Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2023/954 Esas
KARAR NO:2026/155 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ (DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
NUMARASI:2022/106 Esas-2023/63 Karar
TARİHİ:21/02/2023
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:29/01/2026
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile dava dışı sigortalı ... A.Ş arasında sigortalı emtianın taşınmasına ilişkin olarak ... Poliçesi'nin düzenlendiğini sigortalanın emtianın konşimento kapsamında Türkiye-Kanada arasında kusurlu şekilde gemi ile taşınması sonucu emtiada hasarın meydana geldiğini yapılan inceleme ile 2 konteynırdan birisindeki 24.560 kg malın hasarlı olduğunun anlaşıldığını bu nedenlerle davalı şirket aleyhine takip başlatıldığını yapılan itiraz sonucu takibin haksız şekilde durdurulduğunu belirterek itirazın iptalini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... gerçekleştiği tarihte geçerli bir sigorta sözleşmesinin mevcut olması, sigortalının sigortalanabilir menfaatinin bulunması, ödemenin gerçek hak sahibine yapılmış olması gerektiğini, Satıcının/sigortalının alacak/dava hakkının ispat edilmesi zorunlu olduğunu, mal bedeli ile ilgili ödeme belgesi, sigorta poliçesi vs. dava dosyasına sunulmadığını, ispata muhtaç olduğunu, aktif husumete itiraz edildiğini, müvekkilinin iştigal konusu gereğince, sadece taşımayı organize ettiğini, müvekkile pasif husumet yöneltilemeyeceğini, pasif husumete itiraz edildiğini, ... no.lu Konşimento uyarınca, ... no.lu Konteyner, .... tarafından LİMANDAN LİMANA taşındığı, Konteyner içine yükün yüklenmesi, istif edilmesi "Yükleten " olan ... Şirketi tarafından gerçekleştirildikten sonra konteynerin, depodan yükleme limanı ...'a taşınması için iç taşımanın (kara taşıması) da ... tarafından üstlenildiğini, müvekkilin, TTK md . 926 anlamında taşıma işini üzerine almadığını, eşyanın taşınmasını üstlenmediğini,Taşıyan olmadığını, yük, müvekkilin zilyetliğine girmediğini, müvekkilin sorumlu tutulabilmesi mümkün olmadığı, Hasar ihbarı ilgili yasal düzenlemeler uyarınca, usulüne uygun, süresinde ve geçerli bir hasar ihbarı yapılmadığı için iddia edilen zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğinin kabulü zorunlu olduğunu, iddia edilen zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiğine dair karine, taşıyan açısından doğmuş olup aksi, davacı tarafından ispat edilemediğini, ..., ..., ...,... konteyner içi yükleme, sabitleme ve istif, yükleten tarafından yapıldığını, Bu işlemlerin gereği gibi yapılmamasından doğan sorumluluk yükletene ait olduğunu, taşıyana kusur / sorumluluk atfedilemeyeceğini, konteyner, tahliye limanından alıcının deposuna kadar açılmadan / elleçlenmeden dolu olarak teslim edildiğini, Aksi yöndeki davacı iddiaları ispata muhtaç olup İddia edilen ıslaklığın mahiyetinin (tatlı / tuzlu su) ne olduğu belli olmadığını, hasarın deniz taşıması sırasında meydana geldiği iddia edilemeyeceğini, iddia edilen hasar ile ilgili olarak yükleme, aktarma, boşaltma limanlarında tutulmuş herhangi bir tutanak da olmadığını, talep edilen tazminat tutarı fahiş ve afakî olduğunu, Sınırlı sorumluluk hükümleri nazara alınması gerektiğini belirterek davanın reddine, yargılama masraflarının karşı tarafa yükletilmesine, davanın .... 