Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2026/95
KARAR NO : 2026/164
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/10/2025
NUMARASI : 2024/499 Esas - 2025/615 Karar
DAVA: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ: 29/01/2026
İlk Derece Mahkemesince verilen kararın davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; Davalı ile müvekkili banka, 01.06.2021 tarihli Maaş Ödemeleri Protokolü (akdedildiğini, tarafların, 10.08.2021 tarihinde akdedilen ek protokol ile protokolün 09.07.2024 tarihine kadar geçerli olacağını kararlaştırdığını, ayrıca 09.07.2021 tarihli ek protokol akdedildiğini,protokolün 3.2.maddesi gereğince davalı, protokol süresi boyunca personellerine ait maaş ödemelerinin müvekkili banka aracılığıyla yapılması koşuluyla kendisine 3.1'inci madde ile kararlaştırılan promosyon bedeli ödeneceğini, protokolde belirlenen personel sayısından daha az miktarda personele maaş ödemesi yapılması veya süresinden önce feshetmesi, maaş ödeme hacminin eksilmesi halinde eksilen personel sayısı ve protokolün kalan süresi ile orantılı kısmını müvekkili bankaya iade edeceğini kabul ve taahhüt ettiğini, ödenen promosyon bedelini iade yükümlülüğüne ek olarak; kendisine sağlanan avantajlar toplamının iki katını cezai şart olarak ödemeyi taahhüt ettiğini, promosyon bedeli (tüm vergiler dahil) 85.966-TL'lik tutar (tevkifat sonrası 78.485,53-TL) 09.09.2021 tarihinde müvekkili Banka tarafından davalıya ödendiğini, ancak davalının protokole uymadığını belirterek alacakların tahsili için başlattıkları takibe itiraz ettiğini belirterek davalının İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline ve alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili; Davanın hak düşürücü süre içinde açılmadığını, müvekkili şirketin ekonomik şartlar sebebi ile ilave promosyon talep ettiğini, sözleşmenin 3.2 maddesi gereği müvekkili şirketler minimum 450 personelle maaş ödemesi yapacağı kararlaştırıldığını, müvekkili şirket 650-700 personele maaş ödemesi yaptığını, protokolün müvekkili tarafından haklı nedenle feshedildiği için cezai şartın doğmadığını, müvekkili sözleşme hükümlerinin yeniden uyarlanması için davacıya bankaya ihtarname keşide ettiğini, davacı banka tarafından kabul görmediğini,sözleşmenin taraflar arasında orantısızlığa neden olduğunu, bu nedenle müvekkili şirket tarafından sözleşme haklı nedenle feshedildiğini belirterek davanın reddine, aksi halde cezai şartın indirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; taraflar arasında, 01.06.2021 tarihli Maaş Ödemeleri Protokolü akdedildiği, 10.08.2021 tarihinde akdedilen ek protokol ile protokolün 09.07.2024 tarihine kadar geçerli olacağı , ayrıca 09.07.2021 tarihli ek protokol ile"Promosyon Ödemesi ile İlgili Hükümler" başlıklı 3.1. Maddesi gereğince ve ek protokol madde 1. gereği maaş ödemelerinin protokol süresinde grup şirketleri olan protokol taraflarına toplamda 750.000-TL promosyon ödeneceği, 84.966-TLnin davalıya yapılacağının belirlendiği, 3.2 maddesinde promosyonun,minimum toplam ayda 450 personele ait maaş ödemesi yapması koşuluyla ödendiği,daha az personele maaş ödemesi yapması durumunda, davalının davacı bankaya promosyonu iade edeceği,5/2 maddesinde, davalının promosyon tutarını iade etme yükümlüğüne ek olarak, ödenen promosyon bedeli ve davalıya veya personeline sağlanan menfaatler toplamının 2 katı olarak belirlenen cezai şartı ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğinin düzenlendiği; 84,966-TL'lik tutar (tevkifat sonrası 78.485,53TL) 09.09.2021 tarihinde davacı banka tarafından davalıya ödendiği, ancak davalının 01.09.2022 sonunda hiçbir personele maaş ödenmediği; Davalı tarafça, 17.05.2025 tarihli ihtarname ile ek promosyon talep