mahkeme 2025/1415 E. 2025/1356 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2025/1415 Esas
KARAR NO:2025/1356 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI:2025/215 D.İş - 2025/217 Karar
TARİH:12/06/2025 (D.İş Karar Tarihi)
KARAR TARİHİ:11/09/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:İhtiyati haciz talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; borçlulardan ... Aş tarafından ... lehine düzenlenen bononun ... tarafından ...'ye cirolandıktan sonra ... tarafından müvekkili ...Şirketine ciro edilerek teslim edildiğini, müvekkili firmaya cirolanarak teslim edilen keşide yeri Bakırköy olan, 13/09/2024 düzenleme tarihli 28/05/2025 vade tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli kıymetli evrak niteliğindeki bononun müvekkili firma tarafından tüm ihtaratlara ve dahi protesto çekilmesine rağmen keşideci ve cirantalar tarafından ödenmediğini,müvekkili tarafından borçlulara karşı gerekli bilgilendirme ve ihtarat yapılmış olmasına rağmen anılan borcun ödenmediğini akabinde Batman 40. Noterliğinin 30/05/2025 tarih ... yevmiye numaralı protestosu düzenlendiğini beyanla borçlunun menkul, gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine uygun görülecek teminat mukabilinde ihtiyati haciz konulmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 12/06/2025 (D.İş Karar Tarihi) tarih ve 2025/215 D.İş - 2025/217 Karar sayılı kararında;"İİK'nın 257. maddesi uyarınca; alacağının vadesi gelmiş (alacak muaccel) ve alacak rehin ile güvence altına alınmamış ise, alacaklı mahkemeye başvurarak ihtiyati haciz kararı verilmesini isteyebilir (İİK m. 257/1). Bu halde alacaklı, mahkemede yalnız alacağın varlığını, vadesinin geldiğini ve alacak için bir rehin bulunmadığını ispat etmekle yetinecektir, alacaklının başka bir hususu ispat etmesine gerek yoktur.Alacağının vadesi henüz gelmemişse (alacak müeccel ise), alacaklı kural olarak borçlunun mallarına ihtiyati haciz konulmasını isteyemez. Ancak alacaklı borçlunun belli bir ikametgahının bulunmadığını, borçlunun taahhütlerinden kurtulmak amacıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisinin kaçmaya hazırlandığını ya da kaçtığını ve yahut da alacaklanın haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunduğunu ispat ederse, ihtiyati haciz kararı verilebilir.Öte yandan 6102 Sayılı TTK'nın 730. maddesi hükmü gereğince yetkili hamilin cirantalara, bunlar lehine aval verenlere ve bunların yetkisiz temsilcilerine karşı ihtiyati haciz istenebilmesi için ödememe protestosu çekmiş ve bu protestonun ihtiyati haciz istemine eklenmiş olması gerekirken alacaklının keşideciye, onun lehine aval verenlere ve bunların yetkisiz temsilcilerine karşı ihtiyati haciz isteyebilmesi için protesto çekmesi aranmamaktadır.Talep eden vekili tarafından bono keşidecisi ve avale ödememe protestosunun keşide edilerek ... Bankası tarafından gönderildiği anlaşılmaktadır. (...)İhtiyati haciz, ihtiyati tedbir koruma tedbirlerinin özel bir çeşidi olup İİK 257. maddesinde düzenlenmiştir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için İİK'nın 258.maddesinde yer verilen yaklaşık ispat şartlarının gerçekleşmiş olması aranmaktadır.Davacının talep ettiği alacağına ilişkin alacak istemi ve miktarı, dava konusu alacağın oluşup oluşmadığı, talep tarihi itibariyle sunulan belge ve delillerle birlikte değerlendirildiğinde yukarıda niteliklerine yer verilen bonolarda talep edilen borç yönünden borcun vade tarihinin geçmesi nedeniyle muaccel olduğu, talep eden tarafından vadesi gelmiş muaccel bir alacak için ihtiyati haciz talep edildiği, bono alacaklısının senet keşidecisi ... Şirketi yönünden ihtiyati haciz ile