'ya izafeten ... Şirketi 'ne ihbar edilmesine karar verilmesini talep edilmektedir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 21/02/2023 tarih ve 2022/106 Esas-2023/63 Karar sayılı kararında;"......Dava konusu taşımaya konişmentonun davalı ... adına düzenlendiği, navlun faturasının ise davalı ... A.Ş. tarafından düzenlendiği görülmekte olup buna göre davalı dışı ... fiili taşıyan, davalı ... A.Ş.nin akdi taşıyan konumunda oldukları ve davalının pasif dava ehliyetinin bulunduğu anlaşılmaktadır.Dosyaya sunulan satış faturasının... teslim şeklinde olduğu, bu satım şekline göre emtianın teslim yerinde teslimine kadar malla ilgili bütün masraflar ve risklerin satıcıya ait olduğu, yine sigortalının mal bedelini eksiksiz tahsil edip etmediğinin tespiti bakımından yapılan defter incelemesi neticesinde alınan bilirkişi raporunda, belirlenen hasar bedelinin dava dışı sigortalı tarafından müşterisi lehine alacak kaydı yapıldığı ve taraflar arasındaki hesaplaşmanın kalan bakiye üzerinden yapıldığının belirtildiği, buna göre dava dışı sigortalının dava konusu yük bakımından sigortalanabilir menfaati bulunduğu, davacının TTK 1472. Maddesi uyarınca aktif husumet ehliyetine haiz olduğu anlaşılmaktadır.TTK 1188. maddesinde kısmi hasar ve geç teslim halinde taşıyana karşı açılacak davanın eşyanın teslim edildiği tarihten itibaren 1 yıl içinde açılmaması halinde hakkın düşeceği belirtilmiştir. Rücu hakkının ise teslim tarihinden itibaren 1 yıllık süreye malın teslim tarihinden itibaren işlemeye başlamakla birlikte hak sahibine ödeme yaptıktan sonra 90 günlük ek sürede kullanılması gerekmektedir. Somut olayda alıcı tarafından gönderilen ihtarname ve ekspertiz raporuna göre emtianın 28/10/2020 tarihinde tesliminin gerçekleştiği, icra takibinin ise 23/06/2021 tarihinde başlatıldığı anlaşılmakla davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.Davacı taraf hasarın deniz taşıması sırasında davalı tarafın sorumluluğunda meydana geldiği iddiasında olup, TTK 1185. Maddesinde "Zıya veya hasarın en geç eşyanın gönderilene teslimi sırasında taşıyana yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Zıya veya hasar haricen belli değilse, bildirimin eşyanın gönderilene teslimi tarihinden itibaren aralıksız olarak hesaplanacak üç gün içinde gönderilmesi yeterlidir, Eşyanın zıya veya hasarı ne bildirilmiş ne de tespit ettirilmiş olursa, taşıyanın eşyayı denizde taşıma senedinde yazılı olduğu gibi teslim ettiği ve eğer eşyada bir zıya veya hasarın meydana geldiği belirlenirse, bu zararın taşıyanın sorumlu olmadığı bir sebepten ileri geldiği kabul olunur. Şu kadar ki, bu karinelerin aksi ispat olunabilir." düzenlemesi bulunmaktadır. Konişmentoda ve navlun faturasında nihai varış yeri belirtildiğinden davalının kara taşımasını da üstlendiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle hasarın tahliye sırasında belirlenebilir olup olmadığına bakılmaksızın kara taşıması sonunda süresi içinde yapılan ihbar geçerli kabul edilecektir. Hasarlı emtia 28/10/2020 de teslim edildiğinden, 30/10/2020 tarihinde yapılan ihbar yasal süre içinde yapılmış olup buna göre davalı taşıyanın, hasarın kendisinden kaynaklanmayan bir sebepten ileri geldiğini ispat etmesi gerekmektedir.Bilirkişi raporundaki teknik değerlendirmede emtianın hasarlanan konteynerden başka bir konteynere ya da araca aktarılması sırasında bekleme alanında olduğundan bahsedildiği ancak, aktarmanın kim tarafından yapıldığı, bekleme alanının