Karar Detayı

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/473
KARAR NO: 2026/260
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:06/12/2022
NUMARASI:2019/479 Esas 2022/886 Karar
DAVA:Tazminat
DAVA TARİHİ:24/07/2019
İSTİNAF KARAR TARİHİ:12/02/2026
Davanın kabulüne ilişkin kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA:Davacı vekili; müvekkili ve müvekkilinin 2015 yılında birleşme yolu ile devraldığı ... AŞ'nin davalının müşterisi olduğunu, Haziran 2015 vergi ödemeleri için davalı bankaya ödeme talimatı verildiğini, Haziran 2015 dönemi vergi ödemelerinden Muhtasar ödemesinin bir gün gecikmeli olarak 31/07/2015 tarihinde gerçekleştirildiğini, ancak 30/07/2015 tarihinde verilen talimattaki diğer ödemelerin gününde yapıldığını, 54.822,86-TL tutarlı vergi ödemesinin 1 gün gecikmeli olarak yapılmasının müvekkilinin hatasından kaynaklanmadığını,gecikmenin davalı ile ... arasında kurulu olan veri transfer sistemindeki teknik bir problemden kaynaklandığı belirtilmiş ise de böyle bir arıza tespiti yapılmadığını, ... tarafından 30/07/2015 tarihinde tahsilat sisteminde bir yoğunluk olmasına rağmen sistemde bir aksaklık oluşmadığının bildirildiğini belirterek davalıya gönderilen ödeme talimatının geç ifası nedeni ile 2015 yılı mahrum kalınan %5 vergi indirimi olan 1.000.000-TL’nin 12/04/2019 tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili; davanın zamanaşımına uğradığını, gecikmenin sebebinin müvekkili ile ... arasındaki sistemin arızasından kaynaklandığını, bu arızadan müvekkilinin sorumlu tutulamayacağını, kusurun müvekkilinin değil kurumun hizmet aldığı ve giden servis çağrılarını... atağı gibi algılayıp operatör tarafından sistemin kesilmesi nedeni ile ...şirketinden kaynaklandığını, vergi ödeme sistemindeki arızanın muhtasar vergi ödemesine ilişkin olduğunu, KDV ödemelerinin yapılmasının dahi tek başına müvekkili bankanın talimatları süresinde yerine getirdiğini gösterdiğini, davacının süresinde Vergi Mahkemesine dava açmadığını, vergi ödemesinin zaman kaybı yaşanabilecek şekilde kredi kullanımı ile birlikte talep edilmesi ve son gün talepde bulunulması nedeniyle davacının kusurlu olduğunu, zararın ve varsa miktarının mevcudiyeti konusunda davacı beyanları dışında başkaca bir dayanak bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI :Mahkemece; ödemenin bir gün sonra 31/05/2017 tarihinde gerçekleştirildiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, alacağın sözleşmeden kaynaklanması nedeniyle 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanacağı, taraflar arasındaki otomatik ödeme talimat ve taahhüdüne dair sözleşmesel ilişki bulunduğu nazara alındığında davalı bankanın gecikmeden kaynaklı oluşan zarardan müşterisine karşı sorumlu olduğu, ödemenin zamanında yapılması halinde davacının, bu indirim hakkından faydalanabilmesi için gerekli şartları sağladığının bilirkişi raporu ile tespit edildiği, somut olayda Haziran 2015 tahakkukunun 30.07.2015 ödenmesi gerekirken, 31.07.2015 tarihinde ödendiği ve buna ilişkin olarak vergi dairesine gecikme zammı ile yatırıldığı, davacının 2017 yılında yürürlüğe giren ve 2018 yılında 4. ayında beyan edilen 2017 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesinde % 5 indirim konusu yapıldığı işbu teşvikin Haziran 2015 ... tahakkukunun geç ödendiğinden bahisle reddedildiği, oysa ki gecikme olmaması durumunda vergi indiriminden faydalanma koşullarının oluşacağı, bilirkişilerce davacının idari yargıda iptal davası açmaması müterafik kusur olarak değerlendirilmiş ise de bu görüşün yerinde olmadığı, yine raporda ... sistemlerindeki yoğunluktan kaynaklı veri akışına dair teknik arıza olabileceği belirlenmiş ise de her halükarda davalı bankanın davacı şirkete ilişkin vergi ödemelerinin süresi içerisinde ...'e elektronik ortamda banka ile kurum arasındaki sistemsel bağlantı üzerinden süresinde yapılması taahhüdünde bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulü ile 1.000.000-TL'nin 18/04/2019 tarihinden itibaren avans