mahkeme 2022/1466 E. 2025/1343 K.

T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
12. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1466
KARAR NO: 2025/1343
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/04/2022
NUMARASI: 2016/816 Esas 2022/332 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
İSTİNAF KARAR TARİHİ:16/09/2025
Davanın kabulüne ilişkin kararın temlik alan davalı ...Yönetim A.Ş. vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine düzenlenen rapor ve dosya kapsamı incelenip gereği görüşülüp düşünüldü;
DAVA: Davacı vekili; müvekkili şirket ile davalı ... firması arasında 05.02.2015 tarihli protokol yapılarak, müvekkiline teslim edilecek mallar karşılığında davalıya 387.000-USD tutarında 8 adet çek verildiğini, protokolde, ... ... firmasına teslim edilen mal miktarı dışında bedelsiz kalan çekler karşılığı olan mallar teslim edilene kadar çeklerin ciro edilemeyeceğinin kararlaştırıldığını, ancak protokole konu malların teslim edilmediğini, malların teslimi için yeni süre verilerek söz konusu çeklerin yerine çeşitli tarihlerde ara protokoller yapılarak aralarında dava konusu 16.12.2015 tarihli ... çek no'lu 25.000-USD bedelli, 25.12.2015 tarihli ... çek no'lu 25.000-USD bedelli, 10.01.2016 tarihli ... çek no'lu 25.000-USD bedelli ve 30.01.2016 tarihli ... no'lu 25.000-USD bedelli çeklerin de bulunduğu 13 adet çek verildiğini, ancak mali durumu bozulan davalı ... firmasının, söz verdiği malları teslim edemediğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını, 16.10.2015 tarihli protokolde davalı ... ... firmasının, 13 adet çeki kullandıkları kredilerin teminatı olarak Bank ..., ..., ... ve ... Bankalarına verdiğini, malların tesliminin gerçekleşmemesi durumunda çekleri müvekkili şirkete iade etmeyi kabul ve taahhüt ettiğini, ancak davalının malları teslim etmemesi nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığını, ancak müvekkiline iade edilmediğini, davalı bankanın ... ... firmasının kredi borçlarını yapılandırıp taksitlendirerek ödemelerini tahsil ettiği halde, kredi borcunun teminatı olarak aldığı çekleri iade etmediğini, çeklerin bankaya rehin rehin cirosu ile devredildiğini, teminat olarak verilen çeklerin kambiyo senedi vasfında olmadığını ve davalı bankanın meşru hamil olmadığını belirterek, çekler nedeniyle müvekkili şirketin 100.000-USD borçlu bulunmadığının tespiti ile dava konusu çeklerin müvekkiline iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili; davalı ... ... firmasının, Bakırköy 1. ATMnin 2015/342 esas 2016/303 karar sayılı dosyasında verilen 07.04.2016 tarihli karar ile iflas ettiği, Bakırköy 1. İflas Dairesinin ... İflas dosyası ile iflas işlemlerinin yürütüldüğünü, 2. alacaklılar toplantısı henüz yapılmadığından bu toplantı yapılana kadar İİK 194.maddesi gereği davaya devam etmenin mümkün olmadığını, davacı ile davalı ... arasında yapılan her türlü protokolün müvekkili bankaya karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkili banka müşterisi ... firmasına kullandırılan kredilerin ödeme vasıtası olarak tahsilinde borçlarına mahsup edilmek üzere temlik cirosuyla bir kısım çekler alındığını, temlik cirosuyla müvekkili bankaya verilen bu çeklerin haklı hamilinin iyi niyetli 3. şahıs müvekkili banka olup, taraflar arasındaki şahsi def'ilerin müvekkili bankaya karşı ileri sürülemeyeceğini, ... ... ile imzalanan 07.04.2010 tarihli genel kredi sözleşmesi uyarınca müvekkili bankanın dava konusu çekleri, tüm alacağını tahsil etmediği müddetçe tahsile, takibe, doğrudan borca mahsup etmeye veya rehinli hesapta tutmaya hak ve yetkisinin bulunduğunu, çeklerin bedelsiz olması veya teminat çeki olduğu, rehin cirosuyla devralındığı iddialarının müvekkili bankaya karşı ileri sürülemeyeceğini, davalı ...'nın müvekkili bankaya olan borçlarını ödemediğini ve müvekkilinin iflas masasına iflas tarihi itibarıyla 3.782.206,66-TL alacak