konteyner terminalinde mi yoksa dışında mı olduğu, alıcı tarafından alınmadan öncemi yoksa sonra mı olduğu anlaşılamadığı belirtilmiş, raporun sonucu itibariyle de hasarın taşıyanın hakimiyetinde meydana geldiği yönünde görüş bildirilmiştir.Dosyaya sunulan ekspertiz raporunda hasarın nakliye sürecinde konteyner hasarından kaynaklı mal aktarmasından kaynaklandığı, aktarmanın yapıldığı alanın ıslak, çamurlu ve kirli olması nedeniyle hasarın meydana geldiği belirtilmiştir. ...tarafından yerinde inceleme sonucu düzenlenen raporda, kara nakliye araç sürücüsünün konteynerı almak için terminale gittiklerinde konteynerın şasiye güvenli bir şekilde montesini sağlayacak köşe bağlantı dökümlerinin hasarlı olduğunu söylediği, ayrıca yükün otopark alanına boşaltıldığı ve bu alanın yağmur nedeniyle ıslak ve çamurlu olduğu, yükün birkaç gün sonra boş konteynerla alındığı bilgisi yer almakta, hasarın nedeni olarak da ithalat terminalinden alıcının kapısına kadar olan kara operasyonlarında meydana gelmiş olabileceği belirtilmektedir.Ekspertiz raporuna nakliyeciden temin edildiği belirtilerek eklenmiş olan 15/10/2020 tarihli konteyner inceleme raporunda “ köşe dökümlerinden biri bükülmüştür, ... dan olduğu gibi boşaltılmıştır, kaldırmak için düz platform (yanları ve üstü açık kamyonet) gerekecektir” açıklaması bulunmaktadır. Dosyada yükün başka bir konteynıra aktarıldığına ya da boşaltıp aynı konteynıra tekrar yüklendiğine ilişkin belge bulunmamakla birlikte, anılan rapor ... raporunda yer alan, konteynır hasarı nedeni ile yükün otoparka başaltıldığı yönündeki bilgileri doğrular niteliktedir. Davalı taşıyan kara nakliyesini de üstlenmiş olup, süresinde hasar ihbarı yapılmıştır. Ekspertiz raporunda hasarın konteyner hasarına bağlı aktarmadan kaynaklandığı belirtilmiş olup konteyner hasarına ilişkin raporda dosyaya sunulmuştur. Bu açıklamalara göre hasarın taşıma sırasında meydana geldiğinin kabulü gerekmektedir. Dava konusu taşımanın tamamını üstlenmiş olan davalı taşıyan tarafından hasarın başka bir nedenle meydana geldiği ortaya konulamamıştır. Açıklanan nedenlerle davalı taşıyanın meydana gelen zarardan sorumlu olduğu anlaşılmakla bilirkişi raporunda kadri maruf bulunan hasar bedeli yönünden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir" gerekçesi ile,
''1-Davanın KABULÜ ile;İstanbul Anadolu 18. İcra Müdürlüğü'nün...sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin aynen devamına,
2- Yasal şartlar oluşmadığından icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece eksik inceleme yapıldığını, bilirkişi heyet raporu çelişkiler içermesine rağmen rapora karşı itirazlarına mahkemece itibar edilmediğini, bilirkişilerin dahi heyette konteyner hasarına ilişkin uzman bir bilirkişinin bulunmadığını açıkça vurguladıklarını, ambalajlama ve konteyner hasarı ile ilgili olarak uzman bilirkişilerin atanması suretiyle, çelişkiler giderilmeksizin ve itirazları karşılanmaksızın karar verilmesinin hatalı olduğunu, 30/10/2020 tarihinde taraflarına usulüne uygun bir hasar ihbarı yapılmadığını, gümüş nitrat testinin negatif çıkması ile hasarın deniz taşıması sırasında meydana gelmediğinin sabit olduğunu, bilirkişi raporu ile dahi yükte meydana gelen hasarın deniz suyundan kaynaklanmadığını,hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin ve sebebinin tespit edilemediğinin bildirildiğini, emtianın "limandan limana" taşıma