faizi işletilerek davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili; talebin haksız fiile dayanması nedeniyle zamanaşımı süresinin iki yıl olduğunu, vergi mahkemeleri nezdinde iptal davası açılmadığından davacının kusurunun bulunduğu yolundaki bilirkişi raporuna itibar edilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, davacının idari işlemi iptal ettirme imkanı bulunduğunu, ancak bu hakkını dava yoluyla kullanmadığını,davacının son ödeme tarihi 30.07.2015 günü olan vergi ödemesinin talimatını aynı gün saat 10:41’de verdiğini, ayrıca bu talimatın da kredi kullandırılarak yerine getirilmesinin talep edildiğini, bankaların müşterilerine kredi vermeden önce birtakım araştırmalar yapmasının zorunlu olduğunu, yüklü vergi ödemesini son güne bırakan davacının kusurlu olduğunu, bilirkişiler tarafından müvekkili banka ile ... arasındaki veri akışı trafiğinin olağan seyretmediğinin tespit edildiğini, müvekkilinin 30.07.2015 tarihinde de sonrasında da ödemenin gerçekleşebilmesi için her türlü çabayı gösterdiğini, ...’in yetkilileri ile temasa geçirdiğini, davacının KDV ödemelerinde herhangi bir sorun meydana gelmemişken muhtasar vergi ödemesinde sorun meydana gelmesinin müvekkilinin talimata uygun hareket ettiğini gösterdiğini, bunun dışında davacının vergi indiriminden faydalanmama gerekçesini geç ödemeden mi yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığının araştırılmadığını, ödemenin süresinde yapılması halinde de davacının vergi indirimine hak kazanıp kazanmayacağının açıklığa kavuşturulmadığını, ayrıca ... seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliğin 23 Aralık 2017 tarihinde yürürlüğe girdiğini, dava konusu işlemin meydana geldiği tarihte henüz yürürlükte olmayan mevzuattaki durumdan müvekkilinin sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirterek kararı kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, taraflar arasındaki bankacılık sözleşmesi kapsamında davalı tarafından verilen vergi ödeme talimatının zamanında yerine getirilmemesi nedeniyle uğranılan zararın tahsili istemine ilişkindir.Bankacılık hizmetleri sözleşmeleri, hukuki nitelikleri itibariyle vekalet benzeri isimsiz sözleşme ya da vekalet sözleşmesi niteliğinde olup, TBK'nın 506/2 maddesi gereği, vekil (banka) üstlendiği hizmetleri, vekalet verenin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle yürütmekle yükümlüdür. Bankalar gibi, devletten aldıkları imtiyazla hizmet veren kurumların, ortalama bir vekilin göstermesi gereken özenden, daha yüksek derecede özen göstermesi gerekmekte olup, bankalar hafif kusurlarından dahi sorumludur. Banka, ancak özen borcunu ihlali sayılan kusurlu fiili bulunmadığını ispat ederek sorumluluktan kurtulabilecektir.Somut olayda, davacı mükellefi olduğu kurumlar vergisi ödemesinin son günü olan 30/07/2015 tarihinde vergi dairesine yatırılması için davalı bankaya talimat verildiğini, ancak ödemenin 31/07/2015 tarihinde yapıldığını, bu geç ödeme sebebiyle 2017 yılına ilişkin kurumlar vergisinin 2018 yılındaki ödeme işlemi kapsamında, uyumlu mükelleflere sağlanan %5 oranındaki indirimden yararlanamadığını, davalının 2015 yılında vergiyi geç ödeme eylemi olmaması halinde indirimden yararlanacağını belirterek 1.000.000-TL'nin davalıdan tahsili talep edilmiştir.Uyuşmazlık, geç ödeme nedeniyle davacının zararından davalının sorumlu olup olmadığı noktasındadır.Dava ; taraflar arasında ki sözleşmeye dayandığından TBK'nın 146'nın maddesi gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresi geçerli olduğundan davalının zamanaşımı defi yerinde değildir. Kaldı ki haksız fiil hükümlerinin uygulanması halinde de davacının vergi indiriminden 2018 yılında yararlanamadığından zararın bu tarihte doğduğu, davanın açıldığı 24/07/2019 tarihi itibariyle zararın doğumundan itibaren 2 yıllık zamanaşımı süresi dolmadığı anlaşılmakla davalının zamanaşımına dayalı istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.Somut olayda Haziran 2015 tahakkukunun 30.07.2015 ödenmesi