mahkeme 2023/513 E. 2024/38 K.

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/513 Esas
KARAR NO:2024/38
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 19/07/2023
KARAR TARİHİ: 18/01/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin bağlı bulunduğu vergi dairesinin -------- olduğunu, müvekkili şirketin muhasebe sorumlusu bilgisayardaki bozulmadan (teknik aksaklıktan) dolayı bazı dönem yevmiye e-defter ve kebir e-defter verilerini kaybettiklerini ve tüm çabalara rağmen nihai olarak geri döndüremediklerini, bu durumu ---- tarihinde farkettiklerini, kaybolan e-defter dönemlerinin; ------ aylar şeklinde olduğunu, müvekkili şirketin e-defter yedeklerinin ------- sisteminden şirkete yollanması talebini içerir mail gönderilmiş ise de; TTK gereğince yasal süresi içinde bu başvurunun yapılması gerektiğinin söylendiğini, kayıtların müvekkili şirketin kusuru olmaksızın elektronik ortamda teknolojik nedenlerle yok olduğunu, zayi belgesi alınması hususu hasıl olduğunu, tüm bu nedenlerle yevmiye ve kebir e-defterlerin belirtilen dönemlerle zayi olduğuna ilişkin belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE:Dava, şirkete ait e-defter ve belgelerin kaybından kaynaklanan zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.------ müzekkere cevabında; davacı şirketin --- tarihinden itibaren e-defter uygulamasına dahil olduğu, en son --- dönemine ait e-defter ve beratlarının ikincil kopya olarak ----sistemlerine yüklendiği belirtilmiştir.
Davacının -----sistemine yüklü e-defter ve berat dosyalarının zayi olması nedeniyle yeniden oluşturmak amacıyla ---- başvuruda bulunup bulunmadığı gelir idaresinden sorulmuş olup, ---tarihli müzekkere cevabında;------ dönemlerine ait e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının ---- yüklendiğinin tespit edildiği, ancak davacı şirketin --- sistemine yüklü e-defter ve berat dosyalarının zayi olması nedeniyle yeniden oluşturmak amacı ile başvuruda bulunmadığının bildirildiği görülmüştür.
TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar; hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziya uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Re'sen araştırma ilkesi TTK'nın 82/7.madesinde de belirtilmiştir.
TTK'nın 82/7.maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte olan Elektronik Defter Genel Tebliğinde, elektronik ortamda tutulan defterlerin, vergi güvenliğini sağlamak ve virüs, siber saldırısı vb. diğer teknolojik ataklara karşı tedbir almak amacıyla ikincil kopyalarının gizliliği ve güvenliği sağlanmış şekilde ----- sistemlerinde ya da Başkanlıktan izin alabilen güvenli saklamacı kuruluşlar bünyesinde de saklanması zorunluluğu getirilmiştir Öte yandan, aynı tebliğin 7.1. Maddesininde, e-defter tutanların, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi, zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini isteyebilecekleri; Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun Başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve Başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin ibraz edilmesi halinde, mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığı ile Başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için Başkanlık tarafından yazılı izin verileceği düzenlenmiştir. Öncelikli olarak davacının söz konusu düzenlemeden yararlanabilmesi için; bir taraftan defterlerin ve belgelerin korunması amacı ile gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında, elinde olmayan bir neden ile meydana gelmiş olması gerekmektedir. İleri sürülen mücbir sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir.Dosyanın yapılan incelemesinde; davacı şirketin dava dilekçesinde belirttiği yıl ve aylara ilişkin yevmiye e-defter ve kebir e-defterlerin şirket bilgisayarlarından teknik aksaklıklar nedeniyle kaybolduğunu beyan ettiği, teknik aksaklığın TTK.'da sayılan mücbir sebepler içerisinde yer almadığı, bu şekilde davacı vekilinin bir hatadan ve açıklanamayan irade dışı bir kayıptan bahsettiği, bu hata ve açıklanamayan zayi nedeniyle, kanunda tahdidi olarak sayılmamakla birlikte isteme konu ticari defterlerin yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu yada bunlara benzer bir sebepten dolayı basiretli bir iş adamının göstereceği tüm dikkat ve özenin gösterilmesine rağmen önlenemeyen bir sebepten ötürü zıyaa uğradığı ispatlanamadığı anlaşılmaktadır. Yine yargılama aşamasında ---- yazılan müzekkere cavabından, davacının e-defter beratlarını ----- tarihinde yüklediği, ----- sistemine yüklü e- defter ve berat dosyalarının zayi olması nedeniyle yeniden oluşturmak amacı ile başvurusunun bulunmadığı, ayrıca şirketin ---- dönemlerine ait e-defter ve berat dosyalarının ikincil kopyalarının --- programına yüklendiğinin tespit edildiği, davacı vekili tarafından dosyaya ibraz ettiği maillerin yapılan incelenmesinde davacı şirketin konuyla ilgili olarak ---- başvuruda bulunduğu hususu anlaşılamadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60-TL harçtan peşin alınan 269,85-TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75-TL harcın davacıdan tahsili ile hazine adına irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansının karar kesinleştiğinde davacı tarafa iadesine dair,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde --------- Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.18/01/2024