sırasında hasara uğradığı ispat edilemediğini, kaldı ki iç taşımanın yükleten tarafından yapılmış olduğunu, müvekkilin iç taşıma ile ilgili olarak hiçbir sorumluluğunun söz konusu olmadığını, davalının taşımanın tüm safhalarından sorumlu olmadığını, hasarın ya gemiye yüklenmeden önceki safhada ya da konteynerin tahliyesinden sonraki safhada meydana gelmiş olabileceğine bilirkişiler tarafından da vurgu yapıldığını, konteynerin gemiye yüklenmeden önceki safhanın müvekkilin sorumluluk alanında olmadığını, her halükarda "limandan limana" yapılan deniz taşıması sırasında emtianın hasarlandığının ispat edilmediğini, bu hususun yerel mahkemenin de kabulünde olduğunu, Mahkemece "ambalajlama ve konteyner hasarı" ile ilgili bilirkişi atanması gerekirken eksik inceleme / değerlendirme neticesinde karar verilmesinin kabulünün mümkün olmadığını, yerel mahkemece varsayıma dayalı bir karar verildiğini, çünkü 'konteyner el değiştirme ve hasar tutanağı'nın dahi dava dosyasında mevcut olmadığını, bir an için iddia edilen hasarın kara taşıması sırasında meydana gelmiş olduğu ihtimalinde, mahkemenin uyuşmazlığın çözümünde görevli olmadığını, yine bir an için emtianın tatlı su ile ıslandığı / hasarlandığı ihtimalinde dahi gereği gibi ambalajlama yapılmadığı için yükletenin kusurlu olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava; davacı nezdinde ... poliçesi ile sigortalı dava dışı şirket tarafından ihraç edilen emtianın taşıma sırasında kısmen hasara uğradığı ve davalı taşıyanın kusurlu olduğu iddiasıyla sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuen tahsili için başlatılan icra takibine itirazın iptaline ve davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.Somut uyuşmazlıkta, davalı taşıyanın dava dışı sigortalı tarafından ihraç edilen iki konteyner dava konusu galvaniz tel emtiasının ... Limanı'ndan ... Limanı'na taşınmasından sonra tahliye limanından dava dışı alıcının adresine taşıyarak teslim etmeyi taahhüt ettiği, bu durumda davalının üstlendiği taşıma deniz ve kara yolu ile taşımayı birlikte içerdiğinden karma taşıma niteliğinde olduğu, davacı tarafından hasarın emtianın taşıyanın zilyetliğinde iken ve taşıma süreci bitmeden ... limanında başka bir konteynere aktarma sırasında meydana geldiğinin iddia edildiği, hasarın kara yolu taşıması sonrası dava dışı alıcının deposunda tahliye sırasında tespit edildiği ve gümüş nitrat testinin negatif çıktığı, hasarın hangi aşamada meydana geldiğinin net bir şekilde belirlenemediği ve yurt içi bir taşıma söz konusu olmadığından uyuşmazlığın çözümünde CMR hükümlerinin uygulanması gerektiği, ancak davacı tarafından hasarın emtianın taşıyanın zilyetliğinde iken ve taşıma süreci bitmeden ... limanında başka bir konteynere aktarma sırasında meydana geldiği iddia edildiğinden iddianın ileri sürülüş biçimine göre görevli mahkemenin Denizcilik İhtisas Mahkemesi olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.CMR'nin 17. maddesine göre; taşımacı, yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. CMR’nin 30/1 maddesi uyarınca ise, alıcının taşımacı ile beraber durumlarını kontrol etmeden veya ziya ve hasarın açıkça görüldüğü hallerde teslim anında veya açıkça görülmediği hallerde teslimden 7 gün içinde durumu kendisine bildirmeden malı tesellüm ederse, bu hususun onun yükü sevk mektubunda belirtilen şekilde aldığına kanıt oluşturacaktır. Dolayısıyla