gerekirken, 31.07.2015 tarihinde 1 gün gecikmeli ödenmesi nedeniyle, davacının 2018 yılının 4. ayında beyan edilen 2017 yılı Kurumlar Vergisi Beyannamesinde % 5 indirim teşvikinden yararlanmadığı, gecikme olmaması durumunda vergi indiriminden faydalanma koşullarının oluştuğu, davacının indirim hakkından faydalanabilmesi için gerekli şartların sağlandığı bilirkişi raporu ile tespit edildiği gibi, ... tarafından düzenlenen yazılardan anlaşılmaktadır. Her ne kadar davalı tarafça yargılama sırasında, vergi ödemesinin bir gün gecikmesinin sebebinin davalı Banka ile ... arasındaki tahsilat sisteminde oluşan veri akışına dair teknik arıza olduğu, bu nedenle kusur ve sorumluluklarının bulunmadığı ileri sürülmüş ise de ...'e yazılan müzekkereye verilen cevapta, sistem üzerinden yapılan araştırmada 30/07/2015 tarihinde davalı banka tarafından yapılan tahsilat sorgulamalarının normal günlere göre çok düşük ve diğer bankaların sorgulamalarının normal seviyelerde olduğu, mali tatil nedeniyle bazı vergilerin ödeme sürelerinin 30/07/2015 tarihine uzatılması sebebiyle sistemde yoğunluk yaşandığı, ancak bir hata bulunmadığı, yoğunluk olmasına rağmen tahsilatların yapıldığı belirtilmiştir. Bilirkişi raporunda ... sistemlerindeki yoğunluk kaynaklı veri akışına dair teknik arıza olabileceği belirtilmiş ise de taraflar arasında otomatik ödeme talimat ve taahhüdüne dair sözleşmesel ilişki bulunduğu nazara alındığında, herhangi bir arıza halinde önlemin davalı banka tarafından alınması gerekmektedir. Bu nedenle davalı bankanın gecikmeden kaynaklı oluşan zarardan müşterisine karşı sorumlu olduğu açıktır. Aynı tarihli olayla ilgili davalı bankanın başka bir müşterisi tarafından gecikmeli vergi ödemesinden doğan zararın tazmini için açılan davada davalı bankanın sorumluluğuna hükmedilmiş, bahsi geçen karar temyiz incelemesinden geçmek suretiyle kesinleşmiştir (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 22/11/2023 tarihli 2022/2893 E. 2023/6719 K. Sayılı ilamı). Davalı banka, davacı ile aralarındaki sözleşmenin 4.5 maddesi gereğince herhangi bir sebeple işlemlerin kısmen veya tamamen yapılamaması, iptal edilmesi veya gecikmeli yapılması, iletişim sistemlerinin işlememesi gibi durumlardan bankanın sorumlu olmayacağını ileri sürmekte ise de davalı bankanın sözleşme kapsamında üstlendiği sorumluluk ve taahhütleri ile TBK'nın 115/3. maddesi dikkate alındığında ağırlaştırılmış özen yükümlülüğüne tabi olan davalı bankanın anılan sözleşme hükmüne dayanarak sorumluluktan kurtulması mümkün değildir. Davacının ödemeyi son güne bıraktığını, ayrıca kredi kullandırılmak suretiyle ödeme talimatı verildiğini, bu nedenle davacının müterafik kusuru bulunduğu ileri sürülmüş ise de, kredili ödeme talimatına davalı banka tarafından karşı çıkılmadığı gibi davacının talebinin işleme alındığı, bir kısım vergi kalemlerinin bu yöntemle ödendiği anlaşılmakla davacıya ait kabil bir kusur tespit edilememiştir.Açıklanan nedenlerle ve öte yandan zarara uğrayan davacının vergi idaresine karşı vergi mahkemesinde dava açmaya zorlanamayacağı ve zararını davalıdan tazminini talep hakkı bulunduğu, davacının zararın doğumuna veya artmasına sebep olan bir eyleminin bulunmadığı, davalının hizmet aldığı kurumun kusuruna dayanarak sorumluluktan kurtulamayacağı, yapılan araştırma hüküm vermeye yeterli olduğu anlaşıldığından, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmamış, istinaf nedenleri yerinde olmayan davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353(1)b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 68.310-TL istinaf karar harcından peşin yatırılan 17.077,50-TL harcın mahsubu ile kalan 51.232,50-TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davalı tarafından yapılan giderlerin üzerinde bırakılmasına, Gerekçeli kararın bir örneğinin taraf vekillerine tebliğine, HMK 'nun 361/1. maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde temyiz yoluna başvurulabileceğine, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi. 12/02/2026