kaydı yaptırdığını, davacı ile diğer davalı arasında iflastan sonra düzenlenen 16.10.2015 tarihli protokolün kötü niyetli ve müvekkilini zarara uğratma amacı taşıdığını, ayrıca dava konusu çeklerin hepsinde ... isimli şahıs tarafından açılan çek iptal davasında verilen ödeme yasağı kararları mevcut olduğunu, işbu davada ise davacının çekleri ... ...'ye verdiğini kabul ettiğini, buna göre ... tarafından açılan davaların asılsızlığı ve çeklere işlenen ödeme yasağı kararlarının haksızlığının anlaşıldığını, davacının karşılıksız çek müeyyidelerinden kurtulabilmek için muvazaalı olarak bu davaları ...'e açtırdığını,daha sonra ise davalardan feragat edildiğini,halen çek bedellerini ödememek için kötü niyetli işlemlere devam edildiğini belirterek, davanın reddi ile davacı aleyhine %20 oranında tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.Diğer davalı davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEME KARARI: Mahkemece; avans çeki ve bedelsizlik savunmasının şahsi defi olup, sözleşme tarafları ile kendinden bir sonraki cirantaya karşı ileri sürülebileceği, üçüncü kişiye karşı ise bu kişinin çeklerin teminat cirosu ile alındığını bilmesi ve borçlunun zararına hareket etmesi durumunda ileri sürülebileceği, çekte rehin cirosunun caiz olmadığı, rehin ya da teminat amacıyla çekin ciro edilmesi halinde çeki devir alan kişinin çeke dayalı hakları kullanamayacağı, davaya konu çeklere ilişkin davalı bankanın çek tahsilat makbuzunu sunduğu, fakat verilen ihtarlı süreye rağmen çeklerin ön ve arka yüz görüntülerini sunmadığı, çek tahsil bordrosu ile protokollerin iflas kararından önce düzenlendiği, kredi sözleşmesinin 2010 tarihine ilişkin olup çek tahsilat makbuzunun bu tarihten yaklaşık beş yıl sonraya ilişkin olduğu, davacı ve davalı ... şirketi arasında düzenlenen iki adet protokolden davacı tarafın mal teslimi olmadan çekleri verdiğinin tespit edildiği, ayrıca buna ilişkin ... şirketinin eski yetkilisi...'nun isticvabının yapıldığı, yetkilinin beyanında protokol içeriğinin doğru olduğunu, çekleri kredi teminatı olarak bankaya verdiğini söylediği, alınan bilirkişi raporuna göre 4 adet çekin davacı ve davalı ... şirketinin ticari defterinde kayıtlı olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişkide 06.04.2015 tarihli 323.134,26-TL bedelli fatura dışında alım satım faturasının olmadığı, davacı şirketin davalı şirketten 707.245,35-TL alacaklı olduğu, davaya konu 4 adet çekin karşılığı davalı ... şirketi tarafından davacı şirkete mal teslimi olmadığından çeklerin bedelsiz kaldığı, davalı banka kayıtlarında, davalının kredi borcuna karşılık verilen teminat çekleri arasında bu dört adet çekin yer almadığı, davalı bankanın alacağını iflas idaresine alacak olarak kaydettirdiği, davalı bankanın çeklerin görüntülerini sunmadığı, çeklerin kredi sözleşmesinden yaklaşık 5 yıl sonra ve davacı ile davalı ... arasında yapılan ilk protokol tarihi olan 05.02.2015 tarihinden sonra alındığı, davalı banka ile davalı ... arasında bu kredi sözleşmesinden başka ticari ilişki olmadığı, davalı bankaya yapılan ihtara rağmen çeklerin sunulmadığı dikkate alınarak, bankanın çekleri rehin cirosu ile teslim aldığının, çeklerde rehin cirosunun batıl olduğunun, bankanın yetkili hamil olmadığının kabul edildiği, ayrıca aksinin kabulü halinde de çekleri beş yıl sonra teminat olarak alan davalı bankaya karşı bedelsizlik şahsi definin ileri sürülebileceği, yargılama sırasında bankanın davaya konu çeklere ilişkin hakları temlik ettiği gerekçesiyle, davanın kabulüne, davacı şirketin dava konusu 4 adet çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespiti ile bu çeklerin davalılardan alınarak davacıya iadesine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ: Temlik alan davalı ...Yönetim AŞ vekili; müvekkilinin davaya ilişkin hak, alacak ve yükümlülüklerinin Beyoğlu 14. Noterliğinin 24.05.2021 tarihli temlik sözleşmesi ile ...'e devrettiğini, dolayısıyla müvekkilinin taraf sıfatının mahkeme karar tarihinden önce temlik ile sona erdiğini, bu nedenle mahkeme kararında müvekkilinin davalı olarak gösterilmesinin ve müvekkili aleyhine hüküm verilmesinin hatalı olduğunu, çeklerin bankaya diğer davalı şirket tarafından temlik cirosu ile verildiğini, çekler üzerinde rehin cirosu olduğuna dair hiç bir ibare bulunmadığını, davalı şirketin bankaya olan borçlarını ödemediğinden alacağın tamamı ödenmedikçe çeklerin iade edilemeyeceğini, bu nedenle çeklerin bedelsiz olduğu veya teminat çeki olduğu iddiasının temlik eden bankaya ve müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, temlik eden banka ve müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu belirterek, kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE: Dava, bedelsiz kaldığı halde temlik eden davalı bankaya devredildiği ileri sürülen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davacı tarafça mal satışı karşılığı avans olarak verildiği ileri sürülen dava konusu 4 adet çek karşılığında davalı ... ... şirketi tarafından mal teslimi yapılmaması nedeniyle çeklerin bedelsiz kaldığı ileri sürülerek menfi tespit istemiyle işbu dava açılmıştır. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiş olup, hüküm temlik alan ...Yönetim tarafından istinaf edilmiştir.Somut olayda; davacı şirket ile davalı ... şirketi arasındaki ticari ilişkide ... şirketinin teslim edeceği mallara karşılık olmak üzere dava konusu çeklerin de aralarında bulunduğu çeklerin davacı tarafından avans olarak davalı ... şirketine verildiği, ... şirketince davacıya taahhüt edilen mal tesliminin yapılmadığı ve bu nedenle çeklerin bedelsiz kaldığı ileri sürülmüştür. Uyuşmazlık, bedelsizlik iddiasının çekleri ... şirketine kredi kullandıran ve çekleri de kredi borcuna mahsuben ciro ile devralan davalı bankaya ve dolayısıyla kredi alacağını bankadan temlik alan davalıya karşı ileri sürülüp sürülemeyeceği hususuna ilişkindir. HMK'nın 125. maddesinde; davanın açılmasından sonra, davalı tarafın dava konusunu üçüncü bir kişiye devretmesi halinde davacının seçimlik hak kapsamında devreden tarafla olan davasından vazgeçerek, dava konusunu devralmış olan kişiye karşı davaya devam edebileceği ya da davasını devreden taraf hakkında tazminat davasına dönüştürebileceği hüküm altına alınmıştır. Somut olayda davalı bankanın genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağı, yargılama sırasında 07.06.2018 ve 27.04.2021 tarihli temlik sözleşmesi ile davalı banka tarafından davalı ...Yönetim şirketine, onun tarafından da 24.05.2021 tarihli temlik sözleşmesiyle ...'e temlik edilmiş olup, temlik sözleşmelerinin ilk derece yargılaması sırasında dava dosyasına sunulduğu, ...Yönetim'in davaya taraf olarak eklenerek yargılamaya devam edildiği, ancak son temlik alan ... ile ilgili olarak bir işlem yapılmadığı ve yargılama sırasında yapılan temlikin dikkate alınmadığı anlaşılmaktadır. Açıklanan nedenlerle,mahkemece HMK'nın 125. maddesi kapsamında davacı vekiline süre verilerek sonucuna göre işlem yapılarak yargılamaya devam edilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir. Kabule göre de dava konusu edilen çeklerin suretleri ilgili bankalardan, getirtilip incelenmeden eksik inceleme sonucunda karar verilmesi de yerinde değildir. Temlik alan davalı ...Yönetim vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına, dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle: Temlik alan ... A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/816 Esas - 2022/332 Karar sayılı 13/04/2022 tarihli kararının HMK'nın 353(1)a-4-6 maddesi gereği KALDIRILMASINA,"Dava yeniden görülmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine"Temlik alan ... A.Ş tarafından yatırılan 5.014,29-TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 362(1)-g maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/09/2025