edildiği, taleplerinin kabul edilmediği takdirde sözleşmenin feshedileceğinin bildirildiği, davacı bankanı 25/05/2023 Tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirketin protokolde belirtilen hükümlere ilave promosyon talep hakkı olmadığı, yapılacak feshin haksız kabul edileceği ve ödenen promosyon bedelinin ve protokolün 5. Maddesi kapsamında cezai şart ödemek zorunda kalacaklarını bildiren ihtarname keşide ettiği, Protokolün davalı tarafça feshedildiği, taraflar arasında akdedilen protokolde davalının ilave promosyon talep hakkının bulunduğuna ilişkin bir madde bulunmadığı, davalının sözleşmeyi feshinin haksız olduğu;Davacı banka tarafından davalı şirkete 3. madde kapsamında 78.485,53-TL promosyon ödemesi yapıldığı,davacı bankanın, davalıdan ödenen promosyon bedeline istinaden hesaplanan 38.151,20 TL ... promosyon bedelini talep edebileceği, sözleşmenin 3 yıl süreli olduğu,yaklaşık 2 yıl ayakta kaldığı değerlendirildiğinde cezai şart miktarında, TBK'nın 182/3 maddesi kapsamında indirim yapılmasının uygun olacağı değerlendirilmekle ve bu kapsamda bilirkişilerce hesaplanan cezai şart 169.930-TL'den 2/3 oranında indirim yapılmakla, davacının davalıdan talep edebileceği cezai şart bedelinin 56.643,33 TL olacağı; 383,30-TL masraf talebinin yerinde olduğu; Promosyon bedeli ve cezai şart bedeli alacaklar yönünden temerrütün davacı tarafça keşide edilen ihtarnamenin e-tebliğ edildiği tarihten 5 gün sonrası 30.05.2023 tarihinde oluşacağı, 38.151,20- TL promosyon bedeli asıl alacak ile 56.643,33- TL cezai şart asıl alacağa, 30.05.2023 temerrüt tarihinden takip tarihine kadar 6.152,55-TL işlemiş faiz hesaplandığı; takip tarihi itibarı ile davacı bankanın davalıdan 38.151,20- TL ... promosyon asıl alacak 56.643,33- TL cezai şart asıl alacak, 6.152,55 işlemiş faiz, 383,30 TL masraf olmak üzere toplam 101.330,38 TL alacak ve 94.794,13 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %31.75 oranında temerrüt faizi, 383,30- TL ihtarname masrafına takip tarihinden itibaren yıllık değişen oranlarda yasal faiz talep edebileceği, fazla istemin yerinde olmadığı; %20 oranda hesaplanan icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline, davalı lehine vekalet ücreti takdirinde cezai şarttan yapılan takdiri indirim dikkate alınmadığı belirtilerek karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEBLERİ: 1-Davalı vekili; davanın zamanaşımı ve hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, müvekkil şirket ekonomik şartlar sebebiyle ek promosyon talep etmiş, banka kabul etmediğini protokol, müvekkil şirketin çalışan sayısındaki artışa göre promosyonun artırılabileceğini düzenlediğini ,sözleşmede 450–500 kişi üzerinden belirlenen promosyon karşılığı, müvekkil şirkette fiilen 650–700 kişiye kadar maaş ödemesi yapıldığını,cezai şart doğmadığını, olsa dahi yalnızca son 1 yıl için uygulanabileceğini ,müvekkili şirketin fesih sonrası iade edilecek miktarı ödemek üzere davacı bankaya ihtarname göndererek ; IBAN bilgisi istenmiş ise de bankanın ödeme yapılmasını engellediğini mahkeme, fahiş cezai şartı hiçbir şekilde değerlendirmemiş ve indirime gitmediğini, bilirkişinin müvekkilin ticari kayıtları ve defterlerini incelemeden,sadece banka kayıtları üzerinden,tek taraflı inceleme ile hazırlandığını, mahkeme kararında, bilirkişi raporunda belirtilen %31,75 oranındaki temerrüt faizinin bir dayanağı olmadığı belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