alacağının güvence altına alınmasını talep etmesinde hukukî yararının mevcut olduğu kanaatine varılmış ve ihtiyati haciz talebinin borçluların taşınır ve taşınmaz malları ile sınırlı kalmak kaydı ile kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.Aleyhine ihtiyati haciz talep edilen ... ve ...'nin ise senette lehtar ve ciranta sıfatına sahip oldukları, yukarıda belirtildiği şekilde iş bu ciranta ve lehtar yönünden protestonun ihtiyati haciz talebinde yer almadığı anlaşılmakla, iş bu kişiler yönünden ihtiyati haciz isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.İhtiyati haciz isteyen tarafın haksız çıkması halinde borçlunun ve 3. Kişilerin bu yüzden uğrayacakları zararların teminat altına alınmasına amacıyla, ihtiyati haciz kararının teminat karşılığında kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur."gerekçesi ile,''1-İhtiyati haciz talebinin teminat karşılığı kabulü ile, 2-Talep miktarı olan 1.000.000,00 TL'lik alacağı karşılayacak miktarda aleyhine ihtiyati haciz talep edilen borçlu ... Şirketi (VKN:...) haczi caiz taşınır ve taşınmaz mallarının kanun sınırları dahilinde borca yeter miktarının İİK'nun 257/1 maddesi uyarınca ihtiyaten haczine,-... (TC:...), ...'ye-(TC:...) karşı ihtiyati haciz isteminin şartları oluşmadığından reddine,3-Borçluların ve üçüncü şahısların muhtemel zararlarına karşılık olarak talebin %20'sine tekabül eden 200.000,00 TL tutarında nakit veya bir banka (kesin) teminat mektubunun ibrazı halinde kararın bir örneğinin ilgili İcra Müdürlüğüne gönderilmesine 4-Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmeliğin 217. maddesi gereğince işlem yapıldıktan sonra, icra takibi kesinleştiğinde ve herhangi bir istihkak iddiası bulunmadığı ve teminatın iadesine mani bir belge sunulmadığı takdirde teminatın yatırana iadesine,'karar verilmiş ve karara karşı ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:İhtiyati haciz talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle; Borçlulardan... Şirketi tarafından ... lehine düzenlenen bono ... tarafından ...'ye cirolandıktan sonra; ... tarafından müvekkili ...Şirketine ciro edilerek teslim edildiğini, müvekkili firmaya cirolanarak teslim edilen; keşide yeri Bakırköy olan, 13.09.2024 düzenleme tarihli, 28.05.2025 vade tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli kıymetli evrak niteliğindeki bononun, tüm ihtaratlara ve dahi protesto çekilmesine rağmen keşideci ve cirantalar tarafından ödenmediğini, akabinde TTK'nin 714 ve 730. maddelerinde yer alan hüküm kapsamında Batman 10. Noterliğinin 30.05.2025 Tarih...Yevmiye numaralı protestosu düzenlendiğini; söz konusu protesto yasal hükümler dikkate alınacak sadece keşideciye karşı düzenlendiğini, akabinde bu protesto evrakı ile birlikte ilgili bono kapsamında ilk derece mahkemesi nezdinde ihtiyati haciz yoluna başvurulduğunu; ancak bu taleplerinin bonoda lehtar konumundaki ... ve ciranta ... yönünden reddedildiğini, söz konusu hükmün usul ve yasaya aykırı olduğundan istinaf yoluna başvurma gereğinin hasıl olduğunu,Kambiyo senetlerinde hamilin cirantalara ve lehtara karşı müracaat edebilmesi için salt keşidecinin protesto edilmesinin yeterli olduğunu, ilk derece mahkemesi tarafından verilen hatalı kararda, senette yer alan lehtar ve ciranta yönünden ihtiyati haciz kararı almak için protesto evrakının ciranta ve lehtara da gönderilmesi gerektiğinin belirtildiğini,bu husus açıkça yasaya aykırı olup müvekkili yetkili hamile,yasada yer almayan bir yükümlülüğün yüklenmesinin, kambiyo senedi ve alacak hakkı kapsamında elde edeceği menfaatin engellenmesi anlamına gelmekte olduğunu,TTK'nın ilgili hükümlerine bakıldığında hamilin