hasar ihbarının süresinde yapılmaması halinde emtianın hasarsız olarak teslim edildiği yönünde taşıyıcı lehine karine oluşacaktır. Somut uyuşmazlıkta ... ve ... numaralı iki adet konteyner ile dava konusu emtialar dava dışı sigortalı tarafından 17/09/2020 tarihinde gümrüklendikten sonra 23/09/2020 tarihinde gemiye yüklendiği, 15/10/2020 tarihinde ... Limanında gemiden tahliye edildiği, 28/10/2020 tarihinde alıcının deposuna götürülerek her iki konteynerdeki emtianın tahliye edildiği, ... numaralı konteynerdeki emtianın hasara uğramadığı, ancak diğer konteynerdeki emtianın hasara uğradığı, söz konusu hasarın ıslanma, kirlenme, çamur ve ambalaj hasarının tespit edildiği, hasarın aynı gün alıcı tarafından davacının sigortalısına bildirildiği, sigortalı tarafından da davalıya Kadıköy ... Noterliği'nin 30/10/2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihbarda bulunduğu, ihtarnamenin tebliğine ilişkin tebligat şerhinin dosyaya sunulmadığı anlaşılmıştır. Ancak söz konusu hasar teslim anında açıkça görülebilecek hasar olup, alıcının kara taşımasını yapan şoför ile birlikte hasara ilişkin tutulması veya CMR senedine bu yönde şerh düşülmesi gerekmesine rağmen bu yönde tutulan bir tutanak veya şerh bulunmadığından hasar ihbarının süresinde yapıldığından bahsedilemeyecek olup, Mahkemece TTK 1185. maddesi dikkate alınarak ve ihtarnamenin tebliğ edilip edilmediği araştırılmaksızın ihbarın süresinde yapıldığının kabulü isabetli olmamıştır. Bu durumda davacı tarafından hasarın davalı nezdinde taşındığı sırada meydana geldiğinin ispat edilmesi gerekir.Davacı dava konusu hasarın 15/10/2020 tarihinde tahliye limanında ... numaralı konteynerin köşe bağlantı dökümlerinin hasarlı olması sebebiyle emtianın bu konteynerden boşaltılarak emtianın aktarılma anında beklediği alanın ıslak, çamurlu ve kirli olmasından kaynaklandığını ileri sürmüştür. Bu hususun ise kara nakliyeci araç sürücüsü tarafından beyan edildiği ve boşaltmaya ve konteyner hasarına ilişkin 15/10/2020 tarihli tutanak tutulduğu, emtiada tespit edilen hasar ile söz konusu iddianın birbirleri ile uyuştuğu, ... numaralı konteynerdeki emtianın herhangi bir hasara uğramadığı dikkate alındığında emtianın ambalajlanmasında ve konteyner içi istifinde gönderene atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı ve emtianın gönderen tarafından yükleme limanına getirildiği sırada oluşmadığının ve bu durumda diğer konteynerdeki emtiada meydana gelen hasarın konteynerin elverişsizliğinden ve sonrasında emtianın özensiz olarak başka bir konteynere aktarılmasından kaynaklandığının anlaşıldığı, davalı tarafından deniz taşıması ve sonrasında kara taşımasını üstlenmesi sebebiyle emtianın alıcısına teslimine kadar oluşan tüm hasardan sorumlu olduğu açık olduğundan ve bu husus davacı tarafından ispat edildiğinden Mahkemece davanın kabulü kararı netice itibariyle doğru olup, davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir. Sonuç itibariyle ilk derece mahkemesi kararı doğru olduğundan davalının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 10.586,76 TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 2.341,90 TL harcın mahsubu ile bakiye 8.244,86 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde avansı yatıran tarafa iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 29/01/2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.