2- Davacı vekili;davalının protokolü süresinden evvel feshi halinde promosyon bedelini iade yükümlülüğüne ek olarak; kendisine sağlanan avantajlar toplamının iki katını cezai şart olarak ödemeyi taahhüt ettiğini, (tüm vergiler dahil) 85.966-TL'lik tutar (tevkifat sonrası 78.485,53-TL) 09.09.2021 tarihinde müvekkil Banka tarafından davalıya ödendiği davalı tarafın tacir olmasından hareketle indirim talep edilemeyecek olan cezai şart bedeli ile birlikte ... olarak hesap edilen promosyon bedeli toplamının 25.05.2023 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile davalıdan talep edildiğini, ihtarın 25.05.2023 tarihinde davalıya tebliğ edildiği, bilirkişi raporunda 38.151,20- TL ... (talep gibi)169.930-TL cezai şart ( fazla talep)24.875,42 -TL İşlemiş faiz (banka talebi gibi)383,30 -TL masraf (talep gibi) toplam 233.339,92- TL alacak hesaplandığı ,bilirkişi raporunda işlemiş faizin takip talebi ile aynı hesaplanmış iken gerekçeli kararda 6.152,55-TL ye hükmedilmesinin hatalı olduğunu, karşı vekalet ücretinin hatalı hesaplandığını , cezai şart bedeli 169.930-TL olarak hesaplanmış ise de anılan tutara kanun gereği BSMV hesaplanarak eklenmesi gerekirken hesaplanmadığını, eksikliğin 169.930-TL'ye BSMV eklemediği için oluştuğu, Diğer taraftan cezai şarttan indirim yapılması bakımından TBK nın182/3 madde hükmü uygulandığı belirtilmiş ise de tarafların tacir olduğu bir sözleşmede, tacir olan davalının mahvına neden olacak bir durum da tespit edilmemiş iken bu şekilde hakkaniyet dengesini bozacak yönde indirim yapılmasının hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasını taleplerinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava;davalının Maaş Ödemeleri Protokolünü ihlal ettiği ileri sürülerek ödenen promosyon bedelinin ... iadesi ve cezai şart bedelinin tahsili amacıyla davacı banka tarafından davalıya karşı başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı tarafından başlatılan icra takibinde 38.151,20- TL ... promosyon bedeli, 178.428,60 TL cezai şart bedeli, 383,30 TL ihtar masrafı, 24.875,42- TL takipten evvel işlemiş avans faizi olmak üzere 241.838,52-TL toplam alacağın tahsili istemiyle 05/10/2023 tarihinde ilamsız icra takibi başlatılmıştır.Davalı vekilinin zamanaşımı defi uyuşmazlık bankacılık sözleşmesinden kaynaklandığından TBK nın 146 maddesi uyarınca yerinde olmadığı gibi ,takip başlangıcından itibaren 1 yıllık süre dahi dolmadan dava açıldığından hakdüşürücü süre itirazı da yerinde değildir.Taraflar arasında 01.06.2021 tarihli Maaş Ödemeleri Protokolü akdedildiği, 09.07.2021 tarihli ek protokol ile işbu maaş protokolünün "Promosyon Ödemesi ile İlgili Hükümler" başlıklı 3.1 maddesi gereğince ve ek protokol madde 1. gereği maaş ödemelerinin protokol süresi olan 09.07.2021 ile 09.07.2024 tarihleri arasında davacı bankadan yapılması karşılığında davalının da aralarında bulunduğu grup şirketleri olan karşı taraflara toplamda 750.000-TL, davalıya 84.966-TL ödeneceği,10.08.2021 tarihinde akdedilen ek protokol ("Ek Protokol") ile Maaş Protokolü'nün 09.07.2024 tarihine kadar geçerli olacağı, protokolün 3.2. maddesinde promosyon tutarının, protokolün süresi olan 09.07.2021 ile 09.07.2024 tarihleri boyunca minimum ayda 450 personele ait maaş ödemesi yapılması koşuluyla ödendiği, daha az personele maaş ödemesi yapılması durumunda, davalının davacı bankaya promosyon tutarını iade edeceği ve promosyonun iki katı tutarında cezai şart ödeyeceğinin düzenlendiği, 01.09.2022 tarihi itibariyle davalının hiç ödeme yapmadığı, davacı banka tarafından 25/05/2023 tarihli ihtar ile muhatap şirketlerin ilave promosyon talep hakkının olmadığını belirtir ihtarname keşide edildiği, aynı gün E-TEBLIGAT ile davalıya okuduğu ibaresiyle tebliğ edildiği hususlarında ihtilaf bulunmamaktadır.Taraflar arasında 3 yıl bir süreli sözleşme akdedildiği ve sözleşmenin ikinci yılında davalı tarafından ekonomik koşullar gerekçe gösterilerek davacıdan ek promosyon talep edildiği, 01.09.2022 tarihi itibariyle davalı tarafından maaş yatırılmasına son