müracaat borçlularına başvurabilmesi için tek şartın keşidecinin protesto edilmesi olarak belirlendiğini;bunun dışında lehtar yahut cirantalar yönünden ayrıca protesto evrakı düzenlenmesine gerek olmadığını; aşağıda yer alan Yargıtay kararlarında da bu husus açıkça belirtilmiş olup ilk derece mahkemesinin yasaya ve Yargıtay'ın istikrarlı kararlarına aykırı olduğunu,(Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2017/746 esas, 2021/1101 karar sayılı, 28.90.2021 tarihli ilamı; 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu (6762 sayılı TTK)’nun 690. maddesinin 1. fıkrası (6102 sayılı TTK m. 778) atfıyla uygulanması gereken aynı Kanun’un 626. maddesinin 2. fıkrası ve 642. maddesinin 2. Fıkrası (6102 sayılı TTK m. 714/2 ve 730/1) uyarınca hamilin muayyen bir günde veya keşide gününden veya görüldükten muayyen bir müddet sonra ödenmesi şartını havi bir bonoya dayanarak lehtara ve diğer cirantalara müracaat edebilmesi için ödeme gününü takip eden iki iş günü içinde senet keşidecisinin protesto edilmesi gerekir.Hamil protesto keşide etmeksizin lehtarı ve cirantayı takip edemez. Zira keşideci protesto edilmediği için lehtar cirantaya karşı müracaat haklarını kaybeder. Alacaklının kambiyo hukuku mucibince takip hakkının bulunup bulunmadığının İİK’nın 170/a maddesine göre icra mahkemesince re’sen araştırılması gerekir.Somut olayda, alacaklı tarafından başlatılan kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibine dayanak 4 adet senet kambiyo vasfında olup vadelerinin geldiği, 31.12.2009 vade tarihli senet dışında takibe konu edilen 31.01.2010, 31.02.2010 ve 31.03.2010 vade tarihli senetleri tanzim edenin protesto edildiğine dair protesto evrakının bulunmadığı, itiraz eden borçlu ...’e 25.05.2010 tarihinde örnek (10) nolu ödeme emrinin tebliğ edildiği, borçlunun yasal 5 günlük süresinde 27.05.2010 tarihinde icra mahkemesine başvurarak imzaya itiraz ettiğinin görülmekte olduğunu, İtiraz eden ... senetlerde ciranta olup, ciranta hakkında takip başlatılabilmesi ödeme gününü takip eden iki iş günü içerisinde senedi tanzim edenin protesto edilmesine bağlı olduğunu; takibe konu edilen 31.01.2010, 31.02.2010 ve 31.03.2010 vade tarihli senetleri tanzim eden protesto edilmediğinden alacaklının, itiraz eden cirantaya karşı kambiyo hukuku mucibince takip hakkının bulunmamakta olduğunu; İİK'nın 170/a maddesinin 2. Fıkrası uyarınca bu husus icra mahkemesince re'sen gözetilerek itiraz eden borçlu ... yönünden takibin iptaline karar verilmesi gerektiğini,Hâl böyle olunca; yerel mahkemece, Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulması gerekirken, önceki kararda direnilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 2012/22997 esas, 2012/40289 karar sayılı, 27.12.2012 tarihli ilamı; TTK. nun 690. maddesi yolması ile bonolar hakkında uygulanması gereken aynı Kanun'un 626. ve 642/2. maddeleri hükmü uyarınca, muayyen bir günde veya keşide gününden veya görüldükten muayyen bir müddet sonra ödenmesi şartını havi bir bonoya dayanarak hamilin lehtara müracaat edebilmesi, ödeme gününü takip eden iki iş günü içinde senet keşidecisinin protesto edilmesine bağlıdır. Alacaklı hamil, anılan madde koşullarında protesto keşide etmeksizin, lehtar ve birinci ciranta olan itiraz eden borçluyu takip edemez. Zira, keşideci protesto edilmediği için lehtar cirantaya karşı müracaat hakkını kaybeder. Somut olaya gelindiğinde, takibe konu 30.11. 