu da ihtilafsızdır. Buna göre ilk derece gerekçesinde de benimsendiği üzere, taraflar arasında bayilik sözleşmesinin yapıldığı ve feshedildiğine dair herhangi bir ihtilaf bulunmamakta, taraflar arasındaki uyuşmazlık davacının sözleşmenin feshi ile yapmış olduğu ödemenin iadesini talep edip edemeyeceği noktasındadır.Tarafların kabulünde olduğu anlaşılan sözleşmenin 12.5 maddesinde "Anlaşmazlık durumunda ... mağazasının devir bedeli olan 60.000 TL üzerinden yıllık % 10 vade farkı ile kendisi geri almayı veya kendi onayladığı kişi veya firrinalara istenilen rakam üzerinden ... için % 10 vermek üzere devredilmesini kabul eder." hükümlerine yer verildiği anlaşılmaktadır. Madde hükmüne göre taraflar arasında çıkacak uyuşmazlık halinde davalının davacı istemi ile mağaza devri için ödendiği sözleşme hükmüyle benimsenen 60.000 TL'yi yıllık %10 vade farkı ile ödemeyi kabul ettiği anlaşılmaktadır.Yukarıda belirtilen ve davacı tarafından davalıya gönderildiği ihtilafsız olan Kadıköy ... Noterliğinin 19.6.2018 tarih ve ...yevmiye nolu ihtarname ile sözleşmenin fesholunup, sözleşmenin 12.5 maddesi uyarınca davalıya verilen ve iadesine karar verilen tutarın iadesi talebinin davalıya bildirildiği de gözetildiğinde, ilk derece mahkemesince ispat yükünün tayininde yanılgılı değerlendirilmesi soncu, davacının talep ettiği 60.000 TL yi davalıya ödediğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle kurulan hüküm isabetsiz olup, davacı vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmüş, kararaın kaldırılarak davanı kabulüne karar vermek gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.2 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden hüküm kurulmasına ve neticede davanın kabulüne dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden karar verilmesine, bu doğrultuda;1-Davanın kabulü ile 60.000,00 TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek yıllık %10 vade farkı ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, 2-Alınması gereken 4.098,60 TL harçtan, peşin alınan 1.024,65 TL harcın mahsubu ile bakiye 3.073,95 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından dava açılırken yatırıldığı anlaşılan 1.075,45 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafından ilk derece aşamasında harç dışında sarf edilen ve ayrıntısı UYAP ortamında kayıtlı 1.719,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Davacı lehine hüküm tarihindeki AAÜT uyarınca uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Kullanılmayan gider avanslarının yatıran taraflara iadesine,7-İstinaf aşamasındaki harç ve yargılama giderleri yönünden:a-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına; davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,b-Davacı vekili tarafından sarf edilen 162,10 TL istinaf başvuru harç gideri ile 43,00 TL posta gideri olmak üzere toplam 205,10 TL kanun yolu giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 8-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,9-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.2. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 13.02.2025