verildiği anlaşılmaktadır. Davalının belirli süreli sözleşme ile taahhüdüne aykırı davranarak ilave promosyon talebinin kabul edilmemesi üzerine süresinden evvel protokole fiilen son verdiğinden feshi haksız fesih sayılacağı konusunda duraksama bulunmamaktadır. Davalı vekili işçi sayısının çok arttığını ileri sürmekte ise de davalı tarafından maaş yatırılan işçi sayısına bakıldığında sözleşmenin ilk ayında 50 işçinin maaş ödemesi yapıldığı ve sözleşme uygulandığı sürece bu sayının hiç artmadığı gibi 50 sayısının altında ödeme yapıldığından sözleşme koşullarının davacı yararına bozulduğu iddiası doğru bulunmamıştır. Davalı, ahde vefa ilkesi gereği taahhüdünü yerine getirmek durumunda olup, ... hesaplamasında davacının ... hesabının doğru yapıldığı anlaşılmıştır.Maaş ödemelerinin yerine getirilen ve getirilmeyen kısımları bilirkişi raporunda hesaplanmıştır.Davalı vekili müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmediğini ileri sürmekte ise de protokolde banka kayıtları delil olarak kararlaştırıldığından aksi yönde ki istinaf nedeni yerinde değildir.Süresinden evvel fesih halinde promosyonun iade edileceği protokolde kararlaştırılmıştır.Davalı vekili 1 yıllık sürenin iade edilmek istendiğini ancak davacının İBAN bildirmediğini ileri sürmüş ise de davalının davacının rızası hilafına tek taraflı feshi ile sona erdirme hakkı olmadığından davacının kötüniyetli olduğuna ilişkin istinaf nedeni yerinde değildir. Protokolde davalı davacıdan aldığı promosyonu iade etmesi yanında cezai şart ödemeyi taahhüt etmiştir. İlk derece mahkemesince cezai şartın fahiş olduğu; taraflar arasında menfaat dengesi gözetildiğinde davacının ödediği bedelin iki katı tutarında bir cezai şart kararlaştırılmasının protokol ile taraflara yüklenen edimler gözetildiğinde indirime tabi tutulması yerinde bulunmuştur.Her iki tarafın protokolden elde etmeyi umdukları menfaat, yürürlük süresi gözetilerek cezai şarttan 2/3 oranda yapılan indirim hakkaniyete uygundur. Cezai şartın işlevinin tarafların edimini yerine getirmeyi sağlamak olduğunun gözönünde bulundurulması gerekir. Davacı alacaklı banka icra takibinde 178.428,60-TL cezai şart talep etmiş, bilirkişi raporunda ise 169.930,00-TL hesaplanmış, davacı vekili aradaki farkın cezai şarta BSMV eklenmemesi olduğu, eklendiğinde takip talebindeki tutara ulaşıldığını belirtmiştir.Davacı banka cezai şart hesabını BSMV ekleyerek yapmıştır.Protokolde ödenen bedelden KDV tevkifatı yapılacağına ilişkin hüküm var ise de BSMV ye ilişkin bir hüküm yoktur. 6802 sayılı Gider Vergisi Kanunu'nun 30.maddesi gereği BSMV yükümlüsü davacı bankadır. Yükümlüsü olduğu vergiyi borçludan talep edebilmesi için genel kredi sözleşmeleri, bireysel bankacılık hizmet sözleşmelerine bu vergiyi borçludan tahsili sağlanmak üzere hükümler konulmaktadır.Protokolde ise davacı bankanın ödeyeceği BSMV nin davalı tarafça üstlenildiği yolunda hüküm bulunmadığından davacının cezai şarta ilişkin hesaplaması yerinde değildir.Davacının talep edebileceği cezai şart bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere 169.930-TL olup, 178.428,60- 169.930= 8.498,60-TL fazla isteği yerinde değildir.Öte yandan bilirkişi raporunda talepden daha fazla tutarda işlemiş faiz hesaplanmış,davacı bankanın talebiyle bağlı olduğu belirtilmiştir. Ancak bu hesaplama cezai şarttan tenkis yapılmadan yapılan bir hesaplamadır. Tenkisden sonra kalan cezai şarta faiz hesaplanması gerektiği ,ilk derece mahkemesince bu hesabın resen yapıldığı anlaşılmakla davacı vekilinin işlemiş faiz isteği bakımından bilirkişi hesaplamasına itibar edilmesi isteği de yerinde değildir.Mahkemece yapılan tenkisden sonra kalan cezai şart ve ... promosyon toplamı alacak üzerinden faiz hesaplanması doğrudur. Davalı