2008 keşide tarihli, 31.05.2009 vade tarihli senet alacağı sebebiyle keşideciye protesto çekilmeden takibe başlanılmış olup, bu durumda alacaklı hamil senedin lehdarı olan borçluya karşı müracaat hakkını kaybettiğini, O halde icra mahkemesince; İİK'nun 170/a-2. maddesi hükmü uyarınca bu husus re' sen gözetilerek, başkaca inceleme yapılmaksızın, alacaklının müracaat hakkını kaybettiği gerekçesi ile takibin iptaline karar verilmemesi isabetsiz ise de; temyiz edenin sıfatına göre bu durumun bozma nedeni yapılmadığını ancak; İİK'nun 170/a maddesinde takibin iptaline karar verilmesi halinde tazminat ve para cezası öngörülmediği için alacaklının %20 oranında tazminat ve % 10 oranında para cezası ile sorumlu tutulması isabetsiz olup hükmün bu nedenle bozulması gerekir ise de; yapılan bu yanlışlığın giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını zorunlu kılmadığından mahkeme kararının düzeltilerek onanması yoluna gidildiğini, )Müvekkili alacaklı firmanın ihtiyati haciz talebine konu bono hakkında Batman 10. Noterliğinin 30.05.2025 Tarih ve ...yevmiye numaralı protestosunu keşide ettiğini, bu kapsamda müvekkili firmanın hem lehtar hem de cirantalara karşı müracaat hakkına sahip olduğunu; dolayısıyla ilk derece mahkemesinin eksik ve hatalı inceleme neticesinde ... ve ... yönünden ihtiyati haciz kararının reddine yönelik vermiş olduğu karar aleyhine istinaf yoluna başvurma gereğinin hasıl olduğunu,İleri sürerek,yukarıda yer alan ve mahkemece resen dikkate alınacak hususlar çerçevesinde ilk derece mahkemesinin eksik ve hatalı kararının kaldırılarak ... ve ... yönünden de ihtiyati haciz kararlarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Talep; kambiyo senedine dayalı ihtiyati haciz istemine ilişkin olup, mahkemece ihtiyati haciz talebinin keşideci yönünden teminat mukabilinde kabulüne, lehdar ve ciranta yönünden ise reddine karar verilmiş, ihtiyati haciz talep eden vekili tarafından karara karşı süresinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İİK'nun 257/1 fıkrası uyarınca;rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklariyle diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir. İİK'nun 258 maddesi uyarınca;ihtiyati haciz talep eden alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeğe mecburdur. Burada aranan ölçü yaklaşık ispat ölçüdür.TTK'nun 778/1-d bendi atfı ile TTK'nun 714/1 fıkrası uyarınca kabul etmemenin veya ödememenin, kabul etmeme veya ödememe protestosu denilen resmî bir belge ile belirlenmesi zorunlu olup, TTK'nun 714/2 fıkrası uyarınca belirli bir günde veya düzenlenme gününden ya da görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şartını içeren bir bonodan dolayı çekilecek ödememe protestosunun, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde çekilmesi zorunludur. TTK'nun 778/1-d bendi atfı ile TTK'nun 730/1-b bendi uyarınca hamil kabul etmeme veya ödememe protestosunu düzenleme için belirli süreleri geçirirse, keşideci hariç olmak üzere cirantalara diğer borçlulara karşı sahip olduğu hakları kaybeder.Talep dayanağı; 13/09/2024 keşide tarihli, 28/05/2025 vadeli, 1.000.000,00-TL bedelli, düzenleme yeri Batman, keşidecisi ... Şirketi, lehdarı ... olan bonoda, lehdarın cirosunun bulunduğu, lehdardan sonraki ilk cirantanın ... olduğu, bononun son ciranta tarafından ihtiyati haciz talep eden ... Şirketi'ne ciro edildiği; ...bank ...