vekili %31,75 oranda faize hükmedilmesinin bir dayanağı olmadığını ileri sürmüş ise de icra takibi 05.10.2023 tarihinde başlamış olup, TCMB tarafından 28.09.2023 tarihinden itibaren avans faiz oranı %31,75 olarak belirlenmiştir.Faize ilişkin bir anlaşma olmadığı hallerde 3095 sayılı kanunun 2 maddesine göre avans faizi işletilmesi gerektiğinden davalı vekilinin faiz oranına ilişkin istinaf nedeni de yerinde değildir. Ancak işlemiş faiz bakımından red edilen kısım tenkis edilen cezai şarta ilişkindir. Cezai şartın tenkis edilmesi nedeniyle işlemiş faiz bakımından fazla istem red edildiğinden bu miktarın da tenkis hükümlerine tabi tutulması ,yargılama gideri hesaplanırken karşı yan vekalet ücreti takdir edilirken bu hususun dikkate alınması,tenkis nedeniyle red edilen cezai şart işlemiş faizi bakımından davalı yararına vekalet ücreti hükmedilmemesi gerekirken davalı yararına fazla vekalet ücreti takdir edilmesi doğru bulunmamıştır. Davalının hak ettiği vekalet ücreti cezai şarttan fazla isteme ilişkin olan 8.498,60-TL ile sınırlıdır. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, cezai şart alacağı tazminat kabilinden olduğundan icra inkar tazminatına hükmedilmemesi gerekir ise de kararın bu kısmının istinaf edilmediği, kararın kesinleşen kısımlarının dikkate alınarak davanın kısmen kabulüne, fazla istemin reddine, cezai şartın tenkis edilen kısımları bakımından davalı yararına yargı gideri ve vekalet ücreti takdir edilmemesine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne; İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/10/2025 Tarih 2024/499 Esas - 2025/615 Karar sayılı kararının HMK'nın 353(1)b-2 maddesi gereği KALDIRILMASINA;
Davalının İstanbul Banka Alacakları İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasına vaki itirazlarının, 38.151,20-TL ... promosyon bedeli 56.643,33- TL cezai şart, 6.152,55- TL işlemiş faiz, 383,30-TL ihtar masrafı olmak üzere toplam 101.330,38-TL alacak bakımından iptaline, 94.794,13-TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %31.75 oranda temerrüt faizi, 383,30-TL ihtarname masrafına takip tarihinden itibaren yıllık değişen oranlarda yasal faiz uygulanmak suretiyle devamına, fazla istemin reddine,
Alacağın %20'si oranında hesaplanan 20.266,07-TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
İlk derece yargılamasına ilişkin olarak ;
Alınması gereken 6.921,88-TL karar ve ilam harcından davacı tarafından mahkeme veznesine peşin yatırılan 2.920,81-TL'nin mahsubu ile bakiye 4.001,07-TL karar ve ilam harcının davalıdan alınarak Hazineye ödenmesine,
Davacı tarafından ödenen 3.348,41-TL peşin harçların davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Davacı tarafından yapılan 66-TL tebliğ gideri, 12.000-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 12.066-TL yargı giderinin davanın kabulü oranda hesaplanan 11.583,36-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,
Davacı vekili için takdir olunan 30.000-TLvekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı vekili için takdir olunan 8.498,60-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.120-TL arabuluculuk giderinin, 2.995-TL'sinin davalıdan, 125-TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye ödenmesine"
Alınması gereken 6.921,88-TL istinaf karar harcından yatırılan 1.730,47-TL harcın mahsubu ile kalan 5.191,41-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye ödenmesine,
Davacı tarafından yatırılan 4.120-TL peşin istinaf karar harcın istek halinde iadesine,
Davacı tarafından yapılan 335-TL istinaf yargı giderinin davanın kabulü oranında hesaplanan 325-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, kalanın davacı üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.29/01/2026