Şubesi tarafından Batman 10 . Noterliği'nin 30/05/2025 tarih ve ... yevmiye numaralı keşideciye ödememe protestosu çekildiği anlaşılmıştır.Somut olayda; dosyaya mübrez ve talep dayanağı bono kapsamından;İİK'nun 257/1 fıkrası ile İİK'nun 258 fıkrasında aranan şartların mevcut olduğu ve alacağın varlığı ve miktarı hususunda yaklaşık ispat koşulunun oluştuğu, talep dayanağı bono için TTK'nun 714/2 fıkrasında belirtilen süre içerisinde keşideciye ödememe protestosu da çekildiği anlaşılmaktadır.TTK'nun 730/2 fıkrası gereği gereği ciranta aleyhine ihtiyati haciz istenebilmesi için keşideciye ödememe protestosu çekilmesi ve protestonun talep dilekçesine eklenmesi gerekli ve yeterlidir.Mahkemece bu durum nazara alınarak talebin tümden kabulüne karar verilmesi gerekirken, lehdar ve cirantaya ayrıca ödememe protestosu çekilmediği gerekçesi ile istemin yalnız keşideci yönünden kabul edilmesi yerinde olmamış, ihtiyati haciz talep edenin istinafı haklı bulunmuştur(Bkz. Yargıtay 11 Hukuk Dairesi'nin 2016/1308 esas, 2016/1252 karar sayılı, 10/02/2016 tarihli; 2016/1983 esas, 2016/2439 karar sayılı, 07/03/2016 tarihli ilamları).Sonuç itibariyle;ihtiyati haciz talep edenin istinaf başvurusunu kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılmasına, dairemizce yeniden hüküm tesis edilerek, ihtiyati haciz talebinin, aleyhine ihtiyati haciz talep edilenlerin tamamı yönünden %20 teminat mukabilinde kabulüne karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-İhtiyati haciz talep edenin istinaf başvurusunun KABULÜ ile,Bakırköy 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/06/2025 tarih ve 202/215 D.İş, 2025/217 Karar sayılı kararının HMK 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,Dairemizce talep hakkında yeniden hüküm kurularak; 2- İhtiyati haciz talebinin KABULÜ İLE;İİK'nın 257 ve müteakip maddeleri gereğince ... Şirketi, ...(TC:...) ve ...(TC:...)'nin, 1.000.000,00-TL'lik borca yeterli miktarda taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacakları üzerine İHTİYATİ HACİZ KONULMASINA,3-İhtiyati haciz talep eden tarafından İİK 259. ve HMK 87. maddeleri uyarınca yukarıda belirlenen ve kabul edilen alacak miktarının takdiren %20'sine tekabül eden 200.000,00-TL tutarında nakdi veya Mahkemece kabul edilecek kati, süresiz ve muteber banka teminat mektubunu ilgili İlk derece mahkeme veznesine depo etmesi halinde ihtiyati haciz kararının yetkili icra müdürlüğünce infaz edilmek üzere ihtiyati haciz isteyene verilmesine, 4-İİK'nın 261.maddesi uyarınca karar tarihinden itibaren on gün içinde infaz edilmemesi halinde ihtiyati haciz kararının kendiliğinden kalkmış sayılacağına,5-Dairemiz karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 1.013,90-TL ihtiyati haciz karar harcı talep eden tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç tahsiline yer olmadığına, yatırılan harcın hazineye gelir kaydına,6-İlk derece mahkemesinde alacaklı tarafından yatırılan 615,40-TL başvurma harcı, 1.013,90-TL ihtiyati haciz harcı ile 466,00-TL posta masrafı olmak üzere; toplam 2.095,30-TL'nin borçlulardan tahsili ile ihtiyati haciz talep eden alacaklıya verilmesine,7-Dairemiz karar tarihi itibariyle alacaklı vekili lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre takdir olunan 7.500,00-TL vekalet ücretinin borçlulardan tahsili ile ihtiyati haciz talep eden alacaklıya verilmesine,8-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan 1.683,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 615,40-TL istinaf karar harcının talep halinde ihtiyati haciz talep eden alacaklıya iadesine,9-İstinaf eden tarafından yatırılan 1.683,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve 310,00-TL dosyanın Bölge Adliye Mahkemesine gidiş dönüş gideri ile tebligat masrafı olmak üzere; toplam 1.993,10-TL'nin borçlulardan tahsili ile ihtiyati haciz talep eden alacaklıya verilmesine,10-Artan gider avansı olması ve talep halinde, avansı yatıran tarafa iadesine,11-Kararın ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğe gönderilmesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 11/09/2025 tarihinde İİK 258/2 ve HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.